bai 2:tin hoc

- Đặc điểm: Bố trí tản nhiệt bằng ống dẫn nhiệt cầu nam-cầu bắc-transistor Có 3 khe PCI Express X16 cho các bo mạch đồ hoạ hoạt động ở chế độ Crossfire Trong các thiết bị điện tử Bo mạch

Mục lục

Mở đầu: -Nguồn gốc

1.Thiết bị thường có mặt trên bo mạch chủ

1.1 Kết nối với bo mạch chủ 1.2 Thiết bị khác liên quan

5 Thiết kế riêng của các nhà sản xuất phần cứng

6 Các chuẩn bo mạch chủ thông dụng đến năm 200 7

6.1 Chuẩn ATX 6.2 Chuẩn BTX

7 Các chuẩn kích thước của bo mạch chủ

7.1 Các chuẩn cổ điển trước đây 7.2 Các chuẩn hiện tại

7.3 Kích thước không theo chuẩn

7.4 Các lỗi của Mainboard

8 Kết nối thông thường

Mở đầu

-Nguồn gốc :Thuậtngữ Bo mạch chủ thường

dùng nhiều nhất tr ong ngành công nghiệp máy tính nói chung như một từ dành riêng, mặc dù

có rất nhiều thiết bị khác cũng có thể có bản

mạch chính được gọi là "bo mạch chủ" Bài viết này nói đến Bo mạch chủ trong các máy tính nói chung mà chú trọng nhiều hơn là của máy tính

cá nhân

- Bo mạch chủ của máy tính trong tiếng anh là

motherboard hay mainboard và thường được

nhiều người gọi tắt là: mobo, main.

- Bo mạch chủ là một bảng mạch in(PCB:Printed Cricus Board) đóng vai trò là trung gian giao tiếp

giữa các thiết bị được gắn trên nó theo cách trực tiếp hoặc thông qua đầu cắm hoặc dây dẫn.

- Thông qua bo mạch chủ, các linh kiện mới có thể hoạt động được với nhau.

- Thực chất mainboard được coi như là một bo

mạch chủ cung cấp kết nối vật lý bao gồm khe cắm mạch điện.Còn lại việc kết nối và điều khiển là do cặp Chip cầu bắc và nam, đây chính là trung tâm điều phối hoạt động của PC.

- Đặc điểm: Bố trí tản nhiệt bằng ống dẫn nhiệt cầu

nam-cầu bắc-transistor

Có 3 khe PCI Express X16 cho các bo mạch đồ hoạ hoạt

động ở chế độ Crossfire

Trong các thiết bị điện tử Bo mạch chủ là một bản mạch

đóng vai trò là trung gian giao tiếp giữa các thiết bị với nhau Một cách tổng quát, nó là mạch điện chính của một hệ thống hay thiết bị điện tử

1.Các thiết bị thường có mặt trên bo mạch chủ

1.1 Kết nối với bo mạch chủ

Chipset cầu bắc cùng với chipset cầu nam sẽ quyết định sự tương thích của bo mạch chủ đối với các CPU và đôi khi là hiệu năng của bo mạch chủ.

BIOS: Thiết bị vào/ra cơ sở, rất quan trọng trong mỗi bo

mạch chủ, chúng chứa thiết đặt các thông số làm việc của

hệ thống BIOS có thể được liên kết hàn dán trực tiếp vào bo mạch chủ hoặc có thể được cắm trên một đế cắm để có thể tháo rời

Các linh kiện, thiết bị khác: Hầu hết còn lại là linh kiện điện

tử (giống như các linh kiện điện tử trong các bo mạch điện

tử thông thường)

 Kết nối với bo mạch chủ:

Nguồn máy tính: Không thể thiếu trong hệ thống, nguồn

máy tính cung cấp năng lượng cho hệ thống và các thiết bị ngoại vi hoạt động

CPU: Thường được cắm vào bo mạch chủ thông qua các đế

cắm (socket) riêng biệt tuỳ theo từng loại CPU (dùng từ

"cắm" chỉ là tương đối bởi các đế cắm hiện nay sử dụng tiếp xúc)

RAM: Rất quan trọng trong hệ thống máy tính, RAM được cắm trên bo mạch chủ thông qua các khe cắm riêng cho từng thể loại

Bo mạch đồ hoạ: Sử dụng tăng tốc đồ hoạ máy tính, một số

bo mạch chủ có thể không sử dụng đến bo mạch đồ hoạ bởi chúng được tích hợp sẵn trên bo mạch chủ

Bo mạch âm thanh: Mở rộng các tính năng âm thanh trên máy tính, một số bo mạch chủ đã được tích hợp sẵn bo

mạch âm thanh

Ổ cứng: Không thể thiếu trong hệ thống máy tính cá nhân Một số máy tính tuân theo chuẩn PC nhưng sử dụng trong công nghiệp có thể không sử dụng đến ổ cứng truyền thống, chúng được sử dụng các loại ổ flash.

Ổ CD, ổ DVD: Các ổ đĩa quang

Ổ đĩa mềm: Hiện nay các máy tính cá nhân thường không cần thiết đến chúng, tuy nhiên trong một số hệ thống cũ ổ đĩa mềm vẫn tồn tại thường dùng để sao lưu hay nâng cấp BIOS

Màn hình máy tính: Phục vụ giao tiếp giữa máy tính với

vào các khe PCI hoặc ISA (với các hệ thống máy tính cũ trước kia).

Modem: Sử dụng kết nối với Internet hoặc một máy tính từ xa

Loa máy tính: Xuất âm thanh ra loa máy tính; Thiết bị này kết nối trực tiếp với các bo mạch chủ được tích hợp bo

mạch âm thanh trên nó Trong trường hợp khác nó kết nối thông qua giao tiếp USB hoặc bo mạch âm thanh rời

Webcam: Sử dụng cho tán ngẫu trực tuyến, hội họp trực tuyến

Máy in: Dùng trích xuất văn bản, hình ảnh ra giấy

Máy quét: Sử dụng số hoá các bức ảnh hoặc văn bản

1.2 Thiết bị khác liên quan

nó cùng với các thiết bị khác (ở trên) cấu thành nên một máy tính hoàn chỉnh Tuy nhiên đôi khi một số overlocker

có thể không cần sử dụng đến thiết bị này nhằm tạo ra hệ thống máy tính dễ dàng cho việc tháo lắp, thay đổi và

thuận tiện cho việc làm mát các thiết bị của họ

vào các khe PCI hoặc ISA (với các hệ thống máy tính cũ trước kia)

2 Cấu trúc bo mạch chủ

2.1 Cấu trúc sử dụng CPU của hãng Intel

Cấu trúc một bo mạch chủ tiêu biểu sử dụng CPU của hãng AMD Điểm khác biệt ở đây là CPU được nối thẳng tới RAM không thông qua Chipset cầu bắc

 Cấu trúc bo mạch chủ sơ

lược giải nghĩa như sau:

- CPU kết nối với Chipset cầu

bắc, tại đây chipset cầu bắc

giao tiếp với RAM và bo mạch

đồ hoạ Chipset cầu bắc được

nối với chipset cầu nam thông

qua bus nội bộ

- Do tính chất làm việc "nặng

nhọc" của chipset cầu bắc nên

chúng thường toả nhiều nhiệt,

2.2 Cấu trúc một bo mạch chủ tiêu biểu sử dụng CPU

của hãng AMD.

Điểm khác biệt ở đây là CPU được nối thẳng tới RAM

không thông qua Chipset cầu bắc

 Cấu trúc bo mạch chủ:

- Về cơ bản, cấu trúc bo mạch chủ sử dụng CPU của hãng AMD giống như cấu trúc của bo mạch chủ sử dụng CPU của hãng Intel

- Chipset cầu nam nối với các bộ phận còn lại, bao gồm các thiết bị có tính năng nhập/xuất (I/O) của máy tính bao gồm: các khe mở rộng bằng bus PCI, ổ cứng, ổ quang, USB,

Ethernet

- Phần này chỉ nói ra những sự khác biệt nhỏ trong cấu trúc

bo mạch chủ sử dụng CPU của AMD so với bo mạch chủ sử dụng CPU của hãng Intel: về một số cấu trúc bo mạch chủ cho bộ xử lý AMD có thể cho phép CPU giao tiếp trực tiếp với RAM mà điều này cải thiện đáng kể sự "thắt cổ chai"

thường thấy ở cấu trúc bo mạch chủ sử dụng CPU của

hãng Intel Với thế hệ chipset X58/P5x/H5x, Intel đã giảm tải cho chíp cầu bắc bằng việc chuyển các bus giao tiếp với

Ram và VGA lên CPU quản lý

3 Cấu tạo bản mạch in của bo mạch chủ

Bản mạch in của bo mạch chủ có cấu tạo khác biệt một chút

so với các bản mạch in của các thiết bị điện tử thường thấy khác

- Đa số các bản mạch in ở các mạch điện đơn giản đều có cấu tạo hai mặt (mặt trước và mặt sau) để chứa các đường dẫn trên nó Do có rất nhiều các đường dẫn hoạt động với tần số khác nhau nên (theo quy tắc chung) bản mạch phải được thiết kế với các đường dẫn không gây nhiễu sang

nhau, đây là một điểm khác biệt khiến việc thiết kế bản mạch của bo mạch chủ khác với các bo mạch thông thường

- Ở bo mạch chủ, do chứa nhiều linh kiện với các đường dẫn lớn nên chúng được thiết kế từ 3 đến 5 lớp (thậm trí nhiều hơn): Ngoài hai lớp mặt trước và mặt sau thì ở giữa của bo mạch cũng có các đường dẫn

- Ngoài tác dụng để cắm và dán các linh kiện trên bề mặt

nó, bo mạch chủ còn được thiết kế để truyền một phần

nhiệt từ các thiết bị toả nhiệt trên nó và truyền nhiệt ra một diện tích rộng để được làm mát bằng không khí ASUS là một hãng phần cứng của Đài Loan thường rất thành công trong việc thiết kế tản nhiệt ra bản mạch của bo mạch chủ

4 Tản nhiệt trên bo mạch chủ

-Do có nhiều linh kiện có thể phát nhiệt tại trực tiếp hoặc được cắm, gắn trên bo mạch chủ nên vấn đế tản nhiệt rất được coi trọng trong thiết kế

- Phương thức tản nhiệt thường thấy trên bo mạch chủ bao gồm:

• Sử dụng các tấm, phiến tản nhiệt bằng nhôm hoặc đồng độc lập với cách truyền nhiệt tự nhiên ra môi trường xung quanh hoặc tận dụng luồng gió từ quạt CPU thổi ra

• Sử dụng quạt tạo sự tản nhiệt cưỡng bức, tuy nhiên cách dùng quạt hiện nay dần ít được dùng bởi sự rủi ro có thể xảy đến khi bo mạch chủ được sử dụng sau vài năm và quạt có thể bị hư hỏng dẫn đến thiết bị được tản nhiệt bằng quạt này

sẽ bị hư hỏng

• Sử dụng công nghệ ống truyền nhiệt để liên kết các cụm

chi tiết cần tản nhiệt với nhau Các cụm được gắn kết với

nhau thường là: Chipset cầu bắc-Chipset cầu nam-Transistor điều tiết điện năng cho CPU và bo mạch chủ

Cho phép sự tản nhiệt bằng nước với các hệ thống tản nhiệt nước gắn ngoài bằng cách thiết kế các đầu cắm ống nước chờ sẵn

 Các thiết bị cần tản nhiệt trên bo mạch chủ:

- Chipset cầu bắc là thiết bị mà bất kỳ bo mạch chủ nào

cũng phải tản nhiệt cho nó bởi sự phát nhiệt lớn tỏa ra bởi

cầu nối quan trọng của hệ thống và làm việc liên tục Nhiều

bo mạch chủ tích hợp sẵn bo mạch đồ hoạ trong chipset cầu bắc khiến chúng càng toả nhiệt nhiều hơn

- Chipset cầu nam mới được coi trọng sự tản nhiệt trong thời gian gần đây (trước đây chúng thường được để trần

mà không được gắn bất kỳ một tấm tản nhiệt nào) bởi các tính năng và thiết năng mở rộng có thể làm nó hoạt động mạnh hơn và phát nhiệt nhiều hơn

- Các transistor trường cho phần điều chế nguồn của bo

mạch chủ và CPU: Nhiều bo mạch chủ thiết kế áp mặt lưng của các transistor này xuống trực tiếp bo mạch để tản nhiệt

ra bo mạch, một số bo mạch chủ thiết kế các tấm phiến tản nhiệt riêng, số ít các bo mạch chủ cao cấp thiết kế ống

truyền nhiệt liên kết chúng với các thiết bị tản nhiệt khác

5 Thiết kế riêng của các nhà sản xuất phần cứng

Các nhà sản xuất phần cứng luôn tạo ra các sự thay đổi

trong thiết kế cấu trúc của bo mạch chủ nên mỗi hãng khác nhau sẽ tạo ra một sự thay đổi nào đó so với các kiến trúc thông thường để hướng sự chú ý của khách hàng Chính

điều đó đã thúc đẩy công nghệ phát triển, tạo ra sự phát triển không ngừng

- Sự thay đổi thiết kế có thể kể đến:

+ Tăng số khe cắm PCI-Express X16 lên 3-4 khe để có thể hoạt động với đồng thời 2-4 bo mạch đồ hoạ hỗ trợ công

nghệ CrossFire

+ Tạo ra những phương thức tản nhiệt hiệu quả

+ Cho phép ép xung của hệ thống

+ Thay đổi các loại linh kiện truyền thống bằng các linh kiện tốt hơn, bền hơn và chịu đựng được nhiệt độ cao hơn: Ví dụ việc sử dụng các tụ rắn thay cho tụ hoá thông thường

6 Các chuẩn bo mạch chủ thông dụng đến năm 2007

6.1 Chuẩn ATX

Đầu nối nguồn 24 chân theo chuẩn ATXATX là chuẩn bo mạch chủ thông dụng nhất hiện nay, chúng được phát triển có chọn lọc trên nền các chuẩn cũ (Baby-AT và LPX) với

sự thay đổi của thiết kế và liên quan nhiều đến việc thay đổi đầu nối nguồn với nguồn máy tính, tính năng quản lý điện năng thông minh và sự thay đổi nút khởi động một phiên làm việc Một thay đổi khác là sự tập hợp các cổng kết nối vào/ra về phía sau của hệ thống máy tính cá nhân (bao gồm các khe cắm mở rộng ở phía dưới và cụm cổng vào/ra ở phía trên (I/O connector panel) đối với vỏ máy tính kiểu đứng)

Hình minh hoạ đầu tiên của bài viết này là một

Đầu nối nguồn cho bo mạch chủ theo chuẩn ATX:

Đầu nối nguồn cho bo mạch chủ theo chuẩn ATX bao gồm hai loại đầu: 20 chân và 24 chân

- Hình phần trên: Đầu nối 24 chân cung cấp điện năng cho

bo mạch chủ; hình dưới: Đầu nối vào bo mạch chủ cung cấp nguồn +12V cho CPU

- Theo sự quy ước (như hình) thì các đầu nối 20 chân chỉ khác biệt 4 chân dưới cùng Nếu bỏ các chân 11, 12, 23,

24 (theo quy ước như hình) thì đầu nối 24 chân trở thành đầu nối 20 chân Chính vì điều này mà một số nguồn máy tính đã thiết kế loại đầu cắm 20+4 chân phù hợp cho cả hai loại bo mạch chủ

Thay đổi nút Power so với các chuẩn cũ:

Nút power ở các chuẩn cũ thuộc thể loại "công tắc", chúng

có nguyên lý hoạt động giống như các công tắc bật đèn thông thường trong dân dụng (đây là điều tạo lên sự dễ

Theo chuẩn ATX thì nút "Power" trên vỏ máy tính là một nút nhấn "mềm" (chúng tự đàn hồi về trạng thái 0 sau khi bấm), nút này có thể được lựa chọn tuỳ biến thành các chức năng khác nhau khi máy tính đã khởi động vào hệ điều hành (Ví

dụ có thể trở thành một trong các nút: Stand by, Hibernate, Shutdown)

- CPU được chuyển gần ra phía trước của thùng máy cùng với quạt tản nhiệt CPU thiết kế kiểu thổi ngang (song song với bo mạch chủ) sẽ lấy gió từ phía mặt trước của vỏ máy

(được thiết kế bắt buộc các lưới thoáng) Cách thiết kế này cải tiến so với chuẩn ATX bởi CPU theo chuẩn ATX có thể

sử dụng luồng gió luẩn quẩn nếu không được thiết kế thông thoáng và định hướng gió hợp lý hoặc sử dụng vỏ máy tính theo chuẩn 38°

- Luồng gió đầu vào sau khi làm mát CPU có thể tiếp tục

làm mát bo mạch đồ hoạ, một phần thoát ra phía sau theo quạt thông gió của vỏ máy tính phía sau, một phần qua

RAM để thoát ra ngoài thông qua nguồn máy tính

Kết nối nguồn của chuẩn BTX không có khác biệt so với

của chuẩn ATX 24 chân

- BTX hiện nay chưa trở thành thông dụng với đa số người dùng do đó các hãng sản xuất phần cứng cũng chưa cho ra đời nhiều loại bo mạch chủ theo chuẩn này

7 Các chuẩn kích thước của bo mạch chủ

Kích thước của bo mạch chủ thường được chuẩn hoá để đảm bảo tương thích với các vỏ máy tính.

Có các loại kích thước sau:

7.1 Các chuẩn cổ điển trước đây

Baby-AT: 216 mm × 254-330 mmFull-size AT: 305 mm × 279–330 mmLPX: 229 mm × 279–330 mm

WTX: 355.6 mm × 425.4 mmITX: 215 mm x 191 mm

7.2 Các chuẩn hiện tại

BTX: 325 x 267 mmmicroBTX: 264 x 267 mmpico BTX: 203 x 267 mmATX: 305 x 244 mm

mini ATX: 284 x 208 mmmicroATX: 244 x 244 mmflexATX: 229 x 191 mm

7.3 Kích thước không theo chuẩn

Trong một số trường hợp các nhà sản xuất máy tính có thể sản xuất các bo mạch chủ với kích thước riêng của họ

nhưng loại này chỉ được lắp ráp tại các máy tính đồng bộ mà không được bán riêng lẻ ra thị trường

7.4 Các lỗi thường gặp của Mainboard:

- Máy dùng bị treo khi trải qua một thời gian dài sử dụng: Do tản nhiệt của hệ thống hoạt động không được tốt các tấm tản nhiệt bám bụi khiến nhiệt độ cao, quạt quay chậm do mòn

trục

- Máy không lưu giữ xác lập trong BIOS: Do hết pin khiến

cho mỗi lần khởi động thời gian đều trở về mặc định, phải ấn F1 khi khởi động máy để tiếp tục

- Máy không hoạt động: Kiểm tra lại các kết nối như RAM

hay Card mở rrộng có thể do bị hỏng chân cắm dẫn đến tiếp xúc không tốt Hoặc nguồn cấp không ổn định gây ra hiện

tượng phù hết các tụ trên bo mạch chủ

8 Kết nối thông thường

9 Vệ sinh bo mạch chủ

- Khi vệ sinh bo mạch chủ cần tắt điện và tháo hẳn dây điện khỏi ổ cắm.Không nên dùng khăn hay bông còn khô hay ướt lau trực tiếp trên bề mặt bo mạch chủ,nên dùng thiết bị nén khí (bình xịt chạy pin hay đồ xịt bóp tay) để thổi bụi ở bên

trong bay ra ngoài

- Có thể dùng 1 cây cọ mềm, nhỏ để quét trong khi xịt.Chú ý làm sạch những thành phần giữ bụi là quạt, các tấm nhôn hay đồng tản nhiệt

- Tìm những chỗ bị thằn lằn, gián, côn trùng làm tổ để làm

sạch vì nếu không phát hiện kịp thời mạch điện ở các điểm này sẽ bị han rỉ và đứt

Nếu có kinh nghiệm thì tháo hết các dây nối,card bổ sung,

RAM, CPU ra làm vệ sinh cùng lúc với bo mạch chủ Nếu

không có kinh nghiệm thì để nguyên trạng thùng máy khi thổi bụi và phải tránh tối đa việc lay động mạch các thiết bị cắm trên bo mạch chủ, đề phòng lỏng chân cắm