Bài nào trưởng thường tười vui, bài th thứ ường u bu n.. Dĩ nhiên có bài... and you never know what you're gonna get ...
Trang 1N u nói nôm na thì nó th này: m t bài hát bao h cũng có giai đi u g m các n t liênế ế ộ ệ ồ ố
ti p nhau, khi mà ta đ m đàn cho giai đi u y (t c bài hát y) thì ph i làm th nào cáiế ệ ệ ấ ứ ấ ả ế
ti ng ùm ùm c a đàn mình nó h p v i cái n t c a giai đi u bài hát.ế ủ ợ ớ ố ủ ệ
M i ngọ ười hay dùng t gam, th c ra k0 chính xác mà ph i dùng là h p âm , cái vi cừ ự ả ợ ệ
"dò gam" chính là tìm các h p âm đ hòa thanh cho giai đi u.ợ ể ệ
- Chính xác thì gam là gì?
- M t gam g m có 7 n t nh c, vd gam Đô trộ ồ ố ạ ưởng có 7 n t Đ Rê Mi Fa Sol La Si Đô.ố ồ
M t bài hát s d ng gam Đô trộ ử ụ ưởng ch s d ng 7 n t nh c này nh ng cao đ khácỉ ử ụ ố ạ ở ữ ộ nhau (Đ , đô, đ ) (tr trồ ố ừ ừơng h p thăng giáng b t thợ ấ ường)
- Th h p âm là gì?ế ợ
H p âm là h p c a nhi u âm (n t) (ai k0 hi u t nh n mình là ngu nhé ) Thợ ợ ủ ề ố ể ự ậ ường dùng
nh t là h p-âm-ba, có 3 n t t o b i 2 quãng 3 chông lên nhau (quãng 3 là quãng 3 n tấ ơ ố ạ ở ố
nh c VD: Đ -(rê)-Mi, Mi-Sol, Fa-La là các quãng 3)ạ ồ
- Gam v i h p âm thì liên quan quái gì t i nhau?ớ ợ ớ
- M i gam có m t h th ng h p âm c a riêng nó (chính xác là có 7 h p âm) Bài nàoỗ ộ ệ ố ợ ủ ợ gam Đô Trưởng ch s d ng nh ng h p âm c a gam Đô Trỉ ử ụ ữ ợ ủ ưởng
- Làm th nào đ bi t gam này thì có nh ng h p âm nào?ế ể ế ữ ợ
- Quá d , l y 7 n t nh c và t o thành t t c nh ng h p-âm-ba có th ễ ấ ố ạ ạ ấ ả ữ ợ ể
VD Gam Đô Trưởng có các h p âm sau:ợ
Đô-Mi-Son
Rê-Fa-La
Mi-Son-Si
Fa-La-Đô
La-Đô-Mi
Si-Rê-Fa
Đ đ n gi n thì ngể ơ ả ười ta quy ước tên g i h p âm nh sauọ ợ ư
- Tên h/â là tên n t g c, trong trố ố ường h p Đô-Mi-Son thì là h p âm Đô (ký hi u là C)ợ ợ ệ
- Tính ch t h/â trấ ưởng hay th , tùy thu c vào c u t o đây, các h/â c a chúng taứ ộ ấ ạ Ở ủ
được xd theo quãng 3, mà có 2 ki u quãng 3 là q 3 trể ưởng và q 3 th VD các quãngứ Đô-Mi, Rê-Fa#, Mi-Son#, Fa-La, Son-Si là 3 trưởng còn Mi-Son, Rê-Fa, La-Đô là 3 thứ (ngay bây h l y đàn ra tìm hi u vì sao nhé)ấ ể
Khi đó, n u h/â có 1 quãng 3 trế ường dở ưới, 3 th trên thì là h p âm trứ ở ợ ưởng, ngượ c
l i là h p âm th ạ ợ ứ
VD:
Đô-Mi-Son thì Đô-Mi là q 3 trưởng, Mi-Son là q3 th ,v y đây là h/â Đô trứ ậ ưởng (kí
Trang 2hi u C)ệ
Son-Si-Rê thì Son-Si là q 3 trưởng, Si-Rê là q 3 th , v y đây là h/â Son trứ ậ ưởng (G) Mi-Son-Si thì Mi-Son là q 3 th , Son-Si là 3 trứ ưởng, v y đây là h/â Mi th (Em)ậ ứ
La-Đô-Mi thì La-Đô là q 3 th , Đô-Mi là q 3 trứ ưởng, v y là La th (Am)ậ ứ
S d ng nh ng đi u trên ta có đử ụ ữ ề ược 7 h p âm c a gam Đô trợ ủ ưởng là
C,Dm,Em,F,G,Am và Bdim (h/â Si gi m, ít khi sd, t m th i k0 quan tâm t i) Bài nàoả ạ ờ ớ
s d ng gam C thì ch sd 7 h/â trên, nghĩa là v i 6 h/â (tr h/â Bdim) có th đ m m iử ụ ỉ ớ ừ ể ệ ọ bài hát ph thông vi t trên gam Đô Trổ ế ưởng
Th rút c c là đ m th nào nh ? Hì hì có ngayế ụ ệ ế ỉ
Quy t c vàng: H p âm đ m ph i ch a n t giai đi u (dĩ nhiên là có th trong 1,2,3 ắ ợ ệ ả ứ ố ệ ể
ho c 1/2,1/3 nh p sau đó đ i sang h p âm khác)ặ ị ổ ợ
Th nghĩa là đo n nh c mà giai đi u có các n t Đô, Mi ch ng h n thì có th đ mế ạ ạ ệ ố ẳ ạ ể ệ
b ng h/â Đô trằ ưởng (Đô-Mi-Son) ho c La th (La-Đô-Mi) N u ch có n t Rê thì cóặ ứ ế ỉ ố
th đ m b ng h/â Rê th (Rê-Fa-La) ho c Son trể ệ ằ ứ ặ ưởng (Son-Si-Rê) Dĩ nhiên n u cóế
c 3 n t c a h/â thì kh i c n ph i ch n Còn n u có nhi u h n 3 n t c a m t h/â, hayả ố ủ ỏ ầ ả ọ ế ề ơ ố ủ ộ
có n t k0 thu c h/â thì s ph i ch n ra n t chính/quan tr ng (s nói sau)ố ộ ẽ ả ọ ố ọ ẽ
VD
1/Bài Làng Tôi, gam đô trưởng:
Làng tôi xanh
Đ Mi Son ồ
Quá rõ là ph i đ m b ng h/â Đô trả ệ ằ ưởng © đo n nàyở ạ
2/đo n khác c a bài Làng tôiạ ủ
Nh ng thôi r i, còn đâu quê nhà ư ồ
|Đô Đô |Là Là |Si Si-Sòn| (d u | đ ch ô nh p)ấ ể ỉ ị
|C -|F -|G -|
3/Bài Em i HN ph , gam La th :ơ ố ứ
|Em i, H N |ph .ơ ố
|Mi Mi Là-Là-|Fá
|Am -|Dm
Ta th y, VD 2, ô nh p đ u ch có 1 n t Đô, mà h/â F(Fa-La-Đô) cũng ch a n t Đôấ ở ị ầ ỉ ố ứ ố Am(La-Đô-Mi) cũng th , ô nh p 2 thì Dm(D-F-A) ho c Am(A-C-E) cũng đ u ch aế ở ị ặ ề ứ
n t A, ô nh p thì có c Em(E-G-B) cũng ch a c G lân B V y nên ch n h/â nào thì phùố ị ả ứ ả ậ ọ
h p?ợ
Tiêu chu n ch n h/â :ẩ ọ
- u tiên h/â ch , gam C thì h/â C là h/â ch s xu t hi n nhi u nh t, ngoài ra thì bàiư ủ ủ ẽ ấ ệ ề ấ
Trang 3gam trưởng s có dùng nhi u h/â trẽ ề ưởng h n và ngơ ượ ạc l i.
- u tiên phách m nh c a nh p, thư ạ ủ ị ưởng là phách đ u,ầ
ví d đi u Valse: Chình-Chát-chát thì u tiên n t nào n m vào phách "Chình"ụ ệ ư ố ằ
- chú ý s lố ượng n t trong ô nh p,ố ị
ví d ô nh p |C-D-E-G| thì n t D có th b qua và v n đ m C bt; ho c ô nh p |E-D-D-ụ ị ố ể ỏ ẫ ệ ặ ị D| thì cũng có th b qua c E là phách m nh đ ch i Dm ho c G.ể ỏ ả ạ ể ơ ặ
- chú ý ng c nh, s cân đ i gi a toàn bài, bài bu n thì dùng nhi u h p âm th h n.ữ ả ự ố ữ ồ ề ợ ứ ơ Cái này tuỳ b n cân nh c!ạ ắ
ví d 2, ch n C, F và G là do bài hát gam Đô tr ng nên u tiên dùng các h/â
trưởng là F,G; h/â trưởng th hi n t t s tr m hùng.ể ệ ố ự ầ
Ngượ ạ ởc l i, VD 3, ô nh p đ u thì ch có Am ch a c Mi và Là, nh ng ô nh p 2 ta ph iị ầ ỉ ứ ả ư ị ả
ch n gi a Dm và F là 2 h/â đ u ch a n t F, đây h/â th đọ ữ ề ứ ố ở ứ ượ ưc u tiên
Nói nh v y k0 có nghĩa là b n ch có th ch n 1 trong các h p âm Có nhi u cách hòaư ậ ạ ỉ ể ọ ợ ề
âm cho m t bài hát, ch có m t đi u là có hay hay k0, cách nào hay h n thôi!ộ ỉ ộ ề ơ
VD Em i HN phơ ố
m nh trăng m côi mùa |đông mùa đông năm | yả ồ ấ
Mì La Là Si Là |Si -Là Si -Là_Si|Đố
Cách1:
-Am -|Em -|Am
Cách2:
-F -|G -|F
Cách3:
-F -|Em -|F
B n thích cách nào nh t?ạ ấ
Ch m t chút n a thôi là b n có th so n ph n đ m riêng cho mình r i Đây là m t sỉ ộ ữ ạ ể ạ ầ ệ ồ ộ ố
đi u c b n khác.ề ơ ả
- Gam tương quan là gì?
- Có th b n nghe đâu đó là gam La th và Đô trể ạ ứ ưởng là 2 gam tương quan v i nhau.ớ
Th c ra r t đ n gi n, 2 gam này đ u có 7 n t nh c C,D,E,F,G,A; b n nh c c a chúngự ấ ơ ả ề ố ạ ả ạ ủ
s d ng cùng khóa bi u [1]ử ụ ể
- Có ph i h th ng 7 h p âm c a gam C cũng chính là 7 h p âm c a gam Am? Chínhả ệ ố ợ ủ ợ ủ xác, m t đi u b t ng thú v ! (Th c ra k0 ph i nh th , nh ng t m th i, c t m coi làộ ề ấ ờ ị ự ả ư ế ư ạ ờ ứ ạ
nh th )ư ế
- V y có th nói 1 bài gam C cũng là bài gam Am đậ ể ược k0?
- Dĩ nhiên là k0 Bài nào trưởng thường tười vui, bài th thứ ường u bu n Bài Amồ
thưởng k t b ng A, Đô trế ằ ưởng k t b ng C H n n a bài dùng gam Đô Trế ằ ơ ữ ưởng thi sử
d ng h/â ch C và nh ng h/â trụ ủ ữ ưởng (F,G) nhi u h n và ngề ơ ượ ạc l i Dĩ nhiên có bài
Trang 4ph c t p có đo n là C có đo n là Am, có th có c đo n chuy n h n sang gam khác.ứ ạ ạ ạ ể ả ạ ể ẳ
- M t đi u đ c bi t v các bài gam th : trong gam th thì có 3 h/â th (còn l i là 3 h/âộ ề ặ ệ ề ứ ứ ứ ạ
trưởng và 1 h/â dim (gi m))ả
Ví d gam La th có Am, Dm và Em là h/â th (còn có C,F,G là h/â trụ ứ ứ ưởng) Bài hát gam La th , thứ ưởng có xu hướng s d ng E (m t chút n a tôi s nói đ n E7) thay vìử ụ ộ ữ ẽ ế
Em Hãy ch i đàn th , chuy n t Em v Am, r i t E v Am, rõ ràng E có s c hút vơ ử ể ử ề ồ ừ ề ứ ề
Am m nh h n.ạ ơ
đây Mi là n t th 5 trong gam La th (chính xác h n là âm giai La th ) :
Mi, được g i là n t b c 5 (dĩ nhiên D là n t b c 4, F là b c 6 v.v.) H p âm b c 5 cóọ ố ậ ố ậ ậ ợ ậ
s c hút r t m nh v h p âm b c 1, nh t là h/â trứ ấ ạ ề ợ ậ ấ ưởng, m nh h n n a có th dùng h pạ ơ ữ ể ơ
âm b y (s nói sau) Thả ẽ ưởng khi k t thúc bài bao h cũng là m t h p âm b c 5, sau đóế ộ ợ ậ
đ a v h/â ch ư ề ủ
VD So sánh Em i HN ph , v n đo n cũơ ố ẫ ạ
m nh trăng m côi mùa |đông mùa đông năm | yả ồ ấ
Mì La Là Si Là |Si -Là Si -Là_Si|Đố
-F -|E -|F
-F -|Em -|F
- T đ u đ n gi toàn Đô trừ ầ ế ờ ưởng v i La th , ch nh k0 còn gam nào khác à? Mu nớ ứ ả ẽ ố tìm gam khác quá d , ch c n bi t c u t o c a gam:ễ ỉ ầ ế ấ ạ ủ
Gam trưởng: 1-1-1/2-1-1-1-1/2 (đ n v là 1 cung=2 phím trên guitar, n a cung=1 phím)ơ ị ử VD:
Đô trưởng C-D-E-F-G-A-B-C
C-D,D-E,F-G,G-A,A-B cách nhau 1 cung (còn g i là quãng 2 trọ ưởng), còn E-F,B-C chỉ
có 1/2 cung (q 2 th ) Ch i đàn lên là bi t ngayứ ơ ế
Rê trưởng: D-E-F#-G-A-B-C#-D
D-E,E-F#,G-A,A-B,B-C# cách nhau 1 cung, còn E-F#,C#-D cách nhau 1/2 cung
Gam th 1-1/2-1-1-1/2-1-1ứ
VD:
La th A-B-C-D-E-F-G-Aứ
A-B,C-D,D-E,F-G,G-A cách nhau 1 cung, B-C,E-F cách nhau 1/2 cung
Son th G-A-Bb-C-D-Eb-F-Gứ
G-A,Bb-C,C-D,Eb-F,F-G cách nhau 1 cung, A-Bb,D-Eb cách nhau 1/2 cung
- Th nào là h p âm 7?ế ợ
- H p âm 7 là h p âm 4 n t, g m có 1 h p-âm-ba và n t b c 7 H p-âm-ba trợ ợ ố ồ ợ ố ậ ợ ưở ng
Trang 5thêm n t th 7 thì là h/â 7 trố ứ ưởng H/â 7 trưởng r t hay đấ ược sd H/â-ba th thêm n t 7ứ ố
là h/â 7 th Đ n gi n nh đang gi n th thôi.ứ ơ ả ư ỡ ế
VD:
H/â E: E-G#-B thêm n t Rê (là b c 7 c a Mi) là E-G#-B-D s là h/â E7ố ậ ủ ẽ
H/â Am: A-C-E thêm n t Son (b c 7 c a A) là A-C-E-G là h/â Am7ố ậ ủ
H/â 7 có s c hút v h/â ch r t m nh, m nh h n h-â-ba trứ ề ủ ấ ạ ạ ơ ưởng bình thường, trước khi chuy n v h/â ch thể ề ủ ường hay u tiên s d ng h/â 7 b c 5 (VD G7->C, E7->Am,ư ử ụ ở ậ D7->G )
Ngoài ra có th thành l p h/â 6, h/â 9 VD C-E-G-D là C9 (n t D là b c 9 c a C) Cácể ậ ố ậ ủ
h p âm này m r ng b ng màu hòa thanh ra vô biên, tùy các bác mu n tô hợ ở ộ ả ố ươ u
vượn gì cũng đượ ấc s t
Thay l i k tờ ế
V i nh ng đi u trên, b n đã có đ ph i hòa thanh cho t t c các bài mà b n thích,ớ ữ ề ạ ể ố ấ ả ạ
nh ng đ đ t trình đ xu t chúng đ n m c v a nghe hát v a đ m theo đư ể ạ ộ ấ ế ứ ừ ừ ệ ược m t bàiộ mình ch a h bi t hòa thanh thì k0 th ngày 1 ngày 2 mà là 1 quá trình dài, đòi h i b nư ề ế ể ỏ ạ
ph i luy n t p, m t đôi tai nh y c m âm nh c s giúp b n đi nhanh h n Sau đây làả ệ ậ ộ ạ ả ạ ẽ ạ ơ
nh ng đi u b n ph i làm đ luy n cho mình đôi tai :ữ ề ạ ả ể ệ
- Vi t ra t t c các n t c a t t c các gam khác nhau (âm giai) C,C#,Db,D ; trế ấ ả ố ủ ấ ả ương và
th (k0 ph i h c thu c!!)ứ ả ọ ộ
- Ghép đôi nh ng gam tữ ương quan
- Vi t ra t t c các h p âm c a t ng gam m t, m i h p âm, vi t t ng n t c a h p âm,ế ấ ả ợ ủ ừ ộ ỗ ợ ế ừ ố ủ ợ theo m u sau:ẫ
C - F - G
| | | Bdim
Am - Dm - Em
- Tìm b n nh c c a các bài hát b n yêu thích và đ t h p âm cho chúng trên b n nh c,ả ạ ủ ạ ặ ợ ả ạ sau đó ch i đàn nghe th hòa âm c a mình và ch nh s a.ơ ử ủ ỉ ử
- Dò n t c a các b n nh c b n thích nh ng k0 có b n nh c, đ t hòa âm cho chúngố ủ ả ạ ạ ư ả ạ ặ
- V i m i b n nh c b n đã đ t hòa âm, th chuy n lên, xu ng m t vài tông, VD Đôớ ỗ ả ạ ạ ặ ử ể ố ộ
trưởng chuy n lên Rê, Mi, Fa trể ưởng, xu ng Si, La trố ưởng
- D n d n, b n s quen v i s chuy n d ch c a hòa âm, ti n t i có th đ m theo m tầ ầ ạ ẽ ớ ự ể ị ủ ế ớ ể ệ ộ bài mà b n ch a h bi t hòa âm, trong m t vài gi ng mà b n đã thành th o.ạ ư ề ế ộ ọ ạ ạ
(Chú thích [1], n u ai bi t v hòa âm thì có th th y là gam th , em xây d ng hòa âmế ế ề ể ấ ở ứ ự theo âm giai th t nhiên ch k0 ph i là th hòa âm, lý do là em nghĩ level này thìứ ự ứ ả ứ ở
nh v y có l d hi u h n)ư ậ ẽ ễ ể ơ
[VietGuitars]
Cu c s ng ko bao gi d dàng ộ ố ờ ễ
Life 's like a box of chocolate
and you never know what you're gonna get