Thực tế hiện nay, ở các trường Tiểu học, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi đang được chú trọng, song vẫn còn nhiều bất cập như: công tác lựa chọn giáo viên bồi dưỡng; thời gian bồi dưỡng;
Trang 1PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo “chiến lược con người” của Đảng và Nhà nước ta đã chỉ rõ mục tiêu: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” đã được cụ thể hóa trong nhiều văn kiện của Đảng và Nhà nước “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” Hiện nay, thế giới đã chuyển sang thời kỳ kinh tế trí thức, cho nên đầu tư cho phát triển con người là cách đầu tư hiệu quả nhất cho sự hưng thịnh của mỗi quốc gia
Để thực hiện mục tiêu đó, nhà nước chúng ta đang cố gắng hướng đến sự phát triển tối đa những năng lực và tiềm năng mỗi cá nhân, đồng thời với nhiệm
vụ PCGDTH nâng cao chất lượng đạt trà, việc chăm lo bồi dưỡng học sinh giỏi đang được nhiều cấp chính quyền và nhân dân địa phương quan tâm
Thực tế hiện nay, ở các trường Tiểu học, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi đang được chú trọng, song vẫn còn nhiều bất cập như: công tác lựa chọn giáo viên bồi dưỡng; thời gian bồi dưỡng; phương pháp bồi dưỡng còn hạn chế, chưa tìm ra hướng đi cụ thể cho công tác này mà phần lớn chỉ làm theo kinh nghiệm
Từ những bất cập trên dẫn đến hiệu quả bồi dưỡng không như ý muốn
Mặt khác, trong môn Lịch sử sự kiện lại quá nhiều, mỗi sự kiện lại có mốc thời gian riêng, diễn ra ở mỗi địa điểm riêng
Không phải ai cũng có khả năng ghi nhớ tốt đặc biệt là các em học sinh Tiểu học
Các sự kiện lịch sử diễn ra thuộc về quá khứ Hơn nữa Lịch sử ở Tiểu học chỉ điểm qua các sự kiện mà không tường thuật cụ thể một cách logic, hệ thống như ở các cấp học khác và chỉ được tái hiện qua kênh chữ và lời tường thuật của giáo viên, nên không thể hiện được hết được giá trị Lịch sử của nó Do đó, việc tổng hợp kiến thức cho học sinh gặp rất nhiều khó khăn và ảnh hưởng tới sự ghi nhớ của học sinh Tiểu học (vì học sinh Tiểu học trí nhớ thiên về trực quan hình ảnh)
Sự phát triển của khoa học công nghệ đã mở ra những khả năng và điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng phương tiện công nghệ thông tin vào quá trình dạy học Việc sử dụng có tính sư phạm những thành quả khoa học công nghệ sẽ làm thay đổi hiệu quả của quá trình dạy học, hiệu quả của việc sử dụng các phương pháp dạy học
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Giáo dục – Đào tạo: Chỉ thị số 55/2008/CT/ BGDĐT “chỉ thị về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục giai đoạn 2008 – 2012” … và Sở Giáo dục - Đào tạo Bình Phước, nhận thức được rằng việc ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học là một trong những hướng tích cực, hiệu quả,
Trang 2tôi đã mạnh dạn học tập và đưa CNTT vào phục cụ công tác“Bồi dưỡng học sinh giỏi lớp 5 môn Lịch sử”
Nhưng làm thế nào để ứng dụng CNTT hiệu quả trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, đặc biệt là đối với việc bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch
sử Đó là vấn đề mà bất cứ một giáo viên nào khi thực hiện công tác này cũng gặp phải khi có ý định đưa CNTT vào giảng dạy Chính vì vậy tôi đã lựa chọn
đề tài: “ Ứng dụng CNTT vào bồi dưỡng học sinh giỏi lớp 5 môn Lịch sử”
PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
II.1 THỰC TRẠNG
Khi chưa có CNTT, giáo viên soạn thảo chương trình bồi dưỡng hết sức khó khăn: Giáo viên phải tự đi sưu tầm các nội dung phục vụ cho việc bồi dưỡng.Trong sách tham khảo, báo, nguồn tư liệu rất hạn chế, nội dung dàn trải, giáo viên phải tốn rất nhiều thời gian, công sức tìm kiếm, chọn lọc những thông tin cần thiết, phù hợp vời đối tượng học sinh
Việc truyền thụ kiến thức cho học sinh còn gượng ép, máy móc Giáo viên hỏi miệng hoặc viết bảng – học sinh nhớ gì trả lời đó, nếu các em không trả lời được thì giáo viên giải đáp sau đó cho học sinh ghi vở về nhà học thêm Như vậy, mỗi buổi bồi dưỡng được rất ít kiến thức do mất thời gian viết bảng, ghi vở Mỗi nội dung phải bồi dưỡng nhiều buổi dẫn đến học sinh nắm bắt kiến thức rất hời hợt, không nắm vững được cốt lõi vấn đề, sau vài buổi học thì học sinh không nhớ gì hoặc nhớ không chính xác
Học sinh tiếp thu bài thụ động, gò bó, rất nhanh quên
Hiệu quả: số lượng học sinh đoạt giải trong các kì thi học sinh giỏi còn thấp, hầu như là không có
Năm học TSHS bồi
dưỡng
Giỏi cấp trường
Giỏi cấp huyện
Giỏi cấp tỉnh
II.2 CÁC GIẢI PHÁP
Khi có CNTT thì những nhược điểm, khó khăn trên được tháo gỡ, mở ra cho giáo viên dạy môn Lịch sử nói chung và giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi
Trang 3về Lịch sử nói riêng cơ hội mới, khả năng mới đó là tái hiện một cách trung thực
và sinh động những trang sử hào hùng của dân tộc
Là một giáo viên dạy môn Lịch sử lớp 4,5 và bồi dưỡng học sinh giỏi về lĩnh vực Lịch sử tôi hết sức chú trọng trong việc khai thác lợi thế do CNTT mang lại Cụ thể như sau:
2.1 Tạo nền tảng kiến thức cho học sinh qua bài học.
(Thiết kế cụ thể bài giảng xem trên web nguyenvanhanh79@ymail.com)
Để công tác bồi dưỡng học sinh giỏi trong một thời gian ngắn nhưng vẫn đạt được hiệu quả cao thì ngay từ các buổi học học sinh phải nắm vững được kiến thức cơ bản trong từng bài học Trong mỗi tiết ôn tập giáo viên lại cùng học sinh hệ thống lại những kiến thức đó theo trình tự thời gian
Như đã phân tích đặc điểm của môn lịch sử ở Tiểu học và ưu thế của ứng dụng CNTT trong dạy học, vậy muốn học sinh nắm vững được kiến thức cơ bản của bài học thì giáo viên cũng cần phải ứng dụng CNTT vào dạy học
Ví dụ: Trong bài “Vượt qua tình thế hiểm nghèo”/12/SGK Lịch sử lớp 5 Ngoài kênh chữ trong sách giáo khoa là điểm tựa thì giáo viên cần lên
mạng lấy thêm thông tin và hình ảnh và thiết kế dưới dạng các bài giảng Power
Point.
Hình ảnh những người dân bị đói vật vờ như những bóng ma - giặc đói;
hình ảnh đất nước Việt Nam bị quân Tưởng đổ vào miền Bắc; quân Anh, pháp ở miền Nam - giặc ngoại xâm; hơn 90% đồng bào không biết chữ do chính sách ngu dân của thực dâ Pháp - giặc dốt tất cả đẩy đất nước ta sau Cách mạng tháng Tám - 1945 vào tình thế hiểm nghèo “Nghìn cân treo sợi tóc” vậy mà nhân dân
ta dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ đã vượt qua tình thế hiểm nghèo đó trong khi ngân khố hoàn toàn trống rỗng
Giáo viên lấy các hình ảnh về chống giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm và Qua bài học các em sẽ khắc sâu được những kiến thức chính đó của bài học học sinh thêm tự hào về truyền thống đoàn kết, anh hùng, bất khuất của dân tộc, thêm kính yêu Bác Hồ và càng tin tưởng vào đường lối lãnh đạo của Đảng
2.2.1 Cách lựa chọn, xây dựng nội dung bồi dưỡng:
* Cách lựa chọn nội dung:
Giáo viên lựa chọn nội dung bồi dưỡng phù hợp với nội dung chương trình học sinh đã, đang học Các kiến thức liên quan tập trung vào một nội dung Sau mỗi nội dung bồi dưỡng cần ôn tập tổng hợp, có kiểm tra, đánh giá
VD: Bồi dưỡng theo chủ đề:
- Danh nhân
- Sự kiện
- Chiến dịch…
*Xây dựng nội dung bồi dưỡng:
Trang 4Trên cơ sở các bài Lịch sử đã học giáo viên hệ thống thành nội dung bồi dưỡng
Xác định rõ mục đích, yêu cầu của nội dung bồi dưỡng Bồi dưỡng từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó
Xác định những kiến thức cơ bản, trọng tâm mà học sinh cần nắm vững trong từng nội dung bồi dưỡng
Sưu tầm, chọn lọc các nguồn tư liệu viết, tranh ảnh, phim tư liệu, băng ghi
âm liên quan đến những kiến thức cơ bản đã được xác định Xử lí các tư liệu đã được chọn lọc sau đó đóng gói vào một Folder và đặt file name phù hợp để dễ tìm, dễ nhớ
Sử dụng Word để in ấn tài liệu cho học sinh dưới dạng những câu hỏi ngắn, bài tập trắc nghiệm
2.2.2 Thiết kế nội dung bồi dưỡng:
Xây dựng kế hoạch thiết kế cụ thể cho các Slide trình diễn (kịch bản) Dự kiến số slide thích hợp với số lượng đối tượng được lựa chọn để trình diễn và tương ứng với kế hoạch cụ thể mà nội dung bồi dưỡng đã xác định
Bản kế hoạch cụ thể được trình bày như sau:
Thời gian
Đối tượng “kênh chữ”
được trình bày trên các
khai thác, sử dụng
Mục đích sư phạm
Hình ảnh, âm thanh, phim tài liệu
Cách thiết kế nội dung bồi dưỡng (Tham khảo thêm ở trang nguyenvanhanh79@ymail.com)
Bước 1: Chọn một slide mới
- Vào menu Insert New Slide
- Nhấn Ctrl + M
Bước 2: Chọn hình nền cho giao diện Powerpoint
- Nháy chuột vào menu Slide Show Animation Schemes xuất hiện mục
Slide Design Nháy chuột phải vào Design Templates
- Lúc đó xuất hiện các kiểu hình nền cho Power Point, nháy chuột vào kiểu
hình nền mà mình muốn chọn
Bước 3: Soạn bài giảng
Nguyên tắc: Mỗi slide trình bày một vấn đề Số lượng thông tin trên một slide
dài hay ngắn tùy theo vấn đề được trình bày và tùy theo đặc thù của môn học
Cách 1: - Nháy chuột phải để bôi đen vào chữ cần bôi đen
- Chọn cỡ chữ, kiểu chữ
Trang 5Cách 2: - Nháy chuột trái vào menu “File” Sau đó đánh dấu vào menu
“Drawing”
- Sau đó một menu hiện ra, nháy chuột trái vào biểu tượng
- Trong hộp thoại này muốn chọn kiểu chữ nào chỉ cần nhấp chuột trái vào kiểu chữ đó
- Một hộp thoại khác hiện ra trong hộp thoại này gõ chữ mình cần vào, chọn kiểu chữ và cở chữ,
Sau đó nhấp OK, sẽ được:
2.2.3 Chuyển qua dạng trình chiếu
C¸ch chän hiÖu øng
- Nháy chuột vào menu “Slide Show” “Custom Animation”
- Hộp thoại “Custom Animation” hiện ra.
- Nháy chuột vào “Add Effect”
Trang 6
- Khi đó sẽ hiện các hiệu ứng của Power point
+) Entrace: Hiệu ứng xuất hiện
+) Exit: Hiệu ứng kết thúc.
+) Emphasis:
+) Motion Paths:
- Nếu bạn không thích các hiệu ứng này có thể kích chuột vào “More Effect”
để chọn các hiệu ứng khác Khi đó sẽ xuất hiện hộp sau:
Trang 7
Sau khi đã chọn xong hiệu ứng là đến bước trình diễn
- Ấn F5 hoặc nháy chuột vào Slide Show View Show
- Để trình chiếu một Slide ta ấn biểu tượng trên Slide
Thiết kế mỗi silde là một câu hỏi và đáp án
Ví dụ:
Quảng trường Ba Đình -Hà Nội Ngày 2/9/1945
Bác Hồ đọc bản Tuyên ngơn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân
chủ cộng hòa ở đâu, vào ngày tháng năm nào ?
2.2.4 Kiểm định sự hồn thiện của nội dung bồi dưỡng.
Trang 8Tiến hành chạy thử từng slide rồi tồn bộ slide, chỉnh sửa nội dung, hình thức các slide, kiểu và thứ tự trình bày các hiệu ứng … cho hợp lý hơn với mục tiêu, kế hoạch sư phạm mà nội dung đã đề ra
Ghi lại tập tin Powerpoint của nội dung bồi dưỡng lên đĩa CD hoặc đưa lên mạng để lưu trữ, sử dụng trên lớp và phịng tránh máy tính cĩ tập tin lưu trữ
bị gặp sự cố
* Cách vận dụng trong nội dung bồi dưỡng:
Giáo viên phát tài liệu đã chuẩn bị cho học sinh về nội dung bồi dưỡng học sinh để học sinh xem trước, tự tìm câu hỏi (trong vốn sống, trong sách) viết bằng bút chì vào tài liệu
Ví dụ: Bồi dưỡng nội dung về sự kiện lịch sử
Câu 1: Giỗ tổ Hùng Vương được tổ chức ở đâu, vào ngày nào?
Câu 2: Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước vào ngày tháng năm nào?
………
Tùy theo số lượng câu hỏi giáo viên ấn định thời gian cho học sinh về tìm hiểu, trả lời Giáo viên thu bài chấm, tổ chức bồi dưỡng cho học sinh dưới dạng các cuộc thi Học sinh trả lời bằng bảng con, phần kiến thức nào các em sai nhiều thì giáo viên chú ý củng cố cho học sinh nắm được và cho các em sửa vào tài liệu, sau mỗi dạng giáo viên cần khái quát để các em nắm vững cách thực hiện
Giỗ tổ Hùng Vương được tổ chức ở đâu, ngày nào?
Giỗ tổ Hùng Vương được tổ chức ở Phú Thọ
vào ngày 10/3.
Những hình ảnh trên đây gợi cho em liên tưởng tới sự
kiện nào?
Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước ngày 5/6/1911 tại bến cảng Nhà Rồng trên con tàu La - tu - xtơ - rê - vin.
…………
Sau khi bồi dưỡng xong các nội dung riêng lẻ giáo viên cần ơn tập tổng hợp cho các em bằng cách lập các đề thi và tổ chức cho học sinh thi
Sau mỗi cuộc thi giáo viên cần nhận xét, đánh giá, khen thưởng học sinh
Trang 9Khai thác tư liệu qua Internet phục vụ các nội dung bồi dưỡng:
Những tư liệu được lựa chọn sẽ làm cho bài giảng trở nên phong phú, sống động, hấp dẫn hơn HS sẽ tiếp thu bài giảng một cách nhẹ nhàng, tự nhiên Internet là một công cụ vô cùng hiệu quả cho việc khai thác tư liệu phụ vụ cho các nội dung bồi dưỡng
Giáo viên cần chú ý: Các kiến thức lấy trên Internet là những kiến thức
chưa được thẩm định nên giáo viên cần có sự lựa chọn, kiểm định bằng kiến thức của mình hoặc sách do các NXB uy tín in ấn được nhà nước cho phép lưu hành
** Internet – nguồn tư liệu vô tận cho các nội dung bồi dưỡng.
a/ Về dung lượng: Internet là kho thông tin khổng lồ và phong phú nhất trong lịch sử nhân loại với hàng trăm triệu websiets liên quan đến mọi lĩnh vực, ngõ ngách của đời sống xã hội
b/ Khả năng truy cập Internet có ưu thế tuyệt đối, trừ một số ít thông tin bảo mật mỗi người sử dụng Internet đều có thể truy cập bất kỳ một thông tin nào trên Internet dù thông tin đó ở Mỹ, Nga, Châu Âu … phải truy cập vào Internet ngay tại nơi có mạng Internet
c/ Về loại hình Internet cung cấp thông tin ở dạng văn bản, hình ảnh, âm thanh hay thậm chí là cả dạng phim tư liệu hay video Khả năng này cho phép khai thác và bổ sung một số tư liệu một cách phong phú hơn rất nhiều so với thông tin được in trên giấy thuần túy bằng văn bản
d/ Về nội dung: Tính đa dạng, phong phú và dễ truy cập tạo cơ hội cho người giáo viên có thể chọn lọc những tư liệu thích hợp, cô đọng và phù hợp nhất với nội dung, mục đích của từng nội dung bồi dưỡng mà không bị lặp lại hay nhàm chán
*** Lựa chọn tư liệu như thế nào cho phù hợp với nội dung bồi dưỡng.
Khi tìm kiếm: Lựa chọn tư liệu cho bài học, điều quan trọng nhất là tính
phù hợp Tư liệu phù hợp là tư liệu liên quan chặt chẽ với nội dung bồi dưỡng;
có nội dung hình thức đa dạng (thông tin, hình ảnh ….) và được chọn lọc không
ít quá, cũng không nhiều quá làm loãng nội dung
Về nội dung: Tư liệu phải liên quan đến bài giảng một cách trực tiếp hoặc
gián tiếp nhằm hướng tư duy học sinh đến các nội dung bồi dưỡng
Về hình thức: Nếu đã có tư liệu là văn bản hay kiến thức thì tư liệu khác
nên được cung cấp dưới dạng ảnh Vì tư liệu là thông tin bổ sung nên những tư liệu ảnh là thích hợp vì nó thường mới (chưa được biết trước), truyền đạt nhanh thông qua việc quan sát chứ không phải đọc hay giảng
Về dung lượng: Thông tin và tư liệu chỉ được chiếm một tỷ lệ vừa đủ cả
về thông tin và thời gian cung cấp thông tin, làm cho kiến thức cung cấp được
Trang 10**** Cách khai thác Internet phục vụ nội dung bồi dưỡng.
A Tìm kiếm tài liệu văn bản.
a Kích đúp chuột trái (hoặc chuột phải; chọn Open Hoome Page) vào biểu tượng Internet Explorer trên Desktop
b Ở thanh Address: gõ địa chỉ trang tìm kiếm vào: www.google.com.vn – Enter
c Gõ cụm từ chìa khóa cần tìm kiếm vào, ví dụ: “Tiểu sử cuả Bác Hồ”, … Enter
d Kích chuột trái vào tiêu đề kết quả Không nhất thiết phải chọn kết quả đầu tiên, muốn có thêm kết quả ta chon Tiếp ở dưới hoặc chọn số trang liệt kê kết quả 1, 2, 3, …
e ở cửa sổ mới, muốn lưu nội dung trang web lại , ta có thể dùng chuột bôi đen (tất cả Ctrl-A), copy, mở trang Word rồi paste vào, chọn fle – Save as – chọn đường dẫn để lưu – gõ tên tài liệu vào ô file name (không dấu) – save
* làm tương tự các bước a, b, c bên cạnh nút tìm kiếm, kích chuột trái vào Tìm
kiếm nâng cao.
B Tìm kiếm hình ảnh, bản đồ:
Làm tương tự a, b
c Kích chuột trái vào Hình Ảnh – gõ từ chìa khóa cần tìm – bấm Enter
d Trang Web sẽ xuất hiện các hình ảnh liên quan đến từ chìa khóa, có nhiều hình ảnh ở lĩnh vực chúng ta cần tìm Chọn hình ảnh, muốn lấy về ta làm như sau:
Kích chuột phải vào hình ảnh – chọn Save Picture As … chọn đường dẫn
và save như trên
C Giới thiệu một số Website
- Thư viện bài giảng: http://baigiang.violet.vn
- Thư viện giáo án: http://giaoan.violet.vn
- Thư viện điện tử: http://violet.vn/main/
- Thư viện đề thi: http://dethi.violet.vn
- Đào tạo kĩ năng vi tính cho giáo viên:http://daotao.violet.vn
- Website của Bộ GD – ĐT: http://www.edu.net.vn
- Website hỗ trợ giáo viên: http://giaovien.net.vn
II.3 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Qua quá trình thực hiện cho thấy: Phần lớn học sinh đều thích các buổi bồi dưỡng có ứng dụng CNTT với các hình ảnh, âm thanh, minh họa đã làm cho các em hứng thú, say mê học tập