Lịch sử địa phương Cà Mau

Lịch sử địa phương Cà Mau nếu được chúng ta tổ chức giảng dạy tốt ở các trường phổthông trong tỉnh là một trong những nguồn quan trọng làm phong phú tri thức của học sinh vềquê hương mìn

LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG TỈNH CÀ MAU

I- MỤC ĐÍCH YÊU CẦU DẠY VÀ HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CÀ MAU:

Trước tiên chúng ta cần tìm hiểu khái niệm “Lịch sử địa phương” Theo PGS – TSNguyễn Cảnh Minh và Đỗ Hồng Thái thì: muốn hiểu đúng khái niệm “Lịch sử địa phương”trước hết ta cần hiểu thuật ngữ “địa phương” trong Tiếng Việt “Địa phương là những vùng,khu vực trong quan hệ với những vùng và khu vực khác trong nước” Như vậy địa phương lànhững vùng đất nhất định nằm trong quốc gia có những sắc thái đặc thù riêng để phân biệt vớinhững vùng đất khác, là bộ phận cấu thành của đất nước địa phương hiểu theo nghĩa cụ thể,

là những đơn vị chính của một quốc gia, đó là những tỉnh, thành phố, huyện, xã, thôn, bản,làng, buôn, ấp v.v Với nghĩa khái quát, trừu tượng, địa phương được hiểu là những vùngđất, khu vực nhất định được hình thành trong lịch sử, có ranh giới tự nhiên (không giống địagiới hành chính) để phân biệt với các vùng đất khác Ví dụ: Miền Bắc, Miền Nam, MiềnTrung, Việt Bắc, Tây Bắc, Tây Nguyên, Đồng bằng Bắc bộ, Đồng bằng Sông CửuLong v.v Nhưng cũng có ý kiến quan niệm theo cách đơn giản là: tất cả những gì khôngphải của “Trung ương” hay “Quốc gia” đều được coi là địa phương Như vậy thủ đô của mộtquốc gia hay từng khu vực của thủ đô được xem là địa phương Từ nhận thức như vậy, ta cóthể hiểu được lịch sử địa phương cũng chính là lịch sử của các làng, xã, huyện, tỉnh hay khuvực, vùng, miền

Lịch sử địa phương còn bao hàm ý nghĩa lịch sử của các đơn vị sản xuất chiến đấu,các trường học, cơ quan, xí nghiệp v.v Xét về yếu tố địa lý, các đơn vị đó đều gắn với mộtđịa phương nhất định, song nội dung của nó mang tính kỹ thuật, chuyên môn, do vậy có thểxếp nó vào dạng lịch sử chuyên ngành

Như vậy bản thân lịch sử địa phương rất đa dạng, phong phú cả về nội dung và thểloại Giữa lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc có mối quan hệ đặc biệt

Đây là mối quan hệ biện chứng không thể tách rời, nằm trong cặp phạm trù “Cáichung và cái riêng” Tri thức lịch sử địa phương là biểu hiện cụ thể, sinh động, đa dạng của trithức lịch sử dân tộc Lịch sử địa phương là bộ phận cấu thành lịch sử dân tộc Nói vậy không

có nghĩa một công trình nghiên cứu lịch sử dân tộc là kết quả của phép tính cộng các cuốnlịch sử địa phương

Lịch sử dân tộc được hình thành trên nền tảng khối lượng tri thức lịch sử địa phương

đã được khái quát và tổng hợp ở mức độ cao

Trong nghiên cứu lịch sử, chúng ta thấy rằng, bất cứ một sự kiện, hiện tượng nào xảy

ra đều mang tính chất địa phương, bởi nó gần với một vị trí không gian cụ thể ở một hoặc một

số địa phương nhất định Tuy nhiên những sự kiện, hiện tượng đó có tính chất, quy mô, mức

độ ảnh hưởng khác nhau Có những sự kiện, hiện tượng chỉ có tác dụng, ảnh hưởng ở mộtphạm vi nhỏ hẹp của địa phương, nhưng có những sự kiện, hiện tượng xảy ra có mức độ ảnhhưởng vượt khỏi không gian địa phương, mang ý nghĩa rộng đối với quốc gia, thậm chí đốivới cả thế giới Chính vì vậy có những sự kiện lịch sử địa phương gắn liền với lịch sử dân tộchoặc rộng hơn là lịch sử thế giới Không chỉ riêng các nhà sử học chuyên nghiên cứu sâu vềlịch sử, mỗi con người (ở mức độ khác nhau) đều có nhu cầu tìm hiểu về cuộc sống và nhữnghoạt động của chính mình ở những khoảng thời gian và những vị trí không gian khác nhau.Tri thức lịch sử sẽ làm giàu thêm tri thức của cuộc sống con người Chính vì lẽ đó, sự amtường về lịch sử dân tộc còn bao hàm cả sự hiểu biết cần thiết về lịch sử địa phương, hiểu biết

về lịch sử của chính miền quê, xứ sở, nơi chôn nhau cắt rốn của mình, hiểu rõ mối quan hệcủa lịch sử ở địa phương với lịch sử của dân tộc và rộng lớn là lịch sử thế giới

-Dạy và học lịch sử địa phương Cà Mau có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phầnthực hiện mục tiêu giáo dục ở trường phổ thông trong tỉnh Thông qua việc học lịch sử địaphương, hoạt động của nhà trường có điều kiện để gắn liền với xã hội, lý luận đi đôi với thựchành

Việc học lịch sử địa phương tỉnh nhà còn bồi dưỡng cho các em học sinh những kỹnăng cần thiết trong việc vận dụng tri thức lý thuyết vào thực tiễn đang đòi hỏi ở địa phương

Từ hoạt động thực tiễn đó, các em thấy được sự phát triển đa dạng sinh động, phức tạp và thú

vị của lịch sử địa phương và lịch sử dân tộc, thấy được nét độc đáo, đặc thù của lịch sử địaphương tỉnh nhà, song vẫn tuân theo qui luật phát triển chung của lịch sử dân tộc và lịch sửnhân loại

Hoạt động học tập nghiên cứu lịch sử địa phương tỉnh nhà sẽ như nhịp cầu nối tìnhcảm của nhà trường với nhân dân địa phương trong tỉnh, cũng là biện pháp để khai thác sứcsáng tạo tiềm tàng của nhân dân địa phương Nguồn tài liệu lịch sử địa phương, với nhữngloại hình đa dạng phong phú, sinh động là cơ sở cho việc tạo những biểu tượng lịch sử và hiểusâu sắc các khái niệm, các sự kiện, hiện tượng ở bài học lịch sử Tri thức lịch sử địa phươngtỉnh Cà Mau chúng ta sẽ có ý nghĩa giáo dục sâu sắc lòng tự hào chân chính về những truyềnthống tốt đẹp của địa phương, tình yêu quê hương, xứ sở, ý thức bảo vệ giữ gìn di sản vănhoá, di tích lịch sử v.v

Lịch sử địa phương Cà Mau nếu được chúng ta tổ chức giảng dạy tốt ở các trường phổthông trong tỉnh là một trong những nguồn quan trọng làm phong phú tri thức của học sinh vềquê hương mình, giáo dục cho các em lòng yêu quê hương, hình thành những khái niệm vềnghĩa vụ đối với quê hương, tạo cho học sinh nhận thức được mối liên hệ giữa lịch sử địaphương và lịch sử dân tộc

Giảng dạy lịch sử địa phương tỉnh Cà Mau sẽ góp phần không nhỏ vào việc giáo dục

tư tưởng, chính trị, lao động, đạo đức, thẩm mỹ cho học sinh của tỉnh nhà Nó có vị trí quantrọng trong việc hình thành cho thế hệ trẻ tỉnh ta lòng yêu nước xã hội chủ nghĩa Học sinh tựhào về đất nước, dân tộc Việc Nam, bắt đầu từ lòng tự hào về những chiến công của cha anhmình đã làm nên ở ngay trong làng xóm thân yêu khi đấu tranh chống kẻ thù xâm lược Họcsinh cũng tự hào với những thành tựu kinh tế, văn hoá, xã hội của địa phương Cà Mau chúng

ta từ trước đến nay, đặc biệt trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội Học sinh không những

tự hào về truyền thống anh hùng, bất khuất trong đấu tranh Cách mạng mà cũng tự hào về chủnghĩa anh hùng cách mạng trong xây dựng, sản xuất, tự hào về những nghề thủ công truyềnthống, về sự tài giỏi khéo léo của những nghệ nhân ở địa phương tỉnh ta đã tạo nên những sảnphẩm nổi tiếng Giới thiệu cho học sinh những nghề truyền thống, gây cho các em có ý thứcbảo vệ và phát triển nghề truyền thống thủ công địa phương cũng là một trong những nộidung hướng nghiệp của bộ môn lịch sử

II- NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG:

1-Một số yêu cầu về nội dung và phương pháp:

Một trong những nguyên tắc cơ bản của việc dạy học lịch sử địa phương ở trường phổthông là thể hiện mối quan hệ giữa lịch sử địa phương với lịch sử dân tộc, “Cái riêng khôngtồn tại ngoài mối liên hệ với cái chung” Đúng như vậy, việc giảng dạy lịch sử địa phương CàMau trong chương trình lịch sử dân tộc làm cho học sinh hiểu rõ hơn những khái niệm lịch sửchung và riêng, nhận thức những hình thái kinh tế – xã hội, các giai đoạn phát triển của lịch

sử Tài liệu lịch sử địa phương Cà Mau này sẽ giúp học sinh hiểu và giải thích được những nétriêng biệt, đặc thù trong các hiện tượng lịch sử Điều này rất quan trọng để phát triển tư duylịch sử của học sinh

Dạy học lịch sử địa phương Cà Mau là chúng ta phải làm sao làm cho học sinh thấy rõ

ý nghĩa lịch sử tiến bộ của chế độ xã hội chủ nghĩa đang được xây dựng ở khắp mọi nơi trênđất nước ta, bước đầu đem lại những thành quả to lớn, cụ thể trong việc nâng cao đời sốngtinh thần và vật chất của nhân dân lao động ở địa phương mình

Dạy học lịch sử địa phương Cà Mau nếu được tổ chức, chỉ đạo tốt sẽ góp phần giáodục lòng tự hào về quê hương tỉnh nhà của học sinh Cho nên những thành tựu trong chiếnđấu và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở địa phương Cà Mau chúng ta phải làm cho học sinh thấy

rõ nó cũng có ảnh hưởng đến sự thắng lợi của cách mạng cả nước Sự hy sinh anh dũng củacon em địa phương chúng ta trong sự nghiệp giữ nước đã góp phần giáo dục truyền thống tốtđẹp của cha ông cho thế hệ trẻ tỉnh nhà hiện tại và mai sau

Lịch sử địa phương giáo dục học sinh lòng yêu lao động, kính trọng nhân dân lao độngqua nhiều thế hệ, qua giảng dạy phải làm cho học sinh xác định nghĩa vụ bảo vệ, giữ gìn vàphát triển truyền thống tốt đẹp đó của địa phương mình.

Việc giảng dạy lịch sử địa phương Cà Mau phải làm sao cho học sinh nắm vững hơnkhái niệm khoa học hiện đại của hệ thống “Tự nhiên – con người – xã hội”, thấy được vai tròcủa con người tác động thiên nhiên phục vụ nhiều nhất cho con người Phải chỉ ra cho họcsinh hiểu rõ rằng, chỉ trong chế độ xã hội chủ nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng, khi nhân dânthực sự “Làm chủ thiên nhiên – làm chủ con người – làm chủ xã hội”, thì việc cải tạo và chinhphục thiên nhiên mới góp phần tích cực vào việc phát triển lịch sử, đem lại no ấm, hạnh phúccho con người

Dạy học lịch sử địa phương của tỉnh nhà chính là việc cụ thể hoá một cách sinh động,chi tiết những tri thức lịch sử dân tộc Do đó những sự kiện, hiện tượng lịch sử không thể táchrời vị trí không gian cụ thể, nhưng những vị trí không gian đó có sự “thay đổi” theo cơ cấuđơn vị hành chính địa phương (chủ yếu do tỉnh ta thời gian qua đã có nhiều thay đổi do việcnhập, tách tỉnh, huyện, xã.v.v ) Chính vì vậy khi trình bày những sự kiện, hiện tượng lịch sử,cần chú ý xác định rõ vị trí không gian, địa danh lịch sử ở thời điểm sự kiện xảy ra và ở vị tríkhông gian hiện tại để học sinh dễ theo dõi, hình dung, tái tạo lịch sử một cách chính xác.Như vậy sẽ có những sự kiện, hiện tượng lịch sử gắn với các đơn vị hành chính, nhưng cũng

có sự kiện, hiện tượng không hẳn như vậy Chẳng hạn, một cuộc khởi nghĩa, một trận đánh,thường liên quan tới nhiều địa phương (xét theo khung giới hành chính) khác nhau Để giúphọc sinh nắm vững vấn đề này không thể thiếu đồ dùng trực quan (có thể là bản đồ, sơ đồ, sabàn v.v )

Khi dạy học lịch sử địa phương tỉnh nhà, giáo viên sẽ có ý kiến nhận xét, đánh giá vềvai trò của cá nhân, quần chúng trong lịch sử, về sự đóng góp của địa phương tỉnh ta với toànquốc, về mối quan hệ giữa các địa phương trong quá trình phát triển của lịch sử.v.v Thực tếcủa việc dạy học cho thấy không ít giáo viên dù đã nắm vững quan điểm cơ bản của chủ nghĩaduy vật lịch sử, nhưng khi vận dụng vào các trường hợp cụ thể thường lúng túng Việc đánhgiá vai trò của cá nhân và quần chúng không thể áp đặt chủ quan, càng không thể vận dụngmột cách máy móc, giáo điều quan điểm Mácxit – Lêninnít Lịch sử địa phương của tỉnh nhàchúng ta thường rất cụ thể và đòi hỏi khách quan, vì vậy khi nêu tên các nhân vật lịch sử ở địaphương trong tỉnh không đòi hỏi ở họ sự tiêu biểu toàn diện mà có thể là về một lĩnh vực hoạtđộng nào đó Có những nhân vật có tác dụng tích cực ở một thời kỳ lịch sử này, sau lại giảm

đi ở một thời kỳ khác và ngược lại (nhất là trong thời bình cũng không ít cán bộ do nhiềunguyên nhân đã bị thoái hoá biến chất ) Lại có những nhân vật có những đóng góp, cốnghiến to lớn trong một thời kỳ, nhưng sau đó lại mang tác dụng tiêu cực, thậm chí có quanđiểm sai lầm, phản động, hoặc không lành mạnh đối với địa phương.v.v Đây là vấn đề hếtsức phức tạp, đòi hỏi người giáo viên phải thận trọng, tỉ mỉ, khi cần thiết cần trao đổi ý kiếnvới các nhà khoa học, các cấp lãnh đạo địa phương để có nhận xét thỏa đáng Vì thế, chúng takhông thể dùng ý chí chủ quan để phủ nhận sạch trơn những công lao của các nhân vật lịch

sử, cần đánh giá đúng những cống hiến về từng mặt ở từng thời điểm lịch sử cụ thể Việc nêutên những người đã khuất đã khó, song việc lựa chọn để nêu tên những người còn sống ở địaphương càng khó hơn Cần phải lắng nghe ý kiến rộng rãi của các tổ chức quần chúng nhân

dân, mặt khác phải có quan điểm khoa học khi xem xét sự cống hiến, vai trò của họ đối vớiđịa phương, so với người đương thời, đặc biệt là những người đi trước.

Theo chương trình lịch sử bậc phổ thông trung học thì nội dung ngoài phần lịch sử thếgiới, chủ yếu là phần lịch sử Việt nam Riêng phần lịch sử Việt nam nội dung chủ yếu là lịch

sử dân tộc từ thời kỳ nguyên thuỷ tới nay; trong đó chương trình lịch sử cách mạng Việt Nambao gồm những vấn đề quan trọng như :

-Phong trào cách mạng Việt Nam trong những năm trước thành lập Đảng (1925-1930).-Đảng cộng sản Việt Nam ra đời (3.2.1930)

-Phong trào cách mạng (1930- 1931) và cuộc đấu tranh hồi phục lực lượng cách mạng.-Cuộc vận động dân chủ (1936-1939)

-Cuộc vận động cách mạng Tháng Tám (1939-1945) và Cách mạng Tháng Tám thànhcông (19.8.1945)

-Cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân (1945-1946).-Những năm đầu kháng chiến toàn quốc (1946-1950)

-Bước phát triển mới của cuộc kháng chiến và kháng chiến thắng lợi (1951-1954)

-Tình hình Việt Nam sau Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954 và nhiệm vụ cách mạng trongthời kỳ mới (1954-1975)

-Cách mạng XHCN ở Miền Bắc và Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở Miền nam(1954-1965)

-Nhân dân hai miền Nam-Bắc trực tiếp đương đầu với Đế quốc Mỹ xâm lược 1973)

(1965 Cuộc đấu tranh giành toàn vẹn lãnh thổ, thống nhất đất nước, đi đến thắng lợi hoàntoàn (1973-1975)

-Công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN (1975-1991)

Trong khi đó thì lịch sử cách mạng địa phương Cà Mau không thể tách rời với lịch sửcủa dân tộc, ngược lại khi giảng dạy lịch sử dân tộc giai đoạn này thì giáo viên không thể bỏqua sự liên hệ với thực tiễn lịch sử của địa phương Cà Mau

Chính vì vậy với chương trình lịch sử địa phương Cà Mau đòi hỏi phải dạy cho họcsinh những nội dung chuyên về sự nghiệp cách mạng vĩ đại của Đảng bộ và nhân dân Cà Mautrong đấu tranh giải phóng dân tộc, trong hai cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp và Đế

quốc Mỹ, trong xây dựng CNXH; về lòng biết ơn đối với công lao to lớn của Đảng, của Bác

Hồ trong tổ chức lãnh đạo sự nghiệp cách mạng vẻ vang của dân tộc; về sự tin tưởng vào conđường đi lên CNXH mà Đảng và Bác Hồ đã chọn; bồi dưỡng lòng yêu quê hương đất nước,yêu đồng bào, yêu dân tộc Việt Nam anh hùng, trong đó có nhân dân Cà Mau thân yêu Khigiáo viên trình bày nội dung những sự kiện của lịch sử cách mạng dân tộc qua quá trình lịch

sử bậc trung học (cấp THCS, THPT), nhất thiết phải làm sống lại quá khứ hào hùng của lịch

sử cách mạng địa phương Cà Mau vào những thời kỳ này

-Như vậy ngoài những bài lịch sử địa phương Cà Mau theo phân phối chương trìnhcủa Bộ giáo dục và Đào tạo vừa mới ban hành được áp dụng thực hiện từ năm 2000-2001 như: ở lớp 6 tiết 33 (Tham quan hoặc giới thiệu một di tích lịch sử gần nhất ở địa phương); ở lớp

7 tiết 33; ở lớp 8 tiết 65, 66; ở lớp 9 tiết 64, 65, 66; ở lớp 11 tiết 33 Chúng ta tái hiện lịch sửcách mạng nói chung có thể minh hoạ bằng thực tiễn của địa phương Cà Mau Thật vậy, trongsuốt quá trình lịch sử dân tộc bậc trung học với mỗi sự kiện, hiện tượng đều có liên quan mậtthiết với địa phương Chính vì vậy và cũng thông qua đó chúng ta tổ chức dạy và học lịch sửđạt yêu cầu tạo hình ảnh một sự vật cụ thể, vừa tạo biểu tượng về không gian, thời gian, hoàncảnh diễn ra sự kiện lịch sử và những nhân chứng lịch sử, vừa liên hệ thực tế với nội dung đóbằng những vấn đề thuộc về lịch sử cách mạng địa phương Cà Mau

Trong nhà trường dạy cho học sinh học lịch sử là để các em hình dung rõ ràng các giảithích đúng, có cơ sở khoa học về lịch sử, biến cố lịch sử Như chúng ta biết là các sự kiện,hiện tượng lịch sử không phải xuất hiện một cách ngẫu nhiên là mà nó có nguyên nhân vàtuân theo những qui luật nhất định Do đó, khi dạy lịch sử người giáo viên phải có nhiệm vụgiúp cho học sinh nắm được bản chất các sự kiện lịch sử rút ra từ các bài học lịch sử Để thựchiện được những yêu cầu này ngoài những phương pháp đặc trưng bộ môn thì việc gắn vớinhững sự kiện lịch sử địa phương Cà Mau là hết sức quan trọng Điều quan trọng là giáo viênkhông áp đặt những kết luận có sẵn trong sách giáo khoa mà cần tổ chức bài học thành nhữngvấn đề học tập, tìm hiểu sự kiện lịch sử có liên quan ở địa phương tỉnh nhà Từ đó giúp họcsinh độc lập suy nghĩ, mạnh dạn trình bày ý kiến riêng của mình, có thể học sinh đánh giá,nêu ra nhiều ý kiến khác nhau xuất phát từ sự hiểu biết những sự kiện đó ở địa phương khácnhau trong tỉnh Chính việc tổ chức cho học sinh tìm hiểu, thảo luận với các tư liệu lịch sử địaphương của mình sẽ giúp cho chúng ta giáo dục tốt hơn về truyền thống cách mạng địaphương cho học sinh và cũng nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy bộ môn, thực hiện tốt việcđổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực lấy học sinh làm trung tâm Lịch sử lànhững sự kiện đã đi qua nhưng không biến mất mà vẫn còn để lại dấu vết của nó qua ký ứccủa nhân loại, của các nhân chứng lịch sử, qua những thành tựu văn hoá vật chất, qua các hiệntượng lịch sử, qua các bia, đền, tượng đài, các công trình văn hóa, qua sách báo, qua tranhảnh, qua các ngành nghề truyền thống địa phương Chỉ có trên cơ sở những chứng cứ vậtchất nói trên mới có sự nhận thức và trình bày đúng đắn về lịch sử để thực hiện tốt yêu cầutrên và tổ chức dạy lịch sử địa phương cho học sinh, không có hình thức nào hữu hiệu bằngviệc chúng ta tổ chức cho :

-Các nhân chứng lịch sử, các nhân vật lịch sử đến kể lại cho học sinh các vấn đề cóliên quan đến các sự kiện lịch sử cách mạng địa phương

-Tổ chức cho học sinh đi học tập ở hiện trường, ở các bảo tàng lịch sử địa phương, ởcác nhà truyền thống cách mạng địa phương (xã, huyện, tỉnh)

-Tổ chức cho học sinh đi tham quan các di tích lịch sử địa phương.

-Tổ chức sưu tầm các sử liệu, tranh ảnh, hiện vật có liên quan đến lịch sử địa phương

-Tổ chức cho học sinh đi viếng các nghĩa trang liệt sĩ, các nhà tưởng niệm, các bia ghicông, các tượng đài, các anh hùng liệt sĩ ở địa phương (xã, huyện, tỉnh)

-Tổ chức học sinh đi viếng các nhân vật gắn liền với lịch sử địa phương, các anh hùng,các Bà mẹ Việt Nam anh hùng còn sống

Vì vậy trong phạm vi đề tài này, chúng tôi đề xuất một vài hoạt động ngoại khoá trongviệc dạy và học lịch sử địa phương sẽ được trình bày ở nội dung tiếp theo

2-Tổ chức thông qua hoạt động tham quan học tập:

Trong công cuộc đổi mới kinh tế xã hội của đất nước nói chung và của giáo dục đào tạo nói riêng thì hình thức giáo dục ngoài nhà trường là một nhu cầu hoạt động xã hội,hoạt động ngoại khoá, tham quan học tập, đặc biệt là hoạt động tham quan học tập lịch sửcách mạng địa phương Thực tế đã qua, các hoạt động trên đã và đang được khơi dậy mạnh

-mẽ trong các nhà trường Tuy nhiên yêu cầu về chất lượng, nội dung hiệu quả giáo dục,phương pháp quản lý, tổ chức là những vấn đề được quan tâm và đặt ra ở các nhà trường phổthông Vì vậy cần phải được quản lý, tổ chức, điều hành hoạt động này theo chương trình cụthể, có kế hoạch, phương pháp tổ chức và nội dung cụ thể bao gồm :

1-Tham quan các di tích lịch sử, lịch sử văn hoá, di tích văn hóa, văn hoá cổ, di tíchlịch sử cách mạng ở địa phương trong hai thời kỳ kháng chiến trên địa bàn trường (xã, huyện,tỉnh)

2-Thăm và đặt hoa, dâng hương đài tưởng niệm lịch sử các nghĩa trang liệt sĩ hoặc cácanh hùng liệt sĩ mà trường mang tên, địa phương mang tên tại địa phương (xã, huyện, thị,tỉnh)

3-Tham quan bảo tàng cách mạng Cà Mau, các nhà truyền thống cách mạng địaphương

4-Tham quan các khu căn cứ cách mạng trong hai thời kỳ kháng chiến trong tỉnh

5-Thăm giao lưu với các đơn vị quân đội ở địa phương, đặc biệt là các đơn vị anhhùng trong thời kỳ kháng chiến

6-Thăm các cá nhân anh hùng, các Bà mẹ Việt Nam anh hùng, các nhân chứng lịch sử,các gia đình anh hùng liệt sĩ ở địa phương

7-Tham quan Hòn khoai, đài tưởng niệm các liệt sĩ, mộ các liệt sĩ khởi nghĩa Hònkhoai

8-Tổ chức cho học sinh gặp gỡ giao lưu, trao đổi về truyền thống cách mạng địaphương, nghe phát biểu giáo huấn về yêu cầu nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương

của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các ngành quân sự, công an, văn hoá thông tin,các tổ chức đoàn thể các cấp ở địa phương (xã, huyện, tỉnh).

9- Tổ chức cho học sinh tham quan các cơ sở sản xuất ngành nghề thủ công truyềnthống, tham gia các hoạt động, các cuộc vận động, các phong traò ở địa phương như : phongtrào đền ơn đáp nghĩa, cuộc vận động xây dựng nhà tình nghĩa, chăm sóc, thăm nom các giađình liệt sỹ, thương binh, những Bà mẹ Việt nam anh hùng

10-Tổ chức cho học sinh gặp gỡ, giao lưu, trao đổi, nghe kể chuyện chiến đấu, chuyệnlịch sử, chuyện sản xuất với các anh hùng lao động, anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân,các nhân chứng lịch sử, các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học, nhà văn, nhà báo, các nghệnhân và những người tiêu biểu khác trong phong trào xây dựng, sản xuất và bảo vệ tổ quốc ởđịa phương

3-Tổ chức học tập thông qua các cuộc thảo luận, hái hoa học tập

Trong quá trình tổ chức học tập lịch sử địa phương cho học sinh, căn cứ vào mục đích

và yêu cầu của từng nội dung mà chúng ta có những hình thức dạy học khác nhau Trong cuộcsống và hoạt động bản thân của học sinh cũng thường đặt ra những câu hỏi vì sao ? Tại sao ?Nguyên nhân nào ? Do đâu ? Làm thế nào ? Quan hệ ra sao ? Như thế nào ? ở đâu ? Do ai ?

Căn cứ vào những vốn hiểu biết đã được trang bị, các em sẽ tìm kiếm những câu trảlời thích hợp Chúng ta biết rằng quá trình nhận thức của con người luôn đi từ chưa biết đếnbiết, từ biết ít đến biết nhiều, từ cảm tính đến lý tính, từ kinh nghiệm đến lý luận Đó chính lànhững nấc thang giúp cho học sinh đi sâu vào bản chất của sự vật, hiện tượng Mặt khác vìhọc sinh luôn luôn phải đáp ứng những vấn đề của cuộc sống, của hiện thực khách quan màcác học sinh này chưa sáng tỏ trên cơ sở của mối liên hệ với những vấn đề đã biết, đã nắmvững Đối với việc tổ chức học tập lịch sử địa phương cho học sinh thì với việc tổ chức hìnhthức thảo luận, trao đổi đàm thoại, hái hoa học tập sẽ giúp học sinh nắm vững kiến thức mộtcách thiết thực, gắn bó với cuộc sống hiện tại và tương lai của học sinh Qua đó học sinh sẽhình thành và phát triển tư duy độc lập sáng tạo Biết diễn đạt được tư tưởng, biết khái quát,lập luận trên cơ sở những hiểu biết của mình về lịch sử cách mạng địa phương Từ đó chúng

ta có thể đánh giá được kết quả lĩnh hội về lĩnh vực giáo dục này mà có những điều chỉnh và

bổ sung Vì vậy hình thức tổ chức hoạt động thảo luận, trao đổi, đàm thọai, hái hoa học tậptrong học sinh là một trong những hình thức cần thiết và quan trọng trong việc dạy lịch sử địaphương cho học sinh

Để thực hiện tốt hoạt động nêu trên nhằm đạt hiệu quả cao trong giáo dục, khi tổ chứcchúng ta cần lưu ý:

a-Đối với các buổi thảo luận, dạ hội lịch sử:

-Vấn đề được đưa ra thảo luận cần liên hệ gắn bó với những ngày lễ kỷ niệm lớn củađịa phương, của cả nước, gắn với các chủ điểm giáo dục hàng tháng, liên hệ đến nội dung củabài học lịch sử hoặc các bộ môn khoa học xã hội khác

-Đề tài phải nằm trong nội dung lịch sử của địa phương, là một chủ đề riêng hoặc chủ

đề tổng hợp, có thể có nhiều tài liệu để học sinh tham khảo hoặc đi thực tế điều tra khảo sát

Thí dụ: nhân ngày 13/12 hàng năm là ngày truyền thống của tỉnh Cà Mau thì nên chọnngay đề tài về cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai 13/12/1940 hoặc chọn đề tài nói về nhà giáo- nhàbáo- nhà văn- nhà thơ Phan Ngọc Hiển, người tổ chức thắng lợi khởi nghĩa Hòn Khoai.

Nhân kỷ niệm ngày thành lập Đảng 03/2 có thể chọn đề tài sự thành lập Chi bộ Đảngđầu tiên ở Cà Mau hoặc đề tài về các chiến sĩ cộng sản kiên trung ở Cà Mau

Nhân kỷ niệm ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng (30/4/1975) nên chọn đề tài vềcuộc tổng tiến công và nổi dậy Mùa xuân năm 1975 tại Cà Mau

Nhân ngày kỷ niệm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12 có thể chọn đề tài

về truyền thống đấu tranh vẻ vang của lực lượng vũ trang Cà Mau hoặc các chiến thắng vangdội của lực lượng vũ trang Cà Mau trong thời kỳ chống Mỹ ( Đầm Dơi, Cái Nước, Chà Là)

b-Đối với các buổi thi theo hệ thống câu hỏi:

Người chủ trì cũng phải xác định mục đích, yêu cầu nhiệm vụ của cuộc thi phần thảoluận nêu trên Tuy nhiên về hình thức và tính chất thì có khác hơn so với buổi thảo luận, ở đâygiáo viên nêu sẵn một hệ thống câu hỏi có chủ đích và trình tự nêu ra để học sinh thi đua trảlời theo các hình thức chia tổ, đội hoặc nhóm để thi với nhau, có thể trong đội hoặc đội bạn

bổ sung cho câu trả lời hoàn chỉnh hoặc các câu hỏi độc lập xung quanh một chủ đề giáo dụccho trước để học sinh hái hoa hoặc bốc thăm ngẫu nhiên và trả lời theo yêu cầu câu hỏi đặt ra.Cũng có thể có câu hỏi dưới dạng học sinh tự nêu vấn đề có liên quan với chủ đề để tự trìnhbày hoặc cho đội bạn trả lời Do đó, trong hình thức trên vấn đề thiết lập mối quan hệ giáodục và lĩnh hội không phải chủ yếu giữa giáo viên và học sinh mà còn có mối quan hệ giữahọc sinh với học sinh Đương nhiên trong bất kỳ hình thức giáo dục nào thì giáo viên vẫn giữvai trò chủ đạo

4-Tổ chức học tập thông qua hình thức kể chuyện

Kể chuyện lịch sử là hình thức giáo dục, trong đó người trình bày dùng lời nói đểtruyền đạt các nội dung theo chủ đề nhất định Qua đó học sinh tiếp thu một cách có ý thức.Đây là phương pháp giáo dục cổ truyền được sử dụng phổ biến trong các nhà trường phổthông hiện nay Riêng với việc học tập lịch sử địa phương thì phương pháp này giữ vai trò hếtsức quan trọng, bởi vì qua phương pháp này học sinh có thể lĩnh hội tri thức được giáo dục có

hệ thống theo yêu cầu của nội dung cơ bản cần giáo dục Mặt khác còn được báo cáo viên mởrộng có giới hạn những tri thức cần thiết khác Rõ ràng là trong thời gian nhất định, chỉ dựavào chủ yếu là lời nói của giáo viên hoặc báo cáo viên, học sinh có thể lĩnh hội được một khốilượng kiến thức theo yêu cầu Đồng thời với hình thức và phương pháp này giáo viên hoặcbáo cáo viên sẽ chủ động về mặt thời gian, chủ động trình bày nội dung cần giáo dục mộtcách có hệ thống theo một lôgic chặt chẽ hướng vào những yêu cầu thiết thực nhất trong giáodục truyền thống cách mạng địa phương cho học sinh

Khác với các bộ môn khoa học xã hội khác trong nhà trường phổ thông, đối với bộmôn lịch sử địa phương thì hiệu quả thực sự của việc giáo dục là ở chỗ trên cơ sở học sinhhiểu và nắm chắc được các kiến thức cơ bản và thiết thực, học sinh biết vận dụng vào việcnhìn nhận và giải quyết vấn đề trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn Cho nênviệc lựa chọn nội dung để kể chuyện là một yêu cầu hết sức cần thiết Do đó, đề tài thuyếttrình bao giờ cũng phải có trọng tâm, trọng điểm, phải nêu được bản chất sự vật, hiện tượng

và mối quan hệ của chúng với nhau hoặc với các sự vật, hiện tượng khác, tránh lan man, quáchi tiết để giúp học sinh tư duy năng động và sáng tạo

Về hình thức có thể tổ chức cho học sinh nghe kể chuyện về lịch sử địa phương thôngqua các buổi sinh hoạt truyền thống, sinh hoạt chủ điểm, sinh hoạt kỷ niệm các ngày lễ lớn,sinh hoạt dưới cờ Tùy theo điều kiện và cơ sở vật chất của nhà trường hoặc nơi tổ chức kểchuyện lịch sử cho học sinh mà có thể bố trí số lượng cho học sinh.

Thí dụ: Nhân ngày truyền thống tỉnh Cà Mau có thể chọn đề tài Nhà giáo Phan NgọcHiển và khởi nghĩa Hòn khoai 13/12/1940 Địa điểm có thể là dưới sân cờ, ở trong hội trường,

ở trong lớp học hoặc ở thực địa nơi có liên quan đến sự kiện trên Kiến thức cơ bản cần đạt lànội dung và trong đề tài này khi thuyết trình báo cáo viên phải bám sát vào nội dung đó đểgiúp học sinh hiểu và nắm vững Trên cơ sở đó báo cáo viên sẽ giúp học sinh có thể xác địnhđược con đường thực hiện lý tưởng cách mạng của nhà giáo cộng sản Phan Ngọc Hiển vànhững đồng đội của Ông đã chấp nhận hy sinh cho độc lập dân tộc, cho quê hương đất nước.Đồng thời qua đó giúp học sinh hiểu đúng đắn con đường mà Đảng ta, cả dân tộc ta trong đó

có những con người ưu tú của quê hương đã chọn là đấu tranh cách mạng giải phóng đấtnước, thà hy sinh tất cả chứ không chịu làm nô lệ, làm kẻ mất nước Bằng vào ngần ấy sựkiện làm cho các em tự hào với những người con của quê hương, với khởi nghĩa Hòn khoai,với những cống hiến của địa phương cho cách mạng cả nước dưới sự lãnh đạo của Đảng

III-CHƯƠNG TRÌNH LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CÀ MAU:

Gồm có 5 chương và 21 bài cụ thể như sau:

Chương I: Cà Mau vùng đất con người

Bài 1: Quá trình hình thành tỉnh Cà Mau

Bài 2: Cà Mau-thiên nhiên của con người

Chương II: Cà Mau trong thời kỳ 1930-1945:

Bài 3: Sự hình thành chi bộ đầu tiên Cà Mau

Bài 4: Đại hội thành lập Quận ủy Cà Mau tiến tới thành lập Tỉnh ủy Cà Mau

Bài 5: Khởi nghĩa Hòn khoai 13/12/1940

Bài 6: Cách mạng tháng 8 ở Cà Mau

Chương III: Cà Mau trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Bài 7: Tình hình Cà Mau sau Cách mạng tháng tám

Bài 8: Mặt trận Tân Hưng ở Cà Mau

Bài 9: Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân Cà Mau

Bài 10: Cà Mau khu tập kết 200 ngày đêm

Chương IV: Cà Mau trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ

Bài 11: Phong trào đấu tranh chính trị của nhân dân Cà Mau sau Hiệp định Giơ-ne-vơnăm 1954

Bài 12: Phong trào đồng khởi ở Cà Mau với sự kiện Làng rừng

Bài 13: Nhân dân Cà Mau đấu tranh chống Mỹ- Ngụy (1960-1968)

Bài 14: Chiến Thắng Đầm Dơi- Cái Nước- Chà Là

Bài 15: Nhân dân Cà Mau những ngày thương nhớ Bác

Bài 16: Nhân dân Cà Mau kiên cường chống “Bình định”, bảo vệ quê hương

Bài 17: Nhân dân Cà Mau đấu tranh chống Mỹ –Ngụy (1969-1973)

Bài 18: Cuộc tổng tiến công và nổi dậy muà xuân năm 1975 ở Cà Mau

Chương V: Cà Mau thời kỳ sau giải phóng đến nay

Bài 19: Cà Mau những năm đầu giải phóng

Bài 20: Những thành tựu của tỉnh Minh Hải (Cà Mau-BạcLiêu) sau 22 năm giải phóng(1975-1996)

Bài 21: Tỉnh Cà Mau sau 4 năm tái lập (1997-2000)

I- QUÁ TRÌNH KHẨN HOANG ĐẤT CÀ MAU.

Cà Mau là một tỉnh được khai khẩn muộn màng nhất so với các tỉnh trong nước SáchGia định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức có chép:

“Thời Gia Long, những giồng đất cao ráo ở ven sông Ông Đốc, sông Gành hào, sôngBảy háp và một vài phụ lưu mới có người khai khẩn, lập thành xóm, ấp Tuy vậy, đến thời TựĐức, Cà Mau vẫn là vùng rừng Đước, Vẹt, Tràm không mấy ai đến lập nghiệp vì thiếu nướcngọt và ruộng quá nhiều phèn”

Đến đầu thế kỷ XVII, vùng đất Cà Mau dân cư vẫn thưa thớt, đất đai còn hoang vu

Trước khi Nhà Nguyễn cai quản, vùng đất Cà Mau đã từng thuộc vào Phù Nam, ChânLạp

Cuối thế kỷ XVII, Mạc Cửu dẫn một số người Trung Hoa chống lại Triều đình MãnThanh, phục Minh đến Chân Lạp và vùng Hà Tiên lập nên 7 xã trong đó có 2 xã cực nam làRạch Giá và Cà Mau

Trước nay có bị giặc xâm lược, ông đã cáo phong và dâng nạp phần đất hai xã để đượcNhà Nguyễn che chở vào năm 1714

Mạc Thiên Tứ, con của Mạc Cửu đã vâng lệnh Triều đình Chúa Nguyễn lập ra ĐạoLong Xuyên (ở vùng đất Cà Mau ngày nay), tổ chức mang tính chất quân sự

Đến năm Gia Long thứ 7 (1808), Đạo Long Xuyên được đổi ra Huyện Long Xuyênthuộc Trấn Hà Tiên (lúc đó đất Nam bộ là 3 Dinh : Dinh Trấn Biên, Dinh Phiên Trấn, DinhLong Hồ và một Trấn Hà Tiên) Năm Minh Mạng thứ 6 (1825), Nhà Nguyễn đã đặt một quanTri Huyện để cai trị

Là vùng đất mới được hình thành vài trăm năm nhưng cũng để lại một số địa danh lịch

sử gắn liền với Triều đại Nhà Nguyễn như: nền Công chúa, Ao Kho, Lán tượng, Rạch Long

ẩn, Xóm Long ẩn, Cạnh đền

Cùng với bước đi của lịch sử, Nam bộ được chia thành 6 tỉnh (Lục tỉnh Nam kỳ: GiaĐịnh, Biên Hoà, Định Tường, Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên).

Tỉnh Hà Tiên có 3 Phủ, 7 Huyện Cà Mau thuộc Huyện Long Xuyên, Phủ An Biên(Hà Tiên), Tỉnh Hà Tiên

Cùng với người Khơ me, người Hoa, người Việt (Kinh) đã khai khẩn vùng cực namcủa Tổ quốc Họ đã đổ biết bao mồ hôi, công sức và có khi cả máu của mình để tồn tại trướcmột vùng đất giàu tiềm năng, song cũng không mấy thuận lợi “Dưới sông Sấu lội, trên rừngCọp um” hay một vùng nước đen “ Tuk – Kh mâu”

II- SỰ THÀNH LẬP TỈNH CÀ MAU QUA CÁC THỜI KỲ LỊCH SỬ:

1-Trước năm 1976:

Để ổn định về hình thức trong việc khai thác thuộc địa lần thứ nhất, Pháp chia Nam kỳ

ra 20 tỉnh Ngày 18/02/1882, một phần đất Bạc Liêu thuộc tỉnh Sóc Trăng, một phần đất CàMau thuộc Rạch Giá được hợp lại thành tỉnh Bạc Liêu

Ngày 09/03/1956, theo sắc lệnh 143/VN, Chính quyền Sài Gòn lấy quận Cà Mau,quận Quảng Xuyên và 4 xã của quận Giá Rai: Định Thành, Hoà Thành, Tân Thành, PhongThạnh Tây lập thành tỉnh Cà Mau

Ngày 22/10/1956, Chính quyền Sài Gòn ra sắc lệnh 143/VN ?? đổi tên tỉnh Cà Mauthành tỉnh An Xuyên

Về phía chính quyền cách mạng thì lập thành 2 tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu dựa theo sựphân định địa giới hành chính của địch để thuận tiện cho lãnh đạo phong trào cách mạng ởmỗi nơi

2-Từ 1976 – 1996:

Sau ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng, tháng 02/1976, Chính phủ lâm thời Cộnghoà Miền Nam Việt Nam ra Nghị định hợp nhất một số tỉnh ở Miền Nam Hai tỉnh Cà Mau(An Xuyên) và Bạc Liêu thành tỉnh Minh Hải Tỉnh Minh Hải có 2 thị xã: thị xã Cà Mau vàthị xã Minh Hải và có 7 huyện: Vĩnh Lợi, Hồng Dân, Giá Rai, Châu Thành, Thới Bình, TrầnVăn Thời, Ngọc Hiển

Minh Hải là tỉnh rộng nhất đồng bằng Sông Cửu Long và rộng thứ nhì ở Nam Bộ.Ngày 11/7/1977, Hội đồng chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam raquyết định số 181-CP giải thể huyện Châu Thành Các xã của huyện này được nhập vào cáchuyện Giá Rai, Trần Văn Thời và Thới Bình

Ngày 29/12/1978, Hội đồng chính phủ ra quyết định số 326-CP lập thêm 6 huyện mới:Phước Long, Cà Mau, U Minh, Phú Tân, Cái Nước, Năm Căn Số huyện trong tỉnh tăng lên

12 huyện

Ngày 30/8/1983, Hội đồng Bộ trưởng ra quyết định số 94/HĐBT giải thể huyện CàMau, các xã của huyện này được sáp nhập vào thị xã Cà Mau và các huyện Giá Rai, ThớiBình, Cái Nước Tỉnh còn lại 2 thị xã và 11 huyện.

Ngày 17/5/1984, Hội động Bộ trưởng ra nghị định số 75-HĐBT đã đổi tên thị xã MinhHải là thị xã Bạc Liêu Hợp nhất huyện Hồng Dân và huyện Phước Long lấy tên là huyệnHồng Dân Hợp nhất huyện Cái Nước và huyện Phú Tân thành huyện Cái Nước

Ngày 17-18/12/1984 với hai quyết định của Hội đồng Bộ trưởng đổi tên huyện NămCăn (cũ) thành huyện Ngọc Hiển (mới) Đổi tên huyện Ngọc Hiển (cũ) thành huyện Đầm Dơi(mới) Chuyển tỉnh lỵ tỉnh Minh Hải từ thị xã Bạc Liêu về thị xã Cà Mau

Như vậy tỉnh Minh Hải có 2 thị xã Cà Mau và Bạc Liêu và 9 huyện: Vĩnh Lợi, HồngDân, Giá Rai, Thới Bình, U Minh, Cái Nước, Trần Văn Thời, Đầm Dơi, Ngọc Hiển

3-Thời kỳ từ cuối năm 1996 đến nay:

Ngày 06/11/1996, Quốc hội khóa IX, trong kỳ họp thứ X đã phê chuẩn việc tách tỉnhMinh Hải ra làm 2 tỉnh là Cà Mau và Bạc Liêu và thực hiện từ ngày 01/01/1997

Tỉnh Bạc Liêu hiện nay có diện tích 2.484,96 km2 với dân số 772.078 người, gồm 1thị xã (Bạc Liêu) và 3 huyện (Vĩnh Lợi, Giá Rai, Hồng Dân)

Tỉnh Cà Mau hiện nay có diện tích 5.211 km2 với dân số 1.133.747 người, gồm 1Thành Phố (Cà Mau) và 6 huyện (Thới Bình, U Minh, Trần Văn Thời, Cái Nước, Đầm Dơi,Ngọc Hiển)

Cà Mau là vùng đất mới cả về địa chất và lịch sử, nhưng là vùng đất đầy tiềm năng,con người Cà Mau được hội nhập khi xưa đi mở đất và nói như Ông Võ Văn Kiệt (Cố vấnBCH Trung ương Đảng) phát biểu tại Đại hội lần thứ III, tỉnh Đảng bộ Minh Hải tháng07/1983: “Là một tỉnh có rất nhiều bè bạn Mảnh đất hào hiệp và phóng khoáng này đã tiếphàng vạn người phiêu bạt đi tìm cuộc sống trước đây Trong 2 cuộc kháng chiến hàng vạnngười khắp nước đã về đây chiến đấu và ngã xuống tại đây, để lại đây biết bao là kỷ niệm”

Cà Mau là vùng đặc biệt về lịch sử như Ông Võ Văn Kiệt đã nhận xét Cà Mau làvùng đất có cả biển Đông và biển Tây Tiềm năng của rừng của đất rất lớn Rừng ngập mặn

có giá trị trên thế giới về hệ sinh thái đứng sau rừng Amazon Biển Cà Mau cũng đầy hứa hẹncủa hải sản và đầu khí trong tương lai

Câu hỏi:

1-Vùng đất Cà Mau được khai khẩn như thế nào?

2-Tỉnh Cà Mau được thành lập như thế nào?

3-Khái quát giai đoạn lớn của tỉnh Cà Mau?

4-Thực hành cho học sinh sưu tầm các tư liệu, mẩu chuyện ở địa phương liên quanđến quá trình khai khẩn đất Cà Mau

5-Thực hành cho học sinh tìm hiểu nguồn gốc một địa danh gắn với quá trình pháttriển tỉnh Cà Mau

Bài 2:

CÀ MAU – THIÊN NHIÊN VÀ CON NGƯỜI

I-VÀI NÉT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN CỦA TỈNH CÀ MAU:

Cà Mau là tỉnh cực Nam của Tổ quốc, là phần mũi của bán đảo Cà Mau Có ranh giớichung với 2 tỉnh Kiên Giang và Bạc Liêu; giáp biển Đông và vịnh Thái Lan

+Bắc giáp tỉnh Kiên Giang

+Nam giáp biển Đông

+Đông giáp tỉnh Bạc Liêu và biển Đông

+Tây giáp với vịnh Thái Lan

Về hành chính tỉnh có một Thành Phố (Cà Mau) và 6 huyện: Thới Bình, U Minh, CáiNước, Trần Văn Thời, Ngọc Hiển, Đầm Dơi Gồm 82 xã, phường, thị trấn (tính đến thờiđiểm cuối năm 2000)

Cà Mau có khí hậu cận xích đạo, nắng nóng và mưa nhiều, độ ẩm cao, nhiệt độ ít thayđổi Nhiệt độ trung bình là 26oc, biển từ ba phía nên khí hậu ôn hoà, ít khi xảy ra bão lụt CàMau có hai mùa: mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10

Có số giờ nắng cao: Năm 1968 là 2.498 giờ Năm 1970 là 2.116 giờ Lượng mưa năm caonhất là 2.945 mm, năm 1979 và năm thấp nhất là 1.446 mm năm 1942

Cà Mau được hình thành của quá trình bồi tụ phù sa sông Cửu Long tạo nên Hai dònghải lưu và biển Đông và vịnh Thái Lan đón nhận phù sa của sông Cửu Long bồi đắp dần theonăm tháng tạo nên vùng đất cực kỳ màu mỡ Đồng thời cũng tạo một bãi bồi là nơi quan trọng

để tôm cá và các sinh vật biển sinh sản và phát triển, tạo ra ngư trường lý tưởng ở biển CàMau

Đồng bằng Cà Mau màu mỡ và bằng phẳng, độ dốc không lớn, độ cao từ 0,5 đến 3m

so với mực nước biển, đưa nông nghiệp của tỉnh Cà Mau đạt gần một triệu tấn lương thựctrong những năm qua Cà Mau không phải chỉ độc canh của cây lúa mà các loại cây hoa màu,cây lương thực cũng rất phát triển, rau, đậu bí, dừa, đay (bố) Trong thời gian qua đã xuất hiệnmột số trái cây đặc sản của Cà Mau như dâu Cái Tàu, dưa hấu Cái Keo

Ngành chăn nuôi thuộc vào hệ rừng ngập nước gồm có rừng đước (rừng mọc ở bãi bồinước mặn và nước lợ) ở các huyện Cái Nước, Ngọc Hiển, Đầm Dơi là chủ yếu Rừng tràm(rừng mọc ở nước ngọt và nước lợ) chủ yếu là các huyện U Minh, Thới Bình, Trần Văn Thời.Rừng đước và rừng tràm nối tiếp nhau bao quanh lấy mũi Cà Mau từ Đông sang Tây Ngoài

ra còn những “lõm” rừng tràm mọc rãi rác Rừng sát của mũi Cà Mau đứng thứ nhì trên thế

giới về tầm quan trọng và diện tích, chỉ đứng sau rừng sát bên bờ sông Amazon của châu Mỹ

La Tinh

Năm 1930, diện tích rừng ở Cà Mau – Bạc Liêu (mà chủ yếu ở Cà Mau) chiếm khoảng300.000 ha Qua chiến tranh tàn phá bởi chất độc hoá học, bom đạn của kẻ thù, nạn cháyrừng và sự tác động của con người, ngày nay chúng ta còn lại gần 200.000 ha trong đó có một

số diện tích là trồng mới

Cà Mau có mật độ kênh rạch, sông ngòi như mạng nhện, mật độ cao nhất trong cảnước Có những con sông lớn, sâu dẫn phù sa đến mọi nơi, sông chảy ra vịnh Thái Lan nhưsông “Trèm Trẹm” Trẹm, rạch Cái Tàu, sông Ông Đốc, sông Bảy Háp Sông chảy ra biểnĐông như sông Bờ Kè, sông Gành Hào Hệ thống kênh đào như kênh Cà Mau-Bạc Liêu, CàMau-Phụng Hiệp, kênh đào Mương Điều, kênh 16

Thuận lợi về giao thông đường thủy, lại là sự khó khăn về giao thông đường bộ Vì đấtthấp, sông ngòi nhiều Hiện nay tỉnh Đảng bộ cùng Chính quyền và nhân dân đã hoàn thànhxóa cầu khỉ và đang bê tông hoá đường nông thôn, đưa điện về đến được các xã và tận mũiđất

Cà Mau được thiên nhiên ưu đãi về tôm cá và thủy hải sản, là tỉnh có diện tích nuôitrồng thủy hải sản lớn nhất cả nước

Thiên nhiên ưu đãi, nơi đất lành chim đậu, Cà Mau có nhiều sân chim, vườn chim.Ngay tại trung tâm Thành Phố Cà Mau cũng có vườn chim tại Lâm Viên 19/5

Khai thác, bảo vệ và phát triển tài nguyên thiên nhiên đang được Chính quyền vàĐảng bộ các cấp cũng như mỗi người dân Cà Mau rất quan tâm

Ngoài tiềm năng đã nêu còn một tiềm năng to lớn là nguồn dầu khí ngoài biển khơicủa Cà Mau mà tương lai gần nay mai sẽ là khu công nghiệp lớn, khu công nghiệp Khí, Điện,Đạm Khánh An được xây dựng sẽ góp phần làm giàu thêm cho Cà Mau và Tổ Quốc

II- DÂN CƯ VÀ CON NGƯỜI CÀ MAU:

-Đất Cà Mau là nơi hội tụ của dòng người mở đất Họ đến đây từ nhiều miền quêkhác nhau, nhiều hoàn cảnh khác nhau, kể cả hoàn cảnh của đất nước như người Hoa

Có 3 dân tộc đến sớm và chủ yếu ở Cà Mau là dân tộc Kinh (người Việt), ngườiKhơme và người Hoa Trong đó người Kinh (Việt) chiếm 92,2%, người Khơme chiếm 4,1%

và người Hoa chiếm 3,3% Ngoài ra một số dân tộc khác mới tới sau này như người Chăm,Thái, Nùng, Mường từ vài ba thập kỷ trở lại đây

Người Hoa cũng rời bỏ quê hương Tổ quốc vì họ không chấp nhận chế độ phong kiếnnhà Mãn Thanh

Người Khơme do cuộc chiến tranh, ngoại xâm và nội chiến đã đẩy một bộ phận ngườiKhơme xuống đất Cà Mau

III-TIỀM NĂNG CHÍNH CỦA CÀ MAU :

Cà Mau có 3 tiềm năng chính là Nông – Lâm – Ngư, đây là một tỉnh có được thiênnhiên ưu đãi Ngoài ra còn phải kể đến thế mạnh của ngành du lịch sinh thái, ngành dầu khítrong tương lai

Sau cây lúa là cây lương thực màu như ngô, khoai, đậu, bí

Cây dừa có mặt khắp tỉnh Cà Mau, song tập trung nhiều ở Cái Nước, Trần Văn Thời

Cà Mau cũng có những vườn cây ăn trái nổi tiếng từ xưa tới nay như dưa hấu Cái Keo,dâu Cái Tàu

Cùng với trồng trọt là chăn nuôi, người nông dân Cà Mau đã kết hợp thả vịt với trồnglúa, đặc biệt phát triển mạnh ở huyện Cái Nước và Trần Văn Thời Sau đàn vịt là đàn heocũng được nhân dân phát triển mạnh

2- Về ngư nghiệp :

Là tỉnh có diện tích nuôi trồng thủy sản lớn nhất cả nước Thủy sản đa dạng về chủngloại Bờ biển dài 253 km từ Đông sang vịnh Thái Lan Thềm lục địa bằng phẳng, có nhiều cửasông lớn là ngư trường lý tưởng của ngành hải sản Hiện nay ta đang xây dựng cảng HònKhoai tạo điều kiện cho đánh bắt xa bờ phát triển

Trong quá trình chuyển đổi kinh tế hiện nay sẽ tạo điều kiện cho ngành thủy sản pháttriển

Đến năm 2000, hải sản đạt 190.000 tấn, bình quân tăng 9,5% hàng năm

Ngày 06/07/2000, Chính phủ đã chấp thuận chuyển đổi qui hoạch sản xuất nôngnghiệp, lâm-ngư nghiệp theo hướng phát triển mạnh thủy sản, với quan điểm phải đảm bảohiệu quả kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái, phát triển Nông – Lâm – Ngư bền vững

3-Về lâm nghiệp :

Diện tích rừng của Cà Mau có khoảng 130.000 ha, chia thành hai loại: Rừng ngập mặndọc theo ven biển bãi bồi giáp từ Bạc Liêu bao quanh mũi đất giáp với Kiên Giang chủ yếu làđước, vẹt, già Rừng tràm nằm sâu trong đất liền chủ yếu nối từ U Minh thượng của tỉnh KiênGiang đến huyện U Minh – Thới Bình và Trần Văn Thời của tỉnh Cà Mau

Rừng ngập nước ở Cà Mau được xếp thứ hai sau rừng ngập nước ở Braxin trên thếgiới Điều đó cho thấy rừng Cà Mau giá trị như thế nào về mặt khoa học Mặt khác rừng ngập

nước Cà Mau còn là lá phổi cho khu vực bán đảo Cà Mau Đồng thời rừng ngập nước ở CàMau còn được ví như một hồ nước mênh mông để phát triển thủy sản.

4-Về công nghiệp – xây dựng và dịch vụ du lịch :

Cùng với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế chúng ta dự kiến đến 2005, công nghiệp – xâydựng – dịch vụ chiếm tỷ trọng là 55% Trong đó công nghiệp và xây dựng chiếm 36%, dịch

vụ 19%

Trong công nghiệp, tỉnh Cà Mau đã được Chính phủ phê duyệt xây dựng cụm côngnghiệp Khí, Điện, Đạm – Khánh An Đây là một khả năng mở ra rất lớn cho kinh tế tỉnh nhà

Từ cụm công nghiệp đó sẽ mở ra cho các ngành công nghiệp mới

Trong công nghiệp chế biến cũng mở ra một khả năng chế biến thủy hải sản, phục vụcho xuất khẩu Sau khi chuyển đổi cơ cấu kinh tế, đòi hỏi chúng ta phải xây thêm các nhà máychế biến mới, nâng cấp nhà máy cũ để có thể chế biến được 250.000 tấn thủy sản trong tươnglai Cũng là xứng với danh là tỉnh xuất khẩu thủy hải sản đứng đầu cả nước

Ta tiếp tục đẩy mạnh xây dựng các cơ sở hạ tầng cơ sở như : đường giao thông, cáccảng và sân bay Trong đó có hai đường quốc lộ : 1A và 63 Đặc biệt là tu sửa, nâng cấp thànhphố Cà Mau để xứng đáng là trung tâm của tỉnh lỵ

Trong dịch vụ ta chú trọng đến dịch vụ khai thác như thông tin, thương mại đặc biệtchú ý đến nông thôn Đồng thời cũng xây dựng khu du lịch sinh thái rừng tràm, rừng ngậpmặn Trong đó đầu tư khu du lịch Đất Mũi – Khai Long – Hòn Khoai

Cà Mau là một tỉnh Nông – Lâm – Ngư đang chuyển dịch sang Ngư - Nông – Lâm vàđặc biệt phát triển công nghiệp với sự trợ giúp của Trung ương, đồng thời cũng mở ra rất lớn

về du lịch - dịch vụ

Câu hỏi:

1-Em hãy nêu những nét chính về tự nhiên của Cà Mau?

2-Cộng đồng cư dân Cà Mau đã hình thành như thế nào?

3-Tiềm năng của tỉnh Cà Mau như thế nào? Nêu khái quát?

4-Thực hành, ngoại khóa : Giáo viên tổ chức cho học sinh đi tham quan, học tập ngoàitrời, sưu tầm các tư liệu có liên quan đến thiên nhiên và con người ở Cà Mau hoặc ở địaphương nơi học sinh cư trú

(Kèm bản đồ vị trí tỉnh Cà Mau)

Bài đọc thêm

ĐỖ THỪA LUÔNG, ĐỖ THỪA TỰ VỚI CUỘC KHỞI NGHĨA MÙA XUÂN NĂM1871

Trong thời thuộc Pháp, trước khi phong trào Cần Vương ra đời, nơi xứ U Minh xa xôihẻo lánh, đã có người đứng lên chống Pháp Đó là anh em Đỗ Thừa Luông, Đỗ Thừa Tự, hainông dân ở Rạch Cái Tàu (nay thuộc huyện U Minh tỉnh Cà Mau) Theo Huỳnh Minh, tác giảcủa “Bạc Liêu xưa và nay” thì hai Ông là con của cử nhân Đỗ Văn Nhân, gốc ở Lai Vung –

Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp), xuống định cư ở Rạch Cái Tàu từ nhiều năm Hai ông làngười giỏi võ, không chịu nổi trước cảnh áp bức dân lành của thực dân Pháp và tay sai, nênđêm 30 tết năm Tân mùi (1871) đã tụ họp bạn bè, người thân và những nông dân quanh vùngCái Tàu, cắt máu ăn thề đồng tâm khởi nghĩa

Buổi lễ đầu tiên chỉ có khỏang 30 người, được tổ chức tại nhà ông Đỗ Thừa Luông.Buổi lễ tuy đơn sơ nhưng rất trang nghiêm Sau khi tuyên bố lý do lập Nghĩa Đoàn và đọc lờikhai hội, tất cả mọi người đều phủ phục trước bàn thờ Tổ quốc hô vang câu “Bình tây sát tả,Việt Nam muôn năm” Kế đó, mọi người tuần tự cắt máu nguyện thề “Tận trung báo quốc, tậnnghĩa vì dân” Sau cùng, mọi người đều thống nhất gọi tổ chức của họ là Nghĩa Đoàn và ĐỗThừa Luông được bầu làm Trưởng Đoàn, Đỗ Thừa Tự làm phó trưởng Đoàn, nhiều ngườikhác phụ trách các chi nhánh ở các nơi

Trong Nghĩa Đoàn có nhiều người Minh Hương tham gia và đông đảo nhân dân vùngCái Tàu ủng hộ, nhất là tầng lớp thanh niên Vì vậy, chưa đầy một tháng, đội quân đã lên đếnkhoảng 200 người Lúc đầu nghĩa quân được vũ trang bằng dao, mác, mã tấu, song hồng hếtsức thô sơ Để có thêm vũ khí trang bị cho nghĩa quân, ngay trong mùa xuân năm đó (1871),

Đỗ Thừa Luông và Đỗ Thừa Tự đã tổ chức dùng hỏa công diệt gọn hai toán quân tuần tiễucủa Pháp, thu được nhiều súng ống

Hai ông đã sử dụng chiến thuật du kích khéo léo và lợi dụng địa thế hiểm trở của rừng

U Minh nên đã tạo được nhiều kết quả to lớn, có lần chiếm cả đại bác và tiêu diệt được nhiềutàu địch

Đến năm Nhâm Thân (1872) Nghĩa Đoàn đã chiếm cứ một vùng đất khá rộng lớn, từrạch Cái Tàu đến An Biên ( Rạch Giá), gần như cả vùng U Minh ở đâu cũng có bóng dángcủa Nghĩa Quân Cũng trong năm này người Minh Hương đã đề nghị với Đỗ Thừa Luông nêntạo mối quan hệ với Thiên Địa Hội để làm vây cánh Đỗ Thừa Luông cho đây là kế sách hay,nên cho người về Bạc Liêu liên hệ với Thiên Địa Hội, từ đó trong Nghĩa Đoàn, người MinhHương ngày càng đông

Theo những câu chuyện truyền khẩu thì không những hai ông Luông và Tự đều giỏi

võ mà còn có sức mạnh phi thường Có lần nghĩa quân tấn công chiếm được khẩu đại bác củađịch ở ven rừng U Minh, trên đường đi chuyển về căn cứ, khẩu pháo bị lún sình không kéolên được, lúc đó đội quân tiếp viện của Pháp đang kéo đến, Đỗ Thừa Luông cử Tự đem quânchặn đường tiếp viện của địch, còn ông đích thân lội xuống nước trổ thần lực kéo khẩu đạibác ra khỏi nơi sình lầy 200m và đem về căn cứ an toàn

Tiếc rằng, lòng yêu nước và võ công hai ông có thừa nhưng mưu lược lại hạn chế Biếtđược yếu điểm này, quân Pháp đã tổ chức cho tình báo trà trộn vào Nghĩa Đoàn và nắm đượctình hình của nghĩa quân Ngày 08/ 7 năm Nhâm Thân (1872), quân Pháp mở cuộc hành quân

lớn và đã bao vây được Bộ chỉ huy của Đỗ Thừa Luông, nghĩa quân chống trả mãnh liệtnhưng chỉ mới được hơn hai ngày đã không còn đạn dược Quân địch càng lúc càng áp sát,loa phóng thanh của địch liên tục vang lên những lời khuyến dụ.

Đỗ Thừa Luông nhận thấy tình hình nguy cấp, muốn lui quân để bảo toàn lực lượngnhưng không có lối thoát Đến tối hôm đó, hai ông tập trung số nghĩa quân còn sống sót,mang theo dao găm và mã tấu lặng lẽ thoát vòng vây của địch Một tiếng súng nổ xé tan bầukhông khí im lìm, mở màn một cuộc chiến không cân sức, Đỗ Thừa Luông thét lớn một tiếngthảm khốc, tên lính Pháp đang đứng gác ngã xuống vì chiếc dao găm được phóng ra từ tay ĐỗThừa Luông

Súng nổ vang trời, tiếng thét la dậy đất hòa với tiếng kêu thê thảm của những người bịthương Nghĩa quân hăng say chiến đấu, hai thanh mã tấu của Đỗ Thừa Luông, Đỗ Thừa Tựnhư hai con dao long đang vũ lộng giữa quân thù, dao đến đâu đầu rơi đến đó Hai ông bịthương khắp mình, máu tuôn xối xả nhưng vẫn cố gắng vung dao cố chọc thủng vòng vây đểđưa nghĩa quân ra ngoài Nhưng sức người có hạn, mã tấu, dao găm không thể chống lại súngthép đạn đồng, nên cuối cùng hai ông đã vĩnh viễn ra đi mang theo hoài bão lớn lao của mình

Mờ sáng hôm sau, khắp bãi chiến trường, mùi máu tanh nồng nặc, xác chết ngổnngang, thây chẳng toàn thây, xác quân thù xen lẫn xác nghĩa quân Đỗ Thừa Luông đứng sừngsững lưng tựa vào thân cây tràm tay nắm chặt lấy nhánh tràm như chưa muốn rời xa quêhương, mắt vẫn mở to trông về phía trước như đang trực diện với quân thù Đỗ Thừa Tự khắpmình nhuộm máu đang ngồi tựa lưng vào chân anh, tay phải cầm chặt chuôi dao đang cắmngập xuống đất, mắt nhìn về phía tả như đang lo cho toán nghĩa quân Những tên lính Pháp và

lũ tay sai còn sống đang lặng lẽ kéo lê từng cái xác của đồng bọn, thỉnh thoảng lén nhìn thithể của hai ông Luông, Tự như không thể tin rằng đó là hai người chết

Hoài bão đánh đuổi quân thù ra khỏi bờ cõi tuy không thành công, nhưng tinh thần vàkhí tiết của hai ông Đỗ Thừa Luông, Đỗ Thừa Tự đã làm chấn động đến người Pháp Trong

“Niên giám tổng quát về Đông Dương” của Pháp có đoạn viết: “ Làng Tân Thạnh nằm trênhai bờ sông Cái Tàu, có 600 cư dân, tất cả làm nghề đốn củi và đánh cá Tinh thần dân chúng

ở làng này rất sôi động và có ý chí chống đối chính quyền từ lâu Năm 1872, chính làng này lànơi anh em Đỗ Thừa ẩn náu, họ là những người làm điên đảo toàn xứ sở này:

“Xóm Cái Tàu có nhiều nhà quốc sự

Đỗ Thừa Luông, Đỗ Thừa Tự với chú Lào Bang”

(Theo Trần Phước Thuận, báo Cà Mau, Xuân 1999)

CHƯƠNG II

CÀ MAU TRONG THỜI KỲ 1930 – 1943

Bài 3:

SỰ THÀNH LẬP CHI BỘ ĐẦU TIÊN Ở CÀ MAU

1-Phong trào đấu tranh của nhân dân Cà Mau trước khi có Đảng:

Cùng với tiếng súng chống Pháp của nhân dân cả nước, nhân dân Cà Mau ngay từnăm 1861 đã nhận chìm xuồng tại các cửa sông Bồ Đề – Rạch Tàu ngăn quân xâm lược

Năm 1873 nhân dân vùng mũi đất đã cùng anh em Đỗ Thừa Luông, Đỗ Thừa Tựchống Pháp ở vùng sông Cái Tàu Đồng thời nhân dân cũng ủng hộ và tham gia nghĩa quânNguyễn Trung trực, Nguyễn Hữu Huân để đấu tranh bảo vệ quê hương đất nước

Cũng trong thời gian này nhân dân Cà Mau đã nổi dậy giết chết tên thực dân PhápEsCaMye và tri huyện Phan Tử Long Đây là những tên cướp nước và bán nước đầu tiên bịtrừng trị nơi mảnh đất cuối cùng của Tổ quốc

Năm 1924, nhân dân Cà Mau dưới sự lãnh đạo của Trần Văn Nghĩa và Trần Văn Thời

đã chống lại sự cướp đất của PaTisti, tên PaTisti bị thương, tên Hương quản phải quỳ gối xinlỗi bà con, người nông dân đã bảo vệ được ruộng vườn của mình

Tháng 05/1927 cuộc đấu tranh của nhân dân Ninh Thạnh Lợi dưới sự lãnh đạo củaTrần Kim Trúc (Hương chủ Chọt) chống lại bọn thực dân và bọn cường hào để bảo vệ đất đai

Tiêu biểu hơn cả là anh em Mười Chức đấu tranh chống lại bọn địa chủ cướp đất củagia đình mình vào tháng 02/1928 Cuộc đấu tranh của nông dân Đồng Nọc Nạng có tiếngvang lớn trong cả nước Ngày 17/08/1928, Toà đại hình Cần Thơ phải xử và kết tội bọn địachủ sang đoạt đất đai của nông dân

Những cuộc đấu tranh của nhân dân Cà Mau ngay từ ngày đầu Pháp xâm lược vànhững tiếp đó trong cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, nó thể hiện tính tất yếu lòng yêu nướcnói chung của nhân dân Việt Nam, đồng thời nó mang tính chất riêng của quê hương Cà Mau.Đồng thời cũng góp phần vào trang sử chống giặc ngoại xâm và phong kiến của dân tộc

2-Sự ra đời của Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội ở Cà Mau:

Phong trào đấu tranh của nhân dân lên cao cũng chính là mảnh đất tốt cho phong tràocách mạng phát triển về sau

Sau khi được thành lập, Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội được thành lập

và phát triển trong cả nước

Cuối năm 1927, ông Đào Hưng Long được kỳ bộ Nam kỳ Việt Nam thanh niên cáchmạng đồng chí Hội cử về hoạt động, tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin cho những thanhniên có ý thức cách mạng lúc bấy giờ, qua đó tuyển chọn những người ưu tú kết nạp vào Hội

Tháng 01/1929, Chi hội Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội thị trấn CàMau được thành lập gồm các ông : Lâm Thành Mậu, Nguyễn Văn Chánh (Tư Rạch), Trần HảiThoại (Năm Thoại), Tân Văn Hai (Hai Tân) và một số người khác do Đào Hưng Long làm Bíthư

Chi đội mở một cửa hiệu bán sách báo lấy tên là Hồng Anh Thư Quán, một quán báncơm và cà phê “Đồng Tâm” vừa làm cơ sở để giáo dục, vận động nhân dân yêu nước và là nơitrao đổi hội họp của Chi hội

Hoạt động của Chi hội ngày càng gây được ảnh hưởng rộng rãi trong dân nghèo ởthị trấn và nhân dân vùng lân cận các xã xunh quanh

Nhiều cuộc đấu tranh của nhân dân chống cướp đất, đòi giảm thuế thân, đòi được vàorừng đốn cây để sửa chữa nhà cửa .đã liên tiếp nổ ra và được đông đảo nhân dân hưởng ứng.Bọn thực dân Pháp đã thấy sự hoạt động của cách mạng nên chúng tăng cường giám sát và đedọa đóng cửa hiệu sách “Hồng Anh Thư Quán” và quán cơm “Đồng Tâm”

Tháng 09/1929, sau vụ ám sát trên đường BaChie tại Sài Gòn, thực dân Phát điêncuồng truy lùng các chiến sĩ cách mạng

Bị truy lùng ráo riết, các thành viên của Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội

ở Chi hội Cà Mau phải tạm lánh khỏi địa phương, cũng từ đó Chi hội ngưng hoạt động, kếtthúc vai trò lịch sử của mình một cách vẻ vang Hầu hết các hội viên của Việt Nam thanh niêncách mạng đồng chí Hội sau này trở thành Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam

3-Sự ra đời của Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở tỉnh Cà Mau:

-Cùng với sự phát triển của cách mạng Việt Nam, cuối năm 1929 và đầu năm 1930 đãlần lượt ra đời các tổ chức Cộng sản : Đông dương Cộng sản Đảng (17/06/1929), An NamCộng sản Đảng (10/1929), Đông dương Cộng sản Liên Đoàn (01/1930)

Sự ra đời của các tổ chức cách mạng ở Việt Nam như làn gió mới thổi bùng lên phongtrào công nhân và nhân dân yêu nước

Ngày 03/02/1930, Hội nghị hợp nhất của Đảng đã họp tại (Hương Cảng), Cửu Long,Trung Quốc, dưới sự chủ tọa của Nguyễn Ái Quốc đánh dấu sự ra đời của Đảng Cộng sảnViệt Nam , là sự kiện lịch sử trọng đại trong lịch sử của nước ta

Tháng 01/1930, đặc ủy Hậu Giang do ông Ung Văn Khiêm Bí thư đã trực tiếp xuống

Cà Mau kết nạp 04 Đội viên ưu tú của Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí Hội: LâmThành Mậu, Nguyễn Văn Chánh, Tân Văn Hai và Phạm Ngọc Cừ vào An nam Cộng sảnĐảng và thành lập Chi bộ Cà Mau do ông Lâm Thành Mậu làm Bí thư

Đây là Chi bộ đầu tiên ở tỉnh Bạc Liêu và cũng là tỉnh Cà Mau Sau ngày 30/02/1930,Chi bộ Đảng Cộng sản đã đổi tên thành Chi bộ Đảng cộng sản Việt Nam và tổ chức lễ chàomừng Đảng ra đời bằng các hình thức treo cờ, băng khẩu hiệu và rải truyền đơn ở nhiều nơicông cộng Lần đầu tiên lá cờ đỏ búa liềm đã xuất hiện tại Cà Mau cùng với các khẩu hiệu

“Đảng Cộng sản việt Nam muôn năm”, “Đả đảo đế quốc Pháp”, “Đông dương độc lập muônnăm” đã giành được cảm tình của đông đảo nhân dân lao động và nhất là tầng lớp thanhniên

Cũng trong thời gian này Chi bộ của An Nam Cộng sản Đảng ra đời ở xã PhongThạnh, huyện Giá Rai (nay thuộc tỉnh Bạc Liêu) gồm các ông : Nguyễn Văn Uông, Châu VănLục, Trần Văn Tiển do ông Nguyễn Văn Uông làm Bí thư Tại Tân Thành, phong trào tự phátđấu tranh cuả nhân dân lên rất cao, ông Lâm Thành Mậu, Bí thư Chi bộ thị trấn Cà Mau đãđến đây tìm hiểu và gây dựng cơ sở Từ đầu năm 1929, những thanh niên ở đây đứng đầu là

Tăng Hồng Phúc, vận động nhân dân bài trừ những hủ tục trong: ma chay, cưới xin, tang lễ,chống bất công, buộc địa chủ phải cho nông dân vay lúa trong lúc thiếu kém Phong tràokhông những được nhân dân ủng hộ hăng hái mà còn tranh thủ được một số thành phần tốttrong Ban hội tề Sau một thời gian tuyên truyền vận động về chủ nghĩa Mác – Lênin và Điều

lệ của Đảng Cộng sản Việt Nam, ông Lâm Thành Mậu đã giới thiệu với cấp trên những thanhniên ưu tú để kết nạp vào Đảng

Khoảng tháng 10/1930, Bà Hồng Liên được cấp trên phái về Tân Thành hoạt động và

đã kết nạp được Tăng Hồng Phúc, Phan Khắc Nhượng, Huỳnh Đề Thám, Hồng Lạc Bông vàoĐảng và cũng lập được Chi bộ Đảng xã Tân Thành do Ông Tăng Hồng Phúc làm Bí thư

Sau khi Chi bộ Tân Thành được thành lập dưới sự lãnh đạo của Chi bộ đã đẩy nhanhtuyên truyền vận động, tập hợp đông đảo quần chúng vào các tổ chức Nông Hội đỏ, ĐoànThanh niên, Hội Phụ nữ, Hội đá banh, Hội âm nhạc

Cùng với sự phát triển của cách mạng Việt Nam ở Cà Mau, sự ra đời của Đảng Cộngsản ngay từ những ngày đầu từ Chi bộ của An Nam Cộng sản Đảng Trong năm 1930 tại vùngđất Cà Mau – Bạc Liêu đã thành lập được ba Chi bộ cộng sản, các đảng viên luôn gắn chặtvới quần chúng, được quần chúng tín nhiệm, hết lòng với sự nghiệp của Đảng

Mặc dù vậy nhưng vẫn còn hạn chế là cả ba Chi bộ đều thiếu sự lãnh đạo thống nhất,

sự liên hệ với đặc ủy Hậu giang lại quá xa do đó công tác phát triển Đảng còn hạn chế, chưatheo kịp phong trào cách mạng lúc bấy giờ

4-Thực hành cho học sinh sưu tầm các tư liệu lịch sử ở địa phương có liên quan đếngiai đọan lịch sử này ở Cà Mau

Bài đọc thêm

LÁ CỜ ĐẢNG ĐẦU TIÊN XUẤT HIỆN TẠI CÀ MAU

Cách đây 70 năm nơi tận cùng cực nam của Tổ quốc đã diễn ra sự kiện khá độc đáo

Đó là lá cờ đỏ búa liềm xuất hiện tại Cà Mau đã gây ấn tượng sâu sắc đối với người Đất Mũikiên cường trong những ngày Đảng cộng sản Việt Nam ra đời

Để chào mừng ngày thành lập Đảng, sáng ngày 03/2/1930 tại Thị trấn Cà Mau (nay làThành phố Cà Mau) đã chứng kiến sự kiện lá cờ Đảng phất phới trên sợi dây thép căng ngangsông Cà Mau, tại bến đò Kinh mười sáu ngày xưa (nay là bến vỏ) Đây là sự kiện diễn ra đầutiên của Chi bộ Cà Mau mới ra đời chưa tròn một tháng (so với lúc treo cờ) mà gây ấn tượngsâu sắc đối với nhân dân khu vực Cà Mau.

Chi bộ thị trấn Cà Mau được thành lập vào tháng 01năm 1930 (thuộc tổ chức An NamCộng sản Đảng, sau này được thống nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam) Chi bộ lúc bấy giờ chỉ

có 04 đồng chí: Lâm Thành Mậu, Nguyễn Văn Chánh, Tân Văn Hai và Phạm Ngọc Cừ, doông Lâm Thành Mậu làm Bí thư Trong những ngày chào mừng thành lập Đảng Cộng sảnViệt Nam, Chi bộ đã tổ chức nhiều hoạt động trên phạm vi thị trấn Cà Mau, nơi mà bọn Thựcdân Pháp và bọn tay sai đã xây dựng bộ máy cai trị khá khắc nghiệt và nghiêm ngặt đối vớinhân dân Cà Mau lúc bấy giờ Với tinh thần cách mạng tiến công và trách nhiệm của ngườiĐảng viên cộng sản, các đồng chí trong chi bộ tổ chức các hoạt động tuyên truyền bí mật đểchống kẻ thù; đồng thời tìm mọi cách để nêu cao vai trò cuả Đảng Cộng sản Việt Nam Chonên các đồng chí trong chi bộ đi rãi truyền đơn những nơi công cộng như: ở bến xe, nơi nhómchợ, chỗ đông người, hoặc nơi nhiều người đi qua lại Đặc biệt là chi bộ đã khắc phụcnhững khó khăn, tìm những nơi kín đáo để che tai, mắt kẻ thù, viết từng khẩu hiệu “ĐảngCộng sản Việt Nam muôn năm !”, “Đả đảo đế quốc Pháp” dán lên góc tường và những nơiđông người qua lại, nhằm tạo sự chú ý của quần chúng Đây là sự cố gắng lớn của Chi bộ, chỉ

có thời gian ngắn, trước một đêm ngày 03 tháng 02 năm 1930, mà chi bộ phải tập trung nhiềucông việc khá vất vả; lại trong lúc kẻ thù đang theo dõi mà các đồng chí Đảng viên của chi bộ

đã làm cho chính quyền thực dân Pháp và tay sai ở tại quận Cà Mau lúc bấy giờ hoảng hốt, lo

sợ, láo nháo như cuộc báo động “hỗn loạn” chưa từng có giữa ban ngày ở khu vực cà Mau.Cho nên suốt cả buổi, bọn chúng lúng túng tìm mọi cách để lấy lá cờ xuống mà trong lòng hồihộp (sợ lọt vào ý đồ của Cộng sản) Dù chúng có ngăn chặn, không cho đồng bào ta đến gầnnơi treo cờ, nhưng bà con vẫn tìm mọi cách, lấy cớ qua đò sang sông để được tận mắt nhìn rõ

lá cờ đỏ búa liềm lượn theo gió trên sông Cà Mau Và cũng chính lá cờ đỏ búa liềm mà ngườidân lao động Cà Mau đang mong muốn tự bao giờ, nay đã thành sự thật

Cuộc hốt hoảng của kẻ thù chưa hết Lại ngày 01 tháng 05 năm 1930, nhân kỷ niệmngày lao động Quốc tế ; các anh thanh niên yêu nước ở ven thị trấn Cà Mau (nay là thành phố

Cà Mau) lại bỏ tiền ra mua nước sơn vải đỏ và giấu bọn tề để vẽ lá cờ Đảng búa liềm treo trêncây dương ở Đình Tân Hưng (nay thuộc xã Lý Văm Lâm, Thành phố Cà Mau) Đặc biệt lá cờnày, do 03 anh thanh niên yêu nước đã dũng cảm đề thẳng tên lót của mình vào lá cờ: “NGỌC

- ĐỨC – THẾ” nghĩa là: NGỌC là Nguyễn Ngọc Hương, THẾ là Lương Thế Trân, ĐỨC làNguyễn Đức Cao Để biểu hiện ý trí của mình, sẵn sàng đi theo con đường của Đảng, đánhbọn xâm lược cướp nước Đồng thời, lá cờ còn nổi lên dòng chữ: “Diệt trừ Pháp tặc” có nghĩalà: Biểu hiện quyết tâm đánh Tây (thực dân Pháp) để giải phóng dân tộc, giành độc lập – tự

do Như sau này Bác Hồ ta đã nói: “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước,nhất định không chiụ làm nô lệ” ý chí của người thanh niên yêu nước, ở mũi Cà Mau đã ghilời thề vào cờ Đảng, sẳn sàng đem máu của mình tô thắm cho ngọn cờ quang vinh của ĐảngCộng sản Việt Nam

Trong ngày 01 tháng 05 năm 1930, không chỉ có lá cờ đỏ búa liềm xuất hiện vào buổisáng mặt trời đỏ rực, mà còn các khẩu hiệu, truyền đơn được rãi các nơi, nhất là những nơibọn tề và dinh quận, làm cho bọn chúng náo động và hoang mang trong hàng ngũ bộ máy củabọn thực dân Pháp ở Cà Mau Bà con ở ven thị trấn rất vui mừng, bàn tán xôn xao, khâm phụcnhững ai sáng kiến và dũng cảm treo cờ Đảng ngay trong khu vực quản lý nghiêm ngặt củađịch

Việc xuất hiện cờ Đảng vào ngày 03 tháng 02 năm 1930 và ngày 01 tháng 05 năm

1930 ở khu vực Cà Mau là sự kiện đầu tiên trong lịch sử tỉnh nhà đã đánh dấu bước trưởngthành nhảy vọt của phong trào cách mạng nhân dân Cà Mau, từ đấu tranh tự phát, chuyểnsang đấu tranh tự giác khá sâu sắc Và sự kiện treo cờ Đảng, còn biểu hiện tấm lòng ngườidân Đất Mũi đối với Đảng; đồng thời khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản ViệtNam có mặt sớm ở mảnh đất tận cùng cực Nam của Tổ quốc

(Theo Hữu Thành – Bài được đăng trên Báo Cà Mau tháng 01 năm 2000)

Bài 4:

ĐẠI HỘI THÀNH LẬP QUẬN ỦY CÀ MAU TIẾN TỚI THÀNH LẬP TỈNH ỦY

CÀ MAU

1-Đặc điểm tình hình Cà Mau trước Đại hội Quận ủy:

Sau sự kiện 01/05/1931, thực dân Pháp ra sức đàn áp cách mạng, phong trào ở Cà Mautạm thời lắng xuống Khác với các địa phương khác trong cả nước, năm 1932 phong trào đãdần dần được phục hồi

Tháng 06/1932 một cơ sở cách mạng được thành lập tại Năm Căn để liên lạc, bảo vệcác cán bộ bị địch khủng bố chạy về đây lánh tạm Ngày 01/05/1935 Cà Mau đón nhận một sốchiến sĩ vượt Côn Đảo trở về như: Tống Văn Trân, Tạ Uyên, Phạm Hồng Thám, Nguyễn HữuTiến, Nguyễn Văn Trọng Trong số cán bộ trên ông Phạm Hồng Thám được bố trí ở lại hoạtđộng tại vùng Năm Căn và đến tháng 10/1935 lập được Chi bộ Tân Ân, trong đó có Thầy giáoPhan Ngọc Hiển và một số Đảng viên khác nữa do ông Nguyễn Văn Hoành Lâm làm Bí thư

Từ 1931 đến 1935 ở cà Mau đã có 14 Chi bộ được thành lập trong toàn tỉnh Đây là hạt nhânquan trọng để Đảng bộ phát triển phong trào cách mạng dân chủ sau này

Do thắng lợi trong tuyển cử tháng 04 năm 1936, tháng 06 năm ấy, Chính Phủ Mặt trậnbình dân Pháp được thành lập, ban hành một số chính sách có tính chất dân chủ, tiến bộ ảnhhưởng tích cực đến cách mạng nước ta

Thực hiện chủ trương của Đảng ta “đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa”,

“chống phát xít, chống chiến tranh” Được sự chỉ đạo của liên Tỉnh ủy Hậu Giang, Chi bộ CàMau đã bàn bạc và đưa ra kế hoạch đưa một bộ phận của Đảng ra hoạt động công khai gồmcác ông: Lâm Thành Mậu, Văn Trang Thành, Tào Văn Ty, Phan Ngọc Hiển, Hồng Hoa doông Lâm Thành Mậu làm Bí thư Một Chi bộ bí mật khác do ông Phạm Hồng Thám làm Bíthư

Phong trào dân chủ do Đảng lãnh đạo đã thu được nhiều thắng lợi Trong thời gian nàyĐảng cùng lãnh đạo nhân dân chống bọn phát xít Hồ Hữu Tường, Đào Hương Long đến BạcLiêu Đồng thời vạch rõ âm mưu thủ đoạn của bọn này trước nhân dân

2- Đại hội Quận ủy Cà Mau lần thứ nhất:

Trước sự phát triển của phong trào cách mạng ở Cà Mau cùng với sự ra đời của nhiềuChi bộ ở Cà Mau Theo đề nghị của ông Phạm Hồng Thám, được Liên Tỉnh ủy Hậu giangđồng ý, Hội nghị đại hội Đảng ủy Quận Cà Mau lần đầu tiên được triệu tập

Hội nghị diễn ra trong hai ngày, 5 và 6/ 7/ 1937 tại nhà ông Lâm Thành Mậu (Thị trấn

Cà Mau)

Dự Đại hội có 20 đại biểu đại diện cho 12 Chi bộ, Chi bộ công khai không có đạibiểu, ông Lâm Thành Mậu dự với tư cách cá nhân Ông Phạm Văn Bảy đại diện cho liên Tỉnh

ủy Hậu giang về dự

Đại hội đã nhất trí thông qua như sau:

+Tiếp tục phát triển rộng rãi các tổ chức quần chúng hợp pháp và nửa hợp pháp, nhất

là nơi chưa có cơ sở hoặc cơ sở còn yếu, chú trọng các đồn điền lớn, xí nghiệp như nhà máy,trại cưa và lò than ở nông thôn đấu tranh chống địa chủ, chống cướp ruộng đất của nôngdân ở những xí nghiệp có công nhân vận động anh chị em vào các nghiệp đoàn, Hội hữu ái

và đấu tranh đòi tăng lương

+ Củng cố phát triển Đảng, chú ý những xã chưa có cơ sở Đảng, nhà máy, đồn điềnchưa có đảng viên Qua phong trào đấu tranh mà cũng cố Chi bộ, phát triển đảng viên mới vàxây dựng Chi bộ ở những nơi chưa có, chú trọng công tác giáo dục nhằm làm cho đảng viênnắm rõ sách lược của Đảng, nắm được công tác vận động quần chúng và tuyên truyền pháttriển đảng Quận ủy phân công cho các quận ủy viên phụ trách một số xã để đưa phong tràolên mạnh mẽ, đều khắp Quận ủy cũng chỉ định bộ phận hoạt động công khai do đồng chíPhan Ngọc Hiển phụ trách

Đại hội đã bầu ra Ban chấp hành quận ủy gồm các ông: Phạm Hồng Thám, Trần VănĐại, Nguyễn Tấn Khương, Huỳnh Tấn Anh, Võ Hoàng, Nguyễn Văn Gai, Nguyễn VănHoành, do ông Phạm Hồng Thám làm Bí thư, ông Trần Văn Đại làm phó Bí thư, ông NguyễnTấn Khương làm ủy viên Thường vụ

Quận ủy Cà Mau được thành lập là sự kiện quan trọng có ý nghĩa lớn đối với phongtrào cách mạng quận Cà Mau nói riêng và của tỉnh Bạc Liêu lúc bấy giờ nói chung Vì từtrước đến nay các Chi bộ vẫn trực tiếp dưới sự lãnh đạo của liên tỉnh ủy Hậu Giang

3-Hội nghị Ban chấp hành Tỉnh ủy lần thứ nhất:

Cùng với cả nước trong những năm cuối 1937 đầu 1938, phong trào Mặt trận Bình dân

ở Cà Mau lên cao Đặc biệt, ngày 01/5/1930, Đảng bộ Quận ủy Cà Mau đã tổ chức mít tinhcông khai để tuyên truyền chủ trương của Mặt trận với 200 đại biểu của các tổ chức quầnchúng ở Thị trấn và các xã về dự nghe ông Nguyễn Công Trung và Phan Ngọc Hiển diễnthuyết Kẻ địch bao vây phá hoại cuộc mít tinh, bắt diễn giả nhưng được quần chúng bảo vệđến cùng Hay như cuộc đấu tranh của 500 hộ nông dân Khánh Bình đã chống lại địa chủNguyễn Cao Hoài cướp đất của họ.Và cuộc đấu tranh của hơn 1000 nông dân các xã vùng lênkéo đến Dinh Quận trưởng Cà Mau đòi cứu đói, bãi bỏ thuế thân làm cho địch lúng túng

Đến tháng 10/1938, nhiều cơ sở Đảng được thành lập ở các địa phương Quận ủy CàMau có tới 15 Chi bộ gồm 80 đảng viên, Giá Rai có 03 Chi bộ, 13 đảng viên, Vĩnh Châu có

02 Chi bộ, 13 đảng viên

Để thống nhất lãnh đạo kịp thời trong toàn tỉnh, được Xứ ủy đồng ý, Liên tỉnh ủy HậuGiang cho phép ngày 25/10/1938 đại biểu của 03 quận: Cà Mau, Vĩnh Châu, Giá Rai đượctriệu tập về Lung Lá Nhà Thể thuộc xã Tân Hưng hội nghị (nay là ấp Lung Lá Nhà Thể, xãLương Thế Trân, huyện Cái Nước).

Về dự hội nghị có 02 đại biểu của Xứ ủy Nam kỳ và 01 đại biểu đại diện cho Liên tỉnh

ủy Hậu Giang

Hội nghị điểm lại phong trào của quần chúng trong những năm qua, đánh giá lại tìnhhình phát triển cơ sở quần chúng và cơ sở Đảng, thảo luận Chỉ thị, Nghị quyết của cấp trên

Hội nghị đặc biệt nhấn mạnh công tác phát triển đảng, nhất là ở Quận Vĩnh Lợi và Thị

xã Bạc Liêu để đáp ứng kịp thời lãnh đạo phong trào quần chúng đang phát triển Hội nghịcũng bầu ra Ban chấp hành lâm thời của Tỉnh đảng bộ Bạc Liêu gồm 07 ủy viên chính thức

và 02 ủy viên dự khuyết Bà Bùi Thị Trường làm Bí thư, Ông Trần Văn Đại làm phó Bí thư

Tình hình thế giới và trong nước có ảnh hưởng không tốt cho phong trào cách mạngdân chủ ở nước ta Việc củng cố, phát triển cơ sở Đảng tăng cường lãnh đạo phong trào cáchmạng quần chúng là cần thiết

Nhiệm vụ kiện toàn tổ chức lúc bấy giờ là cấp thiết Được Liên tỉnh ủy Hậu Giang chophép, Tỉnh ủy lâm thời đã triệu tập Đại hội đại biểu Tỉnh đảng bộ

Đai hội đã họp trong ngày 2 – 3/2/1939 tại Thị trấn Cà Mau

Đại biểu về dự gồm có 03 đại biểu của Tỉnh ủy lâm thời, 20 đại biểu của Chi bộ, 01đại biểu của Xứ ủy và 01 đại biểu của Liên Tỉnh ủy

Đại hội đã đánh giá thành tích vận động quần chúng của Đảng bộ là rất lớn Qua đólãnh đạo nhân dân giành thắng lợi Do đó uy tín của Đảng được nâng cao

Đại hội cũng rút ra một số kinh nghiệm trong công tác vận động quần chúng, phê phánmột số biểu hiện hẹp hòi, thành kiến và lệch lạc trong vận động quần chúng; nặng về tầng lớptrên, nhẹ về quần chúng lao động

Đại hội đã bầu ra Ban chấp hành Tỉnh uỷ chính thức gồm 09 người do ông Trần VănĐại làm Bí thư, Ông Lê Hữu Ngọc làm phó Bí thư và 02 uỷ viên dự khuyết

Phong trào cách mạng của nhân dân tỉnh nhà dưới sự lãnh đạo của Đảng mà trực tiếp

là Tỉnh ủy đã có bước chuyển biến mới

Câu hỏi:

1-Chi bộ Đảng cộng sản đầu tiên ra đời ở Cà mau như thế nào ?

2-Trình bày Đại hội Quận ủy Cà Mau lần thứ nhất vào năm 1937 ?

3-Đại hội đại biểu Tỉnh đảng bộ lần thứ nhất diễn ra như thế nào ? ý nghĩa của Đạihội ?

Bài 5

KHỞI NGHĨA HÒN KHOAI 13/12/1940

I-ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH

Vào đầu năm 1940, chiến tranh thế giới thứ hai diễn biến phức tạp ở Châu á, Nhật ào

ạt tung quân xuống Hoa Nam giáp sát biên giới Việt Nam

Thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng, Đảng bộ tỉnh đã nhanh chóng phục hồi

hệ thống tổ chức lãnh đạo Tháng 5/1940, Tỉnh ủy triệu tập Hội nghị đại biểu Tỉnh đảng bộ tạiTắc Ông Do, xã Tân Hưng Tây Ông Tạ Uyên, đại diện Xứ ủy đến dự và truyền chỉ thị, chủtrương chuẩn bị khởi nghĩa của Xứ ủy Hội nghị đã thảo luận và đề ra kế hoạch chuẩn bị khởinghĩa của Tỉnh Hõi nghị đã bầu ra một Ban chấp hành mới do ông Trần Văn Thời làm Bí thư.Nghị quyết của Tỉnh ủy đã đến từng Chi bộ để thảo luận, lực lượng cách mạng phát triểnnhanh chóng, một số xã đã lập được đội du kích vũ trang như xã Phong Lạc, Khánh Bình, TânHưng Tây Cùng với việc chuẩn bị khởi nghĩa ở đất liền, Thường vụ Tỉnh ủy đã cử ông PhanNgọc Hiển và hai quần chúng cốt cán ra đảo Hòn Khoai để gây dựng cơ sở

Khi Nhật vào Đông Dương, tiếng súng khởi nghĩa Bắc Sơn đã nổ ra Tiếng súng BắcSơn đã thúc đẩy Xứ ủy và nhân dân Nam Kỳ chuẩn bị nhanh công cuộc khởi nghĩa vũ trang.Trước tình hình phong trào quần chúng sôi sục và địch đang điên cuồng đánh phá Qua nhiềucuộc thảo luận, Xứ ủy Nam kỳ quyết định sẽ tiến hành khởi nghĩa vào lúc 0 giờ ngày23/11/1940 Trước hết là ở Sài gòn và cử Ông Phan Đăng Lưu ra Miền Bắc xin chỉ thị củaTrung ương

Đề nghị của Xứ ủy Nam kỳ được Hội nghị Trung ương VII nghiên cứu, phân tích kỹ

và đi đến kết luận: cả điều kiện khách quan và chủ quan chưa chín muồi để khởi nghĩa thắnglợi Từ đó Trung ương chỉ thị hoãn cuộc khởi nghĩa Thế nhưng mãi đến ngày 22/11/1940lệnh ngừng khởi nghĩa mới về đến Saì Gòn Trong khi đó lệnh khởi nghĩa của Xứ uỷ đãtruyền đến các Đảng bộ không thu hồi kịp

Lệnh khởi nghĩa của Xứ uỷ được chuyển đến tỉnh Bạc Liêu (nay là tỉnh Cà Mau- BạcLiêu) đêm 23/11, chậm so với giờ quy định thống nhất chung Do nhận được chỉ thị chậm vàkhông hiểu rõ nội dung điều căn dặn của Xứ ủy, một mặt Thường vụ Tỉnh ủy cử liên lạc xinchỉ thị của Xứ ủy về ngày giờ khởi nghĩa và đón nhận vũ khí Mặt khác triệu tập Hội nghịTỉnh ủy mở rộng ngày 26/11/1940 tại Lung Lá Nhà Thể để thực hiện Nghị quyết của Xứ ủy

Hội nghị nhất trí thông qua phân định 3 khu vực khởi nghĩa trong tỉnh:

-Khu vục I : Vùng Năm Căn gồm Thị trấn và một số xã chung quanh và Hòn Khoai doông Quách Văn Phẩm, Thường vụ Tỉnh ủy phụ trách Ông Phan Ngọc Hiển trực tiếp lãnh đạokhởi nghĩa Hòn Khoai

-Khu vục II : Thị trấn Cà Mau và một số xã chung quanh do ông Trần Văn Thời, Bíthư Tỉnh ủy trực tiếp phụ trách

-Khu vục III: Thị xã Bạc Liêu và các huyện Giá Rai, Vĩnh Lợi, Vĩnh Châu do ôngTrần Phán, Thường vụ Tỉnh ủy phụ trách

Hội nghị nhất trí chọn Hòn Khoai làm điểm mở đầu cho cuộc khởi nghĩa trong tỉnh Vì

ở đây có khả năng giành thắng lơi trọn vẹn, vừa tạo được khí thế ban đầu vừa có thêm vũ khítrang bị cho khởi nghĩa ở đất liền

II- DIỄN BIẾN KHỞI NGHĨA HÒN KHOAI

Để kịp thời cùng với các tỉnh trong cuộc khởi nghĩa 05/12/1940, Tỉnh ủy đã triệu tậpHội nghị đại biểu của các chi bộ Năm Căn tại Lung Lá Nhà Thể để định ngày, giờ khởi nghĩa

Hội nghị nhất trí nửa đêm 13/12/1940, Hòn Khoai sẽ nổi dậy và sau khi giành thắnglợi, thu vũ khí, lực lượng khởi nghĩa Hòn Khoai về đất liền cùng với du kích Tân Hưng vàquần chúng các xã lân cận đánh chiếm Năm Căn vào đêm 14/12, sau đó kéo về chi viện choThị trấn Cà Mau

Ngày 12/12, Thường vụ Tỉnh ủy nhận được lệnh của Liên Tỉnh ủy đình khởi nghĩa đốivới các tỉnh thuộc Liên Tỉnh ủy Hậu Giang

Tỉnh ủy đã kịp thời chỉ thị cho các khu vực ngưng khởi nghĩa, phân tán lực lượngkhông được bạo động

Riêng Chi bộ ngoài đảo không có cách nào chuyển lệnh ngưng khởi nghĩa đến được.Trong khi đó, cũng đúng ngày 12/12, ông Phan Ngọc Hiển nhận được Nghị quyết của Tỉnh ủy

do ông Bông Văn Dĩa, đảng viên của Chi bộ Tân Ân chuyển tới Chi bộ Hòn Khoai cùng vớiông Bông Văn Dĩa bàn kế hoạch thực hiện và quyết định giờ khởi nghĩa từ 20 đến 23 giờ đêmngày 13/12 Lực lượng khởi nghĩa sẽ bắt sống tên Sếp đảo Ô-li-vi-ê, thu vũ khí về đất liền đểkịp cùng với lưc lượng xung quanh phối hợp chiếm Năm Căn

Đúng như kế hoạch, 23 giờ 15 phút ngày 13/12/1940 cuộc nổi dậy ở Hòn Khoai nổ ra

và giành được thắng lợi nhanh chóng trọn vẹn, trong trận chiến đấu đầu tiên này vẫn giữ được

Để phát huy thắng lợi, 9 giờ sáng ngày 15/12, Phan Ngọc Hiển đã hạ lệnh cho cácđồng chí của ông tấn công vào nhà Quận Kiểm Lâm, tên Đốc Đông khiếp sợ giao nộp toàn bộ

vũ khí cho quân khởi nghĩa

Trưa hôm đó, bọn Thực dân ở Cà Mau đưa hai tàu chở đầy lính tập, mã tà tiến vàoRạch Gốc Trước lực lương đông đảo của địch, các chiến sĩ khởi nghĩa đã rút vào rừng bảotoàn lực lượng

Lực lượng tại xã chờ theo dõi tình hình và hướng dẫn đồng bào sơ tán chống khủng bốcủa địch

Biết lực lượng của ta yếu, địch càng ra sức truy quét quyết liệt Địch bám theo ráo riếtsau 04 ngày đêm, đến ngày 22/12 chúng đã bắt được các chiến sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai tạibãi Khai Long

III- KẾT QUẢ VÀ Ý NGHĨA

Cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai nổ ra trong bối cảnh lịch sử cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ vừachấm dứt, địch đang điên cuồng chống phá Bọn Thực dân cho đây là sự thách thức đối vớichúng, vì vậy chúng đã tàn sát một cách man rợ

-Ngày 12/07/1941, chúng xử bắn 08 chiến sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai: Phan Ngọc Hiển,

Đỗ Văn Sến, Nguyễn Văn Đức, Nguyễn Văn Cự, Đỗ Văn Biên, Nguyễn Văn Cẩn, Ngô KinhLuân, Nguyễn Văn Bỉnh và 02 cán bộ của Đảng ta là Quách Văn Phẩm (Thường vụ Tỉnh ủy)

và Lê Văn Khuyên và 10 đồng chí khác bị chết trong ngục tù Côn Đảo, hàng chục chiến sĩkhác bị giam cầm

-Tinh thần Cách mạng của các chiến sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai sống mãi trong lòngnhân dân Cà Mau, biểu hiện tình cảm yêu nước nồng nàn, ý chí quật cường bất khuất, quyết

hy sinh vì độc lập tự do của nhân dân Máu của khởi nghĩa Hòn Khoai, của cuộc khởi nghĩaNam Kỳ đã tô thắm lá cờ đỏ sao vàng bất diệt của dân tộc ta, cổ vũ nhân dân ta tiến lên trêncon đường giải phóng dân tộc, đồng thời để lại bài học quý giá cho cách mạng Tháng Támgiành thắng lợi huy hoàng

-Khởi nghĩa Hòn Khoai với tầm vóc và ý nghĩa lịch sử của nó đã được Đại hội đạibiểu Tỉnh đảng bộ Minh hải lần thứ VI quyết định lấy ngày Khởi nghĩa Hòn Khoai 13/12 làmngày truyền thống Cách mạng vẻ vang của Đảng bộ và nhân dân Cà Mau Hòn Khoai ngàynay đã trở thành di tích lịch sử cách mạng của cả nước; là biểu tượng tự hào về truyền thốngcách mạng vẻ vang của Đảng bộ và nhân dân tỉnh Cà Mau

Câu hỏi:

1-Nêu ngắn gọn tình hình cách mạng trước khởi nghĩa Hòn Khoai ?

2-Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa ?

3-ý nghĩa cuả cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai ?

4-Thực hành các tổ chức hoạt động ngoại khóa xung quanh chủ đề ngày truyền thốngtỉnh Cà Mau 13/12

Bài học thêm:

CUỘC HÀNH QUYẾT “MƯỜI CHIẾN SĨ HÒN KHOAI” TẠI CÀ MAU

Ngày 23/12/1940, hầu hết các chiến sĩ tham gia khởi nghĩa Hòn Khoai bị địch bắt tạirẫy Khai Long, sau một tuần lễ chạy trong rừng đước Tân Ân Chỉ có các đồng chí Bông VănDĩa, Nguyễn Thi Quýt, chị Năm Kỳ là không rơi vào tay giặc

Đưa các chiến sĩ ta về Cà Mau, bọn mật thám thay nhau tra tấn hết sức dã man Nhưngkhông một đồng chí nào khai báo điều gì Chúng tra tấn đồng chí Phan Ngọc Hiển nặng nhất,nhưng đồng chí vẫn dũng cảm, giữ vững khí tiết của người Đảng viên cộng sản

Ngày 12/7/1941, sau 06 tháng giam cầm và tra tấn, Thực dân Pháp đem 08 chiến sĩHoàn Khoai là: Phan Ngọc Hiển, Đỗ Văn Sến, Nguyễn Văn Đức, Nguyễn Văn Cự, Đỗ VănBiên, Nguyễn Văn Cẩn, Ngô Kinh Luân, Nguyễn Văn Bỉnh và 02 đồng chí là Lê Văn Khuyên(đảng viên chi bộ Thị trấn Cà Mau), Quách Văn Phẩm (Thường vụ Tỉnh ủy, phụ trách khởinghĩa khu vực Năm Căn) ra hành quyết tại một khoảnh đất gần Sân vận động Cà Mau Nhiềuđồng chí bị lưu đày, giam giữ

Trước khi hy sinh đồng chí Phan Ngọc Hiển giật vải băng bịt mặt và kêu gọi đồng bàoBạc Liêu hãy tiếp tục đấu tranh, đánh đuổi đế quốc Pháp giành lại độc lập tự do

Và anh hô to :

-Đả đảo đế quốc Pháp !

-Đông dương độc lập muôn năm !

-Đảng cộng sản -Đông dương muôn năm !

Tất cả các chiến sĩ đều đồng thanh hô vang theo đồng chí Phan Ngọc Hiển Mười tiếngsúng nổ cắt đứt lời tâm huyết sau cùng

Về sự kiện này, Nhà báo Minh Hải, Nguyễn Mai thuật lại như sau: “Mười người cộngsản mỉm cười, chào nhau bằng một cái gật đầu Phan Ngọc Hiển không bị bịt mắt, anh đứngthẳng lên, thay mặt 09 anh chị em cộng sản xin nói chuyện với đồng bào nửa tiếng đồng hồ

Bọn Pháp chỉ chấp nhận 10 phút Đồng chí Phan Ngọc Hiển dõng dạc nói; “Người Cộng sảncoi cái chết rất bình thường Chúng tôi sẵn sàng chết để đấu tranh cho đồng bào được ấm no.Nhất định nhưng người kết tiếp chúng tôi sẽ tiêu diệt Thực dân Pháp ! Nhất định nước ViệtNam sẽ hoàn toàn độc lập ! ”.

Tên sĩ quan Pháp rút gươm ra khỏi vỏ, vung lên Một loạt súng trường ”

Năm đó, Phan Ngọc Hiển mới tròn 30 tuổi Hàng ngàn người có mặt hôm đó không aicầm được nước mắt

Nguyễn Mai viết tiếp: “Mưa đổ xuống Cà Mau trắng phố Đoàn xe chở thi thể 10người cộng sản lò dò trên các con đường nước ngập chạy ra phía ngoại ô Đồng bào đội nón,che dù, mặc áo mưa, hoặc dầm mình đứng đón dài từ trường Pháp – Việt lên tới nhà giảng TinLành

*Người ta thì thầm bàn tán:

-Giáo Hiển giết chết Tây, lấy đảo Hòn Khoai rồi không biết tại sao bị bắt tại Rạch Gốc

? Chỗ đó với Cái Nhúc, Rạch Rập Cộng sản nhiều dữ lắm Mới đâu đây, nghe nói ở RạchRập, với lại trên Miễn Hội có treo cờ đỏ búa liềm

-Người cộng sản là gan- một thằng lính cai nói – Hồi ở khám, kêu đi bắn, họ còn hátbài ca Cộng sản ! (Nguyễn Mai, tác phẩm Rừng do Văn nghệ giải phóng Tây Nam bộ xuấtbản năm 1975, trang 55, 57)

Cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai thắng lợi, nhưng nó nằm trong bối cảnh chung của Khởinghĩa Nam Kỳ, cuối cùng bị tổn thất, vì chưa có đủ điều kiện khách quan và chủ quan chínmuồi cho một cuộc khỏi nghĩa Nhưng dù sao nó cũng để lại cho chúng ta nhiều bài học kinhnghiệm Nhưng với thực tế đó nó khẳng định khả năng cách mạng to lớn của quần chúng laođộng bị áp bức; chứng minh lòng yêu nước nồng nàn, ý chí anh hùng bất khuất của cán bộĐảng Cộng sản và nhân dân Bạc Liêu trước kia cũng như hiện nay

Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 43 ngày Nam Kỳ khởi nghĩa và khởi nghĩa Hòn Khoai(23/11/1940 – 23/11/1983) tổ chức tại Thị xã Cà Mau, đồng chí Đoàn Thanh Vị, ủy viên dựkhuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Minh Hải nói: “Gần nửa thế kỷ trôiqua, trên mảnh đất đau thương và bất khuất này, thời gian không làm xoá mờ được hình ảnhcủa 10 liệt sĩ Hòn Khoai Bởi bóng cờ khởi nghĩa vẫn luôn luôn vẫy gọi ! Bởi ngọn đèn hảiđảo mãi chiếu sáng ở lòng người! Bởi lời anh Phan Ngọc Hiển vẫn còn văng vẳng bên tai củamỗi chúng ta Và bởi vì tình người Minh Hải không bao giờ quên tập thể nhưng người Cộngsản nêu cao khí phách anh hùng, hy sinh trọn đời mình cho dân tộc, cho Tổ quốc”

Cuối cùng đồng chí Đoàn Thanh Vị kêu gọi: “Biết ơn và noi gương 10 liệt sĩ HònKhoai, hàng năm chúng ta lấy ngày 13/12 làm ngày Hội truyền thống của toàn tỉnh, tạo ratrong đời sống tinh thần và tình cảm của con người Minh Hải: “Uống nước nhớ nguồn”.Ngày 13/12 được xem là ngày lịch sử vẻ vang nhất của Đảng bộ và nhân dân tỉnh nhà Ngay

từ hôm nay, mỗi người chúng ta phải suy nghĩ mình cần phải làm gì cho ngày Hội truyềnthống đó ?”

(Trần Thanh Phương – Minh Hải địa chí – NXB Mũi Cà Mau năm 1985, trang 86, 88)

Bài đọc thêm.

PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG, TẬP TRUNG MỌI NỖ LỰC ĐƯA SỰ NGHIỆPĐỔI MỚI CỦA TỈNH NHÀ TIẾP TỤC TIẾN LÊN

(Lời phát biểu của ông Nguyễn Văn Đáng - Bí thư Tỉnh ủy Minh Hải tại buổi Mít tinh

kỷ niệm 50 năm ngày Khởi nghĩa Hòn Khoai)

Đại Hội lần thứ VI Đảng bộ tỉnh Minh Hải đã quyết định lấy ngày Khởi nghĩa HònKhoai 13/12/1940 làm ngày truyền thống cách mạng của nhân dân Minh Hải Nhân các ngày

lễ lớn năm 1990, Tỉnh ủy chủ trương tổ chức kỷ niệm trọng thể 50 năm ngày Khởi nghĩa HònKhoai để phát huy truyền thống, đẩy mạnh công cuộc đổi mới, tiến lên đúng hướng và nhanhchóng hơn nữa nhằm làm cho dân giàu, nước mạnh

Hôm nay đông đảo đồng bào, cán bộ, chiến sĩ trong tỉnh trở về đây tổ chức ngày Hộitruyền thống trên quê hương Ngọc Hiển, nơi có vinh dự mà nên lịch sử khởi nghĩa HònKhoai Đây là biểu tượng của lòng tự hào về quá khứ oanh liệt và cũng là biểu tượng của niềmtin vững chắc vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội vinh quang mà Đảng và Bác Hồ kínhyêu đã chọn

Trong buổi lễ kỷ niệm truyền thống vẽ vang này, thay mặt Tỉnh ủy, Hội đồng nhândân, ủy ban nhân dân, ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, tôi nhiệt liệt chào mừng đồng bào, cán

bộ, chiến sĩ, các cháu thanh thiếu niên và học sinh Đặc biệt, tôi ân cần thăm hỏi và biết ơnsâu sắc các chiến sĩ 40, các chiến sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai và đồng bào Rạch gốc – Tân ân,suốt 50 mươi năm qua vẫn sống, lao động và chiến đấu dưới ngọn cờ vẽ vang của Đảng

Trong giờ phút trang trọng này, Đảng bộ và nhân dân Minh Hải xin nghiêng mìnhtưởng niệm đồng bào, đồng chí trong cuộc Khởi nghĩa Nam kỳ và các chiến sĩ Hòn Khoai anhhùng đã lấy máu mình viết nên trang sử bất diệt

Nhân ngày Hội truyền thống, chúng ta cùng nhau ôn lại những chặn đường đầy giankhổ hy sinh hơn nửa thế kỷ qua mà mở đầu là cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai được đánh dấu nhưmột mốc lịch sử cách mạng của tỉnh ta, từ năm 40 đến nay và cả mai sau

Hòn Khoai nằm ở biển Đông, cách mũi Cà Mau khoảng 20 cây số, là đảo có vị tríchiến lược quân sự, bị Thực dân Pháp chiếm đóng từ những năm đầu thế kỷ này Nơi đây 50năm về trước đã diễn ra cuộc bạo động cách mạng trong thời điểm Nam Kỳ khởi nghĩa năm

1940 của Tỉnh ủy Bạc Liêu và Chi bộ nơi đây Ngay sau đó những người cộng sản và quầnchúng nhân dân đã bắt đầu vào cuộc chiến đấu sinh tử với quân thù Đúng 11 giờ 15 phút đêm13/12/1040 tại Tháp hải đăng, nghĩa quân xông lên giết chết tên thực dân Pháp Ô-Li-Vi-Êchúa đảo, thu gom vũ khí về xóm Rạch Gốc, chiếc nôi của cuộc khởi nghĩa Lần đầu tiên nhìnthấy lá cờ đỏ búa liềm, đồng bào Tân Ân vô cùng sung sướng, tưởng chừng như từ đây được

“đổi đời”, thoát khỏi cảnh đọa đày, nô lệ

Sau khi giành thắng lợi ở Hòn Khoai, các chiến sĩ về đất liền tiếp tục chiến đấu, tấncông một số vị trí ở Tân Ân và chặn đánh bọn Pháp chi viện Nhưng vì cuộc khởi nghĩa ở cáckhu vực khác trong tỉnh gặp khó khăn, tương quan lực lượng giữa ta và địch lúc ấy quá chênhlệch Liên lạc giữa các khu vực, các đơn vị không đảm bảo nên các chiến sĩ khởi nghĩa HònKhoai sa vào thế bị bao vây và bị địch bắt, tra tấn cực kỳ dã man Thực dân Pháp đã xử bắn

10 chiến sĩ Hòn Khoai tại sân banh chợ Cà Mau vào sáng ngày 12/07/1941 Đó là ngày đauthương, uất hận mà cho đến hôm nay, chúng ta như vẫn còn nhớ mãi hình ảnh và khí pháchanh hùng của đồng bào, đồng chí đã anh dũng hy sinh , tiêu biểu là đồng chí Phan Ngọc Hiển

và các chiến sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai

Sau cuộc khởi nghĩa, nhiều đồng chí, đồng bào ta bị địch bắt, tra tấn vô cùng dã man,nhiều người bị lưu đày, đổi các nhà tù Đồng chí Trần Văn Thời, Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu bịgiam giữ và hy sinh tại Côn Đảo Nhưng các đồng chí bị địch đưa ra pháp trường vẫn hiênngang mắng vào mặt kẻ thù, giữ vững khí phách kiên cường của người Cộng sản

Sau Nam kỳ khởi nghĩa, thực dân Pháp khủng bố rất tàn bạo, phát xít Chúng ra sứcsát hại đồng bào, đồng chí, dìm cuộc khởi nghĩa trong biển máu Chúng tưởng chừng như dậptắt được ngọn lửa cách mạng Nhưng chúng đã lầm, càng khủng bố thì lòng căm thù địch vàtinh thần yêu nước của nhân dân ta càng sôi sục Lớp này ngã, lớp sau đứng dậy tiếp tục chiếnđấu, lòng tin sắt đá của nhân dân đối với Đảng, của Đảng đối với dân không gì lay chuyểnnổi Các cơ sở Đảng đã gây dựng đi gây dựng lại nhiều lần nhưng ngọn cờ của Đảng khôngbao giờ mất Cách mạng tiếp tục phát triển, tinh thần yêu nước của nhân dân tiếp tục dângcao, để khi thời cơ đến, vùng lên tổng khởi nghĩa tháng tám, giành chính quyền về tay nhândân, mở đầu ở kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc và tiếp tục đưa cuộc kháng chiến chống

Mỹ đến thắng lợi, hoàn thành thống nhất Tổ quốc, tiến lên chủ nghĩa xã hội

Nhắc đến đây, tôi bồi hồi nhớ anh út Điệp và các đồng chí bộ đội “Giáo phái” đã theobước chân Phan Ngọc Hiển, một lần nữa làm nên lịch sử Hòn Khoai vào cuối năm 1959 Hồi

đó, Tỉnh ủy hạ quyết tâm tiêu diệt cứ điểm này để mở đầu cao trào Đồng Khởi Các chiến sĩ tavào trận đánh với lời thề quyết tử như năm 1940, Chi bộ Hòn Khoai đã tuyên thề dưới Đảng

kỳ Ngọn cờ búa liềm năm ấy vẫn mãi vẫy gọi chúng ta

Giờ đây nhắc lại sự kiện diễn ra hơn nữa thế kỷ qua, mỗi người chúng ta càng suynghĩ sâu sắc hơn về tầm vóc, giá trị, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Nam kỳ, Khởi nghĩa HònKhoai và những tấm gương hy sinh bất khuất của đồng bào, đồng chí Càng tự hào về quá khứ

vẻ vang chúng ta càng nâng cao nhiệt tình cách mạng, ra sức phấn đấu hoàn thành ước mơ màcác bậc tiền bối đã để lại Nếu như ai đó trong chúng ta thay lòng đổi dạ, xoay lưng với quákhứ, làm những điều xấu xa thì người ấy có tội với lịch sử, dân tộc và những người đã ngãxuống

Mười lăm năm qua kể từ khi giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước Đảng bộ vànhân dân tỉnh nhà tiếp tục đi theo con đường của Bác Hồ và Đảng ta đã vạch ra, tiếp tụcgiương cao ngọn cờ khởi nghĩa Nam kỳ, khởi nghĩa Hòn Khoai Đảng bộ và nhân dân MinhHải đã cùng với cả nước hoàn thành hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ thắng lợigiành nhiều thành tựu có ý nghĩa quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.Đặc biệt từ sau Đại hội Đảng toàn Quốc lần thứ VI và đại hội Đảng bộ Tỉnh lần thứ VII đếnnay, công cuộc đổi mới do Đảng ta đề xướng và lãnh đạo được triển khai toàn diện Bốn nămqua, cùng với cả nước, chúng ta đã đạt được những kết quả bước đầu rất quan trọng trên cáclĩnh vực phát triển kinh tế – xã hội, an ninh – quốc phòng, xây dựng Đảng, chính quyền vàcông tác quần chúng Đời sống nhân dân từng bước được cải thiện về vật chất lẫn tinh thần,việc thực hiện các chính sách xã hội có những chuyển biến tích cực, bước đầu tạo nên bầukhông khí dân chủ trong nội bộ và trong xã hội Những kết quả đó chứng tỏ đường lối đổi

mới của Đảng là đúng đắn, phù hợp với qui luật khách quan, được quần chúng nhân dân đồngtình ủng hộ Thay mặt Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân và ủy ban Mặt trận Tổquốc Tỉnh, tôi nhiệt liệt hoan nghênh và biểu dương những đóng góp qúy báu của Đảng bộ vàquân dân Tỉnh nhà.

Những kết quả đạt được trong công cuộc đổi mới có ý nghĩa hết sức quan trọng, songchỉ là bước đầu Chúng ta còn phải tiếp tục vượt qua những khó khăn, thử thách khắc phụcnhững thiếu sót, khuyết điểm còn tồn tại Kinh tế tỉnh nhà phát triển chưa vững chắc, chưatoàn diện, sự nghiệp văn hoá, y tế, giáo dục chưa đáp ứng tốt yêu cầu của quần chúng, đờisống của một bộ phận nhân dân còn khó khăn, trật tự an toàn xã hội còn diễn biến phức tạp.Cuộc khủng hoảng ở các nước xã hội chủ nghĩa lại có tác động tiêu cực nhiều mặt đến nước

ta, các thế lực Đế quốc và phản động đang triệt để thực hiện âm mưu “diễn biến hoà bình”nhằm xoá bỏ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Chúng ta kỷ niệm ngày truyền thống của tỉnh, không chỉ để nhớ lại những đồng chí,đồng bào, nhớ lại đồng chí Phan Ngọc Hiển cùng các chiến sĩ khởi nghĩa Hòn Khoai đã ngãxuống mà điều quan trọng hơn là mỗi người chúng ta cần học tập ở cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ,khởi nghĩa Hòn Khoai những bài học vô giá và cố gắng sống sao cho xứng đáng với người đitrước

Bài học về ý trí cách mạng, lòng tin vào lý tưởng, lòng tin vào dân của cuộc khởinghĩa Nam Kỳ, khởi nghĩa Hòn Khoai có ý nghĩa to lớn đối với tình hình đất nước hiện nay.Tiếc rằng trong thời gian qua, bên cạnh đại bộ phận cán bộ, Đảng viên trong tỉnh đã phát huyđược tinh thần cách mạng tiến công, giữ vững phẩm chất đạo đức, gắn bó và chăm lo lợi íchcủa nhân dân, còn một bộ phận không ít cán bộ, Đảng viên không giữ được phẩm chất, sa sút

ý trí chiến đấu, thiếu tinh thần trách nhiệm, xa rời quần chúng, chỉ biết lo cho riêng mình,quan liêu, tham nhũng, thậm chí có người còn hoài nghi công cuộc đổi mới, hoài nghi conđường tiến lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Tất cả những khuyết điểm ấy phải chăng là có tộivới dân với nước, là “vong ân, bội nghĩa” đối với những người đã ngã xuống cho hôm nay vàhoàn toàn xa lạ với bản chất của người cán bộ, Đảng viên Cộng sản Vì vậy hơn lúc nào hết,

sự nghiệp cách mạng hiện nay đang đòi hỏi một đội ngũ cán bộ, Đảng viên vững vàng về ýchí, có niềm tin vững chắc vào lý tưởng, có mối quan hệ gắn bó máu thịt với nhân dân, phảilàm trong sạch đội ngũ, loại bỏ những phần tử không còn xứng đáng thì mới có thể chiếnthắng mọi khó khăn, vững bước tiến lên phía trước

Chúng ta trân trọng kỷ niệm 50 năm Nam kỳ khởi nghĩa, khởi nghĩa Hòn Khoai.Ngoài việc tưởng niệm và biết ơn sâu sắc công lao, xương máu của các chiến sĩ 40, của đồngchí đồng bào qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ đã hy sinh vì độc lập tự docủa Tổ Quốc, vì hạnh phúc của nhân dân, chúng ta cũng ôn lại và học tập những bài học quíbáu, về khí phách kiên cường của những người đi trước nhằm liên hệ vơi tình hình và nhiệm

vụ cách mạng hiện nay Từ đó tiếp thêm nghị lực, niềm tin và sức mạnh để hoàn thành mọinhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới

Trước mắt chúng ta là những thuận lợi, đồng thời cũng còn rất nhiều khó khăn, phứctạp, tiếp tục đưa sự nghiệp đổi mới giành lấy thắng lợi to lớn hơn nữa

Bài 6:

CÁCH MẠNG THÁNG TÁM Ở CÀ MAU

1-Tình hình Cà Mau trước cách mạng Tháng Tám năm 1945 :

Sau khởi nghĩa Nam Kỳ nói chung và khởi nghĩa Hòn Khoai nói riêng địch đã tiếnhành khủng bố trắng Một số lãnh đạo Đảng của tỉnh bị địch bắt, một số phải chuyển địa bànhoạt động do sự phân công của cấp trên, một số phải tạm lánh chuyển vùng hoạt động CácQuận ủy hầu hết bị đổ bể

Trước tình hình đó, đại diện Tỉnh ủy Hậu Giang đã tìm gặp một số cán bộ còn lại ở địaphương lập Ban cán sự Đảng do Ông Trần Văn Sớm làm trưởng ban để bám sát lãnh đạo quầnchúng

Trong lúc Đảng ở Cà Mau gặp nhiều khó khăn thì tình hình thế giới thay đổi, chiếntranh thế giới nổ ra Đảng ta đã chuyển hướng chỉ đạo chiến lược: “Trong lúc này nếu khônggiải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập tự do cho toàn thể dân tộcthì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi giai cấpvận năm năm cũng không đòi lại được” Đảng chủ trương lập Mặt trận Việt nam độc lập đồngminh

Ngày 09/03/1945, Nhật đảo chính Pháp đề độc chiếm Đông Dương, diển biến mới vôcùng quan trọng Đảng ta ra chỉ thị “Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” Để kịpthời lãnh đạo cách mạng thống nhất, ngày 05/05 tại Tân Bằng, Ban vận động tái lập Đảng bộNam Kỳ, triệu tập Hội nghị đại biểu các chi bộ khu vực Cà Mau để thành lập cơ quan lãnhđạo lâm thời của Tỉnh Đảng bộ gồm 05 người do Ông Trần Văn Đại làm Bí thư

Sau khi có chủ trương khởi nghĩa, Tỉnh ủy càng đẩy mạnh công tác tổ chức Đảng và tổchức quần chúng, xây dựng lực lượng vũ trang tự vệ Phong trào cách mạng phát triển sôi nổivượt bậc ở nông thôn và thị trấn Cà Mau

2-Diễn biến cách mạng Tháng Tám ở Cà Mau:

Trong không khí cả nước chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền, thì tìnhhình thế giới chuyển biến mau lẹ Hồng Quân Liên Xô cùng với Đồng Minh tấn công Phát xítNhật Được tin Nhật đầu hàng Đồng Minh không điều kiện Chính quyền Nhật ở Đông Dương

và bọn tay sai hoang mang rệu rã

Hoà nhịp cùng chung với Bạc Liêu và cả nước, Tỉnh ủy Lâm thời Cà Mau do ÔngThái Ngọc Sanh làm Bí thư đã tổ chức cuộc Mít tinh lớn ở thị trấn Cà Mau để chào mừng Mặttrận Việt Minh ra đời và cũng là biểu dương lực lượng quần chúng tại sân vận động Cà Mau

Sau đó chuyển thành cuộc biểu tình vũ trang thị uy keó đến Dinh đốc phủ Kế, Quậntrưởng Cà Mau, đòi giao chính quyền cho nhân dân, nhưng Ông Kế xin ta cho hoãn lại vàihôm

Quyết không trì hoãn việc giành chính quyền, ngày 25/08, Tỉnh ủy huy động lựclượng quần chúng gây áp lực với chính quyền bù nhìn.

Trước thái độ cương quyết của ta, đốc Phủ Kế phải bàn giao chính quyền cho ủy bandân tộc giải phóng quận Cà Mau

Cũng đúng vào lúc đó, Ông Tào Văn Tỵ, ủy viên quân sự của ủy ban giải phóng dântộc tỉnh khu vực Bạc Liêu cũng đưa một trung đội Cộng hoà Vệ binh đến chi viện

Ngay sau thắng lợi đó, nhân dân khắp vùng nông thôn trong tỉnh, dưới sự lãnh đạo củacác Chi bộ Đảng đã nhất tề đứng lên đập tan bộ máy chính quyền của tay sai xã, ấp thành lậpchính quyền nhân dân và các đoàn thể quần chúng cách mạng

bố, đánh phá ác liệt nhất, Đảng vẫn được nhân dân đùm bọc bảo vệ

Đảng vận dụng tốt hai hình thức đấu tranh: Đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang.Đồng thời không ngừng mở rộng công tác binh vận Nắm vững thời cơ, phát động nhân dântổng khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi

Câu hỏi:

1-Nêu tóm tắt tình hình phát triển lực lượng cách mạng từ năm 1941 đến tháng05/1945 ở Cà Mau ?

2-Diễn biến của cách mạng Tháng 08/1945 ở Cà Mau như thế nào ?

3-Trình bày ý nghĩa lịch sử của cách mạng tháng 08/1945 ở Cà Mau?

1- Những khó khăn sau cách mạng Tháng tám ở Cà Mau.

Trong hoàn cảnh chung của cả nước, sau khi giành được chính quyền, Cà Mau đứngtrước muôn vàn khó khăn cách mạng tiếp quản một nền kinh tế – tài chính dường như trốngrỗng Công nghiệp không có gì ngoài vài nhà máy xay xát nhỏ; ngân khố không còn đồng nàongoài một số giấy 500 đồng Ngân hàng Đông Dương đã không còn giá trị; hàng hoá khanhiếm; đời sống của đại đa số nhân dân thiếu thốn mọi bề Nặng nề hơn là chính sách ngu dâncủa đế quốc Pháp để lại với hơn 90 % dân số mù chữ Các tệ nạn xã hội như rượu chè, cờ bạc,

mê tín dị đoan, trộm cướp là vấn đề cần giải quyết

Từ khi Thực dân Pháp đánh chiếm Saì Gòn, bọn phản động ở Cà Mau, sau một thờigian giấu mình, lại ngóc đầu dậy, móc nối nhau, ngấm ngầm chống phá cách mạng Chúngtuyên truyền xuyên tạc, kích động thù hằn dân tộc và tôn giáo

Trong khi đó chính quyền cách mạng ở địa phương còn non yếu, các tổ chức đoàn thể

và Mặt trận Việt Minh mới thành lập trước khởi nghĩa chưa bao lâu, hệ thống tổ chức cònlỏng lẻo, lực lượng nòng cốt còn mỏng, thiếu cán bộ lãnh đạo lại đứng trước tình hình vànhiệm vụ mới là lãnh đạo kháng chiến

Những địa chủ, cường hào lợi dụng sơ hở của tổ chức, đã lọt vào cơ quan chính quyềncấp xã, ấp gây không ít khó khăn trong việc giảm tô, giảm tức theo chủ trương của cáchmạng

2-Nhân dân Cà Mau thi đua khắc phục khó khăn

Tháng 10 năm 1945, Tỉnh ủy thống nhất của Đảng bộ Cà Mau được thành lập trên cơ

sở thống nhất trên 3 nhóm cộng sản và một số đảng viên từ Côn Đảo trở về để kịp thời lãnhđạo quần chúng cách mạng tiếp tục cuộc đấu tranh

Ủy ban nhân dân tỉnh, cơ quan chính quyền các cấp được củng cố, bọn cường hào lầnlượt bị gạt ra khỏi chính quyền

Thực hiện chủ trương của Trung ương, Chính quyền cách mạng ở địa phương đã bãi

bỏ thuế thân và các thứ thuế vô lý trước đây, xoá bỏ nợ nần cũ, thực hiện giảm tô 25 % của

Bộ canh nông Nông dân khắp nơi trong tỉnh rất phấn khởi và hăng hái tăng gia sản xuất, thựchành tiết kiệm để nuôi quân đánh giặc và giúp đồng bào ở Miền Bắc chống đói.

Mặt trận Việt Minh và các đoàn thể quần chúng đã góp phần quan trọng trong việcđộng viên nhân dân thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Chính quyền, tham giatích cực phong trào chống nạn mù chữ, xây dựng đời sống mới và quyên góp tiền của , họctập quân sự chuẩn bị cho cuộc kháng chiến

Hưởng ứng “Tuần lễ vàng” do Chủ Tịch Hồ Chí Minh đề xướng, các tầng lớp nhândân trong tỉnh kẻ ít người nhiều, đóng góp vàng bạc, đá quý, cả tư trang và kỷ vật cho Tổquốc Chỉ trong đợt đầu đã góp gần chục ký vàng vào quỹ để mua vũ khí Phong trào quyêngóp tiền của ủng hộ kháng chiến và trực tiếp tham gia lực lượng vũ trang chuẩn bị khángchiến rất sôi nổi, thể hiện tinh thần kiên quyết bảo vệ nền độc lập dân tộc của nhân dân CàMau

Ngày 06/01/1946, nhân dân nô nức đi bỏ phiếu cử đại biểu của mình vào cơ quanquyền lực cao nhất của Nhà nước độc lập

Công tác giáo dục, y tế xã hội đã tạo được bộ mặt mới Trường cũ được sửa sang,trường mới được dựng nên, nhiều địa phương đã khai giảng năm học ngay sau ngày tổng khởinghĩa, số học sinh đến trường ngày mỗi đông hơn Phong trào chống mù chữ dấy lên sôi nổi ở

cả thành thị và nông thôn trong tỉnh Bệnh viện, trạm xá, thuốc men tuy còn thiếu nhưng tinhthần phục vụ của y Bác sĩ đã gây được thiện cảm trong nhân dân Nhiều lực lượng tham giađào tạo y tá để chuẩn bị phục vụ chiến đấu

Việc vận động xây dựng đời sống văn hoá mới, chủ yếu là xây dựng tình đoàn kết yêuthương, giúp đỡ lẫn nhau trong nhân dân, bài trừ các tệ nạn xã hội như rượu chè, cờ bạc đãđược các đoàn thể đi sâu động viên, giáo dục và đông đảo nhân dân hưởng ứng nhiệt liệt

Chỉ sau một thời gian ngắn, bằng nhiệt tình và quyết tâm cách mạng của nhân dân,những khó khăn cơ bản được đẩy lùi, quân dân Cà Mau sẵn sàng bước vào cuộc kháng chiếnchống Thực dân Pháp

3-Thực dân Pháp tái chiếm Cà Mau:

Ngày 29/01/1946 quân Pháp chiếm thị xã Sóc Trăng, sau đó tiến theo quốc lộ 4 (nay làquốc lộ 1A) đánh vào thị xã Bạc Liêu

Hôm sau ngày 30/01/1946, địch chiếm thị trấn Vĩnh Lợi và Giá Rai, ngày 31/01/1946chiếm thị trấn Cà Mau và kiểm soát quốc lộ số 4

Chiếm xong thị xã và các thị trấn, địch mở rộng đánh chiếm các vùng xung quanh.Hàng ngày, chúng đưa quân đi càn quét, đốt phá làng mạc, cướp bóc, hãm hiếp phụ nữ, chúngkích động người Khmer chống lại người Việt, đạo Cao đài, Hoà hảo chống lại Việt Minh, gây nên những vụ xô xát đẫm máu Trước tình hình đó một số người hoang mang, dao động,thậm chí có cán bộ, Đảng viên bỏ cả quần chúng, cơ sở, địa bàn hoạt động trốn đi nơi khác,gây thêm khó khăn cho cách mạng

Câu hỏi:

1-Em hãy trình bày những khó khăn sau cách mạng Tháng Tám ở Cà Mau?

2-Nhân dân Cà Mau đã làm gì để khắc phục khó khăn, góp phần để củng cố chínhquyền cách mạng? Hảy kể lại một mẩu chuyện mà em được nghe hoặc đọc được về nhữngtấm gương trong phong trào “Tuần lể vàng”, “Hũ gạo tiết kiệm” hay phong trào bình dân học

vụ ở Cà Mau đã gây cho em xúc động mạnh mẽ nhất

Nhân dân Cà Mau rất đổi sung sướng tự hào được sống trong những ngày cách mạngTháng Tám thắng lợi và phấn khởi, được sống trong hoà bình độc lập tự do thật sự do cáchmạng Tháng Tám mang lại, nên rất thiết tha với chế độ mới, hiểu sâu hơn về Đảng và Bác Hồnên sẳn sàng nghe theo tiếng gọi của Đảng, của cả Nam Bộ “nóp với giáo mang lên vai” xôngvào chiến đấu mới, với lòng tin tất thắng

Chiếm thị trtấn Cà Mau, bước đầu Pháp chỉ lẩn quẩn chung quanh các đường phố vì từthị trấn và tuyến lộ Đông Dương trở vô 4km dân đã triệt để thực hiện chủ trương “Tiêu Thổkháng chiến” chỉ còn vườn không nhà trống nên địch coi đây là vùng du kích Việt Minh

2-Diễn biến sự kiện:

Sau khi rút khỏi thị trấn Cà Mau, các cơ quan chính quyền cách mạng tạm lui vàovùng nông thôn tiếp tục lãnh đạo kháng chiến Lực lượng Cộng Hoà vệ binh quận Cà Maucùng với du kích xã Tân Hưng (Thạnh Phú) đóng quân theo tuyến lộ Cà Mau – Nàng Âm vàsông Rạch Rập đến Đình Tân Hưng, đào đắp công sự, lập chướng ngại vật xây dựng trận địaphòng ngự chống địch lấn chiếm, bảo vệ vùng căn cứ

Ngày 18/02/1946, Pháp đưa một đại đội lính Pháp hành quân theo trục lộ Cà Mau –Năm Căn để thăm dò lực lượng ta Khi đến cống Nàng Âm, toán đi đầu lọt vào vòng phụckích của một phân đội cộng hòa vệ binh, chỉ phút đầu nổ súng 2 tên thực dân chết tại chỗ, cảbọn tháo chạy lôi xác đồng bọn một khoảng rồi ném vô đám sậy dấu thây, rút quân về CàMau Ngày hôm sau chúng tập trung quân đội đông hơn chia thành hai mũi đánh vào, quyếtđẩy ta ra, nhưng các lực lượng tại đây chia nhiều bộ phận lợi dụng địa hình chặn đánh địchsuốt ngày, diệt và làm bị thương một số tên

Ngày 01/03/1946, chúng lại tiếp tục đưa quân lấn chiếm, với quyết tâm giữ vững trậnđịa, lực lượng ta phục kích theo tuyến kinh Rạch Rập, nổ súng quyết liệt và anh dũng xung