bài 34: sự phát sinh loài người

Kiến thức: - Giải thích được nguồn gốc động vật của loài người dựa trên các bằng chứng giải phẫu so sánh, phôi sinh học so sánh, đặc biệt là sự giống nhau giữa người và vượn người.. - Gi

GIÁO ÁN

Tuần 25: 21/02/2011 – 27/02/2011

Tiết 36

Tên bài – Bài 34: SỰ PHÁT SINH LOÀI NGƯỜI

Họ và tên sinh viên: Nguyễn Xuân Bình MSSV: DSB071086

Giáo viên hướng dẫn: Lê Phước Dững

Ngày 25 Tháng 02 Năm 2011

I MỤC TIÊU BÀI HỌC: Học xong bài này học sinh cần phải biết được:

1 Kiến thức:

- Giải thích được nguồn gốc động vật của loài người dựa trên các bằng chứng giải phẫu so sánh, phôi sinh học so sánh, đặc biệt là sự giống nhau giữa người và vượn người

- Giải thích được những đặc điểm thích nghi đặc trưng của loài người

- Giải thích được quá trình hình thành loài người homo sapiens qua các loài trung gian chuyển tiếp

- Giải thích được thế nào là tiến hóa văn hóa và vai trò của tiến hóa văn hóa đối với sự phát sinh, phát triển của loài người

2 Kỹ năng:

- Kĩ năng so sánh thông qua hoạt động hoàn thành bảng các giả thuyết về địa điểm phát sinh loài người, bảng so sánh tiến hóa sinh học và tiến hóa văn hóa Mối quan hệ giữa 2 quá trình tiến hóa

- Sưu tầm tư liệu về sự phát sinh loài người

3 Thái độ:

- Giáo dục HS có ý thức trách nhiệm về vai trò của con người trong thế giới sống hiện nay, ý thức phòng chống các nhân tố xã hội tác động xấu đến con người và xã hội loài người

- Có ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ thiên nhiên.

II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1 Phương pháp

- Trực quan

- Vấn đáp – tìm tòi

- Nghiên cứu SGK tìm tòi

2 Phương tiện

- Tranh, ảnh minh họa sưu tầm từ internet

- Sách giáo khoa

- Bảng phụ

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Hiện tượng trôi dạt lục địa ảnh hưởng như thế nào đến sự tiến hóa của sinh giới?

- Khí hậu trái đất sẽ như thế nào trong những thế kỉ và thiên niên kỉ tới? Cần làm gì để ngăn chặn nạn đại tuyệt chủng có thể xảy ra do con người?

- Hóa thạch là gì? Nêu vai trò của hóa thạch trong nghiên cứu lịch sử tiến hóa của sinh giới ?

3 Tiến trình bài dạy

- Trong giai đoạn hiên nay có thể coi con người là một loài sinh vật tiến hóa cao nhất

trong bậc thang tiến hóa của sinh giới.Vậy thì sự hình thành , phát triển của loài người diễn

ra như thế nào trong các dai đoạn qua Và có gì khác biệt so với các loài khác Hôm nay

thầy sẽ hướng dẫn các em tìm hiểu bài 34 “Sự phát sinh loài người

Đặt vđề: Quá trình tiến hóa của loài người

bao gồm 2 giai đoạn: Tiến hóa sinh học

và tiến hóa văn hóa

Hoạt động 1: Bằng chứng về nguồn

gốc động vật của loài người.

- Cho biết con người thuộc vào nhóm

phân loại nào :

Giới ĐV(Animalia) - Ngành ĐVCDS

(Chordata) – Lớp thú (Mammalia) - Bộ

linh trưởng (Primates) - Họ người

(Homonidae) - Chi, giống người

(Homo)-Loài người (Homo sapiens)

- Bằng chứng nào xếp con người vào vị

trí phân loại như vậy?

- GV gợi ý: phôi sinh học, hình thái, phân

tử, cơ quan thoái hóa

- GV hướng dẫn học sinh tìm những điểm

giống giữa người và vượn người ( dựa

vào bảng 34 và một số tài liệu liên quan )

+ Về hình dạng:

+ Về giải phẩu:

+ Về cấu trúc di truyền:

+ Về sinh sản:

+ về tập tính:

+ Các em hãy quan sát hình 34.1 SGK

người có phải tiến hóa từ vượn người

không? Giải thích

 người và vượn người có chung nguồn

gốc và có quan hệ họ hàng rất thân thuộc

Các em hãy nghiên cứu SGK, quan sát

tranh và trả lời những câu hỏi sau:

-Sự phát sinh loài người trải qua mấy giai

đoạn? Đó là những giai đoạn nào?

- Các em hãy quan sát hình nêu đặc điểm

của người tối cổ?

- Liệt kê thứ tự xuất hiện 8 loài trong chi

Homo

- Loài nào tồn tại lâu nhất ?

I.QÚA TRÌNH PHÁT SINH LOÀI NGƯỜI HIỆN ĐẠI

1.Bằng chứng về nguồn gốc động vật của loài người.

- Bằng chứng giải phẫu so sánh : Sự giống nhau

về các đặc điểm giải phẫu giữa người và động vật có xương sống và đặc biệt là với thú

- Bằng chứng phôi sinh học : Sự giống nhau về quá trình phát triển phôi giữa người và động vật

có xương sống và đặc biệt là với động vật có vú

- Bằng chứng tế bào học và sinh học phân tử: ADN người giống ADN tinh tinh tới 98%,số axit amin trên chuỗi hemôlôbin của tinh tinh hoàn toàn giống người

- Hiện tượng lại tổ, cơ quan thoái hóa

 người có nguồn gốc từ động vật

- Sự giống nhau giữa người và vượn người : + Vượn người có kích thước cơ thể gần với người (cao 1,5 – 2m)

+ Vượn người có bộ xương cấu tạo tương tự người, với 12 – 13 đôi xương sườn, 5 -6 đốt cùng, bộ răng gồm 32 chiếc

+ Vượn người đều có 4 nhóm máu, có hêmôglôbin giống người

+ Bộ gen người giống tinh tinh trên 98%

+ Đặc tính sinh sản giống nhau : Kích thước, hình dạng tinh trùng, cấu tạo nhau thai, chu kì kinh nguyệt

+ Vượn người có một số tập tính giống người : biết biểu lộ tình cảm vui, buồn

Những đặc điểm giống nhau trên đây chứng tỏ người và vượn người có nguồn gốc chung và có quan hệ họ hàng rất thân thuộc

2.Các dạng vượn người hóa thạch và quá trình hình thành loài người

- Người tối cổ : Chuyển từ đời sống trên cây xuống mặt đất Đã đứng thẳng, đi bằng hai chân nhưng vẫn khom về phía trước, não bộ lớn hơn vượn người Biết sử dụng công cụ thô sơ, chưa biết chế tạo công cụ lao động Sống thành bầy đàn Chưa có nền văn hoá

- Người cổ : Đã có tư thế đứng thẳng, đi bằng hai

Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức

- Những loài nào đã bị tuyệt diệt ?

Hoạt động 2: Người hiện đại và tiến hóa

văn hóa.

Các em hãy đọc mục II SGK người hiện

đại và tiến hóa văn hóa trả lời các câu hỏi

sau

- em hãy cho thầy biết: Dựa vào những

đặc điểm nào của con người mà con

người có khả năng tiến hóa văn hóa?

- Vậy em có kết luận gì về người hiện

đại?

- Ảnh hưởng của tiến hóa văn hóa đối với

con người?

- Nhờ có tiến hóa văn hóa mà con người

nhanh chóng trở thành loài thống trị trong

tự nhiên, có ảnh hưởng nhiều đến sự tiến

hóa của các loài khác và có khả năng điều

chỉnh chiều hướng tiến hóa của chính

mình

chân, não bộ lớn Đã biết chế tạo công cụ lao động, có tiếng nói, biết dùng lửa Sống thành bầy đàn Bắt đầu có nền văn hoá

+ Hóa thạch H.habilis (người khéo léo) tìm thấy ở Tazania sống cách đây 1,6 - 2.106 năm → Loài xuất hiện sớm nhất

+ Hóa thạch H.erectus (người đứng thẳng) tìm thấy ở châu Phi, châu Âu .cách đây 35.000-1,6.106 năm → Loài tồn tại lâu nhất

+ H.erectus → H.sapiens Hóa thạch tìm thấy ở Cromanhon - Pháp, châu Âu, châu Á Sống cách đây 35.000-50.000 năm

II NGƯỜI HIỆN ĐẠI VÀ TIẾN HÓA VĂN HÓA

- Người hiện đại có những đặc điểm thích nghi nổi bật:

+ Bộ não lớn (TWTK của hệ thống tín hiệu thứ 2) + Cấu trúc thanh quản phù hợp cho phép phát triển tiếng nói

+ Bàn tay với các ngón tay linh hoạt giúp chế tạo

và sử dụng công cụ lao động

⇒ Có được khả năng tiến hóa văn hóa: Di truyền tín hiệu thứ 2 (truyền đạt kinh nghiệm ) → XH ngày càng phát triển (từ công cụ bằng đá → sử dụng lửa → tạo quần áo→ chăn nuôi, trồng trọt KH,CN

- Người hiện đại : Đã có đầy đủ đặc điểm như người hiện nay, nhưng răng to khoẻ hơn Biết chế tạo và sử dụng nhiều công cụ tinh xảo Sống thành bộ lạc, đã có nền văn hoá phức tạp, có mầm mống mỹ thuật, tôn giáo

Điểm phân biệt Tiến hóa sinh học Tiến hóa văn hóa

Các nhân tố tiến

hóa - Biến dị di truyền, CLTN

- Ngôn ngữ, chữ viết, đời sống văn hóa tinh thần, khoa học công nghệ, quan hệ xã hội …

Các giai đoạn

tác động chủ yếu - Vượn người hóa thạch, người tối cổ - Từ người cổ → nay.

Sự truyền đạt

đặc điểm thích

nghi

- Qua gen từ mẹ → con (di truyền theo chiều dọc).

- Qua học tập (từ người này sang người khác nhờ tiếng nói, chữ viết (truyền nang).

IV.Củng cố:

- Đi thẳng bằng hai chân đã đem lại cho loài vượn người những ưu thế gì tiến hóa gì?

- Giải thích tại sao loài người hiện đại là một nhân tố quan trọng quyết định đến sự tiến

hóa của các loài khác?

IV Dặn dò:

- Đọc phần in nghiêng cuối bài và phần “em có biết” Trả lời câu hỏi và làm bài tập SGK

- Chuẩn bị nội dung bài 35 “Môi trường sống và các nhân tố sinh thái”

Giáo viên hướng dẫn giảng dạy duyệt Ngày soạn 23/02/2011

Người soạn

Lê Phước Dững Nguyễn Xuân Bình