Từ trường sinh ra dòng điện khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín biến thiên.. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản ĐVĐ: Để khẳng định:
Trang 1CHƯƠNG V CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
Tiết 44: TỪ THÔNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
+ Phát biểu và viết được công thức tính từ thông
+ Nêu được điều kiện để tù thông biến thiên
+ Phát biểu được định nghĩa hiện tượng cảm ứng điện từ
2 Kĩ năng: Giải thích một số hiện tượng điện xoay chiều.
3 Thái độ: Tích cực làm thí nghiệm và phân tích kết quả
II CHUẨN BỊ
Giáo viên: + Chuẩn bị các thí nghiệm về cảm ứng từ.
+ Tìm hiểu mức độ nội dung kiến thức về hiện tượng cảm ứng điện từ đã học
ở lớp 9
+ Phiếu học tập
Học sinh: + Ôn lại về đường sức từ Hiện tượng cảm ứng điện từ đã học ở lớp 9
+ So sánh đường sức điện và đường sức từ
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Tiết 1
Hoạt động 1 (5 phút) : Giới thiệu chương.
GV: ĐVĐ Dòng điện sinh ra từ trường vậy câu hỏi ngược lại là từ trường có sinh ra dòng điện không? Sinh ra khi nào?
HS: Có! Từ trường sinh ra dòng điện khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn kín biến thiên
GV: Đúng vấn đề này đã được nghiên cứu ở lớp 9 Ở chương này chúng ta tiếp tục nghiên cứu về hiện tượng cảm ứng điện từ một cách định lượng gồm các vấn đề:
+ Hiện tượng cảm ứng điện từ
+ Định luật Len - xơ
+ Suất điện động cảm ứng
+ Tự cảm
Hoạt động 2 ( 10 phút) : Tìm hiểu khái niệm từ thông.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
Các em hãy đọc mục I
SGK và trả lời các câu hỏi
sau:
1 Từ thông là gì?
2 Từ thông phụ thuộc vào
những yếu tố nào và phụ
thuộc như thế nào?
3 Đơn vị của từ thông là
-Đọc mục Từ thông
- Trả lời:
1 Từ thông qua một diện tích S đặt trong từ trường đều:
Φ = BScosα
I Từ thông
1 Định nghĩa
Từ thông qua một diện tích S đặt trong từ trường đều:
Φ = BScosα Với α là góc giữa pháp tuyến
→
n và →
B
2 Từ thông phụ thuộc vào 3 yếu
Trang 24 trong điều kiện nào có
sự biến thiên của từ
thông?
Đã hết t/g suy nghĩ Gọi hs
lần lượt TL 4 câu hỏi
Xác nhận ý kiến đúng
- Trình chiếu ND phiếu
học tập 1 bài tập ghép nối
Các em hãy hoàn thành
trong t/g 3 phút
Mời hs1 TL kq
Mời HS2 nhận xét, sửa sai
- Chiếu đáp án
Với α là góc giữa pháp tuyến →
n và →
B
2 Từ thông phụ thuộc vào
3 yếu tố: B, S và góc α
3 Trong hệ SI đơn vị từ thông là vêbe (Wb)
1Wb = 1T.1m2
4 Một trong 3 yếu tố: B, S và góc α biến thiên
-HS làm bài tập ra nháp HS1: TL
HS2 Sửa sai
tố: B, S và góc α
3 Đơn vị từ thông
Trong hệ SI đơn vị từ thông là vêbe (Wb)
1Wb = 1T.1m2
Hoạt động 3 (20 phút) : Tìm hiểu hiện tượng cảm ứng điện từ.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
ĐVĐ: Để khẳng định: "
Từ trường có thể sinh ra
dòng điện" ta phải làm
thí nghiệm như thế nào?
- y/c HS đề xuất một số
phương án thí nghiệm
- Trong các phương án
trên phương án nào khả
thi nhất
-Đưa ra các phương án TN
- P.án 1: NC vĩnh cửu; 1 vòng dây; 1 điện kế.; Cho
NC và vòng dây dịch chuyển tương đối với nhau
- P.án 2: NC điện nối với biến trở; 1 vòng dây; 1 điện kế.; Cho NC và vòng dây đướng yên, thay đổi cường độ dòng điện qua
NC điện
- phương án 1
II Hiện tượng cảm ứng điện từ
1 Thí nghiệm
a) Thí nghiệm 1
Cho nam châm dịch chuyển lại gần vòng dây kín (C) ta thấy trong mạch kín (C) xuất hiện dòng điện
b) Thí nghiệm 2
Cho nam châm dịch chuyển ra
xa mạch kín (C) ta thấy trong mạch kín (C) xuất hiện dòng điện ngược chiều với thí nghiệm 1
c) Thí nghiệm 3
Giữ cho nam châm đứng yên và dịch chuyển mạch kín (C) ta
Trang 3-Tiến hành làm thí
nghiệm theo phương án 1
(có sự dịch chuyển tương
đối giữa nam châm và
vòng dây)
- Hỏi: Hãy chỉ ra nguyên
nhân chung gây ra dòng
điện cảm ứng?
- Phân tích các ý kiến của
HS
- Hỏi: Hãy nhận xét về từ
thông qua mạch kín (C)
trong các trường hợp xuất
hiện dòng điện cảm ứng?
- KL sơ bộ: Mỗi khi từ
thông qua mạch kín biến
thiên thiên thì trong mạch
xuất hiện dòng điện cảm
ứng
- Hỏi: trong các trường
hợp sau trong mạch có
xuất hiện dòng điện cảm
ứng không?
+ NC quay trước vòng
dây
+ NC đứng yên, làm biến
dạng vòng dây
- Y/c HS làm thí nghiệm
kiểm tra
- Hỏi: Vậy dòng điện cảm
ứng xuất hiện trong trường
hợp nào?
-KL:
- Làm thí nghiệm
Nêu các nguyên nhân
- Có sự chuyển động tương đối giữa NC Và vòng dây
- có từ thông biến thiên
TL: Có thay đổi
TL: có
Làm thí nghiệm kiểm chứng
Rút ra kết luận
cũng thu được kết quả tương tự
d) Thí nghiệm 4
Thay nam châm vĩnh cửu bằng nam châm điện Khi thay đổi cường độ dòng điện trong nam châm điện thì trong mạch kín (C) cũng xuất hiện dòng điện
2 Kết luận
a)Dựa vào công thức định nghĩa từ thông, ta nhận thấy, khi một trong các đại lượng B, S hoặc α thay đổi thì từ thông Φ biến thiên
b) Kết quả của thí nghiệm chứng tỏ rằng:
+ Mỗi khi từ thông qua mạch kín (C) biến thiên thì trong mạch kín (C) xuất hiện một dòng điện gọi là dòng điện cảm
ứng Hiện tượng này gọi là hiện
tượng cảm ứng điện từ.
+ Hiện tượng cảm ứng điện từ chỉ tồn tại trong khoảng thời gian từ thông qua mạch kín biến thiên
Trang 4Hoạt động 4: Củng cố
y/c hs phát biểu lại định
nghĩa
- Từ thông
- Hiện tượng cảm ứng
điện từ
- Dòng điện cảm ứng
y/c HS làm một số bài tập
TNKQ
Phát biểu các định nghĩa SGK
Hoạt động 5: Hướng dẫn tự học ở nhà.
GV: Y/c HS làm bài tập 4(SGK)