TỔNG TẬP CÁC NHÀ VĂN TG

Ngoài nhữngbài thơ lấy xã hội làm đề tài, Đỗ Phủ còn làm nhiều bài tả các mặt khác của cuộc sống cảm hoài, vịnhvật, đề hoạ, hoài cổ với nghệ thuật tinh xảo, mang phong cách độc đáo, khôn

MÔPAXĂNG G Đ.:

(Guy de Maupassant; cg Môpatxăng; 1850 - 93), nhà văn Pháp Học trường dòng Yvơtô (Yvetot), rồi

học luật Yêu văn chương từnhỏ Nhập ngũ từ 1870, dựcuộc tháo chạy khủng khiếpcủa quân đội Pháp trước quânPhổ; nhiều đề tài truyện ngắncủa Môpaxăng lấy ở cuộcchiến tranh ấy Làm việc ở BộHải quân, rồi Bộ Giáo dục; tiếpxúc với nhiều kẻ "cạo giấy" tầmthường, và sau này sẽ lànhững nhân vật trong truyệncủa Môpaxăng Năm 1876, gianhập nhóm Mêđăng (Médan),xung quanh nhà văn Zôla Ê (É.Zola) Chịu nhiều ảnh hưởngcủa Flôbe G (G Flaubert) vàZôla Năm 1880, nổi tiếng vớitruyện "Viên mỡ bò" trong tậptruyện "Những trôi nổi ởMêđăng" của nhiều nhà văntrẻ Từ đó, chuyên viết văn.Những năm 1881 - 90, viết 300truyện ngắn và 6 tiểu thuyết.Các tiểu thuyết: "Một kiếpsống" (1883), "Anh bạn điểntrai" (1885) Từ 1884, bị bệnhtâm thần rồi chết trong đaukhổ

ANĐECXEN H C.:

Hans Christian Andersen; 1805 - 75),nhà văn Đan Mạch Sinh trong một giađình nghèo, cha là thợ giày Ham thíchvăn thơ từ nhỏ nhưng được học rất ít.Năm 1819, bỏ quê hương tớiCôpenhaghen, ước mơ trở thành nhàthơ Năm 1822, nhờ Côlin (J Collin)(giám đốc một nhà hát) giúp đỡ,Anđecxen được đi học thêm, đỗ tú tài rồivào đại học (1828) Với tập thơ "Đứa trẻhấp hối" (1827) và nhất là tập thơ vănxuôi "Cuộc hành trình đi bộ từ kênhHônmen đến mỏm phía đông củaAmagiê" (1829), tên tuổi Anđecxen bắtđầu được biết đến Từ 1830, đi du lịchĐức, Thuỵ Sĩ, Pháp, Italia , cho in thêmmột số tập thơ và cuốn tiểu thuyết đầutiên "Người ứng tác" (1835) được dư luậnđánh giá là kiệt tác Năm 1835, tại Italia, bắt đầu sáng tác một số truyện kể lấy nhan đề "Chuyện kể cho

trẻ em" Từ đó, hầu như mỗi nămAnđecxen cho ra một tập truyện Tổng số

168 truyện Rất nhiều truyện trở thànhquen thuộc với bạn đọc đủ mọi lứa tuổikhắp năm châu, như "Nàng công chúa

và hạt đậu", "Nàng tiên cá", "Bộ quần áomới của hoàng đế", "Bầy thiên nga", "Cô

bé bán diêm", vv Truyện của Anđecxennhẹ nhàng, tươi mát, toát lên lòng yêuthương con người, nhất là những ngườinghèo khổ và niềm tin vào sự thắng lợicuối cùng của cái thiện, cái mĩ trên thếgian Anđecxen còn viết tiểu thuyết: "Hai

bà nam tước" (1848), "Pie may mắn"(1870) ; một số tác phẩm du kí ("TâyBan Nha", 1853; "Thăm Bồ Đào Nha",1866) và tự truyện "Chuyện đời tôi"(1855)

ĐỖ PHỦ:

(Du Fu; tự: Tử Mỹ; hiệu: Thiếu Lăng; 712 - 770), nhà thơ TrungQuốc Quê: huyện Củng (Gongxian), tỉnh Hà Nam (Henan)(Trung Quốc) Xuất thân gia đình phong kiến, có truyền thốngsáng tác thơ ca, giữ một chức quan nhỏ, quản lí kho quân giới

ở Kinh Triệu (Jingzhao), sống nghèo khổ Gặp thời loạn An LộcSơn (An Lushan), mang vợ con theo đám nạn dân, trải qua mọicực khổ của người dân chạy loạn nên có điều kiện gần gũi vàthấu hiểu cuộc sống cực nhục của nhân dân, cuối cùng lưu lạcđến vùng tây nam [Tứ Xuyên (Sichuan)] rồi chết ở Lỗi Dương(Leiyang) trên một chiếc thuyền con ở bến sông Tương(Xiangjiang) Thơ Đỗ Phủ phản ánh chân thực các cảnh tượng

xã hội đời Đường (Tang) trong quá trình chuyển biến từ cựcthịnh đến suy vong, những sự phân hoá, thối nát ngay trong hàng ngũ quý tộc Thơ Đỗ Phủ được mệnhdanh là "thi sử", phản ánh được những bước chuyển biến trong tư tưởng từ chỗ hi vọng vào giới nho sĩvới giấc mộng "mũ dài đai rộng" đến chỗ chán nản, thất vọng trước cảnh xâu xé lẫn nhau trong triềuđình, thảm hoạ của bao năm chinh chiến đẩy dân đen vào cảnh lưu li, chết chóc Tâm trạng bi quanchán nản trộn lẫn với sự đồng cảm sâu sắc với vận mệnh đau khổ của quần chúng Tính phức tạp trongthơ đã làm cho Đỗ Phủ trở thành "tập đại thành của thi ca hiện thực" đương thời Có "Đỗ Lăng tập"khoảng 1.400 bài Những bài thơ được truyền tụng nhất là "Tam lại" ("Tân An lại", "Đồng Quan lại",

"Thạch Hào lại"), "Tam biệt" ("Tân hôn biệt", "Thuỳ lão biệt", "Vô gia biệt"), "Binh xa hành" Ngoài nhữngbài thơ lấy xã hội làm đề tài, Đỗ Phủ còn làm nhiều bài tả các mặt khác của cuộc sống (cảm hoài, vịnhvật, đề hoạ, hoài cổ) với nghệ thuật tinh xảo, mang phong cách độc đáo, không gò bó theo một hìnhthức nào Đỗ Phủ cũng dày công lao động sáng tác, khổ tâm tìm tòi về nghệ thuật thơ ca Ảnh hưởngcủa Đỗ Phủ vô cùng sâu sắc Tinh thần hiện thực vì nhân dân mà sáng tác thơ ca của Đỗ Phủ có tácdụng thúc đẩy sự phát triển thơ ca đời Đường và các đời sau

FLÔBE G.:

(Gustave Flaubert; 1821 80), nhà văn Pháp Học trunghọc ở Ruăng (Rouen) (1832 -39), học luật (1842 - 44) Yêuvăn học từ nhỏ Ở Pari, tiếpxúc với nhiều nhà văn vànghệ sĩ Tác phẩm chính: "BàBôvary" (1857), "Giáo dụctình cảm" (1869), "Ba truyệnkể" (1877), "Buva vàPêquysê" (1881) Flôbe làmột nhà văn nổi tiếng về tínhchính xác, nghiêm ngặt củachữ, câu; kết cấu truyện chặtchẽ; văn Flôbe có nhịp điệu,

-ăn khớp với tư duy, tình cảm

và gợi nhiều cảnh tượng.Ngòi bút khách quan, lạnhlùng, đi sâu vào tâm lí "BàBôvary" là tác phẩm xuất sắcnhất, tái hiện một tâm hồnnhiều ảo vọng, song gặpnhững hoàn cảnh sống tầmthường, lừa đảo, xấu xa,đồng thời miêu tả một xã hộitrì trệ, ao tù, quê kệch, trong đó con người ngụp lặn một cách mệt mỏi và tuyệt vọng Tính cách "Bôvary"(bovarysme) trở thành một thành ngữ trong ngôn ngữ Pháp nói về sự không ăn khớp giữa ảo vọng lãngmạn và cái tầm thường, thô kệch của cuộc sống

ĐICHKEN Ch.:

(Charles Dickens; 1812 - 70),nhà văn Anh Xuất thân trong mộtgia đình công chức trung lưu,cuộc sống thiếu thốn Năm 12tuổi, làm thợ phụ trong xưởng chếtạo xi đánh giày; 16 tuổi, tự họctốc kí rồi lần lượt làm thư kí chomột trạng sư, làm nghề ghi chép ởnghị viện, toà án, làm phóng viênbáo chí Năm 21 tuổi, bắt đầusáng tác văn chương Đầu tiên làmột số bút kí, phóng sự lấy bútdanh Bôzơ (Boz) Năm 1837, tiểuthuyết "Di thư của Hội Picuych"bắt đầu đăng trên các báo Tiếp

đó là "Ôlivơ Tuyt" (1838), tiểuthuyết xã hội lớn đầu tiên củaĐichken; "Nicôlai Nickơnbai"(1839), tiểu thuyết viết về chế độnhà trường hà khắc Năm 1842,sau chuyến đi thăm nước Mĩ, xuấtbản "Kí hoạ về nước Mĩ" với ngòibút phê phán sắc nhọn Tác phẩmkhác: "Matin Chazơnuyt" (1843),

"Đâyvit Copơfin" (1850) (tác phẩmmang tính chất tự truyện nổitiếng), "Ngôi nhà ảm đạm" (1853), "Thời buổi khó khăn" (1854), "Cô bé Đorit" (1857), "Câu chuyện haithành phố" (1859) Đichken là cây bút hiện thực xuất sắc, miêu tả tài tình xã hội Anh nửa đầu thế kỉ 19.Đichken phê phán những thói tham lam, ích kỉ, vụ lợi, vô liêm sỉ của giai cấp thống trị, đồng thời biểu lộlòng yêu thương sâu sắc đối với những người lao động Tiểu thuyết của Đichken mang tính chất châmbiếm hóm hỉnh, với cái cười nhẹ nhàng, cũng có lúc chua cay, với tính cách Anh

ĐIĐƠRÔ Đ.:

(Denis Diderot; 1713 - 84),nhà triết học duy vật Pháp, nhàvăn, nhà tư tưởng của Cáchmạng tư sản Pháp thế kỉ 18,viện sĩ danh dự nước ngoàiViện Hàn lâm Khoa họcPêtecbua (Nga; 1773) Người

tổ chức và biên soạn "Báchkhoa thư (hoặc Từ điển tườnggiải) các khoa học, nghệ thuật

và thủ công nghiệp" Trong cáctác phẩm triết học (cơ sở) "Láthư về những người mù chonhững người sáng đọc" (1749),

"Những suy nghĩ giải thích giới

tự nhiên" (1754), " Giấc mơcủa Đalambe" (1769), "Nhữngnguyên tắc triết học của vậtchất và vận động" (1770),Điđơrô đã chống lại chủ nghĩaduy tâm chủ quan Trong trướctác "Người cháu họ của Ramô"viết khoảng năm 1762, Điđơrônêu ra những luận điểm củaphép biện chứng Trong vănhọc, Điđơrô đấu tranh cho chủ nghĩa hiện thực [tiểu thuyết "Giăc - kẻ theo thuyết định mệnh và ông chủcủa anh ta" (1773) và truyện ngắn "Nữ tu sĩ" (1760)] mà Điđơrô đã tiến hành đồng thời trong các tácphẩm phê bình nghệ thuật tạo hình ("Các phòng triển lãm"; 1759 - 81) và sân khấu ("Nghịch lí về diễnviên"; 1773 - 78)

GACXIA MACKET G.:

(Gabriel García Márquez; sinh 1928), nhà báo, nhà văn Côlômbia Học luật rồi ra làm báo, biên tập

viên tờ "Khán giả" (El Espectador).Với tư cách phóng viên tờ báo này,Gacxia Macket đi thăm nhiều nướcChâu Âu Sống lưu vong ở Pari(1955 - 57); đến Vênêxuêla (1959).Cuộc cách mạng Cuba thành công,Gacxia Macket cộng tác với HãngThông tấn Prenxa Latina (PrensaLatina) của Cuba Sang Mêhicô(1961) hoạt động trong phong tràochống chủ nghĩa đế quốc Mĩ ở nướcnày Gacxia Macket được xem là bậcthầy về nghệ thuật kể chuyện ở Châu

Mĩ Latinh Mỗi tác phẩm của GacxiaMacket là một sự kiện văn học quantrọng "Đám tang của người mẹ vĩđại" (1962), "Trăm năm cô đơn"(1967) đưa Gacxia Macket lên đàivinh quang Được Trường Đại họcCôlômbia tặng bằng tiến sĩ văn họcdanh dự (1971) Chính phủ Côlômbiabuộc Gacxia Macket phải lưu vongsang Mêhicô (1981), cho rằng ông cóliên hệ với phong trào du kích Xuấtbản tập "Kí sự về một cái chết đãđược báo trước" (1982) Chủ đề chính trong các tác phẩm là sự cô đơn của con người, bạo lực và cáichết, số phận nghiệt ngã, thói vụ lợi mất hết lương tri trong chế độ tư bản Gacxia Macket kêu gọi lòngyêu thương, tình đoàn kết giữa những con người, báo hiệu sự sụp đổ của chủ nghĩa tư bản và sự ra đờicủa chủ nghĩa xã hội ở Châu Mĩ Latinh Tác phẩm của ông tiêu biểu cho tiểu thuyết hiện thực huyền ảo.Giải thưởng Nôben về văn học (1982)

GOOCKI M.:

(Maksim Gor'kij; tên thật: AleksejMaksimovich Peshkov; 1868 -1936), nhà văn, nhà viết kịch, nhàphê bình văn học Nga Xuất thântrong một gia đình thợ mộc nghèo.Sớm ham mê văn học Năm 1884,đến Kazan (Kazan'), vừa lao độngkiếm sống vừa tự học Khao khát lítưởng tự do, giải phóng và xây dựngmột cuộc sống mới công bằng, nhânđạo Những năm 1888 - 89 và 1891

- 92, Goocki đi khắp nước Nga đểtìm hiểu cuộc sống nhân dân mình.Năm 1892, đăng truyện ngắn đầutay "Maka Chuđra", với bút danh M.Goocki Sau đó là một loạt truyệnngắn "Bà lão Izecghin", "Bài ca chimưng", "Vợ chồng Ooclôp" rồi haicuốn tiểu thuyết "Fôma Goocđêep"(1899), "Bộ ba" (1900) khẳng địnhtài năng nghệ thuật của Goocki "Bài

ca chim báo bão" và thiên trường ca

"Con người" chan chứa chủ nghĩanhân đạo Goocki được bầu làm viện sĩ danh dự Viện Hàn lâm khoa học Nga (1902), nhưng Nga hoàng

đã huỷ quyết định này Các vở kịch "Bọn trưởng giả", "Dưới đáy", "Những người nghỉ mát", "Những đứacon của Mặt Trời", "Bọn dã man", "Những kẻ thù" đưa lên sân khấu những vấn đề xã hội - chính trịnóng bỏng, có sức cổ vũ cách mạng to lớn Bị chính quyền Nga hoàng trục xuất khỏi quê hương (1905),

Goocki ra nước ngoài, tuyên truyền và kêu gọi nhân dân thế giới ủng hộ cách mạng Nga Goocki sangPhần Lan, Đức, Pháp, Hoa Kì (1906) Hai tập bút kí "Những cuộc phỏng vấn của tôi" và "Ở Mĩ" là kếtquả của chuyến đi ấy Cũng trong thời gian này, Goocki hoàn thành vở kịch "Những kẻ thù" và viết cuốn

đây đến 1913, viết một loạt tác phẩm: "Một mùa hè", "Thời thơ ấu", "Trên những nẻo đường đất nướcNga", "Những chuyện nước Ý", nhiều vở kịch và nhiều bài chính luận Năm 1913, về nước, bắt đầu viết

"Kiếm sống"

Sau cách mạng, Goocki tham gia nhiều công tác văn hoá, xã hội Bị lao phổi, Goocki ra nước ngoàichữa bệnh (1921); sáng tác tập cuối thiên tự thuật "Những trường đại học của tôi", hồi kí "V I Lênin",tiểu thuyết lớn "Sự nghiệp gia đình Actamônôp" và bắt đầu xây dựng bộ tiểu thuyết sử thi "Cuộc đời KlimXamghin" Năm 1928, về nước Giai đoạn này, ông viết "Trên những nẻo đường Liên bang Xô Viết",

"Truyện kể về những người anh hùng" và một loạt bài lí luận, tiếp tục viết bộ tiểu thuyết sử thi, ba vởkịch trong đó có "Êgo Bulưchôp và những người khác" Được tặng thưởng Huân chương Lênin

GÔGÔN N V.:

(Nikolaj Vasil'evich Gogol'; 1809 - 52),nhà văn Nga, người kế tục Puskin A X.(A S Pushkin), người đứng đầu

"trường phái tự nhiên" (hiện thực phêphán) Xuất thân từ một gia đình quýtộc nhỏ ở Ukraina Học xong trung học,đến Pêtecbua (Peterburg) lập nghiệp.Bắt đầu nổi tiếng với tập truyện "Nhữngbuổi tối ở một thôn gần vùng Đikanka"(1831 - 32) Tập truyện "Miagôrôt"(1835) mở đầu thời kì sáng tác hiệnthực chủ nghĩa Truyện "Tarat Bunba"ngợi ca tinh thần yêu nước chiến đấu,cuộc sống tự do phóng khoáng vàchiến công anh hùng "Chiếc áo khoác"(1842) và những truyện về Pêtecbuanói về thân phận "con người nhỏ bé".Hài kịch "Quan thanh tra" (1836) phêphán bộ máy quan liêu chuyên chế

"Những linh hồn chết" (tập 1, 1842) làtiểu thuyết về nước Nga nông nô, làđỉnh cao trong sáng tác của Gôgôn.Gôgôn có ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển chủ nghĩa hiện thực phê phán Nga

ÊRENBUA I G.:

(Il'ja Grigor'evich Erenburg; 1891 - 1967),nhà văn Nga Xô Viết, nhà hoạt động xã hội.Sống nhiều năm ở Pháp, Đức, Tây Ban Nha;làm phóng viên trong chiến tranh; đại diện chocác nhà văn Liên Xô tại các hội nghị quốc tếbảo vệ hoà bình, văn hoá, chống chủ nghĩaphát xít Phó chủ tịch Hội đồng Hoà bình Thếgiới (1950), đại biểu Xô Viết Tối cao Liên Xô(1950) Tiểu thuyết "Khuliô Khurenitô" (1922),

"Pari sụp đổ" (1941) phê phán xã hội tư sảnChâu Âu và chiến tranh đế quốc "Ngày hômsau" (1933) viết về cuộc sống trên đất nước XôViết, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, cangợi con người mới "Bão táp" (1946 - 47) viết

về Chiến tranh thế giới II (1939 - 45) Êrenbua còn có nhiều tập thơ, tiểu luận, phê bình, chân dung vănhọc Tập hồi kí nghệ thuật "Con người, năm tháng, cuộc đời" (1961 - 65) gồm 6 tập, ghi lại những quansát và cảm xúc qua nhiều năm hoạt động văn học, xã hội Giải thưởng Nhà nước Liên Xô (1942, 1948).Giải thưởng Hoà bình quốc tế Lênin (1952)

ÊXÊNIN X A.:

(Sergej Aleksandrovich Esenin; 1895 1925), nhà thơ Nga Tốt nghiệp trung học,đến Matxcơva kiếm sống, tự học văn học

-và âm nhạc Năm 1917, sau khi rời quânngũ, đi khắp nước Nga Nhiệt tình chàođón Cách mạng tháng Mười Những năm

1922 - 23, cùng với nữ nghệ sĩ Đuncan I (I.Duncan) du lịch sang Đức, Pháp, Bỉ Vềnước năm 1924 Có thơ in từ 1914, nhữngbài thơ dạt dào tình yêu đối với thiên nhiên

và đời sống nông thôn Lúc đầu Êxênin ngộnhận về cách mạng, khi ở cực này, lúc ởcực khác, có lúc bị khủng khoảng tư tưởngtrầm trọng, sống phóng túng, buông thả.Giai đoạn sau, ông mới dứt khoát từ bỏ thếgiới cũ và bày tỏ tâm tình của mình trongcác bài "Trở về tổ quốc", "Nước Nga cũ đã

đi qua", "Nước Nga Xô Viết", "Thư gửi mộtngười phụ nữ", "Thư mẹ" và "Trả lời".Trường ca "Pugachôp" (1921) đề cập đếnquyền lợi của giai cấp nông dân trong lịchsử; trường ca "Anna Xnêghina" (1925) là bức tranh rộng lớn ở nông thôn, ngợi ca các chiến sĩ đấu tranhcho cuộc sống mới Thời kì cuối, ông khẳng định lòng tin vào thắng lợi của nhân dân và tổ quốc với: "Bài

ca về cuộc trường chinh vĩ đại" (1924), "Những môtip Ba Tư" (1924 - 25) Sau đó Êxênin lại rơi vàokhủng hoảng tư tưởng, cảm thấy cô đơn (trường ca "Con người tăm tối", 1925) Thơ ông đậm đà tínhcách dân gian, chịu ảnh hưởng của truyền thống dân gian Khi sung sức nhất, thơ Êxênin trong sáng,giản dị, âm điệu uyển chuyển, giàu sức biểu cảm, ngôn ngữ tinh tế, đạt mức cổ điển

[Ph Homère, HL Homêros; theoHêrôđôt (Ph Hé rodote, HL.Hêrôdotos): ông sống vào thế kỉ 9tCn.], nhà thơ Hi Lạp cổ đại, ngườiđược coi là tác giả 2 bản anh hùng canổi tiếng "Iliat" và "Ôđixê" Cho tớinay, chỉ có những truyền thuyết vềHôme và các truyền thuyết ấy thườngmâu thuẫn nhau Có 7 thành phốgiành nhau vinh dự là quê hương củanhà thơ: Côlôphôn (Colophon), Xume(Sumer), Pylôt (Pylos), Itac, Acgôt(Argos), Kio (Chio), Aten (Athènes).Theo một tài liệu mà người ta cho làcủa nhà sử học Hêrôđôt (thế kỉ 5tCn.), thì Hôme là con một thiếu nữ

mồ côi bị quyến rũ và sinh ra ở cửasông Mêlet, nên lúc đầu đặt tên làMêlêzigien Lớn lên, nhờ quen biếtmột người chủ tàu tên là Măngtextơ,ông được đi đây đó, hiểu rộng, biết nhiều, nhất là các truyện phiêu lưu của Uylixơ (Ulysse) Về sau, bịđau mắt nặng và mù, đi lang thang, làm thơ, kể chuyện thơ để kiếm ăn, cuối cùng ốm chết khi đi ngangqua hòn đảo nhỏ Iôt (Ios) và được chôn cất trên bãi biển Vẫn theo tài liệu ấy, "Hôme" là biệt danh, theongôn ngữ ở Xume, "Hôme" có nghĩa là "mù", nhưng lại có tài liệu cho rằng "Hôme" có nghĩa là "con tin",hình như cha Hôme bị những người dân đảo Sip bán cho người Ba Tư Theo nhiều học giả về Hi Lạphiện nay, Hôme là một nghệ sĩ dân gian có công sưu tầm, chỉnh lí những bài ca truyền thuyết chiến tranhthành Tơroa (Troie), và "Iliat", "Ôđixê" trước hết là những tác phẩm truyền miệng, mãi rất lâu về sau mớiđược ghi lại bằng văn tự