Áp suất khí quyển và gió

Áp suất khí quyển * Sự phân bố khí áp trên địa cầu của lớp không khí sát mặt đất Áp suât của không khí ở mặt đất hay ở mực nước biển là một trong những điểm đặc trưng quan khối của trạng

CHƯƠNG 6

ÁP SUẤT KHÍ QUYỂN VÀ GIÓ

 SV Thực hiện: Lê Văn Trường

• Lớp: KHCT43

• Môn: khí tượng nông nghiệp

Sự phân bố khí áp trên địa cầu

I Áp suất khí quyển

* Sự phân bố khí áp trên địa cầu của lớp không khí sát mặt đất

Áp suât của không khí ở mặt đất hay ở mực nước biển là một trong những điểm đặc trưng quan khối của trạng thái khí

quyển Sụ phân bố áp suất khí quyển của lớp không khí sát mặt đất hay ở mực nước biển có liên quan chặt chẽ đến sự biến thiên nhiệt độ, mây, mưa, gió… Sự phân bố khí áp trên mặt đât dược thể hiện bằng các bản đồ đẳng áp của một thời gian nhất định

Sự phân bố khí áp không khí trong năm được đặc trưng bởi các bản đồ đẳng áp của tháng 1 vá tháng 7.

1 Sự phân bố khí áp trên địa cầu trong mùa đông( tháng 1,

tại độ cao mực nước biển)

- Vào tháng giêng, dọc theo xích đạo có một dải áp suất thấp với áp suất gần 1010mb người ta gọi đó là xích đạo khí áp

Từ xích đạo khí áp, áp suất tăng dần về phía cực và ở vĩ độ

30- 35 ở cả hai bên xích đạo hình thành những dải áp cao

Những dải này nằm trên những vùng biệt lập, gọi là cực đại

khí áp cận nhiệt đới

+ Ở Bắc bán cầu có những cực đại cận nhiệt đới như: Cực đại Axo, cực đại Hawai

+ Ở Nam bán cầu có 3 cực đại khí áp nằm ở phía nam các đại dương như: áp cao nam Ấn độ dương, áp cao nam Thái bình dương, áp cao nam Đại tây dương

- Về phía bắc cận nhiệt đới, trên các đại dương, áp suất giảm dần, tạo ra ở bán bắc hai cực tiể khí áp Một ở Đại tây

dương, một ở Thái bình dương

- Trên lục địa, ở Bán cầu bắc, sâu trong lục địa áp suất tăng

lên mạnh, trên đại lục địa Châu Á hình thành một cực đại khí

áp rộng lớn gọi là cực đại châu Á có tam là vùng Xibiri và một phần lục địa Mông Cổ có áp suất ở vùng trung tâm tới 1035

mb Một cực đại ở Bắc châu Mĩ là cực đại Canada

- Ở Nam bán cầu,từ cận cực đới tới các vĩ độ 60- 65 áp suất giảm rõ rệt

2 Sự phân bố khí áp địa cầu trong thời kì mùa hạ

(tháng 7, tại độ cao mặt nước biển)

- Vào tháng 7 dải áp suất thấp dọc theo xích đạo vẫn còn

nhưng dịch một ít lên phía bắc, về phía xích đạo

- Các cực đại khí áp cận nhiệt đới trên đại dương vẫn tồn tại

và có phần mạnh lên, đồng thời dịch về phía bắc ở bắc bán cầu

- Các cực tiêu Island vào tháng 7 yếu đi rõ rệt, áp thấp Alêutin mất di

- Các cực đại trên lục địa ở phía bắc bán cầu biến mất

nhường chỗ cho áp thấp châu Á và áp thấp Canada

* Sự phân vùng khí áp trên địa cầu đã ảnh hưởng rất lớn

đến khí hậu nước ta Đặc biệt là vùng áp cao Xibiri đã gây ra gió mùa Đông Bắc trong mùa đông Trung tâm này đạt tới

trình độ phát triển mạnh mẽ nhất vào tháng 1, chiếm cứ

phần lớn lục dịa châu Á, trong khi đai áp thấp nội chí tuyến

di chuyển theo chuyển động biểu kiến của mặt trời lùi về

phía bán cầu Nam, khơi sâu một cực tiểu trên châu

- Về mùa hạ, ngược lại một áp thấp rộng lớn ở khoảng Iran nên đại lục địa châu Á , trong đó có nước ta, bị nóng lên

mạnh mẽ bởi bức xạ mặt trời Áp cao mùa đông hầu như đã

bị biế mất đi, và dảu áp thấp nội chí tuyến tiến sang bán cầu Bắc, tới gần chí tuyến trên khu vực Thái Bình Dương Áp cao Hawai phát triển rõ rệt, thay cho áp thấp Alêutin ở bắc Thái Bình Dương

- Sự phân vùng khí áp trên địa cầu đã ảnh hưởng rất lớn đến khí hậu nước ta Đặc biệt là vùng áp cao Xibiri đã gây ra gió mùa

Đông Bắc trong mùa đông Trung tâm này đạt tới trình độ phát

triển mạnh mẽ nhất vào tháng 1, chiếm cứ phần lớn lục dịa châu

Á, trong khi đai áp thấp nội chí tuyến di chuyển theo chuyển động biểu kiến của mặt trời lùi về phía bán cầu Nam, khơi sâu một cực tiểu trên châu

- Về mùa hạ, ngược lại một áp thấp rộng lớn ở khoảng Iran nên đại lục địa châu Á , trong đó có nước ta, bị nóng lên mạnh mẽ bởi bức xạ mặt trời Áp cao mùa đông hầu như đã bị biế mất đi, và dảu áp thấp nội chí tuyến tiến sang bán cầu Bắc, tới gần chí

tuyến trên khu vực Thái Bình Dương Áp cao Hawai phát triển rõ rệt, thay cho áp thấp Alêutin ở bắc Thái Bình Dương

3 Sự ảnh hưởng của sự phân bố đó đến khí hậu

việt nam

Gió là sự chuyển động của không khí theo phương nằm ngang so sánh tương đối với măt đất Trong khí quyển không có thể chuyển động đi lên, đi

xuống, chuyển động loạn lưu, chuyển động xoáy, giật… hoặc kết hợp nhiều dạng chuyển động,

chăng hạn như một xoáy thuận nó đồng thời tham gia 3 dạng chuyển động như vừa chuyển động

xoáy tròn từ ngoài vào trong, vừa chuyển động từ dưới thấp lên cao và vừa chuyển động tịnh tiến.Chỉ những dạng chuyển động theo phương nằm ngang mới được gọi là gió

II Gió

1 Khái niệm

2 Nguyên nhân:

Là do sự phân bố của khí áp trên bề mặt trái đát không đồng điều tại các địa điểm Khi có sự chênh lệch khí áp theo phương nằm ngang thì không thì không khí chuyển dịch từ nơi khí áp cao đến nơi khí áp thấp tạo thành gió Có thể tóm tắt sự hình thành gió theo sơ đồ sau:

Chênh lệch nhiệt độ Chênh lệch khí áp

nhiệt độ cao Khí áp thấp

Khí áp cao

gió

Gió thổi từ nơi khí áp cao về nơi khí áp thấp nhiệt độ thấp

3 Quá trình hình thành gió

Sự hình thành năng lượng gió là do bức xạ mặt trời chiếu

xuống bề mặt trái đất không đồng đều làm cho bầu khí quyển, nước và không khí nóng không đều nhau Một nữa bề mặt trái đất, mặt ban đêm, bị che khuất không nhận được bức xạ của mặt trời và thêm vào đó là bức xạ mặt trời ở các vùng gần

xích đạo nhiều hơn là ở các cực, do đó sự khác nhau về nhiệt

độ và vì thế là khác nhau về áp suất mà không khí giữa xích đạo và hai cực cũng như không khí giữa mặt ban ngày và mặt ban đêm của trái đất di động tạo thành gió

4 Các loại gió thường gặp.

a Gió đất - biển

Gió đất - biển còn gọi là gió Breeze quan sát thấy ở vùng ven biển, ban ngày gió thổi từ biển vào đất liền ( gió biển ), ban đêm gió thổi từ đất ra biển ( gió đất )

b Gió núi – thung lũng

- Thường được hình thành hàng ngày và đổi chiều giưa ban ngày và ban đêm ở miền núi, trong các thung lũng và sườn

núi Ban ngày gió thổi từ thung lũng lên sườn núi gọi là gió

thung lũng, ban đêm gió thổi từ sườn núi xuống thung lũng gọi

là gió sườn núi

- Nguyên nhân hình thành gió núi – thung lũng là sự chênh lệch nhiệt độ của khối không khí sát sườn núi và khối không khí trên thung lũng có cùng độ cao Ban ngày dưới sự đốt nóng của bức

xạ mặt trời, khối không khí sát sườn núi bị nóng lên mạnh hơn không khí ở xa sườn núi, trong khi đó khối không khí có cùng độ cao phía trên thung lũng có nhiệt độ thấp hơn

- Do đó không khí ở sát sườn nở ra, nhẹ hơn bốc lên cao tạo thành gió thung lũng còn không khí phía trên thung lũng nặng hơn lại chìm xuống dưới

- Ban đêm ngược lại, sườn núi bị bức xạ mất nhiệt nên khối

không khí tiếp xúc với nó bị lạnh đi nhanh chóng còn không khí phía trên thung lũng trở nên nóng hơn Do đó không khí từ

sườn núi chìm xuống và đẩy không khí phía trên thung lũng bốc lên cao, tạo thành gió sườn núi

- Gió núi – thung lũng chỉ xuất hiện khi trời quang mây, thời

tiết tốt, nghĩa là khi có sự chênh lệch nhiệt độ đáng kể giữa

không khí phía trên thung lũng và không khí sát sườn núi

- Thông thường 9-10h sáng bắt đầu xuất hiện gió thung lũng, đến 14 – 15h thì mạnh nhất, sau đó yếu dần Vào ban đêm

gió đổi chiều tạo thành gió sườn núi Những ngày thời tiết

chịu ảnh hưởng của hoàn lưu địa cầu hoặc hòa lưu gió mùa

thì không suất hiện gió núi – thung lũng

c Gió phơn ( Fohn )

- Gió phơn là loại gió khô và nóng do qua trình biến tính của khối không khí sẽ đi qua các dãy núi cao Khi có một luồng

không khí thổi đến một dãy núi cao, khối không khí cưỡng bức

đi lên theo sườn núi

- Càng lên cao, không khí càng bị lạnh đi theo quá trình đẳng nhiệt ẩm, cứ lên cao 100 mét thí nhiệt độ giảm đi 1oC

- Do nhiệt độ giảm, hơi nước trong không khí sẽ ngưng kết tạo thành mây và gây mưa bên sườn đón gió Ở đỉnh núi, nhiệt độ không khí rất thấp và bão hòa hơi nước Độ ẩm tuyệt đối chỉ còn lại khá thấp

- Khi khối không khí đi xuống bên sườn núi khuất gió, nhiệt độ của khối không khí tăng lên theo quá trình đoạn nhiệt khô, cứ hạ xuống 100 mét nhiệt độ tăng lên 1oC

- Kết quả là khi xuống đến chân núi ở sườn khuất gió, khối không khí trở lên rất nóng Do lượng chứa ẩm tuyệt đối còn lại rất thấp nên ở điều kiện nhiệt độ cao không khí trở lên rất khô Ở nước ta, gió phơn xuất hienj vào mùa hè, ảnh hưởng nhiều đến ven biển miền Trung Gió phơn thời kì này thường có hướng Tây từ Lào thổi qua dẫy Trường Sơn nên thường gọi lá gió Lào