Học Viện Quản Lý Giáo Dục.• Môn : Cơ Sở Văn Hoá Việt Nam • Vùng Văn Hoá Châu Thổ Bắc Bộ Lớp K4a_TLGD Let s Go.... a Tổ chức cộng đồng -Làng là đơn vị xã hội cơ sở của nông thôn Bắc Bộ,
Trang 1Học Viện Quản Lý Giáo Dục.
• Môn : Cơ Sở Văn Hoá Việt Nam
• Vùng Văn Hoá Châu Thổ Bắc Bộ
Lớp K4a_TLGD
Let s Go ’
Trang 2Vïng ch©u th B c B ổ ắ ộ
B c B …… ắ ộ
Trang 31 Đặc điểm môi trường tự nhiên.
• A) Phạm vi nghiên cứu
• Bao gồm các tiểu vùng sau :
-Ti u vùng ể Kinh B c ắ (B c Ninh, B c Giang) ắ ắ
- Ti u vùng ể S n ơ Nam (Hà Đông, Hà Nam, Nam Đ nh, Thái Bình, H ng Yên) ị ư
-Ti u vùng ể Xứ Đoài (Phú Th , S n Tây, Vĩnh Phúc) ọ ơ -Ti u vùng ể Xứ Đông (H i D ng, H i Phòng) ả ươ ả
-Ti u vùng ể Thăng Long - Hà N i ộ
L âu nay khi xem xét v vùng văn hoá B c B ng i ta ề ắ ộ ườ
th ng đ t x Ngh _Tĩnh ra ngoài và x p thành 1 vùng văn hóa riêng ườ ặ ứ ệ ế
Nh ng sau nhi u ý ki n thì các nhà nghiên c u cũng ch ra r ng khi ta nói ư ề ế ứ ỉ ằ
v văn hoá B c B ta cũng nên nói vè Ngh An,Hà Tĩnh ngay t th i văn Lang- ề ắ ộ ệ ừ ờ
Âu L c Ngh An-Hà Tĩnh v n g n bó v i B c B ạ ệ ẫ ắ ớ ắ ộ
Trang 4B Vị trí địa lý.
-Là tâm điểm của con đường giao lưu quốc tế theo 2 trục chính: Tây-đông và Bắc-Nam Vị trí tiền đồn để tiến tới các nước ĐNA Là mục tiêu xâm lược đầu tiên của tất cả bọn xâm lược muốn bành trướng thế lực vào lãnh thổ ĐNA Như
ng cũng chính vị thế này đã tạo điều kiện cho cư dân phatd triển thuận lợi về gioa lưu và tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại.
C Khí hậu
- Có khí hậu độc đáo và khác hẳn với các vùng đồng bằng khác Nơi đây có mùa đông lạnh thực sự( 3 tháng với nhiệt độ <18độ C) nhưng nó cũng tạo điều kiện phát triển các cây công nghiệp ưa lạnh
D Các điều kiện khác
-Sông ngòi: hệ thống kênh rạch chằng chịt,nguồn nước dồi dào.=> Phát triển nông nghiệp,thuỷ sản,
-Đất đai: màu mỡ chủ yếu là đất phù sa
do hệ thống sông Hồng,sông TháI Bình, sông
mã bồi đắp
Trang 52- Đặc điểm xã hội
a) Tổ chức cộng đồng
-Làng là đơn vị xã hội cơ sở của nông thôn Bắc Bộ, tế bào sống của xã hội Việt Là kết quả của các công xã thị tộc nguyên thuỷ sang công xã nông thôn Các vương triều ấy đã chụp xuống công xã nông thôn ấy tổ chức hành chính của mình và nó trở thành các làng xã.
-Các mối quan hệ ở làng quê:
+Con người và con người
+Quan hệ sở hữu trên đát làng,trên những di sản hữu
thể chung như đình làng,chùa làng …
+Quan hệ tâm linh, các chuẩn mực xã hội,đạo đức.
=> Đảm bảo các mối quan hệ này là các hương ước,khoản
ước của làng.
• Chính những đặc điểm ấy của làng Việt Bắc Bộ sẽ góp phần tạo ra những
đặc điểm riêng của vùng văn hoá Bắc Bộ
Trang 62.Kinh tế
Cư dân Bắc Bộ sống chủ yếu với nghề trồng lúa nước,làm nông nghiệp một cách thuần tuý.
Đồng bằng Bắc Bộ bao quanh là rừng và biển nhưng những người dân BB nơi đây lại “xa rừng nhạt biển”-chữ dùng của PGS.TS Ngô Đức Thịnh Tuy nhiên ko vì thế
mà người dân nơi đây quay lưng lại với biển,rừng Khi nhận ra giá trị của chúng họ
đã phát triển mạnh nghề nuôi trồng và đánh bắt hải sản
Tuy diễn ra ở quy mô nhỏ(nuôi trong ao,hồ)
nhưng nó thực sự đánh dấu một bước phát triển
mới trong nông nghiệp vùng BB.
Bên cạnh việc đẩy
mạnh các nghành nôngnghiệp họ cũng đã phát triển
nhiều nghành thủ công Có 1 số làng phát triển chuyên nghiệp với số lượng thợ có tay nghề cao, 1 số nghành nghề còn lưu giữ và phát triển đạt đến đỉnh cao ngày nay như làng gốm Bát Tràng, làng tranh Đông Hồ,…
• Hình ảnh:
Trang 7•Đặc điểm vùng văn hoá châu thổ Bắc Bộ
Như đã trình bày ở trên Bắc Bộ là cáI nôI hình thành dân tộc Việt,vì thế,cũng là nơI sinh ra các nền văn hoá lớn phát triển nối tiếp lẫn nhau: Văn hoá Đông Sơn, vhoá
Đại Việt và văn hoá Việt Nam Từ trung tâm này vhoas Việt lan rộng rồi truyền vào Trung Bộ,Nam Bộ.Sự lan truyền ấy một mặt chứng tỏ sức sống mạnh mẽ của vh Việt một mặt chứng tỏ sự sáng tạo của người dân Việt Trong tư cách ấy vh châu thổ Bắc Bộ có những nét đặc trưng của văn hoá Việt nhưng lại có những nét riêng của vùng này
A) Ưng xử với tự nhiên.
A.1-Nhà ở
-Nhà ở của người dân Bắc Bộ chủ yếu là
nhà ko có cháI,hình thức nhà vì kèo phát triển
• Một số hình ảnh về
nhà ở vùng Bắc Bộ
Trang 8•Về ăn uống.
Ẩm thực miền Bắc thường khụng đậm cỏc vị cay, bộo, ngọt bằng cỏc vựng khỏc, chủ yếu sử dụng nước mắm loóng, mắm tụm Sử dụng nhiều mún rau và cỏc loại thủy sản nước ngọt dễ kiếm như tụm, cua, cỏ, trai,
hến v.v và nhỡn chung, do truyền thống xa xưa cú nền nụng nghiệp
nghốo nàn, ẩm thực miền Bắc trước kia ớt thịnh hành cỏc mún ăn với
nguyờn liệu chớnh là thịt, cỏ Nhiều người đỏnh giỏ cao Ẩm thực Hà Nội
một thời, cho rằng nú đại diện tiờu biểu nhất của tinh hoa ẩm thực miền Bắc Việt Nam với những mún phở, bỳn thang, bỳn chả, cỏc mún quà
như cốm Vũng, bỏnh cuốn Thanh Trỡ v.v và gia vị đặc sắc như tinh dầu
cà cuống, rau hỳng Lỏng
• Một số hình ảnh về các món ăn đặc trưng của người dân Bắc Bộ:
Trang 9•Trang phục.
Cách ăn mặc của người dân Bắc Bộ cũng là một sự lựa chọn thích ứng với thiên nhiên châu thổ Bắc Bộ đó là màu nâu Đàn bà đi làm bận vỏy thõm, ỏo nõu yếm nõu đó đành, đàn ụng
đi làm, trong lỳc ứng phú với cỏi nắng núng ghờ gớm của chõu thổ Bắc Bộ vào mựa
hạ, khi lao động "hai sương một nắng" trờn cỏnh đồng, thường để lưng trần cho "lộ thiờn" hoàn toàn phần trờn cũn phớa thõn người dưới, thỡ đúng khố Thời xưa, đàn ụng Việt thỡ "cởi trần đúng khố", cũn đàn bà Việt thỡ "vỏy vận yếm nang“.
Ngày hội hè lễ tết thì trang phục này cũng có khác:đàn bà với áo dài mớ ba mớ bảy,đàn ông với chiéc quần trắng áo dài the chít khăn đen.
*Một số hình ảnh minh hoạ: Ng y nay trang ph c à ụ
a co ph n thay i
đ ầ đổ
Trang 10•Lễ hội
Mật độ hội hè ở Bắc Bộ dày đặc ở các làng nghề theo vòng quay của thiên
nhiên Có thể kể đến hàng trăm hàng nghìn các lễ hội khác nhau của các làng nghề Bắc Bộ,nếu theo quy mô có thể chia thành hội làng vùng,hội làng,hội của cả nước,nếu có thời gian thì chia theo mùa hội he,hội xuân,hội thu Dù thuộc … loại nào khởi nguyên các lễ hội ấy đều là các hội làng của cư dân nông nghiệp hay nói cách khác là lễ hội nông nghiệp
- Các lễ thức thờ mẹ Lúa,cầu mưa,thờ thần Mặt Trời, các trò diễn phồn thực
như múa gà phủ, múa các vật biểu trưng cho âm vật…
=> Vì Vậy mà lễ hội ở đồng bằng Bắc Bộ có thể ví như một bảo tàng văn hoá tổng hợp lưu giữ khá nhiều các sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng của cư dân nông nghiệp
• Lễ hội tiêu biểu.
Trang 11
• Múa rối nước
*Nghệ thuật
NơI đây với nhiều loại hình nghệ thuật dân gian đa dạng và phong phú Trong ó phảI kể đến mghệ thuật chèo, múa rối nước, hát quan họ,ca trù,hát chầu văn ,…
Chèo
Hát ca trù
Trang 12*Giáo Dục
Trong thời tự chủ Thăng Long với vị trí là kinh đô cũng đảm nhiệm vị trí 1 trung tâm giáo dục.
Năm 1708 Văn Miếu đã xuất hiện,năm 1706 đã có Quốc Tử Giám chế độ
thi cử kén chọn người tài đã tạo ra cho xứ Bắc một đội ngũ tri thức đông …
đảo trong đó có nhiếu danh nhân văn hoá tầm cỡ trong nước và ngoài nước Thời thuộc Pháp Hà Nội là nơI có các cơ sở văn hoá giáo dục kjhoa học thu hút các tri thức ở mọi vùng ở thời hiện đại đây là đầu mối các trung tâm
nghiên cứu(80%) và 64% trường đại học.
Sự phát triển của giáo dục ở đây đã tạo ra sự
phát triển của văn hoá bác học bởi chủ thể
tạo ra vhoas bác học chính là đội ngũ tri thức
ddc sinh ra trong tgian này Những tác giả nổi tiếng
của vh bác học như; Nguyễn TrãI,
Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương …
• Tóm lại vùng châu thổ Bắc Bộ là vùng đất lịch sử lâu đời của người
Văn miếu quốc tử giám
Trang 13Chóc c« gi¸o vµ toµn thÓ c¸c b¹n 1 buæi häc thó vÞ vµ
• Goodbye see you again,,,