bai tâp văn hay

Bài tập văn 2010- 2011 Câu 1: Phân tích và phát biểu cảm nhận về khí phách kiên cờng của các chí sĩ yêu nớc thế kỉ XX qua hai tác phẩm: “ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác“ Phan Bội Châu v

Bài tập văn 2010- 2011

Câu 1: Phân tích và phát biểu cảm nhận về khí phách kiên cờng của các chí sĩ yêu nớc thế kỉ XX qua hai tác phẩm: “ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác“ (Phan Bội Châu) và “ Đập đá ở Côn Lôn“ (Phan Bội Châu)

Bài làm

Nhà ngục – đú là nơi chụn vựi ý chớ chiến đấu của con người, là búng đen mờ mịt với những mưu đồ, cạm bẫy trỗi dậy, rỡnh rập sự sống Vậy mà đối với Phan Bội Chõu,

đú chỉ là nơi thử lửa, là một “nhà trọ” cho những bước chõn bụn tẩu cỏch mạng tạm dừng Còn với Phan Chu Trinh mọi đày ải, khổ cực chốn lao tự đối với ụng chỉ là việc

“con con”, là chỳt ớt thử thỏch để bộc lộ chớ khớ của người nam nhi Nh vậy qua 2 bài

thơ “ Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác“ (Phan Bội Châu) và “ Đập đá ở Côn Lôn“ (Phan Bội Châu) thể hiện rừ khớ phỏch kiờn cường, bất khuất vượt lờn cảnh tự

ngục khốc liệt của nhà chớ sĩ yờu nước

Khụng ngẫu nhiờn mà đầu đề của bài thơ là Cảm tỏc vào nhà ngục Quảng Đụng

Ra đời giữa chốn lao tự, nơi hiện hỡnh của những búng ma tội ỏc ghờ tởm, con người dễ dàng bị nuốt chửng vào vũng quay của nú bởi sự bất lực và nỗi sợ hói tầm thường Bài thơ bằng chữ Hỏn vẫn khụng hề làm vơi đi tinh thần, khớ khỏi làm người “xoay chuyển càn khụn” Những cõu thơ tuụn ra từ chớnh tấm lũng của nhà thơ, là lời khẳng định chắc nịch cho quan niệm người anh hựng:

Vẫn là hào kiệt vẫn phong lưu Chạy mỏi chõn thỡ hóy ở tự Dẫu rằng là cảnh thõn tự, lời thơ của cụ Phan Bội Chõu vẫn giữ được cỏi điềm tĩnh, thoải mỏi của một con người luụn tự tin, lạc quan trước mọi hoàn cảnh, đú là tinh thần ý chớ khụng thể khuất phục

Trong tự, con người ấy đó phải chịu mọi nỗi đau thể xỏc lẫn tinh thần, những đũn tra tấn dó man của kẻ thự, phải hằng ngày đối diện với khổ đau, đúi rột và những tiếng rền rĩ , gào thột của biết bao thõn tự hóm vang dội trong bốn bức tường khắc khổ, õm u Vậy mà , cõu thơ dường như khụng cú một phỳt nào nhường chỗ cho con người yếu mềm Tất cả đều được lấp đầy bởi bức tranh con người sừng sững đứng giữa đất trời Cõu thơ là sự đối lập hoàn toàn giữa một bờn là sự lớn lao, vĩ đại của một bậc anh hựng, hào kiệt và một bờn là lũ ụ hợp, hốn hạ, tầm thường Đồng thời, với khẩu khớ ngang tàng, cỏi hất hàm cười cợt, coi thường cỏi chết, Phan Bội Chõu đó giỳp ta hỡnh dung ra

tư thế của một con người luụn chủ động, luụn làm chủ hoàn cảnh, ngẩng cao đầu ngạo nghễ với lao lung

Ngẫm mà thấy đau cho một tấm lũng suốt đời vỡ sự nghiệp cứu nước lại kết thỳc bước chõn kiờu bạc tại chốn lao tự, cụ độc, bởi phải mang tiếng là cú “tội giữa năm chõu” Phộp đối trong hai cõu thực “Đó – Lại” càng khiến cho những giú cỏt cuộc đời người anh hựng như dồn dập như khắc nghiệt hơn Nhưng nếu như nghĩ rằng cõu thơ cú một chỳt hơi hướng của sự bi lụy thỡ thật là sai lầm Đặt nỗi đau khổ của nhà cỏch mạng vào khụng gian rộng lớn của bốn biển, năm chõu, ta nhận ra tầm vúc lớn lao phi thường của người tự yờu nước Phan Bội Chõu Đó dấn thõn vào hoạt động cỏch mạng, trong hoàn cảnh bị bủa võy truy đuổi bởi kẻ thự, nhưng Phan Bội Chõu vẫn kiờn định khụng sờn lũng nản chớ

Từ giọng điệu trầm hùng mà thống thiết, mạch cảm xúc của nhà thơ được nâng lên một tầm cao hơn không chỉ là cái tráng chí được hô to gọi lớn, không phải là một sự trấn an cho tinh thần mà là một lời nói tâm huyết với biết bao hoài bão, lý tưởng tốt đẹp:

Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế

Mở miệng cười tan cuộc oán thù Không phải hành động”giang tay” mà là cái “bủa tay ôm chặt” mạnh mẽ đã nói lên lý tưởng cao đẹp của một người anh hùng Dầu đơn độc, cụ vẫn sống vẫn đợi chờ, lạc quan tin tưởng, vẫn ung dung ngạo nghễ trong cốt cách của một trang hào kiệt, một bậc phong lưu Đó là vì lý tưởng cao đẹp,là sự nghiệp cứu nước, cứu dân mà suốt đời cụ luôn ấp ủ:

Dựng gan óc lên đánh tan sắt lửa Xối máu nóng rửa vết nhơ nô lệ”

(Bài ca chúc Tết thanh niên ) Giấc mộng làm trai gắn với những hoài bão tuổi trẻ của Phan Bội Châu từ lâu đã vượt ra khỏi thứ “công danh” tầm thường bó buộc của người trai thời phong kiến Giờ đây, tư thế của người anh hùng đã vĩ đại, lớn lao, càng trở nên mạnh mẽ, phi thường hơn nữa Hai câu th¬ với lối gieo từ đối nhau, từ những hình ảnh, hành động có tính cụ thể hữu hình “bủa tay – mở miệng”, cho đến những mĩ từ vô hình vô hạn “bồ kinh tế”,

“cuộc oán thù” đã khái quát phương châm cách mạng hành động dứt khoát của Phan Bội Châu Đó là cái tráng chí của con người cách mạng dù rơi vào hoàn cảnh nguy nan vẫn không quên lý tưởng kinh bang tế thế, vẫn mở miệng cười trước những ‘cuộc oán thù”, chủ động trước bất kỳ thử thách nào Nụ cười ấy chứa đựng niềm tin vào tiền đồ tất thắng của dân tộc, là sự khinh khi những trò hèn hạ truy bức của kẻ thù

Thân ấy hãy còn, còn sự nghiệp Bao nhiêu nguy hiểm sợ gì đâu

Dù sự nghiệp cứu nước không thành, nhưng tinh thần “sợ gì đâu” sẵn sàng thách thức với những hiểm nguy của một nhà cách mạng kiên cường, bất khuất vẫn làm ta cảm phục Đó là lời của một con người đã đạp bằng hoàn cảnh và là sức mạnh tạo nên

tư thế của bậc anh hùng “xem cái chết nhẹ tựa lông hồng” Mãi về sau, khi trở thành

“ông già bến Ngự” hoàn toàn bị kìm kẹp tù hãm, ngọn gió yêu nước từ cụ Phan vẫn còn mạnh mẽ, lay động tâm hồn biết bao thanh niên , bao con người yêu nước:

Đời đã mới, người càng nên đổi mới

Mở mắt thấy rõ ràng tân vận hội Xúm vai vào xốc vác cựu giang sơn

(Bài ca chúc Tết thanh niên) Người anh hùng yêu nước Phan Bội Châu coi viÖc ở tù chỉ là lúc tạm nghỉ chân trên con đường cứu nước: Cßn víi Phan Ch©u Trinh th× coi viÖc ë tï lµ viÖc “cán con” ThËt vËt Côn Đảo – nơi trước kia được mệnh danh là “địa ngục trần gian”, nơi

mà thực dân Pháp đã lập nên nhà tù giam cầm những người chiến sĩ yêu nước và cách mạng vcới tất cả những kiểu đày ải, tra tấn con người tàn nhẫn nhất Chúng quyết tâm làm lung lay, tiêu tan ý chí, lý tưởng của những người tù yêu nước Chúng nhầm tưởng rằng sẽ dễ dàng khuất phục được lòng yêu nước của những người tù An Nam Nhưng

những con người ấy với dòng máu nóng của hồn Việt, với tinh thần quả cảm, ý chí kiên cường luôn tỏ rõ được thế đứng bất khuất trước kẻ thù Dù lúc nào họ cũng phải đối mặt với những đày ải, lao động khổ sai nặng nhọc, dã man nhất Dù phải chống chọi với cái khắc nghiệt giữa nơi đảo xa trơ trọi, giữa biển khơi, giữa cái ngột ngạt nơi nhà tù kìm hãm, bó buộc thể xác con người, những người tù yêu nước như Phan Chu Trinh vẫn luôn dõng dạc thể hiện chính mình trước kẻ thù, trước trời đất:

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn Lừng lẫy làm cho lở núi non “Làm trai” – Phan Chu Trinh đầy tự hào khi được là một đấng nam nhi đứng giữa trời đất Rất kiêu hãnh, người anh hùng đã tự khẳng định mình với tất cả khát vọng mãnh liệt được cống hiến cho đời

Là một đấng nam nhi không hề e ngại trước công việc đập đá nặng nề, mệt nhọc mà quyết chí làm cho “lở núi non”, quyết chí thể hiện cái tôi bản lĩnh, cái chí làm trai mong mỏi, khao khát được “lừng lẫy”, vang danh trong trời đất Người anh hùng ấy với tư thế chủ động vượt lên cả thân phận của người tù để thể hiện chính mình, khẳng định sức mạnh bản thân:

Xách búa đánh tan năm bảy đống

Ra tay đập bể mấy trăm hòn Đập đá giờ đây không còn là công việc khổ sai, không còn là nỗi ám ảnh nặng nề trong công việc của người tù Đập đá đối với Phan Chu Trinh bỗng chốc trở thành một cuộc chiến đấu chinh phục thiên nhiên Và hiện ra trong cuộc chiến đấu ấy là tư thế hùng dũng của người anh hùng trong thần thoại, lẫm liệt, phi thường Hai câu thơ đã thật sự làm choáng ngợp trong tâm trí người đọc hình ảnh người tù yêu nước thật đẹp, thật kỳ lạ trong cái tư thế ngạo nghễ hiên ngang giữa vũ trụ đất trời với tất cả lòng ngưỡng mộ và kính phục

Bên trong con người anh hùng đầy hiên ngang đầy kiêu hãnh, bên trong cái giọng điệu hùng dũng hào sảng là cả một con người son sắt niềm tin, bền gan vững chí, một con người mang đầy tâm trạng trước thời cuộc với giọng điệu lãng mạn :

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi Mưa nắng càng bền dạ sắt son

Đã bước vào con đường cứu nước, giải phóng dân tộc nghĩa là người anh hùng Phan Chu Trinh đã chấp nhận chịu đựng mọi khó khăn, gian khổ, vậy thì sá gì tháng ngày – mưa nắng, sá gì thử thách cuộc đời Để rồi càng vất vả, càng thử thách thì người anh hùng càng chịu đựng dẻo dai, càng kiên cường bất khuất Và việc chịu cảnh tù đày, lao động khổ nhọc chỉ làm cho phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ cứu nước được khắc hoạ rõ nét hơn mà thôi Lời khẳng định đầy khí phách, đầy rắn rỏi của người tù khiến ta hiểu thêm, yêu thêm, phục thêm cho một con người xem thường mọi gian lao thử thách và luôn vững niềm tin, vững lòng vững dạ không nguôi đi ý chí chiến đấu của mình

Không phải ai cũng như Phan Chu Trinh, giữa hoàn cảnh đầy khắc nghiệt như vậy mà lại có khẩu khí ngang tàng:

Những kẻ vá trời khi lỡ bước Gian nan chi kể việc con con

Đập đỏ đối với ụng là cuộc chiến đấu chinh phục thiờn nhiờn, cũn là cụng việc gian nan chiến đấu, thực hiện lý tưởng cỏch mạng, một hành trỡnh đầy chụng gai Tự nhận là những kẻ vỏ trời cũn là thể hiện một chỗ đứng quyền uy, một cụng việc chớnh nghĩa để đối chọi với kẻ thự Người anh hựng đó xem thường hoàn cảnh, khụng chịu khuất phục trước “gian nan” tầm thường để giữ vững được ý chớ, niềm tin, để cất lờn cõu thơ đầy tự hào mang khẩu khớ ngang tàng đỏng nể phục Ta thấy được, cảm nhận được một tõm hồn thật đẹp của người tự yờu nước, một tõm hồ nthanh cao, kiờn cường, quyết chớ vỡ cụng cuộc cỏch mạng, vỡ tự do của dõn tộc

Vẻ đẹp tõm hồn và vẻ đẹp của tầm vúc của Phan Bội Chõu và Phan Chu Trinh đó làm nờn một hỡnh tượng nguời anh hựng vừa oai phong lẫm liệt vừa sõu sắc tỡnh cảm Hai bài thơ vừa mang cỏi khụng khớ hào hựng sụi nổi của người chiến sĩ cỏch mạng, vừa chứa đựng cả một tấm lũng, một tinh thần đẹp đẽ, giàu xỳc cảm Vỡ vậy mà hỡnh ảnh người tự yờu nước Phan Bội Chõu và Phan Chu Trinh đó hằn sõu vào tõm trớ người đọc tự nhiờn, nhẹ nhàng, trong niềm cảm phục khụn nguụi Người đọc vẫn cũn thấy đõu đõy một con người uy phong đứng giữa đất trời, ung dung ngạo nghễ mà kiờn định, bất khuất Trong giõy phỳt tuyệt vọng nhất, người anh hựng Phan Bội Chõu và Phan Chu Trinh vẫn khụng mất đi cỏi trỏng chớ, tinh thần thộp khụng nề hà gian nguy, vất vả, luụn đặt mỡnh lờn trờn cỏi ngột ngạt, khổ sở chốn “địa ngục trần gian” để khẳng định một tư thế hiờn ngang của người anh hựng Việt Nam

*******************************************************

Câu 2: Cảm nhận của đồng chí về bức tranh vào hè trong sáu câu thơ sau:

“Khi con tu hỳ gọi bầy Lỳa chiờm đương chớn, trỏi cõy ngọt dần

Vườn rõm dậy tiếng ve ngõn Bắp rõy vàng hạt đầy sõn nắng đào Trời xanh càng rộng càng cao Đụi con diều sỏo lộn nhào tầng khụng.”

Bài làm Trong búng tối mịt mờ chốn lao tự, dường như sự sống đó chấm dứt hẳn, bởi lạnh giỏ, bởi cụ độc Vậy mà, giữa những õm thanh khụ khốc, chúi tai của tiếng xiềng xớch, vẫn vang lờn nhịp tim thổn thức, rạo rực của một hồn thơ trẻ tha thiết yờu đời, yờu người Tố Hữu, bằng cảm xỳc chõn thật của mỡnh, đó cất lờn tiếng núi tõm tỡnh tha thiết của người chiến sĩ cộng sản suốt đời chiến đấu cho lớ tưởng và tõm hồn khỏt khao tự do đến chỏy bỏng trong bài thơ “Khi con tu hỳ” Tố Hữu viết bài thơ khi con tu hỳ vào thỏng 7 năm 1939, sau gần một trăm ngày bị cựm kẹp tại nhà lao Thừa Thiờn Khụng gian nghệ thuật, thời gian nhệ thuật, đồng hiện trong những cõu thơ lục bỏt da diết và

ỏm ảnh Cỏi mựa hố hơn sau 60 năm về trước ấy thật khụng bao giờ cú thể quờn!

Nhan đề bài thơ là một sự diễn đạt chưa trọn ý một cỏch kỡ lạ Kỡ lạ bởi chớnh chỗ chưa trọn vẹn đú đó mở ra bao nhiờu liờn tưởng Giờ đõy, người ta khụng cũn thấy búng dỏng cụ đơn, nặng nề của người tự Tố Hữu mà chỉ nghe tiếng lũng nhà thơ đang rộn

ràng, ngân vang khi đón nhận lấy tiếng chim tu hú từ xa rộn về Tu hú gọi bầy là âm thanh hết sức quen thuộc ở chốn làng quê Việt Nam, báo hiệu cho sự chuyển mình của

sự sống – mùa hè về Lúc này, khi con tu hú gọi bầy, trong hoàn cảnh tách biệt với cuộc sống bên ngoài, người chiến sĩ cách mạng càng cảm thấy ngột ngạt hơn, tù túng hơn, vì vậy mà càng thêm khát khao cháy bỏng hướng đến cuộc sống tự do tươi đẹp bên ngoài:

“Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đương chín, trái cây ngọt dần Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sáo lộn nhào tầng không.”

Mười chín tuổi, còn trẻ trung, bồng bột, người thanh niên Tố Hữu đã tìm thấy cho mình lí tưởng cao đẹp cuộc đời Những bước đi không mỏi mệt trên chặng đường chông gai, phút chốc phải dừng đột ngột, bị bó buộc tù hãm khiến cho Tố Hữu không khỏi có lúc thốt lên chua xót: “Cô đơn thay là cảnh thân tù” Nhưng rồi phút giây ấy cũng nhanh chóng đi qua, nhường chỗ cho không gian cảnh vật tràn trề nhựa sống: những bông luá chín, hạt bắp vàng, ánh nắng đào, trời xanh rộng, đôi sáo diều, tiếng ve ngân… Phải có một sự tưởng tượng lãng mạn, bay bổng và một tâm hồn mến yêu sự sống sâu sắc mới

có thể vẽ lại toàn bộ bức tranh phong cảnh mùa hè sống động đến vậy Thiên nhiên hiện lên tuyệt đẹp kia không phải là hiện thực, tất cả chỉ là sự tưởng tượng của một tâm hồn

mơ mộng khi căng tất cả các giác quan để nghe, để nhìn, để ngửi, để cảm nhận không khí hè qua tiếng gọi bầy của tu hú Chỉ bằng vài đường nét, màu sắc, âm thanh, nhà thơ

đã phơi bày một bức tranh đầy nhựa sống với cánh đồng lúa chiêm quen thuộc của quê hương đã bao lần đi vào thơ Tố Hữu:

“Đây từng ô mạ xanh mơn mởn

(…)

Ôi ruộng đồng quê hương thương nhớ ơi!”

Giờ đây lại hiện về trong trạng thái căng đầy nhất, viên mãn nhất, lúa ngả vàng, ngả sang màu niềm vui, là màu vàng rực rỡ của mùa hè, của mồ hôi kết tinh thành hạt thóc

Với một tâm hồn lãng mạn tinh tế, Tố Hữu đã cảm nhận sự thay đối của màu nắng với nhiều góc độ: từ ánh nắng của “đôi ánh lạt ban chiều” (Tâm tư trong tù), ánh nắng yếu ớt dễ bóp nghẹt bởi bóng tối tới một “ánh nắng đào” giữa mùa hè, lấp đi dấu

ấn của “vườn râm”

Tiếng chim tu hú vọng qua song sắt nhà tù hay tiếng chim trong nỗi nhớ, trong hoài niệm ?

Chim thì gọi bầy Lúa chiêm thì đang chín Trái cây thì ngọt dần.Âm thanh ấy, hương vị

ấy thể hiện nỗi nhớ đòng quê, nhớ làng xóm thân yêu Chữ đang chín và ngọt dần gợi tả thời gian đan lặng lẽ trôi qua Một giọng thơ bồi hồi tha thiết:

Khi con tu hỳ gọi bầy, Lỳa chiờm đang chớn trỏi cõy ngọt dần Giữa trốn ngục tự lũng sụi rạo rực, người chiến sĩ trẻ nhớ tiếng ve ngõn , nhớ màu vàng của bắp, nhớ màu đào của nắng Cảnh sắc đồng quờ trong hoài niệm trào lờn trong tõm hồn biết bao bỡnh dị thõn thiết, yờu thương:

Vườn dõm dậy tiếng ve ngõn, Bắp dõy vỏng hỏt đầy sõn nắng đào

Cú khao khỏt sống mới cú nỗi nhớ ấy Vần thơ đầy màu sắc, ỏnh sỏng và õm thanh Tiếng ve chứa đầy tõm trạng Ve ko kờu mà là ve ngõn Sỏu trăm năm về trước, Nguyễn Trói cú kấy tiếng ve để tả về tỡnh cảnh mựa hố:

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương Sau này trong bài Việt bắc Tố Hữu cú viết:

Ve kờu rừng phỏch đổ vàng

Sau tiếng ve là màu vàng của bắp, là màu đào của nắng hiện lờn Chữ ngõn tả tiếng ve sụi lờn Chữ đầy gợi nắng đẹp, nắng tran hũa, nắng đầy sõn, nắng rực rỡ Nỗi nhớ trở lờn bồi hồi hơn:nhớ bầu trời xanh nhớ con diều sỏo lộn nhàogiữa cỏi mờnh mụng cao rộng của từng khụng mang ý nghĩa biểu tượng của sự tung hoànhvà khỏt vọng tự do :

Trời xanh càng rộng càng cao, Đoi con diều sỏo lộn nhào tưng khụng

Sỏu cõu thơ đầu tiờn làm thể hiện bức tranh đồng quờ thõn yờu Thơ nờn nhạc nờn họa Ngụn từ trong sỏnh tinh luyện Mỗi chữ được dung như được chắt lọc qua hồn quờ và hồn thơ đậm đà: đang chớn, ngọt dần, dậy tiếng ve ngõn, đầy sõn nắng đào, xanh, rộng, cao, lộn nhào, Trẻ trung và yờu đời say mờ và khao khỏt sống khao khỏt tự do nhà thơ đang bị đày đọa trong ngục tối nhưng tinh thần ở ngoài lao mới cú cảm xỳc cảm hứng ấy

******************************************************

Câu 3: Cảm nhận so sánh vẻ đẹp cảu mùa xuân trong hai câu thơ cổ Trung Quốc:

“ Phơng thảo liên thiên bích

Lê chi sổ điểm hoa“

(Cỏ thơm liền với trời xanh Trên cành lê có mấy cành hoa) Với cảnh mùa xuân trong hai câu thơ trích Truyện Kiều:

“Cỏ non xanh tận chân trời Cành lê trắng điểm một vài bông hoa“

Để thấy đợc sự tiếp thu sáng tạo tài tình của Nguyễn Du.

Bài làm

Núi đến mựa Xuõn là núi đến mựa ấm-ỏp, khớ hậu thật mỏt dịu trong lành Bầu trời luụn luụn sỏng-sủa và quang-đảng với trời xanh, mõy trắng, nắng hồng Mựa xuõn

là mựa cõy cối đõm chồi nẩy lộc Hàng ngàn lọai hoa đua nhau khoe sắc dưới ỏnh nắng xuõn chan-hoà khắp nơi Bờn những đoỏ hoa khoe màu trong nắng, những đàn bướm tung-tăng lượn qua lại như muốn tỏ tỡnh

Trước cảnh đẹp thiờn nhiờn với nghỡn cõy đang đơm bụng kết trỏi, trước cảnh đẹp tuyệt vời của ngàn đoa hoa xuõn cú bướm lượn quanh ngõy ngất tỡnh, trước cảnh

đàn chim nờn thơ hút lớu lo trờn cành cõy dưới nắng xuõn hồng ấm-ỏp, trước cảnh thơ ngõy của những cụ gỏi xuõn đến tuổi dậy thỡ mơn-mởn đào tơ đang e ấp tỡnh xuõn … Trước cảnh đẹp của mựa xuõn đú nhiều nhà thơ đó sỏng tỏc ra những bài thơ hay núi về mựa xuõn Đại thi hào Nguyễn Du khụng những tiếp thu truyền thống cảu cha ụng mà cỏch núi về thiờn nhiờn cũn cú nột sỏng tạo Đặc biệt khi ta so sỏnh 2 cõu thơ cổ Trung Quốc

“ Phơng thảo liên thiên bích

Lê chi sổ điểm hoa“

(Cỏ thơm liền với trời xanh Trên cành lê có mấy cành hoa) Với cảnh mùa xuân trong hai câu thơ trích Truyện Kiều:

“Cỏ non xanh tận chân trời Cành lê trắng điểm một vài bông hoa“

Hai cõu thơ cổ của Trung Quốc: “Phương thảo liờn thiờn bớch-Lờ chi số điểm hoa” đó cho ta thấy được một vẻ đẹp rất riờng của mựa xuõn Đú là hương thơm của cỏ non mới mọc, là màu xanh mơn mởn của cỏ nối tiếp với màu xanh ngọc bớch của trời,

và đường nột mảnh dẻ của cành lờ cú điểm xuyết thờm vài bụng hoa Cảnh trong bài thơ này rất đẹp, nhưng đẹp một cỏch tĩnh tại, mơ màng

Trong khi đú, hai cõu thơ của Nguyễn Du: “ Cỏ non xanh tận chõn trời - Cành

lờ trắng điểm một vài bụng hoa” đó cho ta thấy một bức tranh mựa xuõn vụ cựng sinh động Hai cõu thơ trờn với thể thơ lục bỏt quen thuộc mang nhịp điệu nhẹ nhàng, lỳc trầm, lỳc lại bổng khiến người nghe cú cảm giỏc như nghe một bài hỏt du dương Bức tranh của Nguyễn Du với gam màu nền là thảm cỏ non trải rộng tới tận phớa chõn trời

mà đú là nơi vụ tận, khụng cú điểm dừng Trờn cỏi nền xanh mơn mởn ấy lại cú điểm xuyết một vài đoỏ hoa lờ trắng mà trong hai cõu thơ Trung Quốc đó khụng đề cập đến màu sắc của bụng hoa Sự phối hợp hài hũa giữa màu xanh của cỏ non và sắc trắng của hoa lờ đó làm nờn sự riờng biệt cho hai cõu thơ của Nguyễn Du Và cỏi tài của ụng cũng

là ở đõy, ụng chọn lọc những cỏi hay từ hai cõu thơ Trung Quốc và đưa vào những ý tưởng mới lạ của riờng ụng ễng thờm là thờm cỏi trắng tuyết cho bụng hoa lờ, ụng tiếp thu là tiếp thu cỏi từ “điểm” vào hai cõu thơ của ụng Từ “điểm” đó cho thấy sự đặc biệt chỉ của một vài bụng hoa Tuy ớt nhưng chớnh cỏi ớt của vài bụng hoa lờ ấy đó làm nổi bật cả một bức tranh mựa xuõn, cú thể núi từ “điểm” đó bao gồm hết tinh hoa của nội dung, là mấu chốt, nhón tự của cõu thơ

Qua đú, phải cụng nhận rằng sự tiếp thu và sỏng tạo của Nguyễn Du thật đỏng nể phục: từ hai cõu thơ tả một mựa xuõn tuy đẹp nhưng lại khụng sắc sảo, ụng đó vẽ nờn một bức tranh tuyệt vời, khắc họa một mựa xuõn riờng biệt, độc đỏo của riờng ụng mà thụi Đú là sự mới mẻ,tinh khụi,tràn đầy sức sống nhưng cũng khoỏng đạt,trong trẻo và tinh khiết của một mựa mới tươi vui

*******************************************

Câu 4: Tục ngữ có câu “ ở hiền gặp lành“ Trong cuộc sống đa số thích câu tục ngữ trên và lấy đó làm phơng châm sống Nhng một số khác lại phản đối cho rằng câu tục ngữ này không hẳn đúng vì nhiều ngời ở hiền mà không gặp lành.

Hãy viết một bài văn thể hiện suy nghĩ cảu đồng chí về vấn đề này?

Bµi lµm

Cái thiện luôn chiến thắng cái ác, người tốt gặp dữ hoá lành, kẻ ác gieo gió gặt bão, là những mô típ quen thuộc trong các tác phẩm văn học, đặc biệt là trong các câu chuyện cổ tích Ẩn sau những câu chuyện đầy màu sắc đó là những triết lí sống, triết lí làm người Mối quan hệ nhân - quả “Ở hiền gặp lành” luôn là cái tâm, cái cốt lõi của đa

số tác phẩm văn học và được nhiều người lấy đó là phương châm sống Nhưng trong thực tế, “Ở hiền gặp lành” có phải lúc nào cũng đúng, cũng hoàn hảo như trong các câu chuyện cổ tích, như trí tưởng tượng của con người?

Vậy, thế nào là “Ở hiền gặp lành” ? “Ở hiền” phải chăng chỉ là hiền lành, không

dữ, không làm điều sai trái, gây hại cho người khác, mưu lợi cho bản thân, ? Nếu chỉ nghĩ theo ý nghĩa cơ bản của từ “hiền” như vậy thì sẽ gây ra sự hiểu nhầm, cho rằng cứ sống sao tốt cho mình không ảnh hưởng đến ai là được rồi, dẫn đến tính cách nhu nhược, dĩ hoà vi quý, không biết quan tâm, giúp đỡ người khác, Có nhiều người luôn cho rằng mình luôn “ở hiền” mà không “gặp lành” Vậy bạn tự hỏi mình xem liệu bạn

đã từng giúp đỡ người bị tai nạn giao thông chưa hay cũng chỉ “bu” quanh dòm ngó nhận xét, bàn tán như bao người khác; bạn đã từng lên tiếng nhắc nhở một người xả rác không đúng nơi quy định, ? Nếu cho bạn nghĩ lại, bạn có dám khẳng định mình là người “ở hiền” nữa không? Nhưng thực chất không phải vậy, sâu xa hơn, từ “hiền” ở đây mang ý nghĩa lớn lao, bao trùm lên cả ý nghĩa nhân đạo – đạo lí làm người Có thể nói, “ở hiền” là sống sao có ích cho đất nước, xã hội, biết quan tâm giúp đỡ người khác lúc khó khăn, hoạn nạn, đồng thời phải biết lên án, đấu tranh chống lại cái ác, những thế lực xấu xa luôn muốn làm hại con người, Vậy “ở hiền” sẽ “gặp lành” như thế nào? Người “ở hiền” sẽ nhận được nhiều điều tốt đẹp, may mắn Khi bạn không làm điều xấu, hại người bạn sẽ không cảm thấy bất an, tội lỗi, lo lắng mà suy sụp Không những thế khi làm việc thiện, giúp đỡ người khác bạn sẽ cảm thấy rất vui vẻ, thoải mái, tự hào, Không chỉ vậy, mọi người xung quanh sẽ yêu quý bạn, giúp đỡ bạn khi bạn gặp khó khăn, cuộc sống sẽ luôn tràn đầy niềm vui và hạnh phúc

Từ xưa đến nay đã có rất nhiều tấm gương người tốt việc tốt khắp nơi trên thế giới Ở nước ta, Hồ chủ tịch là tấm gương vĩ đại, mãi toả sáng trong lòng bao người con đất Việt Công lao của Bác to lớn đếm không xuể, và đúng như “ở hiền gặp lành”, Bác

đã nhận được rất nhiều Bác vui sướng, hạnh phúc vì giành lại độc lập cho dân tộc Không chỉ nhiều người mà là tất cả mọi người trên đất nước Việt Nam đều quý mến Bác, coi Bác là vị Cha già kính yêu Không nói đâu xa, mới mấy tháng gần đây, thông tin hai thí sinh bỏ thi để cứu người đã làm cho bao con mắt phải trầm trồ thán phục Đó

là hai học sinh Lữ Đức Quân và Tăng Ngọc Dũng Trên đường tới trường thi tốt nghiệp môn Sinh, hai bạn bất ngờ thấy một phụ nữ đi xe đạp bị ngã lăn ra đường bất tỉnh Không chần chừ, hai bạn cố gắng hết sức bế nạn nhân lên chiếc xe đạp và chạy thẳng đến bệnh viện Sau khi làm thủ tục nhập viện, hai bạn gắng sức đạp tới trường nhưng bị muộn năm phút nên không được dự thi Người tốt ắt gặp điều tốt, ngay sau kì thì tốt nghiệp, hai bạn đã được tuyên dương và khen thưởng về hành động nhân ái của mình Hai bạn được đặc cách lấy điểm tổng kết môn Sinh học lớp 12 của hai bạn thay cho điểm thi môn tốt nghiệp Vậy đấy, những người tốt đều được đền đáp xứng đáng, mối quan hệ nhân - quả “Ở hiền gặp lành” thật không có sai

Nhưng cú phải ai “ở hiền” cũng “gặp lành” khụng? Cú rất nhiều người sống và làm việc chuẩn mực, khụng làm điều gỡ trỏi lương tõm nhưng sao cuộc sống của họ vẫn khú khăn, vẫn gặp nhiều biến cố trắc trở, bị nhiều tai ương giỏng xuống đầu? Như cuộc đời cụ bà Nguyễn Thị Đỗ (84 tuổi) ở thụn Nguyệt Biều, Huế là một vớ dụ, đến cỏi tuổi gần đất xa trời rồi mà cũng khụng được chỳt thảnh thơi Ngày này qua ngày khỏc, bà leo đồi dài chừng một cõy số hỏi lỏ thuốc về bỏn nuụi đứa con gỏi bị tõm thần Nỗi cơ cực, vất vả của cuộc đời cứ đố nặng lờn đụi vai người mẹ già này Khụng chỉ vậy, số phận cũng khụng mỉm cười với nhiều đứa trẻ, những sinh linh nhỏ bộ, ngõy thơ Nào là những cụ bộ, cậu bộ mồ cụi, khụng nơi nương tựa, những đứa trẻ tật nguyền hay những

em bộ bị di chứng chất độc màu da cam, Những tõm hồn trong sỏng ấy cú tội tỡnh gỡ

mà số phận nỡ đối xử với chỳng một cỏch tàn nhẫn đến như vậy Những đứa bộ ấy cũn chưa cú cơ hội để “ở hiền” vậy mà đó “gặp dữ” rồi Những đứa trẻ đú thật đỏng thương! Chỉ cần một lần nhỡn thấy những khuụn mặt ngõy thơ đú thụi, tụi đảm bảo cỏc bạn cũng như tụi sẽ khụng cầm nổi lũng mỡnh và lỳc đú, cỏc bạn sẽ khẳng định lại cõu núi của cha ụng ta “Ở hiền gặp lành” là sai, hoàn toàn sai!!!

Qua đú, chỳng ta cú thể thấy rằng khụng phải ai “ở hiền” mà cũng “gặp lành” cả Cõu núi của cha ụng ta chỉ cú phần nào đú là đỳng thụi Nhưng khụng phải vỡ thế mà ta phủ nhận nú Qua cõu núi “Ở hiền gặp lành” những người đi trước muốn răn đe, nhắc nhở mọi người phải sống sao cho tốt, làm cụng dõn tốt, cú ớch cho gia đỡnh và xó hội Chỳng ta may mắn hơn nhiều người, “gặp lành” hơn nhiều số phận, vỡ vậy chỳng ta nờn cưu mang, giỳp đỡ những người cú hoàn cảnh khú khăn, mang lạikhụng chỉ niềm vui cho bản thõn mà cũn mang đến niềm hạnh phỳc cho mọi người Đối với thế hệ trẻ chỳng ta, những chủ nhõn tương lai của đất nước hóy quan tõm nhiều hơn đến cuộc sống xung quanh mỡnh, hóy làm những việc cú ớch để “Mỗi người tốt, mỗi việc tốt là một bụng hoa đẹp, cả dõn tộc ta là một rừng hoa đẹp”

Cú thể núi, cõu núi “Ở hiền gặp lành” là một cõu núi hay, mang nhiều ý nghĩa

Cú thể cõu núi cú lỳc khụng đỳng nhưng chỳng ta vẫn phải “ở hiền”, làm người tốt, việc tốt, để xõy dựng một đất nước giàu mạnh, ấm no, hạnh phỳc

***************************************************

Câu 5: Có ý kiến cho rằng: “ từ hình thức đấu lý chuyển sang đấu lực giữa Chị Dậu và hai tên tay sai, trong đoạn trích “ Tức nớc vở bờ“ trích “ Tắt đén“ của Ngô Tất Tố là một quá trình phát triển rất lôgíc, vừa mang giá trị nhân văn lờn lại

có sức tố cáo cao“ Đồng chí có đồng ý với ý kiến ấy không? Qua văn bản “ Tức nớc

vỡ bờ“ trình bầy ý kiến của minh?.

Bài làm

Chị Dậu phải dứt tỡnh “bỏn con gỏi đầu lũng cựng đàn chú” để nộp sưu cho chồng, nào ngờ chị cũn phải đúng thờm một suất sưu của chỳ Hợi- em chồng đó chết từ năm ngoỏi Anh Dậu vẫn bị trúi, đỏnh cho chết đi sống lại nhiều lần và bọn chỳng đem trả cho chị Dậu trong tỡnh cảnh “thập tử nhất sinh” Sỏng hụm sau, vừa tỉnh lại một lỏt Run rẩy vừa kề bỏt chỏo đến miệng thỡ bọn cai lệ, người nhà lý trưởng hựng hổ xụng vào định trúi anh Dậu giải ra đỡnh anh hốt hoảng “lăn đựng ra khụng núi được cõu gỡ” Trong những lần chống trả lại thế lực đen tối của xó hội, đõy là lần chống trả quyết liệt nhất Một mỡnh chị đỏnh trả lại cả một bọn “đầu trõu mặt ngựa”, “tay thước, tay đao” Sức mạnh của lũng căm thự, tỡnh yờu thương chồng tha thiết đó tiếp thờm nghị lực cho

chị để chị chiến thắng kẻ thù áp bức chị Hình ảnh chị Dậu trong đoạn trích “Tức nước

vỡ bờ” trong tiểu thuyết Tắt đèn đã làm sáng tỏ điều đó

Phải thấy rõ rằng chị Dậu là một phụ nữ rất yêu thương chồng Trong hoàn cảnh chồng bị đau ốm, vừa tỉnh lại đã bị cai lệ và người nhà lý trưởng đến bắt, tình thế hiểm nguy, tính mạng chồng bị đe doạ chị đã hết lời van xin “hai ông làm phúc nói với ông lý cho cháu khất” Chị tự kiềm chế, nín chịu, dằn lòng xuống để cầu khẩn thiết tha: “Xin ông dừng lại, cháu van ông, ông tha cho, ” nhưng bọn chúng không chút động lòng, một mực không buông tha, chạy sầm sập đến trói anh Dậu

Tức quá, không thể chịu được nữa, chị Dậu liều mạng cự lại: “chồng tôi đau ốm không được phép hành hạ” Tình thế ấy buộc người đàn bà hiền lành như chị Dậu phải hành động để bào vệ tính mạng chồng, bảo vệ cuộc sống của chính mình và các con Chị dùng lí lẽ đanh thép để cự lại, cách xưng hô đã thay đổi, tỏ thái độ ngang hàng, kiên quyết sau khi đã chịu đựng, nhẫn nhục đến cùng Bị dồn vào thế chân tường, không còn con đường nào khác, chị phải đánh trả lại bọn chúng - cai lệ và người nhà lí trưởng

Cái tát giáng vào mặt chị như lửa đổ thêm dầu, làm bừng lên ngọn lửa căn hờn, chị nghiến hai hàm răng: “ Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem!” Chị vụt đứng lên trong tư thế của kẻ đầy tự tin, chị “túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa “ làm cho hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất Khi người nhà lí trưởng bước đến giơ gậy chực đánh, nhanh như cắt, chị Dậu nắm lấy gậy hắn, chỉ hai bàn tay không, người đàn bà con mọn ấy đứng thẳng dậy tuyên chiến với kẻ thù Một trận đấu không cân sức nhưng chị đã chiến thắng bằng chính sức mạnh của tình yêu và lòng căn thù “chị túm lấy tóc, lẳng một cái làm cho nó ngã nhào ra thềm”

Hành động của chị Dậu tuy bột phát nhưng nó phản ánh một quy luật của cuộc sống “Tức nước vỡ bờ - có áp bức, có đấu tranh” Chị Dậu vốn là người đàn bà nhu mì, hiền lành, chưa hề gây gổ để làm mất lòng ai nhưng với kẻ thù chị đã tỏ ra quyết liệt:

“Thà ngồi tù chứ để cho chúng làm tình làm tội mãi, tôi không chịu được”

Trong tình cảnh bị áp bức quá sức chịu đựng, chị đã đứng dậy chống lại thế lực thống trị, áp bức tàn bạo, giành lại quyền sống Cho dù sự phản kháng ấy hoàn toàn là

sự đấu tranh tự phát, chưa giải quyết được tận cùng những mâu thuẩn đối kháng để rồi cuối cùng chị Dậu vẫn phải “chạy ra ngoài trời, trời tối như mực, như cái tiền đồ của chị Dậu” (Đoạn cuối tác phẩm)

Đoạn trích này miêu tả lại cảnh chị Dậu đánh lại tên cai lệ và người nhà lí trưởng, dám chống lại kẻ ác vẫn khiến cho người đọc hả hê

Có thể nói, Ngô Tất Tố qua cách miêu tả thái độ phản kháng quyết liệt của nhân vật chị Dậu, nhà văn đã khẳng định sức mạnh phản kháng của người nông dân bị áp bức

là tất yếu Từ đó góp phần thổi bùng lên ngọn lủa đấu tranh cách mạng của người nông dân ta chống lại kẻ thù xâm lược và tay sai phong kiến sau này nhất là tư khi có Đảng lãnh đạo mà trong “Tắt đèn” chưa có ánh sáng của Đảng rọi chiếu

Ngô Tất Tố chưa miêu tả những người đã giác ngộ mà chỉ mới miêu tả quá trình phát triển từ chỗ bị áp bức đến chỗ hành động tự phát nhưng ông đã hé mở cho thấy được tính quy luật trong sự phát triển của hiện thực xã hội Việt nam

***************************************