Trong đó, những câu hát về tình cảm gia đình luôn giữ một vị trí quan trọng.. Công cha được ví với chiều cao không cùng - “núi ngất trời”, nghĩa mẹ được tả với chiều rộng vô biên của -
Trang 2Những câu hát về tình cảm gia
đình
I, Giới thiệu chung
Từ xưa đến nay, những câu hát ru ngọt ngào theo năm
tháng cứ đọng lại cứ đọng lại mãi, nuôi dưỡng tâm hồn
chúng ta Trong đó, những câu hát về tình cảm gia đình
luôn giữ một vị trí quan trọng Gia đình là cái nôi đầu
tiên để trẻ thơ học hỏi và cũng là nơi cuối cùng con
người ta muốn trở về sau biết bao mệt mỏi, ưu phiền
ngoài xã hội Tình cảm giữa ông bà, cha mẹ, anh chị
em và con cháu là thứ tình cảm huyết thống thiêng
liêng nhất nâng đỡ tâm hồn con người, để mỗi chúng
ta sống tốt hơn, đẹp hơn…
Trang 3II, Những câu hát về tình cảm gia đình
1 Công cha như núi ngất trời Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông
Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Cấu trúc A như B
Trang 4Câu ca dao sử dụng nghệ thuật so sánh,
ngợi ca công lao sinh thành, dưỡng dục
của cha mẹ Công cha được ví với chiều
cao không cùng - “núi ngất trời”, nghĩa
mẹ được tả với chiều rộng vô biên của -
“nước ngoài biển Đông”, chiều nào cũng
tận, như công lao của cha mẹ không gì
đo đếm được
2 câu đầu là lời ngợi ca công lao cha mẹ,
2 câu sau là lời nhắn nhủ cho những người con phải ý thức đền đáp công ơn sinh thành
ấy Phận làm con phải đặt chữ hiếu làm đầu, nghĩa là phải kính cha yêu mẹ và sống sao cho xứng đáng với công ơn trời bể của cha
mẹ, của chín chữ cù lao
Trang 5Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Chín chữ cù
lao
Sinh (đẻ) Cúc (nâng đỡ) Phủ ( vuốt ve) Súc ( cho bú, cho ăn) Trưởng (nuôi cho lớn) Dục (dạy dỗ)
Cố ( trông nom, đoái hoài) Phục ( theo dõi tính tình mà uốn nắn) Phúc ( che chở)
Trang 6“Có nuôi con mới biết lòng cha mẹ”, bởi công lao cha mẹ chăm nuôi con vất vả
nhiều bề Chín chữ cù lao mà con phải nhớ là một cách thể hiện tấm lòng thành kính, mến yêu cha mẹ của con cái Không chỉ vậy, làm con phải hiếu thảo với cha bằng chính những hành động cụ thể của mình, phải chăm lo báo hiếu với cha mẹ
- đó mới là tấm lòng hiếu thảo của phận làm con
Em hãy tìm những câu ca dao khác kể về
công lao cha mẹ
Trang 7¥n cha nÆng l¾m ai ¬i NghÜa mÑ b»ng trêi chÝn th¸ng cu mang
Trang 8Nhà em có vại cà đầy
Có ao rau muống có đầy chum tương
Dù không mĩ vị cao lương
Trên thờ cha mẹ dưới nhường anh em
Một nhà vui vẻ êm đềm
Đói no tùy cảnh không luồn lụy ai
Ba năm bú mớm con thơ
Kể công cha mẹ biết cơ ngần nào Dạy rằng chín chữ cù lao
Bể sâu không ví trời cao không bì
Anh ơi em bảo anh này Công cha nghĩa mẹ cao dày chớ quên.
Gió mùa thu mẹ ru con ngủ Năm canh dài mẹ thức cả năm
Trang 92 Chiều chiều ra đứng ngõ sau Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều
Câu ca dao thể hiện tâm trạng sầu
thương, buồn nhớ quê nhà của người
phụ nữ lấy chồng xa
Yếu tố thời gian, không gian, và hành động nào của cô gái thể hiện tâm
trạng ây?
Trang 10Thời gian “chiều chiều”
Buổi chiều là thời gian gợi buồn Nhịp “chiều
chiều” gợi tả sự đều đặn đến khắc khoải của
thời gian Người con gái mỗi khi nhớ đến quê nhà phương xa lại nao nao một nỗi buồn, hết
ngày này qua ngày khác vẫn mang nặng một
nỗi buồn khôn nguôi
Không gian: đứng ở ngõ sau/
trông về quê mẹ
Người con gái lấy chồng xa như cố nén nỗi nhớ nhà
“Ngõ sau” như một góc khuất của tâm hồn, cô gái hướng cả tấm lòng, tình cảm của mình về quê nhà -nơi có những người thân yêu, ruột thịt Khoảng cách
xa vời càng tăng thêm nỗi nhớ khắc khoải…
Trang 11
Bài ca dao thể hiện một cách sâu lắng và xót xa tâm trạng nhớ quê hương, gia đình của một người con gái lấy chồng xa Xa nơi chôn rau cắt rốn, xa những người thân yêu, người con gái nhớ thương vô cùng
Mỗi chiều, cô ra ngóng về quê, hướng cả lòng mình về nơi thân yêu ấy Thế nhưng, tất cả cứ xa vời Khoảng cách xa vời là điều không tưởng, cô chỉ biết hi vọng rồi lại thất vọng, nhưng cũng không ngừng hi vọng.Từ nỗi nhớ trở thành nỗi đau là cả một chặng đường, cả một khoảng thời
gian vô tận …
Trang 123 Ngó lên nuộc lạt mái nhà, Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu
Câu ca dao diễn tả nỗi nhớ và sự yêu
kính đối với ông bà Cái hay của cách
diễn tả tình cảm ấy ở đâu?
Trang 13Cặp từ so sánh: “bao nhiêu - bấy nhiêu” thể hiện
sự tương đồng, tăng cấp Nuộc lạt mái nhà làm sao
có thể đo đếm cũng giống như tấm lòng nhớ thương yêu kính của con cháu trong gia đình đối với ông bà không thể đếm được
Theo em bổn phận của người con,người cháu trong gia đình phải làm gì để
đền đáp công ơn sinh thành, dưỡng dụa của ông bà cha mẹ? Em đã làm được
Trang 144, Anh em nào phải người xa Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân
Yêu nhau như thể tay chân Anh em hòa thuận hai thân vui vầy
Trong một gia đình, anh chị em là những người ruột thịt gần gũi nhau nhất.Sự hòa thuận, thương yêu, đùm bọc nhau giữa những người con trong gia đình là niềm vui, hạnh phúc của cha mẹ Anh chị em phải gắn
bó với nhau như chân liền với tay trên cùng một cơ thể, không thể tách rời Đó chính là yếu tố giúp cho gia đình hòa thuận, hạnh phúc
Trang 15Kể tên những câu ca dao khác cùng nói về tình cảm anh em trong gia đình mà em biết?
Người dưng có ngãi thì đãi người dưng
Anh em vô ngãi thì đừng anh em
Đắng cay vẫn thể ruột rà
Dù xa, xa lắm vẫn là anh em
Trang 16III, Tổng kết:
Ca dao dân ca bao đời nay vẫn chảy mãi những khúc hát thiết tha, ngọt ngào ngợi ca về tình cảm thiêng liêng trong gia đình Bằng nghệ thuật so sánh, ngôn ngữ , hình ảnh giản dị và những âm
điệu nhẹ ngàng êm ái như những lời ru, mỗi câu
ca đã để lại trong lòng người tình cảm sâu lắng, những bài học chan chứa nghĩa tình, giàu tính
nhân văn