Đối với những trẻ đang trong thời kì trưởng thành cần học tập kiếnthức nhưng bản tính ham chơi không chỉ khiến trẻ mất đi lí tưởng, động lực để học tập và ý chí cầutiến trong học tập mà
Trang 1Lời nói đầu
Với vai trò là một nhà nghiên cứu giáo dục gia đình, tôi thường thấy các bậc phụ huynh thanphiền rằng: “Đứa trẻ nhà tôi ham chơi quá đi thôi”, “tôi thật hết cách với nó, đầu óc cũng khá thôngminh chỉ có điều ham chơi quá” Đứng trước tình trạng trẻ ham chơi, không ít các bậc phụ huynhlòng nóng như lửa đốt, mong muốn chóng tìm ra phương pháp hữu hiệu để giải quyết vấn đề này.Cần phải nói rằng, ham chơi là thiên tính của trẻ nhỏ, vui chơi nô đùa cũng có tác dụng tích cựcđối với sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ Trong lúc vui chơi trẻ nhận biết được sự phongphú, đa dạng, muôn hình muôn vẻ của thế giới, phát triển năng lực nhận thức của bản thân, bồidưỡng, huấn luyện sự hứng thú Chính vui chơi đã thúc đẩy trẻ trưởng thành một cách sinh động,sôi nổi, thực sự thể nghiệm được khoảng thời gian tươi đẹp cuả tuổi ấu thơ và tuổi thanh thiếu niên
Có thể nói, vui chơi chính là một yếu tố quan trọng không thể thiếu được trong quá trình trưởngthành, khôn lớn của trẻ Bậc làm cho làm mẹ nên cố gắng cho trẻ không tự do vui chơi, thực sự bảođảm quyền lợi được vui chơi của trẻ
Mặc dù vậy, làm việc gì cũng nên có một “độ” vừa phải Trẻ có thể hưởng thụ quyền lợi đượcvui chơi, nhưng không được quá đà thành “ham chơi” Nếu trẻ chỉ dồn tâm trí vào vui chơi thì sẽảnh hưởng đến việc học của trẻ, không có lợi cho sự phát triển trí tuệ và năng lực của trẻ
Chơi trò chơi điện tử, nghe nhạc, lên mạng internet, miệt mài xem ti vi, chơi các trò chơi mộtcách vô độ, có ảnh hưởng vô cùng nghiêm trọng đến sự trưởng thành lành mạnh của trẻ
Ham chơi dễ làm nhụt chí Đối với những trẻ đang trong thời kì trưởng thành cần học tập kiếnthức nhưng bản tính ham chơi không chỉ khiến trẻ mất đi lí tưởng, động lực để học tập và ý chí cầutiến trong học tập mà còn làm mất đi thời cơ để hình thành nên phẩm chất, tính cách đạo đức tốt, cóhại cho sự phát triển thể chất lành mạnh của trẻ “Lúc còn trẻ không nỗ lực, lúc già yếu sẽ đaubuồn”, cuối cùng trẻ sẽ bị mất đi những năm tháng tươi đẹp của tuổi thanh xuân
Vậy thì làm thế nào khi trẻ ham chơi?
Có thể nói rằng, câu hỏi này đã bày ra trước mắt các bậc phụ huynh một vấn đề khó giải quyết,đồng thời cũng mang đến những người làm công tác nghiên cứu giáo dục chúng tôi một vấn đề vôcùng nan giải Vì tương lai của thế hệ trẻ, vì tương lai của nước nhà, chúng tôi cảm thấy rằng, trênvai mình có một trọng trách vô cùng nặng nề, to lớn
Để tìm ra được kế sách hay, sửa chữa, uốn nắn trẻ ham chơi, chúng tôi đã tiến hành phỏng vấnhàng nghìn gia đình, có những cuộc nghiên cứu điều tra tại hàng trăm trường học Kết quả phỏngvấn, nghiên cứu, điều tra khiến chúng tôi nhận ra rằng: Giải quyết vấn đề trẻ ham chơi là cả mộtcông trình, tức là không những phải chữa trị những biểu hiện bên ngoài, mà quan trọng hơn nữa làphải chữa trị tận gốc, tức là phải nâng cao nhận thức của bản thân trẻ, cần sự phối hợp tích cực củacha mẹ và giáo viên Dựa trên nền tảng cơ bản của nhiều cuộc điều tra nghiên cứu, chúng tôi đãviết cuốn sách “Làm thế nào khi trẻ ham chơi” này
Quyển sách này trước tiên phân tích, mổ xẻ phương pháp giáo dục sai lầm của các bậc phụhuynh bỏ mặc trẻ tự do, thoải mái, thích làm gì thì làm dẫn đến việc trẻ ham chơi vô độ; có bậc cha
mẹ do quản lý quá nghiêm khắc, dùng những biện pháp gây áp lực lớn dẫn đến tính phản nghịchham chơi của trẻ; phần đông các vị phụ huynh do không nắm được một cách đúng đắn và chính xácphương pháp giáo dục trẻ, không thể hướng dẫn một cách đúng đắn thiên tính “vui chơi” của trẻ,không thể giải quyết đúng đắn, hợp lý mối quan hệ giữa “học” và “chơi” dẫn đến việc trẻ ham chơi,
Trang 2thậm chí có một số trường hợp chính bản thân các bậc phụ huynh là một kẻ ham chơi, lên mạng,đánh bạc, thứ gì cũng thông thạo, dẫn đến việc trẻ bắt chước tính ham chơi.
Tiếp đến, quyển sách này giới thiệu các biện pháp hữu hiệu và cụ thể cho từng trường hợp đểthay đổi, sửa chữa, uốn nắn trẻ ham chơi Ví dụ các biện pháp khiến trẻ tiếp nhận sự hạn chế củaquy tắc, điều lệ; giúp trẻ tránh xa ti vi và mạng internet, tích cực dạy trẻ làm bài tập; hướng dẫn trẻ
từ bỏ “trốn học” hướng dẫn trẻ có những mối quan hệ giao lưu chính đáng, sửa chữa uốn nắn tâmtrạng chán học của trẻ,…
Ngoài ra quyển sách này còn dùng một số lượng trang sách lớn để hướng dẫn làm thế nào để trẻ
tự giác, chủ động học tập, làm thế nào để có thể chuyển nhược điểm của trẻ ham chơi thành ưuđiểm, cống hiến kế sách cho đông đảo các bậc phụ huynh
Quyển sách này có tính tối ưu đối với hoạt động “vui chơi” trong xã hội ngày nay, nhữngphương pháp và kế sách được nêu ra để giải quyết vấn đề ham chơi của trẻ có tính thực dụng cao.Tin rằng dưới sự hướng dẫn của chúng tôi được thể hiện qua cuốn sách này, con của bạn chắcchắn sẽ từ bỏ được thói “ham chơi”, chuyển từ “ham chơi” sang “ham học”, giúp trẻ thành tài trongquá trình học tập, trưởng thành trong sự vui chơi lành mạnh
Chương 1: Trẻ ham chơi: cha mẹ vô cùng lo lắng, buồn phiền
Trẻ ham chơi đã trở thành nỗi lo lắng, buồn phiền của rất nhiều bậc phụ huynh Có phụ huynhbuồn rầu nói: “Chỉ có mỗi một đứa con, cung phụng, chăm sóc chẳng khác nào chăm bố mẹ, muốn
gì được nấy nhưng nó lại chỉ biết vui chơi, suốt ngày chơi điện tử, nghe nhạc, lên mạng internet,xem tivi Điều quan trọng nhất là học thì không biết, chẳng có chí tiến thủ tí nào Không biết saunày nó có thể làm được việc gì đây” Lời than phiền này cũng chính là tiếng lòng của rất nhiều bậccha mẹ Họ lo lắng cho tương lai của con mình, điều này không phải không có lí Đúng là có một sốtrẻ ham chơi, sao nhãng học hành, bỏ lỡ tiền đồ, chôn vùi tuổi thanh xuân tươi đẹp Quá ham chơichắc chắn sẽ làm mất nhiệt huyết học tập của trẻ Các trò chơi sẽ trói buộc và làm mê hoặc tâm hồntrong sáng, ngây thơ của trẻ, có tác hại vô cùng nghiêm trọng đối với sự phát triển và trưởng thànhlành mạnh của trẻ Muốn thay đổi tình trạng này nhất định phải tìm ra được yếu tố then chốt dẫnđến việc trẻ ham chơi và thay đổi phương pháp giáo dục không đúng đắn của các bậc phụ huynh.Với sự chỉ bảo, huớng dẫn và cưỡng chế đúng đắn sẽ uốn nắn được thói xấu ham chơi của trẻ, đưaviệc học của trẻ vào quỹ đạo đúng đắn
I Trẻ ham chơi – tâm bệnh của cha mẹ
Tất cả trẻ con đều thích vui chơi, vui chơi chính là thiên tính bẩm sinh của trẻ Nhưng cũng cómột số trẻ chơi quá nhiều, quá mức chỉ có hại mà không có lợi, vì thế mới có câu nói “chơi nhiềunhụt chí” Rất nhiều bậc phụ huynh lo lắng cho con mình vì lo sợ chúng quá ham chơi dẫn đến suygiảm ý chí Có bậc cha mẹ dùng phương pháp cứng rắn áp đặt, cướp đi quyền được vui chơi củatrẻ, điều này làm nảy sinh tâm trạng “chống đối” cha mẹ ở trẻ Hầu như đứa trẻ nào cũng bị cha mẹtrách mắng vì nô đùa, giữa cha mẹ và con trẻ thường nổ ra cuộc “chiến tranh” do trẻ quá ham chơi.Trong cuộc “chiến tranh” kéo dài này, có thể do quá coi thường trí tuệ của trẻ nên cha mẹ luôn trởthành kẻ bại trận Có một câu nói rất hình tượng, “không phải quân địch quá lợi hại mà do quân ta
vô dụng” Vì vậy, từ trước đến nay, trẻ ham chơi đã trở thành tâm bệnh khó chữa của các bậc chamẹ
Trang 31 Ham chơi là khuyết điểm chung của trẻ và là tâm bệnh của cha mẹ
Ham chơi là khuyết điểm chung của trẻ, không có đứa trẻ nào không muốn vui chơi Một vị giáo
sư ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc đã tiến hành điều tra các học sinh ở hơn 10 lớp ông giảng dạy, câuhỏi đặt ra là bạn có thích chơi không, câu trả lời là 100% thích chơi Các nhà nghiên cứu cũng đúckết được tác dụng của việc vui chơi, họ cho rằng: Vui chơi có thể làm phong phú cuộc sống củachúng ta, vui chơi có thể làm phong phú tình cảm của chúng ta, vui chơi có thể kích thích cảmhứng sách tạo Nhưng làm việc gì thì cũng phải có mức độ, nhất là vui chơi, vượt qua mức độ chophép thì việc tốt cũng biến thành việc xấu
Rất nhiều trẻ do ham chơi mà đã để quãng thời gian tốt nhất cho việc học tập trôi qua một cách
vô ích, bỏ phí sự nghiệp học hành, thậm chí uổng phí cả một đời Có một số trẻ ham chơi, ở trênlớp bày đủ trò nghịch ngợm, như vậy không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nghe giảng của bản thânmình mà còn phá vỡ kỉ luật của lớp Ham chơi là khuyết điểm chung của trẻ và cũng là tâm bệnhcủa các bậc cha mẹ Quá ham chơi sẽ huỷ hoại cuộc đời và tiền đồ của trẻ, trụ cột tinh thần và niềm
hi vọng của cha mẹ
Trẻ ham chơi là điều khiến phần lớn các bậc phụ huynh đau đầu nhất Do ham chơi, trẻ sẽ làmbài tập cẩu thả, đồng thời còn mắc thêm tật xấu nói dối, trốn học thậm chí còn phạm pháp Khi đóvấn đề này lại càng rắc rối Ví dụ như do quá ham mê trò chơi điện tử khiến một số trẻ đi vào conđường tội lỗi Lúc đầu bọn trẻ chỉ chơi cho vui mà thôi, về sau càng chơi lại càng ham mê, xin tiềncha mẹ không cho, không mượn được tiền của bạn, thế là nghĩ cách lừa lọc, ăn trộm, từ đó đi vàocon đường tội lỗi Đây chính là tác hại ghê gớm của việc ham chơi Hoặc không phạm tội thì hamchơi cũng ảnh hưởng xấu đến việc học và sức khoẻ của trẻ
Những biểu hiện chính của việc trẻ quá ham chơi là: Quá say mê tivi và máy chơi điện tử, chỉcoi trọng những hoạt động thể thao mà coi nhẹ việc học, nói chuyện viển vông không có mục đích,trốn học Tất cả tâm trí của trẻ đều dồn vào việc chơi, trên lớp không chú ý nghe giảng, ở nhàkhông làm bài tập, nghỉ học là vứt cặp sách sang một bên chạy đi chơi, không biết đường về Nếucon mình có những biểu hiện này các bậc cha làm mẹ trước tiên nên kiểm tra lại hành vi của mình,
có phải chính bản thân mình cũng rất ham chơi, đặc biệt là có những bậc phụ huynh thích chơi cờđến độ quên ăn, quên ngủ Nếu chính bố mẹ như vậy thì còn mong con mình thế nào? Nếu khôngphải như vậy thì cha mẹ hãy tự hỏi lại bản thân mình xem bạn đã hiểu con bạn chưa? Bạn có biếttrẻ đang nghĩ gì, mong muốn điều gì, thích cái gì? Bạn có thể giao lưu cùng con không và liệu bạn
và con có cùng một tiếng nói không? Chỉ khi hiểu được trẻ, bạn mới có thể hướng dẫn và giáo dụctrẻ tốt Bọn trẻ ngày nay không giống chúng ta thời trước, chúng trưởng thành sớm, tiếp xúc vớinhiều sự việc Nếu bạn luôn phê bình, chỉ trích những thói xấu hay việc làm sai trái của trẻ làm chotrẻ có cảm giác khó chịu Do đặc điểm tâm lý, bạn càng phê bình trẻ càng thích làm Do đó bạn cầnphải có phương pháp đúng đắn, tốt nhất là dùng phương pháp hướng dẫn, giao lưu để giải quyếtvấn đề, cần phải làm cho trẻ hiểu rằng, cha mẹ và trẻ không phải là “thù địch” mà là bạn bè Họctập tốt, chơi vui vẻ là nguyện vọng chung của tất cả mọi người Để có thể tạo cho trẻ thói quen họctập tốt thì khi cần phải học thì học tập nghiêm túc, lúc chơi thì chơi hết mình Do khả năng tự kiềmchế bản thân ở trẻ tương đối kém nên cha mẹ phải luôn nhắc nhở, đôn đốc cho đến khi trẻ sửa chữađược thói xấu ham chơi, hình thành đợc thói quen học tập tốt, đồng thời học được cách tự kiềm chếbản thân, biết cách dung hoà giữa học và chơi, đây mới chính là điều mà các bậc làm cha làm mẹnên làm
Trang 4Trong thiên hạ không có hai người hoàn toàn giống nhau, tương tự như vậy, không thể có haiđứa trẻ hoàn toàn giống nhau Vì vậy, yêu cầu đặt ra là mỗi bậc phụ huynh nên dựa vào đặc điểm
cụ thể của từng trẻ để điều chỉnh phương pháp giáo dục, dùng phương pháp và sách lược đúng đắn
để chữa trị tâm bệnh của mình
2 Ba đặc điểm vui chơi của trẻ
Một chuyên gia nghiên cứu giáo dục đã phân tích, tổng hợp những đặc điểm vui chơi của trẻ vàđúc kết được đặc điểm như sau:
(1) Trẻ muốn vui chơi nhưng không biết cách vui chơi, thích chơi nhưng lại chơi linh tinh
Một nhà tâm lí nói: “Tôi đã hỏi rất nhiều trẻ, cháu thích chơi gì? Câu trả lời khiến tôi vô cùngkinh ngạc, thích xem tivi là nhiều nhất hoặc chẳng có gì thú vị cả! Thế gới quanh ta rộng lớn nhưvậy, có biết bao nhiêu điều đáng để tìm tòi, khám phá, vậy mà ngoài giờ học, bọn trẻ của chúng talại có cảm giác “thờ ơ” với vui chơi như vậy Có rất nhiều trẻ thích chơi trò chơi điện tử, nhưngphần lớn mọi người đều cho rằng trò chơi điện tử không tốt, có người còn gọi máy chơi điện tử làchất độc điện tử Chơi điện tử hầu như không mang lại lợi ích gì ngoài việc giúp mọi người quenthuộc hơn với máy tính Đã có bao nhiêu người trở thành cao thủ tin học nhờ chơi điện tử? Hầu hếtmọi người chỉ muốn chơi một chút để giải trí, nhưng tác hại lớn nhất của việc chơi điện tử ở chỗ,người chơi bám riết lấy máy tính, cơ hội và thời gian giao lưu với mọi người giảm dần, do đó rấtnhiều người ham chơi điện tử tính tình trở nên nóng nảy, sống khép kín, lập dị Đặc biệt, đối vớinhững trẻ độ tuổi càng nhỏ và càng học kém thì càng dễ trở nên như vậy Khi còn nhỏ chính là giaiđoạn hình thành giá trị quan ở trẻ, trò chơi điện tử không mang lại cho trẻ điều này Những ngườixung quanh thường không có cảm tình và muốn giao lưu với trẻ học kém Những đứa trẻ này pháthiện ra rằng, chúng có thể tìm được niềm vui khi chơi điện tử, vì vậy càng ngày càng lún sâu vàotrong đó
(2) Học không tốt, chơi không vui
Có những trẻ khi chơi trong đầu luôn nghĩ đến việc sau khi chơi về sẽ bị mắng nên không thậttập trung vào trò chơi, không chơi hết mình, không cảm thấy vui vẻ trọn vẹn Đến lúc học lại luônnghĩ đến chơi, không tập trung, hiệu quả học tập không cao, kết quả là học không tốt mà chơi cũngkhông hay Trong những trường hợp này, thái độ của cha mẹ thường không rõ ràng, mặc dù biết lànên cho trẻ vui chơi, nhưng lại sợ trẻ chơi không để ý đến học hành Biết rõ là không thể ép trẻkhông chơi nhưng vẫn muốn hạn chế con mình
(3)Trẻ phát triển toàn diện có nhiều thời gian vui chơi và biết cách chơi vui vẻ
Cách vui chơi của những trẻ phát triển toàn diện khác với việc chơi một cách “điền cuồng”.Chúng biết kết hợp giữa học tập và vui chơi, có thể nói cách chơi này cũng chính là đang học.Chúng ta thường nghe nói, con ai đó không những đỗ một trường đại học danh tiếng mà còn đoạtgiải gì đó, còn tham gia thi đấu thể thao, thích đánh đàn, còn phụ trách đoàn thể xã hội Có một sốphụ huynh không dám cho trẻ tham gia các hoạt động hay các tổ chức xã hội vì sợ ảnh hưởng đếnviệc học của con nhưng kết quả ngược lại, kết quả học tập của trẻ cũng không tiến bộ hơn Thực tế
đã chứng minh, việc tách biệt giữa và vui chơi là không hợp lí Rất có thể sẽ có phụ huynh nói, contôi từ khi tham gia vào đội bóng đá học hành sa sút hẳn Tình trạng này là do con bạn không biếtcách sắp xếp việc học tập hợp lý, hoàn cảnh mới thay đổi một chút đã không xoay sở được, thànhtích bị ảnh hưởng, năng lực học tập chưa cao Không thể đổ lỗi cho việc tham gia quá nhiều hoạtđộng xã hội
Trang 53 Cha mẹ nên quan sát xem trẻ đang chơi với ai, chơi như thế nào?
Với vai trò làm cha làm mẹ, bạn không nên phản đối trẻ vui chơi mà nên quan tâm xem trẻ đangchơi cùng ai, chơi như thế nào?
Nếu như ngay từ đầu bạn đã có thái độ phủ nhận nhu cầu vui chơi của trẻ sẽ dẫn đến hậu quảnghiêm trọng Con bạn sẽ là rơi vào tình trạng bị trói buộc chồng chất, căng thẳng, luôn bị quản línghiêm khắc và quan hệ giữa cha mẹ và con cái xuất hiện sự đối lập Hoặc bạn luôn có thái độ coinhẹ sự chọn lựa của trẻ khi vui chơi, hậu quả của việc này là đối thoại giữa cha mẹ và con cái trởnên khó khăn
(1) Quan sát xem trẻ chơi cùng ai
Có một câu nói như sau, chỉ cần nhìn màu tất của người nào đó là có thể biết được trình độ củangười đó; chỉ cần nhìn bạn của người đó có thể biết được anh ta là người như thế nào
Cha mẹ nên thường xuyên quan tâm đến bạn bè của trẻ Họ thường nhắc nhở: Con nên chơi vớibạn X, còn Y là học sinh kém, không nên chơi với bạn ấy
Đúng là có người vì chơi với bạn xấu nên đi theo con đường hư hỏng Những chuyện như vậyrất hay gặp, cha mẹ lo lắng là hoàn toàn có lí Để đề phòng thường xuyên nhắc nhở là đúng đắn.Thực ra, việc chọn bạn như thế nào, mỗi người đều có thể tự mình quyết định Nhưng trong quátrình trưởng thành, do thiếu kinh nghiệm, do tính hiếu kì, hâm mộ một người nào đó hoặc nhữngviệc làm của họ nên luôn mong muốn được tiếp xúc và giao lưu với những người này, đây là điềurất khó tránh khỏi Vì vậy, khi thấy con mình gặp vấn đền như vậy cha mẹ không nên bình luận vàphê bình cách trẻ đối xử với bạn bè Nếu bố mẹ xử lý không khéo rất dễ dẫn đến tâm lí phản khángcủa trẻ và sự việc lại phát triển nhanh chóng theo hướng ngược lại với mong muốn của cha mẹ.Thông thường, một đứa trẻ sẽ có lối sống lành mạnh nếu như chúng thích kết bạn với nhữngngười giỏi hơn mình là hi vọng học được từ những bạn đó những đức tính mà mình chưa có Cónhững trẻ thích kết bạn với những bạn kém hơn mình là hi vọng có thể quan tâm và giúp đỡ các bạn
đó Điều quan trọng không phải là trẻ tiếp xúc với ai mà là bản thân trẻ là người như là, chỉ có uốnnắn tốt tính cách cho trẻ thì trẻ mới không dễ bị ảnh hưởng bởi thế giới bên ngoài
Vì vậy, nên chú ý bạn chơi của trẻ, đây chính là cơ hội tốt để quan sát và điều chỉnh tính cáchcủa trẻ Đồng thời, quá trình điều chỉnh bạn chơi của trẻ sẽ có tác dụng rất lớn trong việc hình thànhtinh thần đoàn kết, tính tập thể của trẻ
(2) Quan sát xem trẻ chơi như thế nào
Muốn chơi vui, chơi hay, chơi đúng trước tiên phải có những nhận thức đúng đắn về vui chơi!
Để trưởng thành trẻ phải thực hiện những việc gì? Một trong những việc quan trọng nhất là họctập Để sau này có được khả năng sáng tạo mạnh mẽ thì phải học tập Đương nhiên trong quá trìnhtrưởng thành, thông qua việc học tập trẻ có được những nhận thức tương ứng nhưng đồng thời cũng
có thể có hoạt động sáng tạo Điều này lý giải tại sao có rất nhiều trẻ nảy sinh nhiều ý tưởng mới
mà người lớn không nghĩ ra Đó chính là sự thăng hoa của nhận thức và kiến thức mà trẻ đã họcđược Hơn nữa, phạm vi học tập của trẻ không chỉ giới hạn trong những tri thức khoa học trẻ đượchọc ở trường mà còn có cả trong phạm vi đạo đức, tính cách, thẩm mĩ Vì vậy, vui chơi có kế hoạch
và mục đích rõ ràng cũng chính là học tập
Trang 6Vui chơi, học tập có mục đích không những đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí của trẻ mà còn cóthể giúp trẻ phát hiện được những ưu điểm của mình và còn giúp trẻ biết cách giao lưu với mọingười Khi cảm thấy người mỏi mệt có thể coi việc đọc sách là nghỉ ngơi Chỉ khi có quan niệmđúng đắn về vui chơi và vui chơi có mục đích thì con cái chúng ta thật sự đạt được hiệu quả trongkhi chơi.
Vui chơi một cách mù quáng và bướng bỉnh chỉ khiến người chơi bị chìm đắm trong trongnhững trò chơi, không thể tự mình thoát ra được Nhìn từ góc độ sinh lí học, chơi có thể thànhnghiện, cảm giác gần giống như nghiện thuốc phiện, cần phải tránh cách vui chơi như vậy Ngay từkhi trẻ còn nhỏ phải hướng dẫn trẻ biết cách vui chơi, dạy trẻ những trò chơi hợp với lứa tuổi và sởthích của trẻ là một phương pháp quan trọng để nâng cao ý nghĩa và hiệu quả của việc vui chơi.Hoạt động vui chơi có thể điều chỉnh và hình thành thói quen vui chơi có hiệu quả
Ví dụ như chơi trò chơi điện tử, các nhà khoa học người Nhật đã nghiên cứu và phát hiện rarằng, chơi trò chơi điện tử trong thời gian dài sẽ có hại lâu dài cho đại não của con người
Các nhà nghiên cứu đã tiến hành nghiên cứu đối với 240 người say mê trò chơi điện tử, phát hiệnphần đông trong số họ không thể tập trung tinh thần và sức lực, hơn nữa họ luôn cảm thấy vô cùngmệt mỏi Trong số những người này, người nào mỗi ngày chơi trò chơi điện tử hơn 7 giờ đồng hồthì khu vực đỉnh của đại não sẽ bị thương tổn lâu dài Khu vực này đỉnh của đại não lại có ảnhhưởng vô cùng quan trọng đối với trạng thái tâm lý và quá trình suy nghĩ, sáng tạo
Các nhân viên nghiên cứu khoa học nhận định rằng, đối với trẻ, hình thức tham gia các hoạtđộng vui chơi ngoài trời với các bạn là phương thức vui chơi giải trí tốt nhất
Tại sao có rất nhiều trẻ say mê các trò chơi điện tử, cha mẹ mặc dù biết là không tốt nhưngkhông có cách nào điều chỉnh được Một trong những nguyên nhân chính là do cha mẹ và con cáikhông thể nói chuyện thân mật, tình cảm Cha mẹ chỉ ngăn cấm con một cách thô bạo, như vậy chỉcàng làm trẻ càng thích chơi và quyết chơi bằng được Vì vậy, các bậc phu huynh hay nói rằng:
“Nếu con dành một phần sức lực và sự thông minh trong vui chơi cho học tập thì thành tích học tập
sẽ không tồi tệ như thế này!”
Vui chơi và học tập là hai hình thức đối lập và thống nhất, nếu chỉ biết học trẻ sẽ thì không thểtrưởng thành Vui chơi giúp trẻ mở rộng tầm nhìn, học được các giao lưu với bạn bè, giúp tư duyđược rèn luyện và phát triển
Chơi là chơi, học là học, vui chơi không phải là phần thưởng của học tập Nếu coi vui chơi làcông cụ, ngăn cách mối quan hệ giữa vui chơi và học tập một cách thô bạo thì rất tai hại
Có người trong lúc nhàn rỗi coi việc xem từ điển là một hình thức vui chơi giải trí, có người khiđầu óc mệt mỏi lấy việc giặt quần áo để thư giãn Vui chơi là bổ sung năng lượng cho học tập hàngngày, chơi không tốt, học cũng sẽ không tốt Chơi không tốt chính là việc những bạn nhỏ khôngbiết tự khống chế bản thân mình, vui chơi quá đà sẽ ảnh hưởng xấu tới việc học Thực ra, mọingười nên có nhận thức và thái độ đối với vui chơi một cách nghiêm túc, tại sao lại không thể vuichơi một cách khoa học? Tại sao lại không vui chơi một cách thoải mái? Tại sao lại không vui chơimột cách có mục đích? Các bậc phụ huynh nên hướng dẫn trẻ vui chơi một cách thông minh, chứkhông phải là chơi linh tinh, thích chơi gì thì chơi
4 Tuyệt đối không được cấm đoán vui chơi chính đáng của trẻ
Trang 7Nỗi lo lắng lớn nhất của các bậc phụ huynh chính là lo sợ trẻ ham chơi không học Vì vậy, họluôn lo sợ trẻ sẽ vui chơi quá đà nên đã hạn chế trẻ vui chơi, khi bị hạn chế trẻ có thể vui một cáchlén lút Sau khi xuất hiện tình trạng này cha mẹ lại bắt đầu cấm đoán trẻ chơi Nhưng ai cũng biếtrằng, tính ham chơi của trẻ vốn không thể hạn chế và cấm đoán được! Chơi chính là một phần tạonên cuộc sống của con người, đối với trẻ nhỏ, vui chơi không chỉ là một nhu cầu của cuộc sống màcòn là quyền lợi trong cuộc sống Nhà động vật tâm lí học nổi tiếng người Mĩ Harol đã từng nghiêncứu những con khỉ sống ở sông Hằng thuộc ấn Độ, sau khi nghiên cứu cho thấy: Những con khỉnhỏ chơi đùa cùng các con khỉ nhỏ khác sẽ có bản lĩnh hơn những con khỉ nhỏ sống đơn độc mộtmình, điều nay cũng có nghĩa là chúng thông minh hơn.
Anh em nhà phát minh máy bay người Mĩ Wrigh trong cuốn sách: “Chúng tôi đã phát minh ramáy bay như thế nào?” đã hồi ức lại một cách rất ý vị: “Chúng tôi thích máy bay từ khi chúng tôicòn nhỏ, cha mang về cho chúng tôi một đồ chơi nhỏ, dùng dây cao su làm động lực khiến nó baylên không trung Chúng tôi mô phỏng món đồ chơi này, làm thêm vài cái và đều có thể thànhcông ”
Chính thứ đồ chơi có thể bay lên được này đã khiến cho anh em Wrigh chơi một cách say mê, từ
đó khơi gợi ý tưởng sáng tạo máy bay Sau đó, qua nhiều lần tháo lắp, họ đã lắp thêm một máyđộng cơ và mái chèo hình xoắn ốc trên máy bay, khiến cho chiếc máy bay đầu tiên trên thế giới baylên trời Mái chèo hình xoắn ốc chính là loại mái chèo hình xoắn ốc trên món đồ chơi mà lúc niênthiếu họ từng chơi
Cha của Wight chính là người đã thông qua trò chơi để bồi dưỡng, huấn luyện Wight có thóiquen biết quan sát, biết tìm tòi suy nghĩ và tha thiết yêu thế giới tự nhiên
Cha của Wight đã tạo cho con mình một sân chơi bằng cách đắp cát dày 60 cm ngay trong sânnhà, xung quanh đều trồng các loại hoa và cây cối Wight ở trong đó ngắm hoa, bắt sâu, hình thànhnên tình cảm đối với thế giới tự nhiên Cha còn làm cho con trai những miếng gỗ, Wight dùngnhững miếng gỗ để xây nhà thờ có thành luỹ bao quanh, dựng cầu…, chính những việc này đã thúcđẩy sự phát triển trí tuệ và năng lực Cha của Wight kể lại: Tôi gần như chẳng mua đồ chơi gì cho
nó cả, nhưng nó đã chơi một cách say mê với số đồ chơi ít ỏi đó”
Cha của Wight muốn nhắc nhở các bậc phụ huynh rằng: Khi trẻ dùng nhưng tấm gỗ và hộp giấydựng nên nhà, cung điện thì đừng nên vì dọn dẹp nhà cửa mà phá hoại trò chơi của trẻ Như vậy sẽ
là vô tình tàn phá thế giới tinh thần của trẻ, không những ảnh hưởng tới sự vui chơi của trẻ mà còngây trở ngại cho ý tưởng và thành công trong tương lai của trẻ
Những ví dụ trên đã chứng minh rõ, phản đối trẻ vui chơi là không đúng đắn Ví dụ như trongkhi chơi đòi hỏi trẻ phải suy nghĩ tìm tòi, hãy cố gắng dành cho trẻ một không gian nhất định Nếubạn phát hiện trẻ hiếu kì mãnh liệt đối với những món đồ chơi phức tạp, “cái này được làm bằnggì?”, “tại sao lại chạy được?”, khi tính hiếu kì của trẻ lên đến đỉnh điểm, cha mẹ nên giúp trẻ tháo
đồ chơi ra, giải đáp tất cả những nghi hoặc của trẻ để trẻ có thể nắm rõ hơn cấu tạo của đồ chơi Trẻthích việc tháo lắp đồ chơi, đây là việc làm rất tốt cho tư duy Để trẻ suy nghĩ một cách lôgíc, cóthể coi một món đồ chơi thành một sản phẩm đã hoàn thành, cũng chính là đạt được kết luận trênphương diện lô gíc học Quá trình tháo dỡ đồ chơi chính là quá trình theo đuổi lôgíc Và quá trìnhnày lại chính là phương thức tốt nhất để giúp trẻ biết cách suy nghĩ, tìm tòi
Tóm lại, cha mẹ nên có cách nhìn đúng đắn đối với việc vui chơi của trẻ, vui chơi một cách sángtạo sẽ có tác dụng tích cực trong việc bồi dưỡng huấn luyện học tập và sức sáng tạo của trẻ Tất
Trang 8nhiên, nếu trẻ luôn “vui chơi một cách điên cuồng” thì nhất định phải ngăn chặn thói xấu này, vìthói xấu này có hại tới học tập và sự trưởng thành của trẻ Đồng thời, để trẻ biết vui chơi như thếnào thì cha mẹ cũng nên giúp đỡ và có những hướng dẫn đúng đắn.
5 Tìm ra được điểm trung tâm có thể thu hút những trẻ ham chơi
Nếu nắm vững được phương pháp giáo dục đứng đắn, những trẻ ham chơi nhất định có thể biếnthành những trẻ xuất sắc
Dưới đây là những ví dụ thành công trong việc giúp một trẻ ham chơi thành học sinh mẫu mực.Triệu Khải và Tuỳ Phùng Phùng là hai thằng hề trong lớp: không mắc lỗi lớn nhưng thườngxuyên mắc lỗi nhỏ Trường học quy định không được đem đồ chơi nhưng hai bạn bày ra đủ trò đểnghịch Trong giờ học, hai bạn lấy bút chì để “đá bóng bút chì”, gây sự chú ý của các bạn cùng lớp
Cô giáo trừng mắt nhìn thì lại ngồi yên như không có chuyện gì xảy ra Cô giáo quay lên bảng làhai bạn lại giả làm mặt quỷ khiến cả lớp cười ầm lên
Giờ ra chơi, hai bạn sáng tác ra các loại trò để gây cười Các bạn lắng nghe thì Tuỳ Phùng Phùnglại hoa chân múa tay kể: “Đại vương và Tiểu Nguyên vốn là đệ nhất thiên hạ, nếu không thì tại saocác anh hùng thời xưa đều thích tự xưng mình là “đại vương”, “bá vương”, “chủ sơn trại” Chúng tađều biết rằng “Nguyên Đán” là bắt đầu của một năm, cũng có nghĩa là “đệ nhất”, đại vương và TiểuNguyên vì muốn phát huy uy lực của mình nên đã kết hợp lại thành “chơi” (chữ “chơi ”trong tiếngTrung được ghép lại từ hai chữ “vương” và “nguyên”)
Thấy Tuỳ Phùng Phùng kể chuyện sinh động như vậy Triệu Khải cũng không chịu lép vế Trongchớp mắt, Triệu Khải cũng kể ngay một câu chuyện: “Người họ Vương và người họ Nguyên tranhluận xem ai có bản lĩnh hơn, kết quả là người anh hùng họ Vương đã dùng đầu đập vỡ lọ hoa quýgia truyền của người anh hùng họ Nguyên, anh hùng họ Nguyên ngồi nát vụn cái nệm ghế ngọc củanhà anh hùng họ Vương, cuối cùng vẫn không phân thắng bại Hai vị anh hùng thương lượng cùngtạo nên một chữ Anh hùng họ Vương dùng chữ cái đầu trong họ của mình, cũng có nghĩa là chữcái “w”; anh hùng họ Vương lấy phần đuôi trong họ của mình, cũng có nghĩa là vần “an” hai ngườighép thành một chữ mới chính là “chơi” Mỗi người một nửa, rất công bằng hợp lí”
Chúng ta hãy đến tận nhà để nghe ý kiến của các bậc phụ huynh Thật không ngờ, lần đến thămnhà này đã gây một chấn động lớn cho cô giáo Đây là 2 gia đình có hoàn cảnh hoàn toàn tráingược nhau Điều kiện gia đình nhà Triệu Khải vô cùng tốt: cha mẹ đều là giáo viên đại học, ông
bà ngoại có một công ty ở nước ngoài Triệu Khải có riêng phòng ngủ, phòng đọc sách, máy vitính, cả phòng toàn là sách, đủ các thể loại Thế nhưng Tuỳ Phùng Phùng lại không được may mắnnhư vậy, có một người chị 14 tuổi bị bệnh thiểu năng, nói còn không rõ ràng, mẹ mỗi ngày đều phảiđưa đến trường học thiểu năng ở xa Cha do bị tai nạn giao thông nên đi lại khó khăn Cả nhà 4người chen chúc nhau trong một căn hộ có một phòng khách và một phòng ngủ, cha và PhùngPhùng ngủ ở phòng khách còn mẹ và chị ngủ ở phòng ngủ
Quan niệm giáo dục của 2 gia đình cũng rất khác nhau Cha mẹ của Triệu Khải tiến hành “giáodục tố chất kiểu phương Tây” đối với con trai, cho rằng trẻ con nên thuận theo tự nhiên, lớn lên sẽ
tự ổn Vì vậy, cha của Triệu Khải không hề quan tâm đến những lời cô giáo nói về những biểu hiệnxấu của Triệu khải ở trên lớp, còn mẹ Triệu Khải vẫn cho rằng việc cô giáo giáo dục phê bình đốivới con trai là cần thiết
Trang 9Tuỳ Phùng Phùng sống trong một gia đình nghèo khó, cả nhà chỉ dựa vào một mình mẹ MẹPhùng Phùng là một người phụ nữ mạnh mẽ kiên cường, bao nhiêu hi vọng của mẹ đều hướng cảvào Phùng Phùng, bà đã nói một câu và đã để lại ấn tượng sâu đậm nhất trong lòng cô giáo: “Côxem, con gái tôi thế này, chồng thế này, nếu con trai mà không cố gắng thì thật sự tôi sống chẳngcòn có ý nghĩa gì nữa!”
Biết dùng cách gì để có thể làm chấn động và thay đổi tư tưởng của 2 đứa trẻ của hai gia đình?
Cô giáo quyết định cho 2 đứa trẻ hoán đổi vị trí cho nhau một lần, cả hai cùng đến ở nhà của đốiphương, xem cuộc sống của nhau ra sao
Theo đề nghị của giáo viên, vào sáng thứ 7, cha Triệu Khải dùng ô tô con chở Triệu Khải đếncửa nhà Tuỳ Phùng Phùng Triệu Khải bước vào nhà Tuỳ Phùng Phùng Trời mùa hè nóng nực,nhưng họ cũng không bật chiếc quạt điện con con ở trên đỉnh đầu vì để tiết kiệm được chút tiềnđiện mỗi tháng Mẹ Phùng Phùng rót cho Triệu Khải một cốc nước, Triệu Khải đón lấy nhưngkhông thể nào uống nổi Cậu ra nói với cha đang đợi ở ngoài: “Cha về trước đi, không cần đợi conđâu, con đi xe bus là được rồi” Cha không hiểu nổi vì sao con trai đột nhiên sao lại thay đổi nhưvậy Nhưng tất cả việc này mẹ Phùng Phùng đều nhìn thấy
Trước khi về, Triệu Khải có mời Phùng Phùng đến nhà mình chơi nhưng mẹ Phùng Phùng đãkhéo léo từ chối Mặc dù cô giáo cũng khiến nghị như vậy, Phùng Phùng cũng không hiểu tại sao,
mẹ vốn luôn tôn trọng cô giáo, tại sao cô giáo yêu cầu mình đến nhà Triệu Khải chơi mà mẹ lạikhông đồng ý?
Những lời nói của mẹ có ý nghĩa rất sâu đậm: “Phùng Phùng, con xem Triệu Khải mặc toànhàng hiệu, ngồi xe hơi nổi tiếng, có thể thấy cuộc sống của họ rất tốt Cuộc sống của chúng ta mặc
dù khó khăn, nhưng tâm hồn cũng rất thanh thản Mẹ không muốn con nhìn thấy cuộc sống của con
và của bạn có sự khác biệt lớn đến nhường ấy, mẹ không hi vọng con vì thế mà cảm thấy chán nản,buồn rầu hay bất hạnh, như vậy con sẽ mất đi rất nhiều niềm vui Con ơi, mẹ hi vọng con có thểsống những tháng ngày hạnh phúc, nhưng điều này phải dựa vào sự cố gắng của con mới được!”Phùng Phùng gật đầu, cậu không muốn mẹ phải lo lắng cho mình nữa Chị và cha đã đủ làm cho
mẹ thương tâm lắm rồi, mình sẽ không đi là được chứ gì Quả thật là sinh ra trong một gia đình khókhăn như này, muốn có được một cuộc sống tốt thì nhất định phải dựa vào chính bản thân mình.Trên đường về nhà, tâm trạng của Triệu Khải rất bất định, từ trước đến giờ cậu chưa từng biếthoàn cảnh gia đình của người bạn học thông minh và nghịch ngợm giống mình lại tồi tệ đến như.Cậu nhớ đến việc mình thường xuyên ăn ở nhà hàng Macdonal và KFC, vậy mà lúc cô giáo phátphiếu giảm giá cho các bạn, Tuỳ Phùng Phùng nói với cậu: “Đồ ăn trong đó toàn là đồ ăn Tây,không có nhiều dinh dưỡng bằng đồ ăn Trung Quốc, tôi không ăn, tặng bạn đấy” rồi nhét phiếugiảm giá vào cặp sách cậu Cậu còn nhớ lến lần đi picnic, cậu đem rất nhiều đồ ăn ngon, trên đường
đi luôn miệng ăn Nhưng Tuỳ Phùng Phùng chỉ đến lúc ăn cơm thì mới đưa ra hai quả trứng gà vàmột cái bánh bao
Từng hồi ức diễn ra trong đầu Triệu Khải, đột nhiên cậu hiểu ra tại sao cô giáo lại sắp xếp chocậu đến chơi nhà Triệu Khải
Triệu Khải về nhà kể cho mẹ nghe về những điều mình nhìn và nghe thấy ở nhà Phùng Phùng
Mẹ đã nói một câu: “Khải con, hi vọng con chỉ đi một lần này thôi” Câu nói của mẹ rất ngắn gọnnhưng cậu đã hiểu Cậu cũng chỉ đi để cảm nhận một lần này thôi, một lần này cũng đủ để khiến
Trang 10cậu hiểu được rằng mình có đầy đủ mọi thứ nhưng chưa bao giờ biết trân trọng điều đó, suốt ngàychỉ biết làm trò ngốc nghếch ở trường, thật là vô vị!
Cậu nói với mẹ: “Đi lần này con đã nhìn thấy rõ sự không cầu tiến của mình từ trước đến giờ.Hoàn cảnh sống của con tốt như vậy mà con lại không biết trân trọng nó, mẹ ơi, con sẽ ghi nhớ lần
đi này”
Từ đó Triệu Khải như trở thành một người khác Cậu không còn bày trò nghịch ngợm như dínhbăng dính vào mông cô giáo nữa, không nói leo và nói chuyện vô kỉ luật trong lớp nữa Cậu trầmtĩnh hơn, thậm chí dành nhiều thời gian trò chuyện tâm sự cùng Phùng Phùng Hai cậu đã trở thànhmột đôi bạn thân thiết, trò chuyện tâm tình
Các thầy cô giáo đều cảm thấy hai bạn học sinh này đã thay đổi chỉ trong nháy mắt, cha mẹ cũngkhen hai bạn đã lớn rồi Trong lần thi đại học năm 2002, hai bạn nhỏ đã từng không được mọingười coi là ngoan ngoan đã cùng nhau thi đỗ vào trường ngoại ngữ nổi tiếng nghiêm ngặt
Con người không thể tự mình phát triển một cách thuần tuý, con người cần được người khácgiúp sửa chữa những hành vi sai lầm của mình, nếu không chịu dựng qua sự trói buộc, hạn chế thìrất khó trưởng thành được, đây chính là những phiền não và khó khăn mà chúng ta thường nhắcđến Triệu Khải cần chính là sự trói buộc này, nhưng không có nghĩa là áp đặt cho cậu, mà phảichuyển hoá thành nhu cầu mãnh liệt từ chính nội tâm cậu Cậu tìm được thứ có thể trói buộc hành
vi của cậu trong ngôi nhà của Tuỳ Phùng Phùng, đó chính là tự cường Một cuộc sống đầy đủ sungtúc cần có một trái tim thuần khiết biết vươn lên Trong thời khắc ở trong ngôi nhà của Tuỳ PhùngPhùng, cậu đã hiểu rằng, thực ra từ trước đến giờ cậu luôn là một kẻ ăn mày về mặt tinh thần, sựđầy đủ, giàu có đã khiến cậu không biết nên theo đuổi cái gì, và bây giờ thì cậu đã hiểu rõ cả
Bậc làm cha mẹ chúng ta có thể nhằm vào đặc điểm của trẻ, tìm ra điểm trung tâm có thể khuấyđộng được trẻ, dựa vào kinh nghiệm ở trên để cứu con trẻ thoát khỏi vũng bùn lầy của sự ham chơi
II Tìm ra vấn đề then chốt trong thói ham chơi của trẻ
Trẻ ham chơi, cha mẹ nên đặc biệt quan tâm, phân tích nguyên nhân chính của việc ham chơi,rồi sau đó dựa vào những nguyên nhân đã tìm ra được để trị đúng bệnh Giao lưu, trò chuyện cùngtrẻ, dùng những phương pháp hữu hiệu để sửa chữa thói ham chơi Đây chính là bước đầu tiên đểhướng dẫn trẻ ham chơi từ bỏ được thói quen xấu và cũng chính là một bước vô cùng quan trọng.Trong quá trình tìm hiểu vì sao trẻ ham chơi, trước tiên bậc làm cha mẹ nên có sự nhận biết rõ ràng
về sự khác biệt giữa vui chơi thông thường và ham chơi, phần lớn các trẻ thích vui chơi không hềsai trái, không thể tuỳ tiện chụp mũ cho trẻ tội danh “ham chơi hết thuốc chữa” Cần phải tìm rađược vấn đề then chốt trong thói ham chơi của trẻ nằm ở đâu, trước tiên nên xem xét lại xem hoàncảnh gia đình và phương pháp giáo dục của mình có vấn đề gì không, sau đó tìm ra nguyên nhântrong bản thân trẻ, giúp trẻ hình thành lí tưởng, bồi dưỡng lòng tự tin, kích thích tính ham học hỏi,bồi dưỡng, huấn luyện tố chất lành mạnh, ngăn chặn ảnh hưởng của những nhân tố xã hội xấu Cha
mẹ và con trẻ dựa trên nền tảng cơ bản cùng giao lưu, tìm hiểu và tự khắc phục những khuyết điểmcủa bản thân mới thay đổi được thói ham chơi, giải quyết được những xung đột mâu thuẫn giữa họctập và vui chơi
1 Trẻ ham chơi, cha mẹ không thể thoái thác trách nhiệm
Trang 11Nguyên nhân chủ yếu trong gia đình tạo nên thói ham chơi ở trẻ được biểu hiện bằng những lờichì trích và châm chọc, quá quan tâm đến mục đích bên ngoài của việc học, từ đó khiến cho trẻkhông cảm nhận được niềm vui đích thực trong học tập.
Mẹ của Lạc Lạc trong khi hỏi ý kiến một vị chuyên gia giáo dục đã nói: “Lạc Lạc ngày càngham chơi, vừa nghe nhắc đến học là nhăn mày, nhăn mặt lại Thật chả giống hồi nhỏ chút nào! Hồi
đó trẻ tự mình cầm bút viết chữ, yêu cầu chúng tôi kể chuyện cho nghe bây giờ lại không bằnghồi trước”
Trẻ vì sao dần dần lại không thích học nữa? Chuyên gia hỏi những tình hình có liên quan, nghe
mẹ Lạc Lạc kể, phân tích một cách kĩ lưỡng nguyên nhân, nhận định rằng một trong những nguyênnhân quan trọng là do thái độ không đúng đắn của cha mẹ đối với việc học của trẻ
(1) Hay chì trích và châm chọc trẻ
Ví dụ, trẻ thường xuyên nghe những câu trách mắng răn dạy của cha mẹ như, “con chỉ biết mỗiviệc chơi, không chăm chỉ chút nào cả Ngày nào cũng đi học mà bài thi được điểm thế này? Lúcchơi thì hăng hái thế mà vừa nhắc đến học bài lại ỉu xìu.”
Rõ ràng những lời trách mắng này luôn khiến trẻ gắn liền tâm trạng không vui và học tập lại vớinhau Dần dần trẻ sẽ càng ham chơi
(2) Quá coi trọng môn học bị thành tích kém của trẻ, khiến trẻ mất đi sự tự tin và hứng thú tronghọc tập
Thành tích môn ngữ văn và tự nhiên của Lạc Lạc vốn rất khá, nhưng thành tích của môn toán thìlại không được lí tưởng cho lắm Mới bước vào năm lớp hai nhưng môn toán thường không đạt tiêuchuẩn Vì vậy tổng điểm thành tích của em thường đứng ở gần cuối lớp Mẹ rất lo lắng, thường nóivới con trai: “Môn toán của con kém thì ở nhà cần phải học thêm, nếu không sau này sẽ càng khôngtheo kịp” Lạc Lạc cũng luôn nói là môn toán của mình “đúng là kém”, nhưng cậu vốn không hềmuốn bỏ công sức ra để học thêm môn toán, cậu cảm thấy môn toán rất khó, rất đáng ghét Cứ vàotiết toán là cậu ngủ gật hoặc nghịch ngợm linh tinh
(3) Quá quan tâm đến mục đích bên ngoài của việc học khiến trẻ không cảm nhận được niềm vuiđích thực trong học tập
Mẹ Lạc Lạc luôn yêu cầu con như sau: “Cố gắng lên, con phải trở thành một trong số mười họcsinh đứng đầu lớp mới được Có thành tích tốt con mới có thể thi được vào trường điểm cấp hai,sau đó mới vào được trường điểm cấp 3 rồi lên đến trường đại học nổi tiếng Như vậy sẽ khôngphải lo nghĩ gì về tiền đồ của con nữa Đắng trước ngọt sau, bây giờ hơi vất vả một chút nhưng con
sẽ có một tương lai rộng mở” Đối với một học sinh tiểu học thì việc muốn trẻ kiên trì mười nămđèn sách để đổi lấy một tiền đồ sáng lạn trong tương lai là quá trừu tượng và xa vời Tương lai làthế nào? Sao bây giờ lại phải “vất vả” để đổi lấy một “tương lai” mập mờ kia chứ?
(4) So sánh thành tích học tập của trẻ với các bạn học khác
Cha mẹ Lạc Lạc khao khát so sánh thành tích học tập của con mình với trẻ nhà khác Sau mỗilần kiểm tra, họ không quan tâm xem Lạc Lạc có tiến bộ hơn trước hay không, có chỗ nào còn chưahiểu rõ mà lại nói: “Sao vẫn đứng thứ 26, sao không tiến bộ gì chứ?” Dần dần, Lạc Lạc chán ghét
và luôn nghĩ rằng: Cậu có cố gắng thế nào thì cũng luôn có bạn học giỏi hơn cậu, cha mẹ cũng sẽ
Trang 12không bao giờ vừa lòng Từ đó cậu không có được sự tự tin để học tập nữa, chỉ cần có bạn gọi làcậu chạy đi chơi ngay.
Ví dụ trên có tính tiêu biểu sâu sắc, đều là do nguyên nhân gia đình dẫn đến việc trẻ chán học vàham chơi
Sau khi phân tích tình hình các gia đình có trẻ ham chơi, chuyên gia cho ra rằng:
Cha mẹ nên hiểu được rằng, trong một lớp học, số học sinh đứng đầu luôn chỉ có thể là số ít.Việc yêu cầu trẻ là một trong số học sinh đứng đầu lớp, đối với trẻ là một việc rất khó thực hiện.Trẻ rất hi vọng nhận được sự công nhận và biểu dương Nếu như trong học tập trẻ không thể thểhiện được ưu điểm của mình, trẻ chỉ có thể vứt bỏ việc học và chuyển sang vui chơi, thậm chí cóthể làm “tiểu bá vương”, “tiểu đại ca”… trong một nhóm nhỏ
Thông qua những phân tích ở trên, các bậc phụ huynh nên nhận thức được rằng, việc trẻ hamchơi có nguồn gốc sâu xa từ gia đình Cha mẹ trong quá trình giáo dục và bồi dưỡng huấn luyện trẻ,nhất định phải chú ý vận dụng những phương pháp giáo dục tốt, nâng cao sự hăng say học tập củatrẻ, từ đó thực sự xoá bỏ thói ham chơi, bỏ bê việc học của trẻ
2 Thiếu lí tưởng, trẻ sẽ rơi vào vũng bùn ham chơi
Trong tiến trình của đời người, lí tưởng luôn là bó buốc rực cháy Những trẻ thiếu lí tưởng tất sẽhành động một cách mệt mỏi, tinh thần sa sút, làm những trò ngốc nghếch, không có chút sức lựcnào để học tập, đã tự vứt bỏ những tháng năm quý giá của tuổi thanh xuân
Có một câu chuyện thế này:
Ngô Tiểu Cương và Ngô Tiểu Lượng là hai anh em sinh đôi, trông rất đáng yêu, nhanh nhẹn sôinổi Lúc bắt đầu đi học thì thành tích của hai anh em ngang bằng nhau và cùng nhau thi đua Cha
mẹ thấy vậy thì rất vui Nhưng đến năm lớp 4, thành tích của Tiểu Lượng bắt đầu đi xuống, hơnnữa càng ngày càng chìm đắm vào các trò chơi điện tử và các chương trình ti vi, thường xuyênkhông làm bài tập về nhà, về sau lại thường xuất hiên hiện tượng trốn học Cha mẹ vô cùng lo lắng.Một hôm, cha mẹ gọi hai anh em lại, mở ra một thảo luận về đề tài lí tưởng
- Cha hỏi Tiểu Cương: “Lí tưởng của con là gì?”
- “Con muốn trở thành một nhà thiên văn học, nghiên cứu khám phá những bí ẩn của các thiênthể”, Tiểu Cương nói
- “Thế để thực hiện lí tưởng của mình thì con phải làm thế nào?”
- “Con cần phải cố gắng học tập để có được kiến thức cơ bản”
Cha mỉm cười mãn nguyện, rồi hỏi Tiểu Lượng: “Lí tưởng của con là gì?” Tiểu Lượng lập tứctrả lời: “Con vẫn chưa nghĩ đến những vấn đề này, đợi con lớn lên rồi hãy nói” Cha nghe xongtrong lòng rất lo lắng, thường xuyên chuyện trò tâm sự cùng Tiểu Lượng, đồng thời tiến hành giáodục nhưng Tiểu Lượng vẫn không nghe lời, cậu cho ràng mọi việc trong tương lai đều do số phậnđịnh đoạt Cuối cùng, Tiểu Cương nhờ sự chăm chỉ nỗ lực của mình đã thi đỗ vào một trường điểmcấp 3 với thành tích xuất sắc, còn Tiểu Lượng do không có chút lí tưởng và mục tiêu nào cả nênngày càng lún sâu vào tình trạng chán học, cả ngày chỉ vui chơi, hơn nữa do một lần quây đánh tậpthể khiến nạn nhân trọng thương, chưa kịp tốt nghiệp cấp hai đã phải vào trại giáo dục tuổi vị thànhniên
Trang 13Câu chuyện này nói với chúng ta: Lí tưởng như một ngọn đèn sáng, nó chiếu sáng và soi đường,chỉ lối cho cuộc đời chúng ta, kích thích và cơ vũ động viên chúng ta không ngừng cầu tiến và theođuổi; một khi bị mất ngọn đền sáng này, tất cả mọi thứ đều trở nên uổng công vô ích.
Con người cần phải có lí tưởng và theo đuổi Trong suốt cuộc đời trẻ, lí tưởng là bó buốc cháyrực cháy trong lòng trẻ, nó chiếu sáng con đường đi phía trước của tr Lí tưởng là nguồn nănglượng không bao giờ cạn trong hành trình tiến lên phía trước, khám phá những tiềm năng ẩn giấutrong trái tim trẻ, khiến những hoạt động tâm lí như cảm nhận về tri thức, trí nhớ, tư duy, tình cảm,
ý chí hợp thành một lực tổng hợp, từ đó có thể chiến thắng tất cả mọi trở ngại Cổ nhân đã từngnói: “Con người nếu không có chí, lơ đễnh không tập trung, có học thì cũng không thành công”.Một người không có lí tưởng sẽ không thể hiểu được ý nghĩa đích thực của cuộc sống, tâm trạngchán chường, hành động uể oải, ảm đạm, phí hoài cả một đời Tác gia nổi tiếng người Nga Gorki đãtừng nói một câu văn có ý nghĩa hình tượng vô cùng sâu sắc: “Khi mà thế giới tự nhiên tước đoạt đikhả năng dùng bốn chi để bò của con người thì lại cho họ một cây gậy chống, đó chính là lí tưởng”.Mong rằng các bậc phụ huynh hãy nói câu nói này cho con mình để chúng hiểu rõ rằng: Con ngườicần phải có lí tưởng, lí tưởng chính là “cây gậy chống”, là chỗ đựa tinh thần của con người, thanhthiếu niên nếu như thiếu đi lí tưởng và sự theo đuổi thì tất yếu sẽ rơi vào vũng bùn ham chơi
3 Mất tự tin, trẻ sẽ tự ti và chuyển sang ham chơi
Những trẻ thiếu sự tự tin đối với học tập luôn nghi ngờ mình không phải là người thích hợp vớiviệc học Thái độ không tự tin này sẽ làm cho trẻ không muốn học tập, dẫn đến ham chơi, đâychính là một điều tối kị trong học tập
Trong thực tế có thể nhận thấy, những học sinh có thành tích tốt thì càng học càng hăng say;những học sinh kém thì ngược lại, chán ghét sách vở, không có hứng thú đối với việc học, đặc biệtkhi nhìn thấy bạn học cái gì cũng giỏi thì lại càng biểu hiện tâm lí chán học, thất vọng và tự ti Cáctrẻ rất dễ rơi vào tình trạng đã sai rồi thì cho sai luôn, lấy việc chơi để giết thời gian Vương TiểuCương chính là một ví dụ như vậy:
Vương Tiểu Cương là học sinh lớp sáu, thành tích học tập của cậu rất kém, mặc dù cha mẹ hàngngày luôn hỏi cặn kẽ và yêu cầu cậu cố gắng chăm chỉ học tập, nhưng thành tích của cậu vẫn khó
mà thay đổi được Do vậy mà cậu cảm thấy rất tự ti, luôn nghĩ rằng mọi người giỏi hơn mình, thậmchí còn muốn bỏ học nửa chừng
Cảm giác tự ti khiến cho Vương Tiểu Cương ngày càng vô vọng, cậu thậm chí còn cho rằngmình không có khả năng học tập, cho dù có học tiếp thì cũng không thể học giỏi được, do vậy đãrơi vào vực thẳm của sự ham chơi
Từ tấm gương của Vương Tiểu Cương chúng ta có thể thấy rằng, thiếu sự tự tin, tự ti là nhân tốquan trọng dẫn đến việc trẻ ham chơi
Những trẻ mất đi sự tự tin luôn tự nghi ngờ khả năng của mình, nói mình không thích hợp vớiviệc học, không học giỏi được bất cứ môn học nào; chỉ nhìn thấy các bạn khác đạt được thành tíchtốt nhưng không nhìn thấy được những ban đó phải bỏ ra bao nhiêu công sức và sự cố gắng để cóđược thành tích hiện tại Lúc mình không bằng được bạn thì tự cho rằng mình vô dụng, tự đánh giáthấp năng lực của mình, cho rằng mình không thể làm tốt bất cứ việc gì, đã sai rồi thì cho sai luôn.Khi làm một việc gì thì thường xuyên nghĩ theo chiều hướng xấu, rụt rè sợ sệt nhưng vẫn luôn mắc
Trang 14sai lầm, hơn nữa có lúc mất đi sự tự tin đối với một số môn học, thấy gai mắt đối với tất cả nhữngthứ liên quan đến, tâm trạng phiền muộn, lấy vui chơi cho đỡ buồn.
Rất nhiều trẻ có thành tích học tập kém nhưng không phải là “không phù hợp với việc học” nhưcách nói của trẻ Chúng có suy nghĩ là mình vô dụng bởi vì chúng không có sự tự tin Tâm trạngkhông tự tin này sẽ dẫn đến việc trẻ không cố gắng, tạo thành tính ham chơi
Những trẻ không tự tin không chịu đựng được gian khổ và trở ngại, do không có lòng tin với bảnthân mình Một câu hỏi hơi khó là chúng có thể từ bỏ Nhưng không chỉ là một một câu hỏi, trẻ dầndần từ bỏ cả môn học
Cha mẹ nên giúp cho trẻ hiểu rằng, con người, chỉ có tin vào bản thân mình thì mới có thể cócàng nhiều không gian tự do Cho nên, dù trên phương diện học tập hay các mặt khác của cuộcsống đều nên tin vào năng lực và trình độ của bản thân, tin là mình có thể làm tốt, như vậy mới cóthể tiến bộ, có gặt hái, từ đó mới thoát ra khỏi bóng đen của sự ham chơi
Tất nhiên tự tin không phải là tự coi mình là thiên tài, có thể không coi ai ra gì, cho mình là nhất,
tự cao tự đại Tự tin là tin vào năng lực của mình, bỏ công sức ra làm việc gì thì sẽ có gặt hái Cho
dù gặp phải khó khăn trước mắt, cũng phải tin rằng chỉ cần mình phát huy hết khả năng của mình,chịu động não, chịu suy nghĩ tìm tòi, khó khăn cuối cùng cũng được giải quyết
4 Thiếu động lực, trẻ không ham muốn tìm tòi, khám phá dẫn đến ham chơi
Trên con đường học hỏi tìm tòi tri thức, trẻ sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn Nếu như trẻ không
có động lực học tập mạnh mẽ, thái độ học tập nghiêm túc thì sẽ rất khó bước qua bậc cao trướcmặt
Tìm tòi, học hỏi kiến thức là nhu cầu chính đáng của trẻ, chẳng có đứa trẻ đầu óc hoàn hảo khoẻmạnh nào lại không muốn đạt được những tri thức ở mọi phương diện Nhưng trong cuộc sống thực
tế, sự tìm tòi, học hỏi kiến thức của trẻ có sự khác biệt rất lớn, không đồng đều, hoặc mãnh liệthoặc yếu ớt Vậy tại sao lại xuất hiện sự khác biệt giữa ham muốn tìm tòi, khám phá mãnh liệt vàkhông mãnh liệt? Đây chính là kết quả của các yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài Khi lòngmong muốn tìm tòi học hỏi kiến thức của một đứa trẻ được thoả mãn, hơn nữa lại không ngừng cóđược những sự đánh giá, khẳng định khả năng của trẻ thì trẻ sẽ có tâm lí vui vẻ để thể nghiệm, lòngmong muốn tìm tòi học hỏi kiến thức của trẻ sẽ ngày càng mãnh liệt, thái độ học tập sẽ ngày càngnghiêm túc Nếu như lòng mong muốn tìm tòi, học hỏi kiến thức của một đứa trẻ không được thoảmãn, hơn nữa lại thường phải nhận những lời phê bình, trẻ không có được niềm vui sướng của sựthành công, lòng mong muốn tìm tòi học hỏi kiến thức sẽ giảm xuống, hơn nữa thái độ học tậpcũng sẽ không nghiêm túc, lười học, từ đó dẫn đến ham chơi
Có thể nói, việc trẻ ham chơi là do lòng mong muốn tìm tòi, học hỏi kiến thức của trẻ không đủmãnh liệt tạo nên Nói một cách cụ thể, trẻ ham chơi thiếu động lực mong muốn học hỏi kiến thức,nguyên nhân là:
(1) Trẻ không có mục tiêu học tập
Không có mục tiêu học tập chính là trong tâm hồn trẻ không có khát vọng, mơ ước đối với tươnglai, đồng thời trong quá trình học tập lại không có được phương hướng học tập đúng đắn Khôngbiết vì sao phải học, cũng không biết nên nên làm thế nào để cố gắng Đối với những trẻ như vậy,cha mẹ nên: Một là, phải gợi ý hình thành cho trẻ lí tưởng, đồng thời nói cho trẻ biết thông qua cốgắng thì sẽ thực hiện được lí tưởng Hai là, thông qua việc cổ vũ, động viên và tán thưởng trẻ tìm
Trang 15thấy tấm gương và phát hiện được “điểm sáng” của bản thân Ba là, mục tiêu cụ thể rõ ràng, đồngthời hướng dẫn trẻ đặt ra từng bước hành động thiết thực, từng bước thực hiện mục tiêu.
(2) Quá trình học tập thiếu động lực đi đến thành công
Những trẻ ham chơi luôn có biểu hiện chán học, không tập trung làm bài tập và nghe giảng,chúng tập trung rất ít tinh thần và sức lực vào việc học, khả năng của trẻ không được vận dụng vàphát huy Phần lớn trẻ ham chơi không phải là do trình độ, trí tuệ và năng lực kém mà là do hoạtđộng trí tuệ chưa được phát huy, chưa tạo thành thói quen đúng đắn Chỉ cần có phương pháp giáodục đúng, trẻ ham chơi hoàn toàn có thể phát huy hết trí tuệ, năng lực của mình và có thể trở thànhhọc sinh xuất sắc Vì vậy, cha mẹ nên có lòng tin đối với việc thay đổi thói ham chơi của trẻ
(3) Thiếu cảm giác thành công
Thiếu cảm giác thành công, nói một cách dễ hiểu là chưa cảm nhận được niềm vui của việc học,trong tâm lí chưa tìm thất sự cân bằng giữa công sức bỏ ra và thành quả thu được, tự nhiên sẽkhông thích học nữa Đối với những trẻ này, cha mẹ và giáo viên nên kịp thời có sự cổ vũ độngviên tích cực Nếu trẻ mới chỉ tiếp thu được kiến thức mà chưa đạt thành tích trong học tập thì cầnphải khơi nguồn cảm hứng học tập cho trẻ, khai thác tiềm năng học tập của trẻ, củng cố và thúc đẩynăng lực học tập của trẻ Khi trẻ có một số kĩ năng nhất định, hơn nữa có thể chủ động vận dụngnhững kiến thức đã học để tự giải quyết vấn đề, trẻ sẽ có thể có được sự vui sướng của cảm giácthành công, từ đó sửa được hẳn thói ham chơi
5 Tâm trạng tiêu cực dẫn đến ham chơi
Tố chất tâm lí lành mạnh, tâm trạng tích cực vươn lên là năng lượng giúp con người phấn đấu,tâm trạng tiêu cực có thể chặt đứt đôi cánh bay đến thành công Hai tâm trạng hoàn toàn trái ngượcnhau được phân định rạch ròi trong quá trình trưởng thành của trẻ
Tố chất tâm lí kém, tâm trạng không ổn định là một nhân tố quan trọng trọng dẫn đến việc trẻham chơi Ta có thể phát hiện một số vấn đề tâm lí ở những trẻ ham chơi:
- Có việc làm vi phạm kỉ luật và chuẩn mực đạo đức chung
- Những thói quen xấu đã hình thành rất khó sửa chữa, uốn nắn, sửa rồi rất có thể lại mắc lại
- Lúc ở trên lớp và làm bài tập đều không thể chuyên tâm, vì ham chơi thành tích không tiến bộ
Ý chí được tôi luyện trong thực tế, nó có mối mối liên hệ với sự khắc phục khó khăn, chiếnthắng được khó khăn càng nhiều càng rèn luyện được ý chí
(2) Lòng tự tôn bị tổn thương, nảy sinh tâm lí chống đối
Những trẻ ham chơi do ở trường không được sự quan tâm và coi trọng của giáo viên, ở nhà cũngthường xuyên bị cha mẹ trắch mắng, giáo huấn Vì vậy lòng tự tôn của trẻ thường bị tổn thương, từ
Trang 16đó tạo thành tâm lí chống đối của trẻ đối với giáo viên và cha mẹ, cố ý gây chuyện với giáo viên vàcha mẹ Tâm lí này sẽ làm giảm hiệu quả tích cực của giáo dục gia đình và nhà trường.
(3) Thiếu sự tự tin và ý chí cầu tiến
Không có chí cầu tiến là một đặc trưng tâm lí của trẻ ham chơi và luôn có quan hệ mật thiết đốivới thiếu hoặc mất đi sự tự tin Nguyên nhân khách quan tạo nên việc trẻ thiếu hay mất đi sự tự tintrong học tập có thể do hai nguyên nhân sau: Một là, do thiếu tiết học hoặc do thiếu sót trong bàigiảng của giáo viên khiến trẻ không hoàn toàn nắm vững và củng cố được một sồ kiến thức, kĩnăng của môn học đó, từ đó không theo kịp tiến độ của bài giảng của giáo viên Dần dần trẻ khôngchỉ mất đi sự tự tin trong học tập, mà từ đó còn có thể hình thành nên tính cách thiếu tự tin Hai là,thái độ của cha mẹ đối với trẻ thường ảnh hưởng tới thái độ của trẻ đối với bản thân mình Do vậy,khi cha mẹ yêu cầu quá nóng vội hay đặt kì vọng quá cao vào việc học của trẻ, đánh giá quá thấpthành tích học tập, thậm chí hoài nghi năng lực học tập của trẻ đều có khả năng làm giảm hoặcmất đi sự tự tin học tập của trẻ, nghĩ rằng bất luận mình có cố gắng thế nào đi nữa thì cũng khôngthể nào đạt được thành tích tốt Do tâm trạng không tốt này trẻ sẽ không nghiêm túc, chăm chỉ họctập nữa, thành tích học tập đương nhiên cũng sẽ không tốt
Điều then chốt để thay đổi thói ham chơi của trẻ chính là phải nâng cao sự tự tin học tập và loại
bỏ đặc điểm tính cách thiếu tự tin của trẻ Đương nhiên, cha mẹ trước tiên phải thay đổi thái độhoài nghi đối với trẻ Trong cuộc sống hằng ngày, cha mẹ nên chú ý động viên, khuyến khích trẻ,đặt ra những câu hỏi hay yêu cầu đòi hỏi trẻ phải thông qua sự cố gắng mới có thể trả lời hay thựchiện được Khi trẻ làm tốt những việc cha mẹ yêu cầu và có biểu hiện tốt cha mẹ cần có những lờikhen ngợi thích hợp để nâng cao sự tự tin của trẻ
6 “Gần mực thì đen”, hoàn cảnh gia đình không tốt dẫn đến trẻ ham chơi
Hoàn cảnh gia đình có tính chất quyết định đối với sự trưởng thành của trẻ Từng việc nhỏ nhặttrong gia đình và những hành vi giáo dục của cha mẹ luôn có ảnh hưởng tới tính cách, thói quen, tưtưởng trong đời sống và học tập của trẻ
“Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” Đối với những trẻ ham chơi, hoàn cảnh gia đình vô cùngquan trọng Do đó, cha mẹ khi phân tích vấn đề then chốt dẫn đến thói ham chơi của trẻ, đừng quênnhìn kĩ lại mình, suy nghĩ đến hoàn cảnh gia đình mình
(1) Các mối quan hệ xã hội của gia đình
Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất vàtinh thần của trẻ Những gia đình thường xuyên cãi cọ ầm ĩ, đòi li hôn hay phân chia tài sản sẽ làmnảy sinh tâm lí bất ổn, không được sống trong tình yêu thương, buồn bực và sợ hãi… dẫn đến tưtưởng sa sút, không có động lực học tập, dùng tivi, trò chơi hoặc các hình thức khác để giết thờigian, từ đó hình thành thói ham chơi
(2) Cách giáo dục tư tưởng, phẩm chất đạo đức của gia đình đối với trẻ
Yêu cầu nghiêm khắc đối với trẻ về mặt tư tưởng, phẩm chất đạo đức, thường xuyên giáo dục làviệc cần thiết đối với giáo dục gia đình Tuy nhiên, về những yêu cầu này, giữa các gia đình đều có
sự khác biệt lớn, nó phản ánh trình độ thực tế và mức độ tự giác của giáo dục gia đình Có gia đìnhchỉ biết kì vọng vào trẻ, không đặt ra những yêu cầu cụ thể, cũng không thường xuyên làm tốt côngtác giáo dục Những có gia đình không chỉ kì vọng vào trẻ mà còn thường xuyên đưa ra những yêu
Trang 17cầu cụ thể, kịp thời làm tốt công tác giáo dục Những phương pháp giáo dục khác nhau sẽ dẫn đếnnhững kết quả giáo dục không giống nhau.
(3) Cha mẹ có tôn trọng nhân cách của con trẻ hay không?
Dùng phương pháp giáo dục thuyết phục một cách kiên nhẫn, không dùng “hình thức ngược đãi”vừa là vấn đề tư tưởng giáo dục vừa là vấn đề phương pháp giáo dục Có một số bậc phụ huynh cónhững biểu hiện rất tốt, nhưng lại mà tư tưởng phong kiến, không tôn trọng nhân cách của con trẻ,không coi trọng dân chủ, không sử dụng hình thức giáo dục thuyết phục mà lại dùng phương phápsai lầm như mắng nhiếc, châm chọc, chế giễu trẻ , dùng các loại hình phạt và cưỡng chế, kết quảluôn là “ép” trẻ vào con đường ham chơi không có lối về
(4) Cha mẹ kì vọng vào trẻ có phù hợp với khả năng của trẻ hay không?
Hầu như tất cả các bậc cha mẹ đều đã từng đặt những hy vọng tốt đẹp vào con mình Tuỳ theo
độ tuổi tăng dần và những biểu của trẻ, kì vọng của cha mẹ cũng có những biến đổi lớn Cácchuyên gia đã từng tiến hành điều tra các bậc phụ huynh có con bắt đầu vào học lớp 6 tại mộttruờng học, rất nhiều bậc phụ huynh do con mình học ở một trường bình thường nên sự kì vọng vàotrẻ đã giảm rất nhiều, thậm chí có bậc phụ huynh còn có biểu hiện hoàn toàn thất vọng Cần phảibiết rằng, sự thay đổi kì vọng của cha mẹ đối với con trẻ được biểu hiện trong lời nói và hành độngcủa cha mẹ, điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng, tư tưởng, tinh thần trẻ, từ đó dẫn đến kìvọng của chính bản thân trẻ cũng có sự thay đổi, thậm chí không muốn học, dẫn đến ham chơi.(5) Bản thân cha mẹ có tôn trọng việc học, có ham học hỏi hay không?
Có một số cha mẹ chỉ biết yêu cầu con học tốt, sau này sẽ thành tài, nhưng chính mình khôngtôn trọng tri thức, không ham học hỏi, không xem sách báo, không xem truyền hình, chưa bao giờ
tỏ thái độ sự hứng thú học tập Những phụ huynh như vậy tất yếu sẽ không có những ảnh hưởng tốtđối với trẻ
(6) Thái độ của cha mẹ đối với điểm số của trẻ
Điều này muốn nói đến việc cha mẹ quan tâm đến việc học của trẻ, coi trọng điểm số hay coitrọng thái độ học tập, phương pháp học tập hay thói quen học tập Không ít các bậc phụ huynh chỉxem kĩ bảng điểm, dựa vào điểm số để thưởng phạt, từ đó sự quan tâm việc học của trẻ chỉ dừng lại
ở hình thức bên ngoài chứ chưa thực sự giáo dục, hướng dẫn để trẻ có mục đích học tập rõ ràng, bồidưỡng huấn luyện trẻ có thói quen học tập tốt, nắm vững những phương pháp học tập hiệu quả.(7) Cha mẹ đã tạo cho trẻ điều kiện học tập lí tưởng hay chưa?
Có gia đình thiếu điều kiện và môi trường học tập trong một thời gian dài, như cha mẹ không cónghề nghiệp ổn định, hoàn cảnh gia đình bất ổn, ầm ĩ , điều này rất ảnh hưởng đến việc học củatrẻ, có khả năng dẫn đến việc trẻ ham chơi
(8) Sở thích, thú vui của các thành viên trong gia đình ảnh hưởng đến việc học của trẻ
Có một số bậc phụ huynh thích chơi cờ, đánh bạc, uống rượu say xỉn, điều này có ảnh hưởng xấutới trẻ, khiến cho một số học sinh tiểu học và cấp hai tham gia đánh bạc, có trẻ còn thường xuyênđánh bạc với máy trò chơi điện tử, điều này gây tổn hại nghiêm trọng đến sự phát triển lành mạnh
về thể chất và tinh thần trẻ
7 “Gần mực thì đen”, trẻ bị ảnh hưởng của những nhân tố xấu trong xã hội dẫn đến ham chơi
Trang 18Những nhân tố xấu trong xã hội là kẻ đầu độc thể xác và tâm hồn trẻ Rất nhiều trẻ đã khôngcưỡng lại được những cám dỗ, đắm chìm vào đó và không thể tự thoát ra được, từ đó chỉ biết vuichơi, thành tích học tập xuống dốc một cách ghê gớm, thậm chí đi vào con đường lầm lỗi.
Sự phát triển và hình thành tính cách của mỗi đứa trẻ đều có mối tương quan với hoàn cảnh xãhội ảnh hưởng của hoàn cảnh xã hội đối với trẻ có tính chất tiềm ẩn, nhỏ bé, không dễ dàng pháthiện được Khi trẻ ham chơi, thành tích học tập không được như mong muốn, cha mẹ cần phải quansát sự thay đổi tâm lí và hành vi của trẻ, chú ý đến hoàn cảnh xã hội mà trẻ đang sinh sống, giúp trẻ
đi đúng con đường, trưởng thành một cách lành mạnh
Những nhân tố xã hội ảnh hưởng tới trẻ chủ yếu tập trung trên hai phương diện sau:
(1) Những trang web, sách báo và các hoạt động “vui chơi, giải trí” không lành mạnh
Những sách báo, phim ảnh, trang web khiêu dâm và những hoạt động “vui chơi, giải trí” khônglành mạnh khiến cho một số thanh thiếu niên bước vào con đường sa đoạ và phạm tội
(2) Những mối quan hệ xã hội xấu
Trong gia đình nếu quan hệ giữa cha mẹ không hoà thuận hay bị rạn nứt sẽ làm cho trẻ thêmphiền não, dẫn đến trẻ đi tìm “niềm vui” trong xã hội, kết giao với những bạn xấu Hoặc trong giađình, bố mẹ dùng phương pháp giáo dục thô bạo, trẻ không cảm nhận được những tình cảm nồng
ấm của gia đình nhưng lại được sự “quan tâm” từ những người bạn xấu trong xã hội khiến trẻ muốntham gia vào những nhóm côn đồ bất lương Có những cha mẹ ngay từ nhỏ đã quá nuông chiềucon, khiến sự ham muốn của trẻ ngày càng tăng lên, khi cha mẹ không đáp ứng những đòi hỏi củatrẻ thì chúng sẽ tìm đến những đối tượng xấu để kết giao Có trẻ từ nhỏ tính cách mềm yếu, khi bịbắt nạt lại không có được bảo vệ sẽ tự đi tìm cái gọi là “chỗ dựa vững chắc”, kết giao với nhữngbạn xấu Có trẻ thành tích học tập kém lại không được học thêm kịp thời, càng học càng thấy chánnản, nảy sinh tâm trạng chán học, từ đó kết giao với những bạn xấu trong xã hội Có những họcsinh vi phạm kỉ luật bị đuổi học, không dám về nhà, đi lang thang và bắt đầu kết giao với những đốitượng xấu Tóm lại, kết bạn với những đối tượng có tư tưởng, hành vi xấu là một trong nhữngnguyên nhân quan trọng dẫn đến việc học sinh cấp tiểu học, trung học chán học ham chơi
III Sửa chữa khuyết điểm của trẻ, bắt đầu từ việc thay đổi phương pháp giáo dục gia đình
Gia đình là trường học đầu tiên của một đời người và cha mẹ là người thầy đầu tiên của trẻ Giáodục gia đình có ảnh hưởng rất lớn đối với sự trưởng thành của trẻ Tuy vậy, trong thực tế, các cha
mẹ đều dốc hết tâm huyết và hi vọng con mình sẽ thành đạt nhưng có trẻ trở thành nhân tài và cótrẻ lại chỉ ham chơi, lười học Tại sao lại như vậy? Có rất nhiều nguyên nhân Sự khác biệt trongphương pháp giáo dục gia đình là một trong những nguyên nhân vô cùng quan trọng, thậm chí cóthể nói là một nguyên nhân cơ bản Giáo dục gia đình làm một môn khoa học và cũng là một nghệthuật, nghệ thuật vận dụng chính là bản thân bạn Nếu là cha mẹ thành công trong giáo dục gia đìnhthì họ đều là những người đã có phương pháp giáo dục khoa học, nắm vững được những nghệ thuậtdạy con Những bậc cha mẹ thất bại trong giáo dục gia đình chính là những người dùng nhữngphương pháp giáo dục sai lầm, phương pháp giáo dục này thiếu tính nghệ thuật Vì vậy, để thay đổihay sửa chửa thói ham chơi của trẻ để trẻ có thể trở lại quỹ đạo học tập đúng đắn thì cha mẹ phải từ
bỏ phương pháp giáo dục cũ, tìm kiếm phương pháp giáo dục và trình tự giáo dục mới phù hợp vớitrẻ, vận dụng nghệ thuật giáo dục, phát huy vai trò chủ đạo của giáo dục trong gia đình mới có thểgiúp trẻ thay đổi được tính ham chơi
Trang 191 Các bậc phụ huynh hãy bắt đầu từ việc thay đổi phương pháp giáo dục
Các bậc phụ huynh nếu muốn trẻ thay đổi được tính ham chơi thì trước tiên phải tự mình thayđổi Đó chính việc cố gắng hết sức gạt bỏ những quy tắc, kinh nghiệm, cách thức, cách làm cũkhông phù hợp ra khỏi đầu óc mình và lựa chọn, tìm kiếm cách làm mới một cách phù hợp
Dưới đây là một số phương thức giáo dục lai lầm thường gặp:
(1) Nói dài, nói dai
Rất nhiều người cho rằng, nghe cha mẹ nói dài, nói dai là thấy buồn bực Cha mẹ hãy tự đặtmình vào vị trí của người khác để suy ngẫm một chút, nếu như trong quan hệ vợ chồng, người kia
cứ nói dài, nói mãi thì các bạn có buồn bực không? Chồng nói dài, nói dai thì vợ sẽ buồn bực; vợnói dài, nói dai thì chồng buồn bực Vì vậy trẻ sẽ buồn bực, chán nản với việc bố mẹ nói dài, nóidai là điều hoàn toàn dễ hiểu
(2) Thường xuyên quở trách
Nói dài, nói dai cũng chính là một hình thức quở trách Luôn trách móc, nhắc đi nhắc lại nhữngsai lầm hoặc khuyết điểm của trẻ sẽ làm cho trẻ khó chịu Những lời trách móc còn làm cho trẻ khóchịu hơn là nói dài, nói dai, bởi vì quở trách thường kèm theo sự phê bình
Hình thức giáo dục quở trách sẽ phá vỡ trạng thái học tập của trẻ, hạn chế tính tích cực trong họctập của trẻ, hình thành thái độ chống đối dẫn đến ham chơi
(3) Giáo huấn, đánh mắng
Giáo huấn, đánh mắng càng dẽ khiến trẻ nảy sinh tâm lý phản nghịch, hậu quả của việc này làkhông chỉ làm giảm sút thành tích học tập của trẻ mà còn khiến trẻ ngày càng chán học, thậm chítrốn học
(4) Hình thức đạt tiêu chuẩn
Cha mẹ đặt ra quy định cho trẻ lần kiểm tra tiếp theo thành tích học tập phải đứng trong tốp đầulớp, điều này được gọi là hình thức đạt tiêu chuẩn, cũng là một phương thức giáo dục làm tổnthương tính tích cực của trẻ Đặt trước cho trẻ một tiêu chuẩn khiến trẻ rất căng thẳng, lo lắng liệumình có đạt được tiêu chuẩn hay không Và trẻ càng lo lắng thì càng không đạt được tiêu chuẩn, do
áp lực tâm lí trẻ không thể tự do phát huy hết trình độ của mình
(5) Tăng thời gian học tập
Nhà trường tăng thêm lượng bài tập, cha mẹ ép con tăng thêm thời gian học, luyện làm bài tập,đây chính là hình thức giáo dục khiến trẻ mỏi mệt quá mức
Tinh thần, sức lực của trẻ có hạn, đảm nhiệm việc học quá nặng nề sẽ làm tổn thương đến sựkhỏe mạnh về thể chất và tinh thần của trẻ, cuối cùng chỉ có thể là “giục tốc bất đạt” mà thôi
(6) Làm hết mọi việc cho trẻ, cùng ngồi học với trẻ
Trong học tập và cuộc sống của trẻ, cha mẹ thường làm hết mọi việc cho trẻ, hỏi cái này, hỏi cáikhác, liên miên phụ đạo, cả ngày ở bên cạnh trẻ Đây cũng là một phương pháp giáo dục sai lầm.(7) Nhắc nhở quá nhiều
Trang 20“Đến lúc con phải làm bài tập rồi!”, “Đã đến lúc con phải ôn bài rồi”, những lời thúc giục thếnày nếu trẻ nghe quá nhiều, rất có thể trẻ sẽ nói: “Con đang định học nhưng khi nghe cha mẹ thúcgiục lại không muốn học nữa”.
(8) Hình thức nhăn mày nhăn mặt
Trên đây là một số phương pháp giáo dục sai lầm cũng chính là nguyên nhân quan trọng dẫn đếnviệc trẻ ham chơi Muốn thay đổi, sửa chữa tính ham chơi ở trẻ, cha mẹ trước tiên phải bắt đầu từchính bản thân mình, chọn phương pháp giáo dục khoa học để hướng dẫn con mình
2 Giáo dục nên tuân theo nguyên tắc hướng dẫn khoa học
Nguyên tắc và phương pháp hướng dẫn giáo dục đúng đắn là chiếc chìa khoá vàng giúp trẻ mở
ra cánh cửa của sự thành công Trong các gia đình khác nhau, cha mẹ nên căn cứ vào tình hình thực
tế của con để có cách thức giáo dục phù hợp, vận dụng một cách linh hoạt
Rất nhiều trẻ chỉ ham chơi không thích học, nguyên nhân chủ yếu là giáo dục trong gia đình cóvấn đề Có gia đình không coi trọng giáo dục, còn phần lớn các bậc cha mẹ không biết cách suynghĩ có lý trí, không tuân theo nguyên tắc hướng dẫn khoa học
Phương pháp giáo dục không thể hoàn toàn như nhau, tuỳ từng trường hợp sử dụng các phươngpháp khác nhau nhưng vẫn phải tuân theo một số nguyên tắc và phương pháp hướng dẫn quantrọng Dưới đây là 5 nguyên tắc quan trọng:
(1) Nghiêm khắc giáo dục, coi trọng hiệu quả thực tế
Nói một cách thông dụng, đây chính là hình thức vừa mềm vừa rắn, chú trọng cổ vũ động viên
“Mềm” chính là gợi ý, khuyến khích động viên trẻ, “rắn” chính là nghiêm khắc giáo dục
Nghiêm khắc giáo dục không phải là chủ nghĩa chủ quan, không phải là phương pháp quản lý trẻmột cách cứng nhắc mà là phương pháp nắm chắc không mềm lòng, không thoả hiệp, nắm đượchiệu quả thực của những việc đúng đắn và những việc trẻ muốn làm
Để thực hiện những việc đúng đắn và kiểm soát được những việc trẻ muốn làm, gia đình nên tiếnhành quản giáo một cách nghiêm khắc, việc này sẽ dần hình thành mối quan hệ thân tình tốt đẹp,còn quá nuông chiều, bỏ mặc không quản trẻ sẽ là nguyên nhân quan trọng hình thành mối quan hệxấu trong gia đình
(2) Đặc ra các mục tiêu bậc thang, gian khổ phấn đấu, hình thành thói quen
Sự trưởng thành của trẻ nhất định phải có mục tiêu bậc thang để trẻ bằng sự cố gắng của mình,từng bước thực hiện được mục tiêu của mình
Để trẻ có thể thay đổi, sửa chữa được thói quen của mình rất khó khăn, cần sự giúp đỡ quan tâm,ủng hộ của ch mẹ và thầy cô Có cha mẹ không hiểu được vấn đề này, thường ngày không quan tâmtới trẻ, chỉ khi thấy thành tích học tập kém thì chỉ biết đánh mắng Họ không hiểu được, trẻ thực sựrất muốn làm tốt nhưng không có phương pháp
Là cha mẹ nên giúp trẻ hình thành những mục tiêu cụ thể Chịu khó nghĩ ra phương pháp, bồidưỡng, huấn luyện thói quen học tập tốt, đây mới là điều quan trọng để trẻ thay đổi, sửa chữa.Hướng dẫn học tập cho những trẻ ham chơi phải có sự kết hợp giữa tình và lý, hiểu tâm hồn trẻ
Trang 21Làm cha mẹ nhất định phải có sự nhẫn nại đối với trẻ, kiên trì có lòng tin va đặt kì vọng vào trẻ,đặc biệt phải tôn trọng, tin tưởng, khoan dung và mong đợi, biết cách khen ngợi, biểu dương, nhưvậy chắc chắn có thể thay đổi, sửa chữa được tính ham chơi của trẻ.
(3) Bồi dưỡng, duy trì sự hứng thú ở trẻ, chú trọng đột phá, khai thác tiềm năng
Bồi dưỡng, huấn duy trì sự hứng thú một mặt nào đó là việc vô cùng quan trọng để từng bướclàm thay đổi trẻ ham chơi Hãy để trẻ từng bước biết cách phát hiện và phát triển sở trường và ưuthế của mình Khi trẻ nhận thức được một số ưu điểm mình bằng tri thức, năng lực tình cảm, ý chícủa mình và ưu điểm này được khẳng định thì đây chính là một sự phát triển có tính chất đột pháquan trọng, có thiên phú, có tiềm năng Chỉ cần cha mẹ lưu tâm thì sẽ thấy sở trường và thiên phúcủa trẻ trên một vài phương diện nào đó, đồng thời hướng dẫn và cổ vũ, khuyến khích thì sự hứngthú của trẻ sẽ tăng lên, từ đó chuyển hướng chú ý, đặt việc vui chơi xuống địa vị thứ yếu
Quá trình phát triển và phát hiện sở trường, tiềm năng của con người cũng chính là quá trìnhsáng tạo ra cái mới của con người Do đó nhất định phải tạo cho trẻ cơ hội và điều kiện Trọng tâmcủa quan niệm giáo dục hiện đại hoá chính là khai thác một cách toàn diện các nhân tố tích cực củacon người, tiềm năng của con người, thể hiện một cách đầy đủ giá trị của mỗi người, để con ngườisáng tạo ra cái mới
(4) Biết cách hợp tác, hướng dẫn cụ thể, biện pháp hữu hiệu
Hợp tác ở đây chính là cha mẹ biết cách hợp tác với trẻ Cha mẹ nên cố gắng hết sức sắp xếpthời gian ở cùng trẻ, như cùng làm việc nhà hoặc cùng nấu cơm…, thân thiết với trẻ, chuyện tròmột cách tự nhiên, ví dụ như hỏi chuyện xem hôm nay học cái gì, nội dung thầy cô giảng thấy có gìmới…? Trong khi nói chuyện thân mật, tự nhiên, cha mẹ dễ dàng phát hiện ra đặc điểm, ưu thế củatrẻ và cũng để phát hiện ra những vấn đề trong học tập của trẻ để kịp thời có hướng dẫn cụ thể vàgiúp đỡ trẻ Như vậy sẽ rất có lợi cho sợ phát triển tính cách và khai thác tiềm năng của trẻ
Trên phương diện hành vi, cha mẹ càng cần phải hợp tác với trẻ Ví dụ như có một người cha lúctrẻ còn nhỏ đã đặt ra 3 quy định trong việc học tập, từ đó đã ngăn chặn một cách có hiệu quả tínhham chơi của trẻ
Đảm bảo thời gian học: Kiên quyết tuân thủ thời gian học đã được định ra Trong thời gian họctập cố gắng hết sức tránh mọi việc có thể làm ảnh hưởng đến việc học của trẻ
Đảm bảo tập trung học tập: Trước khi học phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập, trong lúc họcphải chuyên tâm và nghiêm túc
Đảm bảo học tập tích cực: Chính là thái độ lúc học phải tích cực, cố gắng, chú trọng đến hiệusuất và thành quả đạt được
Quá trình hợp tác như vậy rất có hiêu quả, con trẻ dưới sự hướng dẫn chỉ đạo của cha mẹ tiếnhành học tập một cách vui vẻ
(5) Biết điều chỉnh, khống chế tình cảm
Giáo dục trong gia đình cũng cần phải phát huy một cách đầy đủ tác dụng mọi mặt của tình cảmcon người Tức là vừa phải phát huy tác dụng mang tính “động lực” của tình cảm, vừa phải pháthuy tác dụng kiềm chế tình cảm
Trang 22Muốn làm cho trẻ thay đổi, sửa chữa được tính ham chơi, cha mẹ giúp trẻ xây dựng mô hình vềcuộc sống lý tưởng, nghề nghiệp lý tưởng, xã hội lý tưởng một cách cụ thể, dùng lý tưởng để thúcđẩy trẻ hăng hái học tập Dưới đây là một số phương pháp cụ thể có thể áp dụng:
1 Cố gắng để trẻ tiếp xúc với xã hội bên ngoài, tham gia vào các hoạt động xã hội
Nếu có thể thì hãy cho trẻ được tiếp xúc với những người có điạ vị, để trẻ cảm nhận và thểnghiệm thậm chí là mô phỏng quan niệm tư tưởng và thói quen hành vi của những người thànhcông
2 Giúp trẻ nhận định rõ ràng phương hướng phát triển
Đây chính cách để trẻ từng bước học cách tìm hiểu sự phát triển của bản thân và xã hội, đặt rayêu cầu tố chất của nhân tài trong tương lai là phương hướng phát triển cho trẻ
Đương nhiên những nguyên tắc nói trên, trong quá trình cha mẹ hướng dẫn con trẻ nên dựa theotừng trường hợp cụ thể mà có những cách thức hợp lý, áp dụng một cách linh hoạt, không nên thựchiện theo chủ nghĩa cá nhân cứng nhắc
3 Thay đổi quan niệm sai lầm “cây lớn lên ắt sẽ thẳng”
Thực vật, dưới sự nuôi dưỡng của môi trường không khí, ánh sáng và phân bón thích hợp, tuântheo quy luật tự nhiên đều có thể lớn lên Nhưng nếu muốn cây mọc thẳng, phù hợp với tiêu chuẩnthì ngay từ khi cây còn nhỏ phải liên tục cắt xén cành, nhánh thừa để cây trưởng thành một cáchkhỏe mạnh Giáo dục trẻ cũng như bảo vệ mầm cây, nhất định phải coi trọng ngay từ nhỏ, trongtừng giai đoạn trưởng thành của trẻ đều phải chú ý quan sát, tìm hiểu một cách tỉ mỉ, hướng dẫn kịpthời mới giúp trẻ không bị ảnh hưởng từ các nhân tố không có lợi trong xã hội, từ đó có thể trưởngthành một cách lành mạnh Cũng có quan điểm cho rằng trẻ như cây con, cây lớn lên ắt sẽ thẳng.Trẻ lớn lên ắt sẽ biết tất cả là vô cùng sai lầm Nếu dùng quan niệm này để áp dụng với trẻ hamchơi, chắc chắn là sự bỏ mặc vô trách nhiệm đối với trẻ, cuối cùng sẽ dẫn đến việc trẻ ham chơikhông chịu học tập, như vậy là đã làm hại trẻ
Có một bậc phụ huynh có câu cửa miệng là “cây lớn ắt sẽ thẳng” Đứa từ nhỏ đã rất thông minh,nhanh nhẹn, nhưng cha mẹ tự cho rằng con mình có tố chất bẩm sinh, không cần dạy dỗ cũng cóthể phát triển tốt Sau đó trẻ ham mê trò chơi điện tử, trốn học, thầy cô phản ánh nhưng cha mẹcũng không quan tâm Kết quả là trẻ không theo kịp các bạn cùng lớp, phải lưu ban một năm Lúcnày cha mẹ mới giật mình, về sau không bao giờ nhắc đến câu “cây lớn ắt sẽ thẳng” nữa
Các nhà tâm lý nghiên cứu trẻ trong lứa tuổi nhi đồng đã cho thấy rõ, trong thời kì trẻ còn nhỏnên đặt ra những hạn chế và trói buộc cơ bản và về sau sẽ dần dần nới lỏng
Trang 23Những người hiểu biết đôi chút về thực trạng giáo dục ở Trung Quốc đều kịch liệt phản đối sựbảo vệ, quản lý thái quá đối với học sinh tiểu học, trung học hiện nay Những đứa trẻ được đào tạonhư thế này không phải là những trẻ có sức sáng tạo phong phú mà là những trẻ khó có thể giámsát, khống chế Trong một gia đình có 3 thế hệ ở chung với nhau, nếu luôn viện cớ trẻ còn nhỏ đểche chở, không cho bố mẹ giáo dục, dung túng cho trẻ thì trẻ sẽ ngày càng trượt xa trên con đườngsai lầm là điều vô cùng nguy hiểm.
Thời Trung Quốc cổ đại có câu thành ngữ “ngăn chặn từ đầu”, ý nói là, khi một người mắc phảimột lỗi lầm nhỏ thì phải kịp thời sửa chửa, uốn nắn, nếu không thì những lỗi nhỏ xảy ra liên miên
sẽ thành hoạ lớn Đến lúc đó thì có hối hận cũng không kịp nữa rồi Việc giáo dục trẻ cũng phảinhư vậy Lúc trẻ vừa mới phạm sai lầm có thể là mắc lỗi một cách vô thức, thậm chí không hề biếtrằng mình đang phạm lỗi Nhưng chỉ cần người lớn phát hiện ra đều phải nói rõ phải trái cho trẻbiết, sửa chửa uốn nắn trẻ chứ không thể vì cho rằng trẻ còn nhỏ, chuyện nhỏ, không nghiêm trọng
mà giả vờ coi như không nhìn thấy, bỏ qua Lỗi lầm của trẻ, ngay từ khi trẻ mới phạm sai lầm, vẫnchưa hình thành thói quen thì vẫn tương đối dễ dàng loại bỏ, đối với trẻ cũng không có gì là khókhăn, không cần nỗ lực lớn Nếu không được sự sửa chữa, uốn nắn kịp thời, khi sai lầm đã diễnbiến thành thói xấu, ăn sâu vào tâm hồn trẻ thì muốn loại bỏ sẽ phải cần thời gian và nhiều côngsức Đến lúc đó, trẻ rất có thể sẽ xuất hiện hiện tượng tái phạm Đạo lý này cũng giống như việcbác sĩ kê đơn thuốc cho bệnh nhân vậy
Trong khi trị triệt để thói quen ham chơi của trẻ, không nên dùng sức quá mạnh, điều này cũnggiống như không nên dùng liều thuốc mạnh đối với bệnh nhân mắc bệnh nhẹ Có bậc phụ huynhkhi vừa phát hiện ra trẻ ham chơi không chịu học liền nổi giận, thậm chí còn đánh đập, lúc này trẻcòn chưa kịp hiểu có chuyện gì thì đã ra oai với trẻ khiến thân thể bé nhỏ với tâm hồn thơ dại củatrẻ phải chịu đựng sự sợ hãi không cần thiết Lúc này cha mẹ thực sự cần phải xem xét đến đặctrưng độ tuổi của trẻ
Cho nên đối với hành vi ham chơi của trẻ, cha mẹ, ông bà nội ngoại không được bỏ mặc mà phảikịp thời uốn nắn; Không nên vì trẻ còn nhỏ mà bỏ qua nhưng cũng không được quá nghiêm khắc,không phân rõ phải trái trắng đen đã nổi giận đùng đùng mà phải “chữa” đúng “bệnh” mới có hiệuquả nhanh mà không để lại “di chứng”
4 Không được sử dụng phương pháp giáo dục sai lầm “quản quá chặt”
Tương phản với hình thức bỏ mặc không quản con, một số cha mẹ lại sử dụng phương pháp giáodục sai lầm “quản quá chặt”
Quản quá chặt là hình thức quản trẻ không tuân theo phương pháp giáo dục đúng đắn và là việctiến hành quản trẻ không hợp lý, không cho trẻ có cơ hội vui chơi Điều này tất yếu sẽ tạo nên tâm
lý phản nghịch của trẻ, trẻ sẽ rơi vào tình trạng không lén lút chơi thì cũng không tập trung làm bài.Ngoài ra, còn một hình thức quản con phản khoa học nữa là cha mẹ dùng tiền để trao giảithưởng cho việc học của con trẻ, làm xong bài tập thì sẽ cho bao nhiêu tiền, cô giáo cho mấy điểmthì sẽ được bấy nhiêu tiền Cha mẹ cần phải biết rằng, nếu cha mẹ dùng hình thức này thì trẻ họcbài chỉ vì tiền chứ không phải từ động lực muốn học tập từ chính bản thân trẻ Trong trường hợpchẳng may bạn mất khả năng làm kinh tế, bạn sẽ không còn tiền để mua chuộc trẻ, trẻ liệu có cònnghe lời bạn nữa không?
Giáo dục “thô bạo” cũng là một hình thức quản con khoa học Hiện nay vẫn còn một số cha mẹtin vào quan niệm “không đánh không nên người”, động một chút là nổi giận, mặt mày dữ tợn, quát
Trang 24mắng con ầm ầm Có bậc cha mẹ thường xuyên đánh đập trẻ, thậm chí còn đánh đập trẻ hết sức dãman, tàn bạo Vấn đề này hết sức nghiêm trọng và hậu quả cũng vô cùng nghiêm trọng.
Trong gia đình, cha mẹ nên hướng dẫn con học tập một cách khoa học Đối xử thô bạo sẽ dẫnđến những hậu quả không thể lường trước được Một là, trẻ sợ học, sợ thi, càng sợ thi càng khôngtốt, từ đó sợ học, chán học Hai là, có những trẻ vừa nhận bài kiểm tra xong đã sẵn sàng tinh thầnchờ bị đánh đòn, từ đó nảy sinh tâm trạng mặc kệ, càng khó giáo dục Hậu quả thứ ba là có thể làmthương tổn thân thể và tâm hồn trẻ Khi xuất hiện hậu quả mang tính bi kịch thì người đau khổ, xót
xa nhất chính là bậc làm cha, làm mẹ Những chuyện như thế này báo chí đưa tin rất nhiều, các bậccha mẹ nên rút kinh nghiệm
Các hình thức quản con nêu trên không những ảnh hưởng đến việc học của trẻ, mà còn dễ dàngđẩy trẻ trượt sâu thêm vào vực thẳm ham chơi
5 Đừng vì bận bịu mà phó mặc trẻ xem ti vi
Rất nhiều bậc phụ huynh đã lợi dụng tâm lý thích xem ti vi của trẻ lứa tuổi nhi đồng, coi ti vinhư vú em Lúc trẻ “quấy rầy, làm phiền” cha mẹ bảo trẻ xem ti vi Cũng có phụ huynh quy địnhsau khi trẻ làm xong bài sẽ được xem ti vi mà không cần quan tâm đến việc trẻ xem cái gì
Các bậc phụ huynh nói: “Tôi vừa phải đi làm, vừa phải làm việc nhà, rất khó có được nhiều thờigian để giáo dục con” Vậy là, cha mẹ đi làm cả ngày vừa về đến nhà vội vàng cơm nước, dọn dẹp
và giặt giũ, bận đến mức không có một chút thời gian rảnh rỗi nào Vì vậy, khi trẻ yêu cầu cha mẹcùng chơi với mình thì cha mẹ thường bật ti vi, dỗ trẻ xem ti vi Khi đã quen như vậy thì trẻ khi vừa
về đến nhà sẽ tự mình bật ti vi xem, ngồi trước màn hình gần như cả buổi Thực ra, cuộc sống xãhội ngày càng bận rộn, rất nhiều bậc cha mẹ không có thời gian để chăm sóc con cái, do đó muốngiáo dục con nhưng lực bất tòng tâm Những nhà giàu có thường thuê bảo mẫu trông nom trẻ,những gia đình không có khả năng kinh tế như vậy thì coi ti vi là bảo mẫu Vừa bật ti vi là trẻ đãngồi yên, ngoan ngoãn xem ti vi, cha mẹ bớt được việc trông con còn trẻ thì vui vẻ, có vẻ như cảhai việc cùng tốt đẹp Trong không ít trường hợp, trẻ ở nhà một mình thì ti vi chính là cửa sổ nhìn
ra thế giới của chúng, ti vi sẽ là người thay mặt cha mẹ Với một số trẻ, ảnh hưởng của ti vi hơn cảtác dụng của cha mẹ và nhà trường cộng lại
Nếu cho trẻ xem chương trình ti vi không hạn chế và có tính chất chọn lọc thì xem ti vi chỉ đơnthuần là một hành vi “vui chơi” Hơn nữa, kiểu vui chơi này sẽ làm nảy sinh rất nhiều nguy hại chotrẻ Ví dụ: Xem ti vi trong một khoảng thời gian dài sẽ làm cho cơ mắt mệt mỏi, dẫn đến thị lựcgiảm sút, cận thị Những trẻ xem ti vi quá sớm thị lực sẽ kém, khả năng cảm nhận màu sắc kém.Xem ti vi trong thời gian dài sẽ ảnh hưởng xấu tới sự phát triển thể chất và tinh thần trẻ
Do vậy, đối với vấn đề xem ti vi của trẻ, cha mẹ nên chú ý những điểm dưới đây:
Trước tiên, phải chọn lựa chương trình cho trẻ xem Nếu cha mẹ không chọn chương trình mà cứ
để trẻ xem ti vi thoải mái trẻ sẽ không thể tiếp thu tích cực những thông tin hoặc những tấm gươngmẫu mực có giá trị cho sự phát triển của trẻ Vì vậy, các chuyên gia đã chỉ ra rằng, mặc dù trẻ xem
ti vi sau khi đã làm xong bài tập thì cha mẹ cũng phải hạn chế về thời gian và nội dung chươngtrình cho trẻ xem
Khả năng trẻ tiếp thu và mô phỏng của trẻ rất mạnh, nhưng khả năng phân biệt phải trái lại rấtkém Cho nên sau khi trẻ xem xong ti ti, cha mẹ nên dành thời gian trò chuyện cùng trẻ để xem trẻ
đã tiếp nhận những thứ gì, sự thay đổi tư tưởng của trẻ Khi phát hiện được những dấu hiều không
Trang 25tốt phải sửa chửa, uốn nắn nay, không được để những tư tưởng sai lầm ăn sâu vào tâm trí trẻ Nhưvậy ti vi mới trở thành trợ thủ đắc lực của cha mẹ trong việc giáo dục trẻ, trở thành người thầy vàngười bạn tốt của trẻ.
Cuối cùng, cha mẹ nên nhận thức một cách đầy đủ rằng, việc xem ti vi có ảnh hưởng tới hoạtđộng xã hội của trẻ
Thứ nhất, một số tiết mục ti vi dễ khiến trẻ già trước tuổi, tiếp xúc quá sớm với thế giới ngườilớn
Thứ hai, ảnh hưởng khả năng kết giao Trẻ xem ti vi quá sớm dễ khiến trẻ chìm ngập vào thếgiới của ti vi, thu hẹp phạm vi và thời gian kết giao, từ đó ảnh hưởng tới sự phát triển khả năng kếtgiao của trẻ
Thứ ba, ảnh hưởng khả năng tư duy thực tế Trẻ bị ti vi quấn chặt tất nhiên sẽ giảm bớt nhữnghoạt động bên ngoài và mối kết giao với mọi người xung quanh
Thứ tư, ảnh hưởng tới sự giao lưu tình cảm Có những trẻ nhỏ xem ti vi quá nhiều dẫn đến chứng
cô độc của nhi đồng, người bệnh không có hứng thú đối với mọi vật xung quanh, có lúc còn cónhững biểu hiện khác thường, trở ngại về mặt ngôn ngữ và cảm nhận trí tuệ…
Thứ năm, ảnh hưởng đến khả năng biểu đạt ngôn ngữ Trẻ con xem ti vi quá nhiều sẽ ảnh hưởngtới cơ hội và thời gian giao lưu cùng mọi người, hình thành tính ngại kết giao, ảnh hưởng đến sựphát triển ngôn ngữ và khả năng biểu đạt bằng lời
Thứ sáu, xem ti vi khiến trẻ chú ý một cách bị động, xem nhiều thì sức chú ý trong học tập, làmviệc, lao động sẽ không thể phát triển được Trong học tập không thể tập trung lâu, khi làm việc dễcảm thấy mỏi mệt
Nhà giáo dục Liên Xô Xukhômlinxki đã từng nhắc nhở những đôi vợ chồng trẻ rằng, trước khisinh con cần phải nghĩ được rằng, con trẻ không chỉ đem đến hạnh phúc mà còn mang theo mộttrách nhiệm giáo dục vô cùng nặng nề Nếu như chưa có chuẩn bị tư tưởng cho việc này thì không
có quyền làm cha làm mẹ Ông nói: “Công việc là trách nhiệm xã hội, giáo dục con trẻ cũng làtrách nhiệm xã hội, dù công việc bận đến đâu đi chăng nữa cũng chớ quên còn một công việc quantrọng hơn nữa ở nhà - công việc giáo dục con người”
Vậy, nếu công việc quá bận, dùng phương pháp gì để giáo dục trẻ?
(1) Trò chuyện nhiều với trẻ hơn
Chỉ cần có thời gian vui chơi cùng trẻ bạn có thể trò chuyện cùng trẻ, thông qua trò chuyệnkhiến trẻ hiểu được một số đạo lý, dạy trẻ một số tri thức, đồng thời còn có thể tìm hiểu sở thích vàtình hình học tập của trẻ
(2) Mua đồ chơi và sách báo có ý nghĩa giáo dục, có thể tăng thêm kiến thức và nâng cao trí tuệnăng lực cho trẻ
(3) Vào ngày lễ, cha mẹ có thời gian nên cố gắng đưa trẻ đến những chỗ trẻ thích Ví dụ, đi sởthú, công viên, bảo tàng trẻ sẽ nhận biết cảm tính trực tiếp với thế giới tự nhiên, vào giữa thiênnhiên để quan sát và suy ngẫm tìm tòi Như vậy có thể bồi dưỡng huấn luyện khả năng tư duy vàquan sát của trẻ
Trang 26(4) Cha mẹ có việc ra ngoài, đi thăm người thân, nếu có thể hãy đưa trẻ cùng đi Vừa giải quyếtđược việc của mình vừa khiến trẻ có thêm những kiến thức xã hội ngoài phạm vi gia đình, đồngthời còn có thể dạy trẻ học được những nghi lễ đối xử và nhận quà.
(5) Muốn giáo dục trẻ, cha mẹ nhất thiết phải bắt đầu từ chính bản thân mình Từng hành động,lời nói, cử chỉ của cha mẹ đều là những hành vi “mẫu” và có ảnh hưởng rất lớn tới trẻ
Có nhà giáo dục đã từng nói: “Giáo dục ở ngay trên từng sự việc, từng cử chỉ, hành động, lờinói, từng ánh mắt của bạn Tất cả những việc này đều có thể giáo dục con của bạn, ngay cả việc bạnlàm việc như thế nào, nghỉ ngơi ra sao, trò chuyện với người khác như thế nào, làm thế nào để tròchuyện thân ái hoà thuận với người khác, lúc bạn khỏe mạnh thì thế nào, lúc bạn bị ốm thì ra sao,lúc buồn, lúc vui, trẻ đều chú ý đến, trẻ muốn bắt chước tất cả hành vi và thái độ của bạn” Câu nóinày đủ để nói rõ vai trò của việc lấy mình làm gương
(6) Phải đôn đốc, nhắc nhở trẻ chuẩn bị bài trước, ôn lại bài và hoàn thành bài tập về nhà, giúptrẻ sắp xếp thời gian học tập và nghỉ ngơi Nếu trẻ làm được việc tốt, đạt được thành tích học tập tốtphải kịp thời khen ngợi, biểu dương
Tóm lại, cha mẹ cần phải biết được tầm quan trọng của giáo dục gia đình, hơn nữa cần phải dànhthời gian đọc một số sách liên quan đến giáo dục trẻ, nâng cao trình độ của bản thân, kịp thời giáodục con, nhất định sẽ giành được nhiều kết quả tốt
6 Cha mẹ thay đổi cách sinh hoạt, vui chơi giải trí vô độ của mình
Một học sinh lớp 11 ở tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc đã viết một bức thư cho “Báo thanh niênTrung Quốc” Trong thư em viết:
“Cháu có một người mẹ ăn diện hợp thời trang, có một người cha giàu có Cháu có quần áo hànghiệu cao cấp, có tiền tiêu vặt nhiều gấp mấy lần so với các bạn học cùng lớp Mỗi lần cha mẹ cháuđến trường, cháu lại được các bạn ngưỡng mộ và ghen tị Cháu thích chơi gì thì chơi nhưng tronglòng vẫn luôn cảm thấy thiếu một cái gì đó…
Thứ 6, các bạn học hớn hở mong ngóng về nhà, còn cháu lại không chút động lòng, tâm trạngkhông thể làm phấn khởi lên được Lúc đó cô giáo bước lên vỗ lên vai cháu nói: “Tiểu Thuyết, emvẫn chưa về à! Hình như đã rất lâu em chưa về nhà đúng không? Nên về thăm nhà đi thôi” Cháucảm kích nhìn cô và gật đầu Cháu liền sắp xếp hành lí và bắt chuyến xe cuối ngày về nhà
Chưa về tới nhà, từ đằng xa cháu đã nghe thấy từng điệu nhạc disco quen thuộc Đến nhà, cháulấy chìa khoá mở cổng Mặc dù ở cổng có lắp hệ thống chuông cửa cao cấp nhưng cháu ngại ấnchuông, vì cháu biết lúc này sẽ không ai ra mở cửa cho cháu
Cổng cửa vừa mở ra, một luồng nhạc disco dữ dội từ phòng khách tràn ra khắp sân Cháu biếtmọi người lại đang hưởng thụ ngày nghỉ cuối tuần Cháu tìm thấy mẹ trang điểm rực rỡ trong đámnam nữ đang thả sức vui chơi
“Mẹ, con đã về rồi” Mẹ nhìn cháu rất vui vẻ, vặn nhỏ âm lượng xuống một chút và nói: “Con vềrồi à! Nào, chúng ta cùng vui chơi Các cô, chú đấy đều là bạn thân của mẹ Phải rồi, con khôngbiết nhảy, để mẹ dạy con…” Lại là những câu nói cũ rích Mẹ ơi, con vô cùng hi vọng mẹ có thểdừng lại để ở bên con, hỏi xem con gái mẹ có đói không, hỏi xem cuộc sống của con ở trường nhưthế nào… nhưng mẹ đã không hỏi Cháu không nói lời nào và vùng ra khỏi tay mẹ, chạy nhanh vàophòng của mình Đằng sau còn nghe tiếng mẹ “Tiểu Thuyết, Tiểu Thuyết, con bé này thật là…,
Trang 27không có gì, không có gì, mọi người vui chơi thoải mái đi” và âm lượng lại được chỉnh lên mức caonhất.
Vào trong phòng cháu mới phát hiện ra có mấy trẻ nhỏ đang chơi ở trong phòng, chúng đang vẽbậy linh tinh trong phòng cháu Cháu hỏi cha mẹ chúng đâu, chúng chỉ tay vào phòng bên cạnh.Cháu đẩy cửa vào phòng và nhìn thấy cha đang say sưa với mấy người nào đó, không hề nhận ra sự
có mặt của cháu
“Cha!” Cháu gọi một tiếng, cha ngẩng đầu lên nhìn, “ồ, Tiểu Thuyết về nhà rồi” rồi lại mải mêvới bạn bè, thấy cháu chần chừ chưa đi, cha có vẻ như nghĩ ra chuyện gì đó liền nói với cháu cháu
“trong nồi không còn cơm, con tự ra quán mua gi ăn đi” Nói rồi chìa cho cháu 50 tệ…
Cháu quay người đi ra, nước mắt tuôn rơi xuống má
Gia đình vô cùng quan trọng với mỗi người Khi bạn gặp thất bại, khó khăn gia đình sẽ mở rộngtấm lòng để bảo vệ, chở che cho bạn, làm tăng thêm sự tự tin trong cuộc sống, khi bạn thành công,gia đình sẽ cùng bạn tận hưởng niềm vui sướng, cỗ vũ khuyến khích bạn đạt được những thành tíchlớn hơn Cháu có thể không cần những con búp bê cao cấp, không cần những đồ chơi hiện đại,không cần điều kiện gia đình quá sung túc dư thừa Cháu chỉ mong ngóng có một gia đình đầm ấm,
đó chính là bến bờ để cháu dừng lại.”
Không biết vị phụ huynh giàu có này sau khi đọc được bức thư của con gái mình sẽ có cảm nghĩ
gì Hoàn cảnh gia đình như vậy, cha mẹ như vậy thì có thể dẫn trẻ theo hướng nào đây? Trẻ khôngchỉ cần có vật chất, nhu cầu quan trọng hơn chính là nhu cầu về tình thần, trẻ hướng về một giađình đầm ấm , một gia đình có thể cho trẻ sự quan tâm, yêu thương trên con đường trưởng thànhtrong cuộc đời trẻ, trẻ cần tinh thần chứ không phải chỉ là những đồng tiến lạnh lùng, vô cảm
Trong cuộc sống hiện tại, có những bậc phụ huynh lúc đang đánh bạc không cho trẻ xem sách,bởi vì sách đồng âm với chữ “thua” (Trong tiếng Trung âm đọc chữ sách và thua giống nhau) phạmđiều cấm kị, thật là ngu muội tột cùng Thiết nghĩ, trong hoàn cảnh cha mẹ thả sức khiêu vũ, sòngbạc, vui chơi giải trí một cách vô độ, không để tâm đến trẻ, chỉ dùng tiền bạc, rất nhiều trẻ sẽ vì thế
mà tự buông xuôi, thậm chí còn tập theo cha mẹ sa đà vào vui chơi không thể thoát ra được Nhữngbậc cha mẹ này liệu có cần tự kiểm điểm hành vi của mình hay không, hãy nghĩ xem như vậy sẽ cóảnh hưởng xấu như thế nào đối với trẻ? Cha mẹ quan tâm đến tâm hồn và sự trưởng thành của trẻ,lấy mình làm gương, tạo cho trẻ một hoàn cảnh gia đình để lành mạnh để trưởng thành mới giúp trẻbước đến thành công
Chương 2: Dạy con cần có cách: các phương pháp lớn để thay đổi thói ham chơi của trẻ
Trẻ ham chơi là một trong những nguyên nhân khiến cha mẹ phải đau đầu nhất, đối mặt vớinhững trẻ ham chơi, nhiều bậc cha mẹ đã thực sự hết cách Một số phụ huynh chỉ có thể đứng nhìnthành tích học tập của con ngày càng sa sút ở những trẻ ham chơi thường diễn ra tình trạng, đượccác nhà nghiên cứu gọi là “hiệu ứng” “Pygmalion”: Vì ham chơi nên bị cô giáo ghét bỏ, bạn họccoi thường, cha mẹ trách mắng, trẻ quyết định đã thế thì tiếp tục đi chơi, thường xuyên bỏ học, viphạm kỉ thuật, thậm chí đánh nhau, uống rượu say xỉn…, ở nhà hoặc là “trốn vào trong phòngriêng” không liên can gì với cha mẹ hoặc là tỏ thái độ bực tức trước những lời khuyên nhủ của cha
mẹ, thậm chí còn chống đối, cãi lý với cha mẹ Phần lớn trẻ ham chơi do phẩm chất đạo đức kémkhiến gia đình và nhà trường cảm thấy bất lực, cha mẹ và thầy cô phải bó tay ở đây chúng tôimuốn nói với các bậc phụ huynh một điều: Chỉ cần các vị có lòng tin, chỉ cần nắm vững được
Trang 28phương pháp và nghệ thuật giáo dục trẻ một cách khoa học, những trẻ ham chơi cũng có thể chuyểnhoá thành học sinh gương mẫu.
I Hãy đặt ra những quy tắc nhất định cho trẻ ham chơi
Những trẻ ham chơi tương đối ương bướng, khả năng tự khống chế kém, đặt ra một số quy tắc
để trói buộc chúng là việc làm rất cần thiết Mục đích của việc chúng ta đặt ra những quy tắc là đểtrẻ sửa chửa được thói ham chơi, dồn tâm trí vào việc học, phải để trẻ hiểu rằng đấy chính là mộtcách cha mẹ yêu thương trẻ Mặc dù tất cả mọi trẻ đều cần một số quy tắc rõ ràng, nhưng đối vớitrẻ ham chơi đặt ra quy tắc để hạn chế là điều không thể không làm Bởi vì, so với những đứa trẻkhác, trẻ ham chơi khó tuân thủ những yêu cầu mà cha mẹ và thầy cô đặt ra hơn những trẻ khác, rất
có thể chúng có thái độ phản đối Đương nhiên, đặt ra những quy tắc cho trẻ cần phải hợp tình, hợp
lý và khi đã đặt ra quy tắc phải kiên quyết thực hiện Đối với những trẻ ham chơi, cha mẹ đặc biệtkhông nên đặt ra những quy tắc mà chúng không thể thực hiện được, đồng thời không nên thay đổiquy tắc tuỳ tiện Nếu không những nguyên tắc được đặt ra sẽ không bao giờ thực hiện được, chỉ làhữu danh vô thực mà thôi, sẽ dẫn đến sự trước sau không thống nhất của cha mẹ Những quy tắcđặt ra phải cụ thể, rõ ràng, liệt kê được những nội dung cụ thể và có nguyên tắc thưởng phạt, hướngdẫn trẻ tích cực phối hợp tuân thủ quy tắc, có như vậy mới có thể thu được hiệu quả tốt
1 Nhất định phải đưa ra những quy tắc hợp lý để hạn chế trẻ ham chơi
Nên làm cho trẻ hiểu được rằng, con người dù ở đâu cũng phải tuân thủ quy tắc Tuỳ tiện làmtheo ý mình cha mẹ đôi lúc còn có thể chấp nhận, nhưng trong xã hội người khác sẽ không thể chấpnhận Những người biết tự hạn chế bản thân, biết việc gì được phép làm và việc gì không nên làmmới thích ứng được với sự phát triển của tương lai Phần lớn những trẻ ham chơi thường ươngbướng, khả năng kiềm chế kém, thông qua sự hạn chế của quy tắc sẽ khiến chúng giống như đangthi đấu bóng rổ, nhất thiết phải tuân theo quy tắc, nếu phạm quy sẽ phải chịu xử phạt, đến một mức
độ nào đấy sẽ bị đuổi ra khỏi sân không cho thi đấu tiếp Dưới sự hạn chế của quy tắc, trẻ dần sẽsửa chửa được thói quen ham chơi
Cha mẹ khi đặt ra quy tắc nên suy nghĩ kĩ 3 điểm: rõ ràng, hợp lý, có tính khả thi
(1) Rõ ràng
Chỉ rõ cho trẻ thấy những việc nên và không nên làm: Phần lớn các bậc cha mẹ đều chưa đưa ratừng yêu cầu rõ ràng đối với trẻ Ví dụ: Nếu muốn dùng việc dọn phòng để thay đổi thói ham chơicủa trẻ có thể định ra một số quy tắc sau: Mỗi tuần dọn dẹp phòng một lần, yêu cầu này chưa rõràng Phải cụ thể: Trước 12 giờ trưa thứ 7 hàng tuần phải quét dọn sạch sẽ phòng Kiểm tra nhữngmục sau:
Tất cả quần áo bẩn phải để vào chậu giặt; Lau chùi sạch sẽ đồ dùng gia đình; Dùng máy hút bụihút sạch thảm; Tất cả đồ chơi phải được để trong giỏ để đồ chơi; Quần áo sạch phải được sắp xếpngăn nắp, gọn gàng
Đứng từ góc độ của trẻ để kiểm tra lại những quy định bạn đã đặt ra “Dọn phòng sạch sẽ” , câunói này với trẻ có thể rất mơ hồ, không rõ ràng Đối với trẻ, nhiệm vụ này có thể rất khó Cha mẹnên liệt kê cho trẻ từng bước cụ thể, hơn nữa mỗi lần chỉ cần kiểm tramục
(2) Hợp lý
Trang 29Hợp lý chính là phải căn cứ vào tình hình cụ thể về độ tuổi, thể chất của trẻ, định ra những côngviệc phù hợp để trẻ có thể hoàn thành được Đối với trẻ 3 tuổi, cha mẹ có thể hy vọng trẻ có thể sắpxếp gọn gàng đồ chơi và quần áo nhưng không thể yêu cầu trẻ hút bụi hay thay ga giường.
(3) Có tính khả thi
Phòng của trẻ thế nào thì được coi là sạch sẽ, bạn có thể giúp trẻ nhận ra được Những mục sẽkiểm tra được ghi ở trên đều có tính khả thi Nhưng trên thực tế, rất nhiều bậc cha mẹ đều có thểđặt ra những quy tắc không thực tế cho lắm Việc này thường xảy ra đối với các thanh thiếu niên
Ví dụ: “Con không được phép chơi cùng Tiểu Mai” Quy tắc này hoàn toàn không có tính khả thi.Bạn không thể cả ngày ở bên cạnh con, cũng không thể nắm được mọi hành vi của con Không choTiểu Mai đến nhà chơi còn có thể là một biện pháp có tính khả thi “Con không được phép rủ TiểuMai đến nhà mình chơi”, một vài mong muốn và quy tắc được hoàn thiện có tác dụng hơn rất nhiềumong muốn và quy tắc lỏng lẻo Đặt ra một loạt quy tắc, quy định buộc trẻ phải cùng hợp tác, lầnđầu tiên trẻ sẽ nghe lời hoặc phục tùng mệnh lệnh Các quy định có thể là: Quy định trẻ phải nghelời hoặc phục tùng mênh lệnh; quy định những việc phải làm theo trình tự từ sáng đến tối; định raquy tắc làm việc nhà Ngoài ra còn phải quy định thời gian học bài Những quy tắc cũng có thể giúpcha mẹ có ngôn ngữ và hành động nhất quán, đương nhiên cũng cần phải suy nghĩ đến nhữngtrường hợp ưu tiên
2 Kịp thời dùng kết quả thực hiện nhắc nhở trẻ tuân thủ quy tắc sẽ giúp trẻ làm tốt những quyđịnh đặt ra
(1) Để trẻ tự mình quyết định kết quả cuối cùng
Mẹ Tinh Di nói với con gái thế này: “Mẹ muốn con mỗi ngày về nhà ăn cơm trước 5 giờ chiều
Mẹ tin là con có thể về nhà đúng giờ Gần đây con rất có trách nhiệm với hành động của mình, lầnnày chính là cơ hội để con chứng minh rằng con đã lớn rồi” Mẹ hứa với Tinh Di: “Nếu con về nhàđúng giờ, con có thể đi ngủ muộn nửa tiếng và hôm sau còn được đi chơi” Mẹ cũng giải thíchthêm, nếu không về nhà đúng giờ thì sẽ bị trừng phạt như thế nào: “Nếu con về nhà muộn con sẽphải ở trong phòng trong thời gian ở nhà và hôm sau cũng không được đi chơi Con hãy tự mìnhquyết định”
Nếu như Tinh Di về nhà đúng giờ mẹ sẽ khen ngợi bé; Nếu bé về muộn nhất định mẹ sẽ thựchiện theo quy định Tất nhiên là mẹ cũng có thể nói với Tinh Di như thế này: “Tinh Di, con về nhàmuộn mẹ thực sự cảm thấy rất đáng tiếc Tối nay con sẽ không thể xem được chương trình ti vi conthích vì con không được ngủ muộn nửa tiếng đồng hồ, thật là đáng tiếc”
Xin hãy chú ý, những phương pháp trên đã đặt trách nhiệm lên mình Tinh Di, chứ không phảitrách nhiệm của mẹ Tinh Di Mẹ vẫn là người tốt, mẹ đứng về phía Tinh Di Tinh Di chọn lựa vềnhà muộn thì cũng chính là chọn lựa phải sớm vào trong phòng Một khi đã đặt ra nguyên tắc phảikiên trì đến cùng, ngôn ngữ và hành động phải nhất quán Trước khi thiết lập cũng phải chú ý đếntính tương đối, tính trước đến khả năng trẻ không thực hiện được, không nên để đến lúc trẻ vi phạmquy tắc mới thay đổi
(2) Sử dụng kết quả thực tế cuối cùng
Kết quả thực tế diễn ra một cách tự nhiên Nếu không ăn cơm sẽ đói, không tắm gội sẽ phát mùihôi, đến khi bạn bè bảo trẻ hôi trẻ mới đi tắm gội Kết quả thực tế cuối cùng cũng có hiệu quả tíchcực, những trẻ chăm chỉ chịu khó học tập sẽ đạt được kết quả tốt, những trẻ chăm chỉ làm việc nhà
Trang 30thì sẽ kiếm được tiền tiêu vặt, chịu khó luyện tập thể thao sẽ có thân thể khoẻ mạnh Kết quả thực tếcuối cùng có thể bồi dưỡng, huấn luyện trẻ có tinh thần trách nhiệm đồng thời dạy trẻ làm thế nào
để quyết định, bởi vì những kết quả này giúp trẻ học được từ thế giới hiện thực Cha mẹ nên biếtcách sử dụng kết quả thực tế cuối cùng
(3) Kịp thời nhắc nhở trẻ tuân thủ theo quy tắc
Những quy tắc quá cao, quá khó sẽ khiến trẻ nhụt chí Cha mẹ nên đặt ra những quy tắc tươngđối có tính khả thi Nếu trẻ vẫn không tự giác tuân thủ, cha mẹ nên kịp thời nhắc nhở, đôn đốc trẻtuân thủ quy tắc, đưa ra quyết định, tạo thành thói quen
3 Có sự trừng phạt cần thiết nếu trẻ không tuân thủ quy tắc
Trẻ không chịu khó học tập, ham chơi hay gây chuyện, cha mẹ phải trừng phạt Khi trừng phạtcũng cần phải coi trọng phương thức
Phương pháp trừng phạt vô cùng phong phú, bao gồm phê bình trực tiếp và gián tiếp, hạn chếhành vi của trẻ, không cho trẻ những thứ chúng thích, tạm thời hạn chế thời gian và phạm vi hoạtđộng vui chơi của trẻ Mục đích của việc này là để trẻ cảm nhận được thế nào là bị trừng phạt, nhậnthức được sai lầm của mình để sửa chữa
Cha mẹ nên có những biện pháp sau đối với những trẻ không tuân thủ qui tắc:
(1) Muốn cho việc trừng phạt có kết quả như mong muốn, nhất thiết phải chú ý phương phápphù hợp
Trước tiên, trừng phạt phải vừa độ, tức là phải hợp với hành vi sai trái của trẻ, quá nặng thì sẽdẫn đến tâm trạng đối kháng của trẻ hoặc quá nhẹ thì không đủ để giáo huấn trẻ
Trừng phạt cần được thực hiện, tức là nhất thiết phải để trẻ gánh vác hậu quả của hành vi sai trái.Trừng phạt nên tiến hành ngay sau khi trẻ mắc sai lầm Khi phát hiện ra hành vi sai trái của trẻnên trừng phạt ngay Nếu không kịp trừng phạt thì cũng không nên cố gắng làm cho trẻ trở lại tìnhhình tương tự
Sau khi trừng phạt vẫn cần phải tiến hành giáo dục thuyết phục Trừng phạt chỉ có tác dụng vàomột thời điểm Trẻ chịu sự trừng phạt không có nghĩa là trẻ đã hiểu được đạo lý của sự việc, chỉ cóthể làm cho trẻ hiểu được nguyên nhân tại sao mình bị trừng phạt mới là điều then chốt để loại bỏtận gốc sai trái của trẻ Do vậy, sau khi trừng phạt nhất định phải nói rõ phải trái để trẻ hiểu được vìsao mình bị trừng phạt từ đó sửa chữa được hành vi sai trái của mình
(2) Trừng phạt một cách khoa học, phải hết sức tránh nảy sinh những hiện tượng xấu Trướctiên, hết sức tránh trừng phạt trẻ lúc tâm trạng không tốt Trừng phạt trẻ trong tình trạng sau khiuống rượu trong lòng buồn bực, sức khỏe không tốt sẽ dẫn đến trừng phạt quá độ làm nảy sinh đốikháng của trẻ Lúc này sự thất thế của cha mẹ dễ gây nên sự ác cảm trong lòng trẻ, làm hạ thấp địa
Trang 31(3) Hết sức tránh làm tổn thương đến lòng tự tôn của trẻ.
Trách mắng lỗi lầm của trẻ là đúng, nhưng nếu chế giễu và châm chọc trẻ thì đã vượt qua phạm
vi có thể chịu đựng của trẻ, làm thương tổn đến vùng mẫn cảm nhất trong tâm hồn của trẻ - lòng tựtôn
Việc đánh mắng chính là hình thức trừng phạt cực đoan, không chỉ làm tổn thương đến lòng tựtôn của trẻ mà còn làm tổn thương đến nhân cách và thân thể trẻ, phải tuyệt đối ngăn cấm
4 Có phần thưởng kịp thời khi trẻ tuân thủ quy tắc
Trương Quân rất ham chơi, cha mẹ muốn uốn nắn nên đã định ra quy tắc để hạn chế TrươngQuân rất cố gắng, học kì này đã được nhà trường bình chọn là “học sinh lao động gương mẫu”,được bằng khen Mẹ Trương Quân rất vui, bàn với chồng đưa Trương Quân đến nhà hàngMacdonal Cha của Trương Quân lại nói: “Học sinh lao động gương mẫu” chẳng qua là chăm chỉtrực nhật, vệ sinh mà thôi, không được! Khi nào đạt được danh hiệu “học sinh gương mẫu củatrường” khen thưởng cũng chưa muộn
Khen thưởng là sự đánh giá tích cực đối với hành vi của trẻ, là một trong những phương phápquan trọng trong việc giáo dục trẻ của cha mẹ Vận dụng khen thưởng một cách hợp lý không chỉ
có thể làm tăng lòng tự tin của trẻ mà còn có thể cổ vũ động viên trẻ không ngừng tiến bộ, vươnlên
Khen thưởng, một là khen thưởng sự chăm chỉ cần cù, hai là khen thưởng thành quả, phẩm chấtđạo đức tốt đều được đánh giá như nhau, không nên trọng bên này nhẹ bên kia
Một điều chắc chắn là, mọi hành vi của trẻ, nếu tốt đều nên khen thưởng, nhưng điều cần đặcbiệt khen thưởng chính là sự cần cù, chăm chỉ Hoa La Canh có một câu nói nổi tiếng: “Thôngminh ở chính sự cần cù, chăm chỉ, thiên tài chính là nhờ tích luỹ” Quả thực, cần cù, chăm chỉ làgốc rễ của mọi thành công nên nó chính là gốc rễ của khen thưởng cũng là điều đương nhiên Nếucần cù chăm chỉ không được biểu dương, khen ngợi thì đó chính là “sự khiếm khuyết của khenthưởng”
Nhà giáo dục người Liên Xô Sukhômlinxki khi giới thiệu “nghệ thuật khen ngợi” đã chỉ ra rằng:
“Hôm nay bạn có thể khắc phục được nhược điểm của mình: ham chơi, lười biếng, không ham họchỏi và tâm trạng tiêu cực thì bạn đã kiên cường rồi, bạn thắng lợi rồi!” Đây chính là phần thưởngđích thực có ý nghĩa phát triển Bạn nhất thiết phải phải nhìn thấy được mọi thành tích mà trẻ đạtđược trong quá trình tự hoàn thiện mình; củng cố những hành vi tương đối hoàn thiện và “mầmnon” của những hành vi mới, nhất phải thiết có những lời nhận xét tích cực mỗi khi trẻ hoàn thànhcông việc, dù chỉ là những việc cỏn con
Các bậc phụ huynh thường dễ mắc sai lầm là: Khi dạy trẻ một số điều mới mẻ, họ thường khenthì ít mà chê thì quá nhiều Không nên chỉ vì trẻ ngã một lần mà mất lòng tin đối với trẻ Với những
sự việc khác cũng nên như vậy, biểu dương khen thưởng nhiều hơn phê bình, trừng phạt
Khen thưởng là một loại thù lao đối với những biểu hiện tốt, đáng được khen ngợi Hối lộ lại làkhoản chi cho một số việc không chính đáng hoặc phi pháp
Khi dùng biện pháp khen thưởng đối với trẻ ham chơi tuân thủ quy tắc, cha mẹ nhất thiết phảilựa chọn phương pháp hợp lý
Trang 32Có những bậc phụ huynh chỉ biết khen thưởng bằng vật chất, khi thành tích học tập của trẻ tốtthì thưởng tiền, hoặc mua quần áo, đồ ăn Phương pháp này chắc chắn có tác dụng? Chưa chắc!Trong suốt thời kỳ nhi đồng, chúng không thể hiểu được ý nghĩa của hình thức khen thưởng này.Thay vào đó thưởng cho trẻ một chuyến đi công viên để trẻ vui chơi một cách thoải mái, vui vẻ Dùtrẻ lớn thêm một chút nữa thì khen thưởng vật chất quá nhiều cũng là vô nghĩa, có khi còn có hại.Bởi vì, trẻ được đáp ứng đầy đủ về vật chất sẽ dẫn đến trẻ quá theo đuổi vật chất, có khi còn coiviệc học là một điều kiện tốt để trao đổi vật chất, nếu không được đáp ứng đầy đủ thì không chịuhọc tập.
“Không kiêu ngạo, không nóng vội, không ngừng cố gắng” là lời gửi gắm đối với khen thưởngthành tựu của người lớn, đối với trẻ nhỏ cũng vẫn rất phù hợp Lúc khen thưởng nên để trẻ hiểuđược hai thực tế này
Thứ nhất, vẫn còn khuyết điểm và thiếu sót nên không được tự mãn, phải càng cần cù chăm chỉ,càng khiêm tốn
Thứ 2, bất cứ “thắng lợi” nào mới chỉ là bước đầu tiên trên con đường dẫn đến thành công, cầnphải tiếp tục cố gắng
5 Khéo léo quy định thời gian học tập cho trẻ ham chơi
Một người cha nói, con trai tôi thật “quỷ quái”, làm bài đến một khoảng thời gian nhất định làmuốn chơi Có lần nó khẩn cầu: “Cha cho con chơi một lúc thôi” Tôi nói với nó: “Làm bài thêm 20phút nữa” Ai ngờ được là nó trong thời gian 20 phút chỉ làm được một bài Lại một lần nữa nókhẩn cầu, tôi liền thay đổi điều kiện thành : “Làm thêm 5 bài nữa” kết quả là nó làm 5 bài một cách
tỉ mỉ, cẩn thận hết 27 phút mà không kêu ca phàn nàn một lời nào
Cũng giống như một cân táo giá một tệ, không có mấy người mua, người bán hàng thông minh
đã sửa lại giá thành 0,98 tệ, kết quả là rất nhiều khách hàng kéo đến mua Cách “bán hạ giá” này cóthể dùng trong việc quy định thời gian học tập cho trẻ Nếu như bạn muốn trẻ làm bài tập một giờđồng hồ, trẻ sẽ bị cảm thấy thời gian quá dài không chịu phục tùng, nếu chỉ giảm bớt một chút thờigian, chỉ định trẻ làm bài 50 hoặc 55 phút, 5 hay 10 phút giảm đi này tuy không nhiều nhưng trongtâm trí trẻ thì nó lại có một sự khác biệt lớn và vui vẻ chấp nhận
Thời gian trẻ làm bài tập dù ngắn, nhưng điều quan trọng là trẻ giữ được phong thái gấp gáp,khẩn trương Trong một khoảng thời gian ngắn nhất định đạt được một thành quả nào đấy thì vẫnkhó khăn Vậy phải làm thế nào đây? Việc này chính là cần sự khéo léo quy định cho trẻ một mụctiêu, tức là yêu cầu trẻ học đến giờ phút nào Như vậy, khi có một mốc thời gian hạn định trẻ sẽ cómục tiêu cố gắng, có thể duy trì sự cố gắng để hoàn thành nhiệm vụ
Quy định thời gian cuối của việc làm bài tập, cũng cần có phương pháp, biến chẵn thành lẻ Bạn
có thể quy định cho trẻ học đến 4 giờ hoặc 8 giờ, nhưng trong khoảng thời gian chẵn này, với trẻkhông có tính kỉ luật cao sẽ trở thành thời gian ước chừng “khoảng 4 giờ” hay “khoảng 8 giờ” dẫnđến làm bài tập vội vàng, cẩu thả, không chuyên tâm đến cùng Nếu như bạn định thời gian vàokhoảng thời gian lẻ 3h45 hay 7h50 trẻ sẽ có ý thức rõ ràng về mốc thời gian cuối, làm bài tập sẽkhông vội vàng, cẩu thả, hơn nữa hoàn tòan có thể hy vọng rằng trong suốt thời gian quy định làmbài tinh thần trẻ vẫn rất nhiệt tình
Mặc dù vậy, chúng ta vẫn phải thừa nhận một thực tế Trẻ vốn ham chơi, ngồi một chút là muốn
đi chơi, hơn nữa cùng với việc kéo dài thời gian làm bài, tâm lí muốn đi chơi càng mãnh liệt Lúc
Trang 33này mắt của chúng sẽ chăm chăm nhìn vào đồng hồ, xem xem đã đến thời gian cha đã quy định haychưa? Vẫn còn bao lâu nữa không thể dồn tâm trí vào làm bài tập Lúc này nếu bạn hạn chế chặtchẽ thời gian làm bài tập của trẻ, nói: “làm thêm 25 phút nữa” hoặc “làm bài tập đến 4 giờ” thì trẻ
sẽ càng lơ đễnh đối với việc học, trong lòng thấp thỏm ngồi ở bàn học để giết thời gian
Làm thế nào đây! Cách tốt nhất là biến “số” thành “lượng”, chính là giống như cách làm củangười cha trong ví dụ trên đây, biến thời gian làm bài tập thành số lượng làm bài tập, tức là sửa
“làm thêm 25 phút nữa” thành “làm thêm 6 phút nữa” Như vậy, thì tinh thần của trẻ sẽ phấn khởi,
từ trạng thái tiêu cực “phải nhẫn nại 25 phút nữa, chuyển sang trạng thái tích cực “mau làm xongbài tập” và hoàn thành bài tập một cách thuận lợi
Chú ý: Quy định thời gian làm bài cho trẻ, có 2 bí quyết: Một là chuyển thời gian chẵn thành lẻ;Hai là chuyển số thành lượng Hai bí quyết này có thể được chuyển đổi cho nhau và vận dụng mộtcách linh hoạt
6 Để trẻ tự định ra thời gian biểu học tập, nghỉ ngơi hợp lý
Rất nhiều trẻ ham chơi, cha mẹ mặc dù đã cưỡng chế, ép buộc trẻ ngồi học cả ngày mà thànhtích học tập vẫn kém, nguyên nhân chính là không chuyên tâm Chúng thần người ngồi ở đó, cầmsách nhưng trong lòng lại chỉ nghỉ đến vui chơi hoặc là suy nghĩ miên man Trạng thái như vậy thìsao có thể học được kiến thức?
Các loại thói quen của trẻ đều được tạo thành từ nhỏ Học tập, nghỉ ngơi hợp lý, khoa học sẽkhiến trẻ tạo thành thói quen tốt, có lợi cho học tập và cuộc sống sinh hoạt của trẻ, cùng trẻ định ramột thời gian biểu học tập hợp lý, để trẻ có thời gian học tập một cách nghiêm túc và cũng cho thờigian vui chơi, như vậy trẻ sẽ vui vẻ thực thi quy tắc, cha mẹ chỉ cần luôn luôn nhắc nhở trẻ là được.Thường thì trẻ dựa theo sở thích của mình để đặt ra thời gian biểu hơn nữa sắp xếp thời gian biểutương đối linh hoạt, thoải mái, trẻ sẽ chủ động để thực hiện theo thời gian biểu, gặp những lúckhông tự khống chế được mình, cha mẹ có nhắc nhở cũng sẽ không nảy sinh tâm lý phản nghịch,làm bài tập thì sẽ có hiệu quả cao
Đặt ra thời gian biểu học tập và nghỉ ngơi cho trẻ nhất định phải suy xét đến đặc điểm và tìnhhình thực tế của trẻ, tốt nhất là cho trẻ tham gia vào việc đặt ra thời gian biểu Ví dụ dưới đây cóthể có lợi và có sự gợi ý cho các bậc phụ huynh
Giooc là môt trẻ rất ham chơi Mẹ cậu vốn định ra cho cậu một thời biểu học tạp và nghỉ ngơi vàtheo bà là vô cùng hoàn mĩ: 6 giờ sáng ngủ dậy, buổi trưa tan học về nhà, ăn trưa xong làm bài mộtgiờ đồng hồ, sau đó đi học ở trường; buổi chiều tan học về nhà, trước tiên phải phụ đạo thêm mộtgiờ đồng hồ về lịch sử, tiếp đến xem tiết mục hoạt hình mẹ đã ghi băng cho cậu, nghỉ ngơi một chúthoặc đi dạo công viên gần nhà, rồi về nhà ôn lại bài cũ, sau đó mới đi ngủ
Mẹ Giooc cứ nghỉ rằng có thời gian biểu học tập và nghỉ ngơi này thì chắc chắn sẽ giúp đỡ rấtnhiều cho Giooc, ai ngờ mới thực thi vài ngày bà đã phát hiện ra Giooc làm bài tập càng ngày càngchậm, có lúc còn ngủ gật, có lúc Giooc vẫn còn chưa làm xong bài tập Bạn học của cậu Budy đãgọi điện đến hỏi xem cậu có xem một tiết mục nào đó trên ti vi không; đi dạo buổi tối hàng ngày có
vẻ khiến cậu rất mỏi mệt, không thể tập trung tinh thần học tiếp nữa
Người mẹ thông minh đã kịp thời phát hiện ra thời gian biểu thực sự có vấn đề, liền dũng cảmthay đổi, sau bữa cơm trưa dành cho con chút thời gian để ngủ trưa, buổi chiều xem xong chương
Trang 34trình thiếu nhi mới bắt đầu làm bài tập, thời gian đi dạo buổi tối tăng hoặc giảm dựa vào nhu cầucủa trẻ.
Thời gian biểu thay đổi có tính co giãn, đàn hồi, sự hứng thú học tập của trẻ cũng tăng lên đángkể
Khi cha mẹ định ra thời gian biểu cho trẻ, cần phải kết hợp kế hoạch ngắn hạn và dài hạn, kếhoạch dài hạn là chỉ mục tiêu cần đạt được trong một khoảng thời gian tương đối dài, bước đầu tiêncủa kế hoạch là phải chú trọng đến tình cảm và tư tưởng tròng lòng trẻ chứ không phải chỉ quantâm sự phản kháng và bất mãn của trẻ biểu lộ ra bên ngoài Kế hoạch ngắn hạn mặc dù cũng là thờigian biểu học tập và nghỉ ngơi cụ thể hàng ngày những cũng nên chú trọng “khái niệm mơ hồ”, ví
dụ không nên quy định môt cách quá cụ thể rạch ròi mấy giờ mấy phút dậy, đi ngủ, ăn cơm, xem ti
vi, làm bài tập mà nên là nghỉ ngơi trước mấy giờ, từ mấy giờ đến mấy giờ ngủ dậy, bài tập phảihoàn thành xong mới được xem ti vi, xem ti vi trong khoảng thời gian bao lâu
Tóm lại, có đặt ra một thời gian biểu có tính chất co giãn, đàn hồi, phù hợp với đặc điểm và tínhcách trẻ mới có thể giúp trẻ thay đổi sửa chữa thói ham chơi và thiết lập được thói quen học tập vàsinh hoạt trong kì nghỉ
7 Không được để trẻ vui chơi thoải mái vô độ trong kì nghỉ
Trong thời gian dài nghỉ hè, không ít trẻ đã bỏ thói quen học tập và nghỉ ngơi Thường xuyên đingủ muộn, không ăn sáng đúng giờ, khi đói bụng thì ăn tạm thứ gì đó, thường nô đùa thoả thích vớicác bạn và cũng không biết đã đến lúc cần phải về nhà Có những bậc cha mẹ thường phàn nằmrằng: “Thật mong kì nghỉ hè mau kết thúc, cứ như thế này thì sẽ không có cách nào quản được trẻnữa” Thực ra, việc nô đùa vui chơi thoả thích của trẻ trong kì nghỉ hè chủ yếu trách nhiệm ở cha
mẹ, bởi vì ngay từ đầu cha mẹ đã để mặc trẻ không định ra cho trẻ một thời gian biểu học tập vànghỉ ngơi hợp lý trong kì nghỉ Có thể nói, đối với những trẻ không có tính tự giác cao thì ngaytrong kì nghỉ cũng phải tuân theo quy định trong sự hạn chế của cha mẹ Có thể giữ tính co giãn,đàn hồi thích hợp nhưng không thể để mất đi trình tự
Cho phép trẻ được thoải mái hơn trong kì nghỉ hè, giải thoát trẻ khỏi sự hạn chế của thời gianbiểu học tập và nghỉ ngơi thường ngày, có vẻ như là một tình trạng rất phổ biến Trong thời giannghỉ hè có điều chỉnh, sửa chữa thời gian học tập và nghỉ ngơi cố định là điều có thể chấp nhậnđược, nhưng không được làm mất đi trình tự Nếu như trong kì nghỉ hè, cha mẹ có thái độ bỏ mặccon trẻ sẽ khiến trẻ nảy sinh ác cảm đối với trường học và khao khát được giải thoát khỏi đó Thực
ra, việc trẻ đến trường, cha đi làm, mẹ làm việc nhà, mỗi vai trò đều có công việc được phân công
rõ ràng Tất cả những công việc này đều cần một thời gian làm việc và nghỉ ngơi cố định, nếukhông mỗi người đều sẽ cảm thấy khó khăn, phiền phức Và mỗi người đương nhiên cũng đều cầnđến một kì nghỉ Nhưng hưởng thụ kì nghỉ không thể bỏ việc học, tuỳ ý chơi đùa thoả thích, thậmchí ngay cả thời gian học tập và nghỉ ngơi cũng bị đảo lộn Do vậy, trong kì nghỉ vẫn phải dùngthời gian biểu học tập và nghỉ ngơi để hạn chế trẻ Việc học tập và nghỉ ngơi trong kì nghỉ đươngnhiên có thể khác lúc đi học Ví dụ như điều chỉnh thời gian ngủ để kéo dài những phút giây vui vẻgia đình cùng đoàn tụ bên nhau, thời gian dậy cũng theo đó mà thay đổi, thời gian ăn cũng có thểthay đổi để phối hợp với những hoạt động trong kì nghỉ hè Tóm lại, trong kì nghỉ hè chúng ta cũngkhông được để mặc trẻ chơi một cách thoả thích Tạo thói quen như vậy sẽ có ảnh hưởng tiêu cựcđối với việc học của trẻ sau này
Trang 35Krey thường xuyên vì mải chơi mà lỡ thời gian ăn tối cùng cả nhà Mặc dù mẹ đã nói vài lần rồinhưng cậu vẫn chưa có tác dụng Sau đó mẹ đã đặt ra quy định sau: Nếu cứ chơi ở ngoài quá giờ ănthì bữa tối hôm đó sẽ không đợi, hơn nữa chỉ có thể đói bụng mà thôi Quả nhiên, một hôm Kreykhông về nhà vào buổi tối, hôm đó mẹ kiên quyết không cho đứa con trai về nhà muộn ăn bất cứthứ gì Từ hôm đó trở đi Krey không bao giờ để xảy ra tình trạng không về nhà ăn tối đúng giờ nữa.Tóm lại, mỗi gia đình đều phải có một khuôn mẫu làm việc và nghỉ ngơi cố định, khi con trẻ khôngtuân theo quy định thì mẹ nên kiên trì quyên tắc Nếu cha mẹ khoan dung hoặc vi phạm quy tắc thìrất dễ phá vỡ quy tắc của gia đình.
Ngoài ra, cha mẹ cũng có thể đặt ra những khuôn mẫu sinh hoạt trong kì nghỉ cho trẻ, ví dụ nhưsau khi dậy phải gấp chăn màn, phòng khách phải gọn gàng, sạch sẽ trước khi cha mẹ đi làm về.Bữa ăn tối ngày chủ nhật tất cả các thành viên trong gia đình phải có mặt đông đủ cùng thưởngthức bữa tối, những nét văn hóa gia đình này đều đáng để trẻ “tiếp nối”
Có nhà nghiên cứu nói rằng, một vấn đề khiến cho phần lớn các bậc phụ huynh cảm thấy bănkhoăn, phiền não chính là trẻ vì ham chơi mà quên ăn cơm Việc này không những ảnh hưởng tớisức khỏe của trẻ mà tạo thành thói quen sinh hoạt không quy củ, bất lợi cho cả cuộc đời của trẻ Vìvậy, bất cứ lúc nào cha mẹ cũng không được chiều chuộng theo ý trẻ mà phải luôn luôn dùngnhững quy tắc để hạn chế trẻ Cho dù trẻ đã ham chơi, bây giờ dùng những quy tắc để sửa chữa uốnnắn trẻ cũng vẫn chưa muộn
Buộc trẻ thực hiện theo thời gian biểu học tập và nghỉ ngơi hàng ngày sẽ có tác dụng tích cực đốivới sự trưởng thành của trẻ
8 Khéo léo vận dụng thời gian biểu để uốn nắn trẻ ham chơi
Có một đôi vợ chồng thông minh đã dùng phương pháp kẻ bảng biểu để sửa chữa uốn nắn thóiham chơi và một số hành vi không tốt của trẻ rất đáng để chúng ta lấy làm gương Cách làm của họlà: Treo một bảng biểu trước bàn học của trẻ, bảng biểu phân làm hai phần chính, phụ Phần chínhghi những việc sẽ khuyến khích, cổ vũ trẻ làm như hoàn thành xong bài tập đúng thời gian quyđịnh, giúp cha mẹ làm việc nhà, đọc một số sách ngoại khoá có ích… đồng thời tính điểm cho mỗihành vi đó, phần phụ là những hành vi và việc làm cha mẹ không hi vọng trẻ làm như không về nhàđúng giờ, không gấp chăn màn, và ở phần này cũng ghi điểm cho mỗi hành vi Mỗi lần trẻ thựchiện được một hành vi tốt thì cha mẹ dịp thời đánh dấu tính điểm lên phần chính, còn mỗi lần cóhành vi không tốt thì sẽ đánh dấu trừ điểm ở phần phụ Mỗi tuần tổng kết một lần, trẻ có thể dùngtổng số điểm mình đạt được ở phần chính để đổi lấy phần thưởng tương ứng
Dưới đây là một cách để sử dụng phương pháp này
(1) Tìm ra những hành vi ưu tiên nào bạn muốn trẻ thực hiện, xếp theo thứ tự trên bảng biểu khitrẻ có những hành vi biểu hiện tốt thì nên đánh dấu hoặc sẽ vẽ hình mặt người trên bảng biểu
(2) Dùng phương thức tính điểm hoặc hình mặt trời để đổi lấy phần thưởng
Mỗi hình mặt trời có thể đổi lấy việc được nghe kể chuyện thêm vài phút hay chơi thêm một lúcnữa trước khi đi ngủ Có một số trẻ rất thích ngày nào cũng nhận được sự khen ngợi, nếu như ngàynào trong tuần trẻ cũng có những biểu hiện tốt thì nên có khen ngợi động viên Mỗi hình mặt trời cóthể đối lấy thời gian vui chơi buổi tối, sau đó tổng kết tổng số hình mật trời trong một tuần Ví dụ,mời bạn học đến nhà chơi, cần 15 hình mặt trời Nhưng cũng nên có sự co giãn, làm thế nào để cóhiệu quả tốt nhất thì hãy làm như vậy
Trang 36Mỗi lần đưa ra điều kiện trao đổi nên kèm thêm những lời cổ vũ động viên Có được sự khenngợi vô cùng quan trọng, nhưng bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm cho trẻ càng quan trọng hơn.(3) Chọn những hành vi có thể nâng cao cơ hội thành công
Không nên ghi dày đặc những hành vi sai lệch khiến bạn đau đầu
Trên bảng biểu như vậy sẽ coi trọng bảng biểu này thành một nhiệm vụ không thể thực hiện nổi.Chọn ra một số hành vi đơn giản và thú vị cũng có thể thay đổi những hành vi này, hoặc là bạn cóthể liệt kê ra 8 hay nhiều hơn 8 loại hình vi ưu tiên, sau đó mỗi tuần thay đổi luôn lưu hai ba loạihành vi Như vậy có thể khiến sự việc luôn giữ được cảm giác mới mẻ
Ngoài ra cũng nên đưa ra một số hành vi được cộng thêm điểm Chỉ cần mỗi lần trẻ giúp đượcthêm những việc ngoài hạn định hay có những hành vi chu đáo thân mật đều có thể công thêm điểmtrên bảng biểu Cách này có thể gợi ra sự tán đồng của trẻ Bạn còn có thể dùng bảng biểu để cảithiện thái độ của trẻ Bạn muốn trẻ ăn nói lễ phép vì vậy chỉ cần mỗi lần trẻ lễ phép với người lớnthì bạn chú ý cộng thêm điểm cho trẻ ở trên bảng biểu, sao đó có thể nói vơi trẻ rằng bạn rất tánthưởng hành vi thái độ của lẽ phép đó của trẻ
(4) Cha mẹ còn có thể đưa ra một mục lục điều kiện trao đổi, mỗi một điều kiện trao đổi đều cầnmột số điểm nhất định
Ví dụ: Muốn thuê một đĩa DVD cần có 10 điểm, làm ngô bung cần có 10 điểm; mời bạn bè đếnnhà chơi phải cần 15 điểm Phương pháp này có thể dạy trẻ biết cách tính điểm Hơn nữa có mộtchút chủ tính, đồng thời cũng giáo dục và hướng dẫn trẻ, những hành vi tốt và cố gắng làm việc,đáng để mình hi sinh tự do và tinh thần trách nhiệm Thường xuyên thay đổi điều kiện trao đổi đểduy trì được động cơ và sự hứng thú của trẻ Cách vài tuần lại tăng thêm một số điều kiện trao đổimới mẻ khác
(5) Bảng biểu mỗi lần chỉ dùng trong một tuần
Bạn có thể chọn lựa 5, 6 hoặc 7 ngày thành một tuần Có một số cha mẹ chỉ sử dụng bảng biểutrong những ngày bận rộn từ thứ 2 đến thứ 6; có một số cha mẹ 7 ngày trong một tuần đều sử dụngbảng biểu để duy trì tính nhất quán cao Phương pháp nào hữu hiệu thì dùng phương pháp đó
(6) Cùng với con trẻ làm bảng biểu
Cha mẹ và con trẻ đều tham gia vào hoạt động này có thể khiến trẻ cảm thấy bảng biểu nàychính là của mình Để trẻ tự mình thiết lập hình vẽ, tô mầu cũng cho phép trẻ kiến nghị một số hành
vi hoặc điều kiện trao đổi Trẻ tham gia sẽ gợi cảm hứng và động cơ của trẻ
(7) Coi bảng biểu thành bảng quan sát
Miễn là trong nội dung công việc của trẻ, bao gồm một số hạng mục, bạn có thể dùng bảng khảosát Bảng khảo sát có hiệu quả thay đổi linh hoạt Nó có thể đơn giản hoá một loạt áp lực nặng nềkhi làm công việc này Bảng khảo sát có thể dùng để kiểm tra một số công việc chung trước khidậy hoặc vào phòng như quét dọn phòng, làm việc cuối tuần bảng kiểm tra có thể dạy trẻ có tinhthần trách nhiệm và khiến trẻ tìm hiểu được tính chất của người lớn Trong cuộc sống của ngườilớn, có một số sự việc sẽ xuất hiện nhiều lần, nhưng những việc này chưa hẳn đều tuyệt vời Ngườilớn làm những việc này là để duy trì trật tự cuộc sống tốt nhất nên bồi dưỡng, huấn luyện trẻ tinhthần trách nhiệm với xã hội ngay từ khi trẻ còn nhỏ
Trang 379 Vận dụng một cách khéo léo phương pháp “nghiêng về mục tiêu” trong việc học và chơi củatrẻ.
Có một vị phụ huynh tên Triệu Tiểu nói, con nhà tôi cũng thật là không cần biết bài tập về nhàhay hôm sau có bài kiểm tra chỉ cần bắt gặp chương trình ti vi mà nó thích thì sẽ quên sạch sànhsanh việc học Bạn nhắc nó bỏ ngoài tai, bạn thúc giục, nó giả câm giả điếc, bạn dùng nhữngphương pháp cứng rắn thì nó ác cảm, thậm chí còn phản kháng Bạn nói xem, tôi biết phải làm gìvới nó đây?
Nhà tâm lý xã hội học nói với chúng ta rằng khi con người đang cố gắng làm việc hay học tập,phía trước của sự “thống khổ” luôn sắp sẵn sự thù lao vui vẻ Cũng chính là dù bài tập về nhà cóchán đến đâu, chỉ cần có thứ mà mình mong muốn thì sẽ không cảm thấy khổ nữa Điều này gọi là
“nghiêng về mục tiêu”, dự báo trước cho chúng ta thời khắc đã đến gần mục tiêu, những đườngcong thể hiện công việc hay học tập sẽ tăng lên rõ ràng
Lấy việc xem ti vi làm ví dụ, cha mẹ nên vận dụng nguyên lí tâm lí nghiêng về mục tiêu này củatrẻ, trước tiên nên tìm hiểu xem trẻ thích những chương trình gì, và quy định thời gian làm bài tậpcủa trẻ trước khi chiếu chương trình đó khoảng một tiếng đồng hồ hoặc 30, như vậy trẻ khôngnhững vui vẻ tiếp nhận mà từ đó còn làm thêm một ít bài so với bình thường nữa
Đây là “nghiêng về mục tiêu” của “khổ trước sướng sau”; thứ tự đảo ngược lại thì cũng như vậy,
“nghiêng về mục tiêu” cũng có thể “sướng trước khổ sau”
Nếu như trẻ đang xem sách, vẽ hoặc bắt đầu xem chương trình trẻ thích, bạn làm gián đoạn giữachừng, yêu cầu trẻ đi làm bài tập, chắc chắn trẻ sẽ không vui, không hài lòng, thậm chí ác cảm hoặcphải kháng Dù bị ép ngồi vào bàn học thì cũng rất lơ đễnh hoặc là giận dỗi, giở sách, dẫu môi làmbài tập linh tinh, cẩu thả hoặc là người ngồi đó mà vẫn nghĩ đến nội dung chương trình ti vi hoặctranh ảnh vừa xem Trong tình trạng tâm lí như vậy hiệu suất làm bài tập chắc chắn sẽ không cao.Nếu như vậy thì nên điều chỉnh thời gian một chút, dùng nguyên lí “nghiêng về mục tiêu” của
“trước vui sau khổ”, đợi trẻ xem xong sách hay chương trình ti vi hãy giục trẻ học bài Nếu như vìkhoảng thời gian còn lại sau khi trẻ xem tranh hay ti vi không còn nhiều, chỉ cần nhắc nhở một chút
để trẻ biết thì từ trong đáy lòng trẻ sẽ rất cảm ơn bạn và càng chăm chỉ, nghiêm túc làm bài tập.Đúng là những thời gian học tập và nghỉ ngơi được quy định sẵn thì nhất thiết phải tuân thủ,không nên phá lệ; nhưng mặt khác chúng ta cũng cần phải hiểu rằng thời gian không phải đượcđịnh ra để tuân thủ mà được định ra để nâng cao hiệu suất công việc hay học tập Do vậy, xuất phát
từ hiệu suất, khi cần thiết thì điều chỉnh Về điều này thì trẻ sẽ hiểu được, trẻ sẽ không vì một vàilần điều chỉnh mà coi nhẹ hoặc phủ định chế độ học tập và nghỉ ngơi
Nước Mỹ gần đây mới nổi lên một trường học có hình thức giáo dục mới vô cùng thoáng đạt,chủ trương là “vui chơi thoả thích, học tập chăm chỉ” để trẻ tự động đặt ra kế hoạch học tập và vuichơi Theo báo đăng, thứ tự của kế hoạch mà trẻ đặt ra gần như đều là bắt đầu của một ngày thì vuichơi thoải mái, sau đó mới bắt đầu học bài, kết quả là thành tích đều tương đối xuất sắc
II Giúp trẻ ham chơi tránh xa sự cám dỗ của ti vi và mạng internet trong quá trình trưởng thànhMặc dù sự phát triển của kĩ thuật khoa học hiện đại đã cung cấp cho trẻ một số điều kiện học tập
và không gian trưởng thành ưu việt, nhưng từ đó cũng nảy sinh rất nhiều sự cám dỗ của các thôngtin đang dần dần có ảnh hưởng xấu đến học tập và đời sống sinh hoạt của trẻ Ví dụ như trẻ chìmđắm vào ti vi, trò chơi điện tử và mạng internet… đã trở thành mầm bệnh có tính nguy hại nhất cho
Trang 38sự trưởng thành của trẻ và cũng trở thành nhân tố quan trọng dẫn đến việc trẻ ham chơi, ảnh hưởngđến học tập Trước sự cám dỗ của những nhân tố không tốt như trò chơi điện tử, mạng internet….,
do trẻ chưa được chín chắn nên không thể nhìn ra được sự nguy hại, khiến trẻ luôn lạc đường trong
sự vui chơi Do vậy, trong quá trình trưởng thành của trẻ, cha mẹ phải đề cao cảnh giác để ngănchặn tình trạng trẻ không thể tự mình thoát ra được, thậm chí còn sa đoạ và phạm tội Cám dỗ chỗnào cũng có, điều quan trọng là phải sáng suốt, ngăn chặn từ đầu, để con trẻ của chúng ta đượctrưởng thành một cách lành mạnh
1.Ham mê ti vi có rất nhiều tai hại
Ti vi chính là loại cám dỗ thông tin truyền thông đầu tiên mà trẻ gặp phải trong quá trình trưởngthành, xem ti vi một cách hợp lý cũng có lợi cho sự trưởng thành của trẻ, nhưng khi trẻ quá ham mê
ti vi thì cha mẹ nên hướng dẫn trẻ biết cách tự khống chế thời gian xem ti vi
Xem ti vi một cách vô độ là một trong những biểu hiện chính của việc trẻ ham chơi Trẻ quáham mê ti vi sẽ đem đến nhiều rắc rối trong quá trình trưởng thành của trẻ Có một giáo viên nói,trẻ em ngày nay kiến thức phong phú, nhưng học tập lại không bằng trước đây, nguyên do chính là
(1) Quy định thời gian trẻ xem ti vi
Thông thường trước và sau bữa cơm cho trẻ xem ti vi 15 - 30 phút để giải toả những mệt nhọccủa một ngày học tập, hình thức thư giãn này cũng đem lại một số kiến thức mà trong sách vởkhông có
Tối thứ 6 và thứ 7 có thể xem hai giờ đồng hồ, khi đạt được thành tích học tập xuất sắc có thểđộng viên, khen thưởng một lần xem ti vi trong nửa giờ để thúc đẩy tính tích cực trong việc học củatrẻ Có lúc có những chương trình đặc biệt thú vị thì cha mẹ có thể “ghi băng đợi đến cuối tuần chotrẻ xem để giảm bớt sự “tiếc nuối” của trẻ Đồng thời ngoài giờ học, cha mẹ cũng có thể đánh cờ,đánh đàn, luyện thư pháp cùng với trẻ để phân tán sức chú ý của trẻ với ti vi
(2) Cha mẹ phải lấy mình làm gương
Xem ti vi không chỉ khiến trẻ em say mê mà người lớn cũng thường xem không biết mệt mỏi.Nếu như cha mẹ bị “dính” vào trước màn hình ti vi rất khó có thể thuyết phục được trẻ, đồng thờicũng sẽ ảnh hưởng trẻ chuyên tâm học tập
(3) Tích cực sử dụng ti vi giáo dục trẻ
Khi xem xong ti vi, nếu cha mẹ không hỏi thì trẻ vừa xem xong đã quên, không để lại được ấntượng sâu đậm Để lợi dụng ti vi một cách triệt để để dạy dỗ trẻ, cha mẹ có thể thường xuyên hỏi
Trang 39trẻ xem hôm nay trẻ đã xem chương trình gì, có câu chuyện gì thì kể cho cha mẹ nghe Có lúc cóthể cùng trẻ thảo luận “điểm nóng” trong chương trình trên ti vi Như vậy lúc trẻ xem ti vi sẽ chú ý
“lưu tâm”, có thể bồi dưỡng khả năng quan sát, khả năng khái quát, khả năng ghi nhớ và khả năngbiểu đạt của trẻ
Thực tế đã chứng minh, giải quyết một cách đúng đắn vấn đề xem ti vi của trẻ, sẽ rất có lợi đốivới sự trưởng thành lành mạnh của trẻ
2 Đừng để trẻ lạc vào trò chơi điện tử
Trò chơi điện tử có thể gọi là sâu mọt của việc học và tư tưởng của trẻ, khi trẻ đã chìm đắm vào
đó thì cũng có thể chính là bắt đầu đi vào con đường sai lầm
Vui chơi là thiên tính của trẻ, chúng ta không có quyền tước đoạt Nhưng “vui chơi” với trò chơiđiện tử thì cha mẹ phải đề cao cảnh giác Bởi vì phần lớn những trẻ khi nhiễm trò chơi điện tửkhông có cách nào thoát khỏi, cả ngày lẫn đêm đều nghĩ đến những hình thù mà cha mẹ cho là kìquái, có một số trẻ thậm chí còn giống như “nghiện ma tuý” Như vậy, phần lớn thời gian học tập
và rèn luyện thân thể đều bị trò chơi điện tử chiếm dụng, nguy hại vô cùng cho việc học và sựtrưởng thành của trẻ
Tiểu Trương, một học sinh giỏi của một trường cấp hai, thành tích luôn đứng đầu lớp Từ khiham chơi trò chơi điện tử, đôi tay càng trở nên linh hoạt của cậu, không còn làm bài kiểm tra nhanhnhư chớp nữa, thành tích lại càng tụt lùi phía sau
Tiểu Lý 11 tuổi đang là con ngoan trò giỏi của một trường tiểu học Sau khi nhà em ở mở mộtquán trò chơi điện tử, cậu liền bị cuốn hút vào đó mà không thể nào khống chế được, trở thànhkhách quen thường xuyên của quán, và từ đó không còn tâm tư để học tập Một năm học trôi qua,khi biết thành tích các môn học của mình đều không đạt được tiêu chuẩn có nguy cơ bị lưu ban, cậukhông chịu đi học nữa, cuối cùng bỏ học ở nhà
Học sinh có “phẩm chất đạo đức và học tập xuất sắc” khi ham chơi điện tử còn như thế, nhữnghọc sinh trụ cột làm nên sự phồn vinh của máy chơi điện tử luôn là “học sinh yếu kém”
Nhìn những thanh thiếu niên đang ở tuổi mộng mơ bước chân vào quán chơi điện tử và lại cònmang khí chất “thổ phỉ”, khiến chúng ta lo lắng Thậm chí còn có trẻ ngoài giờ chơi trò chơi điện tửcòn đánh bạc và gây ra các vụ án hình sự
Theo tin của tờ báo Tân Hoa, Trung Quốc ngày 9 tháng 8 năm 1996 Năm học sinh lớp 12 vừatốt nghiệp trường điểm cấp 3 thuộc tỉnh Lưu Ninh (đều đã thi đỗ vào trường Đại học và cao đẳng),
vì ham mê trò chơi điện tử con hổ có tính chất đánh bạc, sau khi thua bạc không thể kìm hãm được
sự cám dỗ nên đã làm liều, 5 người kết bè chặn đường cướp giật, bị công an bắt giữ điều tra Chưakịp vào trường đại học đã phải vào phòng giam
Năm em học sinh này tổ chức thành hội cướp giật đã thực hiện 22 vụ cưới trên taxi và nơi côngcộng, được hơn 10 nghìn nhân dân tệ, những tài sản cướp được đều bị máy con hổ “ăn” hết
Sức cuốn hút của máy chơi trò chơi từ đâu đến?
Máy trò chơi điện tử là một sản phẩm kĩ thụât cao, đặc biệt là vài năm gần đây cho ra đời tròchơi vi tính, dựa vào những hình ảnh sinh động rõ nét, những tình tiết câu chuyện kích động lòngngười, có hiệu quả âm thành vang dội đã nhanh chóng xâm nhập vào thế giới tâm hồn của phầnđông thanh thiếu niên
Trang 40Thanh thiếu niên vẫn chưa trưởng thành, đầy tính hiếu kì và hứng thú mãnh liệt với những sự vậtmới Tất cả những gì thú vị đều có thể kích động lòng ham muốn của chúng.
Trò chơi vi tính không ngừng đổi mới, kích động tính hiếu kỳ của trẻ mới lớn Trong cuộc sống
có nhiều thứ thú vị để lựa chọn như vậy trẻ tất nhiên là sẽ ham mê
Nhìn từ góc độ tâm lý của trẻ, trẻ rất ít có quan niệm “thành tích”, ngoài thành tích học tập rađều coi vui chơi là làm tiêu chuẩn; thậm chi có khi thành tích học tập không phải là mối quan tâmthực sự của chúng mà chỉ là sự gượng ép do sự thúc ép của cha mẹ
Trò chơi điện tử hấp dẫn, khi đứng trước trò chơi điện tử đầy tính hấp dẫn như vậy thì sự giáodục, hướng dẫn vì lý tưởng đều không phát huy được tác dụng
Bậc làm cha làm mẹ chúng ta nên làm thế nào đây?
Trước tiên, chúng ta nên tìm hiểu chính máy trò chơi điện tử, đồng thời có thể thử chơi cùng trẻ,sau đó mới tiến hành hướng dẫn trẻ
Tiếp đến nên hiểu được thiên tính thích vui chơi của trẻ, tôn trọng quyền lợi thích vui chơi củatrẻ, nhưng phải giúp trẻ giải quyết một cách đúng đắn hợp lý mối quan hệ giữa “chơi”và “học”?Trước đây khi chúng ta vẫn còn nhỏ, các trò chơi rất đơn giản nhưng chúng ta vẫn nhớ như in,bởi vì chúng ta đã từng chơi rất vui vẻ Ngay nay, cách chơi của bạn trẻ không giống trước, nhưngchưa chắc chúng đã biết cách chơi, chưa chắc đã chơi vui vẻ Cho nên các bậc cha mẹ có tráchnhiệm và cũng có đủ năng lực hướng dẫn trẻ biết cách chơi và chơi có mức độ vừa phải
3 Thời đại internet đã đến, các bậc làm cha làm mẹ đã chuẩn bị sẵn sàng chưa?
Không để trẻ học vi tính thì sợ trẻ không biết; để trẻ học vi tính lại sợ rơi vào cạm bẫy của mạnginternet mà không thể tự mình thoát ra được Thời đại internet đã đến khiến nhiều bậc cha mẹ trởtay không kịp
Ham mê, chìm đắm vào mạng internet là biểu hiện chính của trẻ ham chơi Làm thế nào để trẻtránh được sự ham mê, chìm đắm vào thế giới mạng, không bị những trang wep nội dung thiếu lànhmạnh mê hoặc, đồng thời có thể giúp trẻ tận dụng sự tiện lợi do mạng internet đem lại để giúp trẻhọc tập và tăng thêm kiến thức? Đối với việc này, các chuyên gia đã đưa ra một số kiến nghị sau:(1) Cha mẹ nên chủ động hơn trẻ để đối diện với thời đại mạng internet
Rất nhiều bậc cha mẹ luôn cho rằng hiện đại hoá, tin tức hóa là việc của trẻ, mình đã lớn tuổi rồi,tránh nhiệm công việc gia đình đè nặng trên vai, không còn tinh thần, sức lực đâu để học tiếp Cáchnghĩ như vậy là không đúng
Hiện đai hoá, tin tức hoá là xu thế phát triển tất yếu của xã hôị, mỗi một công dân trong xã hộihiện nay đều nên cố gắng thích nghi Đừng nói những người 30, 40 tuổi, thậm chí cả người 50, 60tuổi học vi tính cũng rất nhiều, cha mẹ nên dũng cảm tiếp nhận mạng internet, đi trước trẻ mộtbước hoặc học cùng trẻ
(2) Trẻ ham mê mạng internet càng phải tăng cường mối liên kết tình cảm
Trẻ ham mê mạng internet, cha mẹ thường sử dụng những phương pháp cứng rắn mạnh mẽ nhưtrách mắng răn dạy, doạ nạt, ngắt đường dây điện thoại, đập vỡ ti vi… nhưng đối với những thanhthiếu niên đang ở trong thời kỳ ương bướng thì cha mẹ càng cứng rắn mạnh mẽ trẻ lại càng khó