Cái chết của một người anh hùng Đoàn tàu không sốNgười dẫn dắt chúng tôi vào "câu chuyện cổ tích" ấy chính là con trai cả của Liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu.. Ông là Anh hùng - Liệt sĩ Nguyễn V
Trang 1Cái chết của một người anh hùng Đoàn tàu không số
Người dẫn dắt chúng tôi vào "câu chuyện cổ tích" ấy chính là con trai cả của Liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu Trong căn phòng nhỏ nằm sâu trong một ngõ vắng trên đường Cát Bi, đã khuya lắm rồi, anh thong thả kể cho chúng tôi nghe những kỷ niệm về người cha Nguyễn Đình Phương - tên anh - đêm nay dường như không thể ngủ Niềm xúc động vừa tìm được hài cốt người cha sau 37 năm hy sinh ngập tràn trong ánh mắt, trong giọng kể của Phương
Thật lạ Mãi tới những ngày đi viết phóng sự này, tôi mới tìm được câu trả lời cho một băn khoăn của chính mình sau rất nhiều năm tháng, rằng vì sao cuộc Chiến tranh Vệ quốc của dân tộc ta lại được gọi là một cuộc CHIẾN TRANH THẦN THÁNH Hóa ra rất giản dị, bởi chỉ có những con người với "trái tim như ngọc sáng ngời", chỉ có những VỊ THÁNH "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" - chỉ
có họ mới có thể viết nên trang sử vàng chói lọi và làm nên chiến thắng lẫy lừng của cuộc chiến tranh giải phóng 30 năm ròng rã ấy
Một trong những con người đó, một trong những VỊ THÁNH đó là nhân vật chính của câu chuyện mà tôi sẽ kể dưới đây Ông là Anh hùng - Liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Chính trị viên của Đoàn tàu không số
Đêm nghe chuyện kể của con trai người liệt sĩ
Bạn tôi, vốn là lính thông tin Sư đoàn 324 thời đánh Mỹ, cứ réo rắt "phôn" suốt cả tuần,
cứ nằng nặc gọi tôi xuống ngay Hải Phòng, để cùng chia sẻ với gia đình người bạn ông dưới đó một niềm vui, một nỗi xúc động vô bờ bến Số là gia đình người bạn đó hôm cuối tháng 3/2009 vừa tìm được hài cốt của người chồng, người cha mình là Anh hùng LLVTND-Liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu "Đây là người liệt sĩ duy nhất cho tới nay tìm được hài cốt trong tổng số 97 liệt sĩ của Đoàn tàu không số hy sinh thời chống Mỹ" - ông bạn tôi nhấn mạnh qua điện thoại
Nắng nóng là thế suốt cả tháng 6, suốt cả tuần qua, thế mà buổi chiều hôm đi Hải Phòng
ấy, bỗng mưa rào ào ạt Đường 5 có những lúc nhòe đi trong mưa Cái gạt nước làm việc không ngưng nghỉ một phút nào suốt cả trăm cây số từ Hà Nội xuống Bù lại là mát
mẻ Bù lại là bụi bặm rác rưởi được giũ sạch
Anh hùng - Liệt sĩ
Nguyễn Văn Hiệu
Trang 2Một trong những chiếc tàu không số trên đường vận chuyển vũ khí vào
chiến trường miền Nam (Ảnh do hải quân Mỹ chụp).
Xuống tới đất Cảng đã là xẩm tối Phố xá Hải Phòng sạch tinh khôi Dưới ánh đèn cao
áp trắng xanh, dưới sắc phượng vĩ sau mưa thắm đỏ như hồng ngọc, lối xóm Hải An chợt như chìm trong huyền ảo Và trong cái không khí đầy thanh tịnh tinh khiết ấy, tôi được đắm chìm vào câu chuyện về người Anh hùng - Liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu - một
"câu chuyện cổ tích" của thời chống Mỹ, mới đây thôi mà sao có lúc như là xa xôi lắm?
Người dẫn dắt chúng tôi vào "câu chuyện cổ tích" ấy chính là con trai cả của Liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu Trong căn phòng nhỏ nằm sâu trong một ngõ vắng trên đường Cát
Bi, đã khuya lắm rồi, anh thong thả kể cho chúng tôi nghe những kỷ niệm về người cha Nguyễn Đình Phương - tên anh - đêm nay dường như không thể ngủ Niềm xúc động vừa tìm được hài cốt người cha sau 37 năm hy sinh ngập tràn trong ánh mắt, trong giọng
kể của Phương
Kỷ niệm những ngày ấu thơ bên cha ùa về, như ngọn gió lành từ biển ngoài kia đêm đêm lại mơn man thổi vào đất liền, khiến cho người đàn ông 51 tuổi đời này dường như trở lại những ngày tuổi 14 - ngày cha anh ra khơi và mãi mãi không về
Phương sinh năm 1958, học hết phổ thông là đi học Công an, rồi làm lính trinh sát, rồi cán bộ điều tra, và bây giờ là Thượng tá, Phó trưởng Công an quận Hải An, thành phố Hải Phòng Suốt gần 40 năm qua, dù bận rộn học hành, dù vất vả công tác, dù hiểm nguy đấu tranh phòng chống tội phạm, nhưng trong sâu thẳm trái tim Phương vẫn khôn nguôi một ước nguyện thiêng liêng: làm sao tìm được hài cốt của người cha đã hy sinh trên biển năm 1972, tháng 4 ngày 24 Đấy cũng là một khát vọng có lúc đã lạnh ngắt vô vọng trong đáy lòng người mẹ già và 3 đứa em Phương sau bao kiếm tìm non nửa thế
kỷ
"Cha tôi sinh năm 1932, quê xã Thăng Phương, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam - Phương kể Năm 16 tuổi, ông đã tham gia du kích đánh Pháp ở quê nhà 18 tuổi, ông vào bộ đội Năm 1954, khi 22 tuổi, ông tập kết ra Bắc, rồi xuất ngũ về công tác tại Xí nghiệp đánh cá Hạ Long - Hải Phòng và kết hôn với mẹ tôi - một cô gái đất Cảng Năm
Trang 31961, ông tái ngũ và trở thành một trong những người lính đầu tiên của đường Hồ Chí Minh trên biển, trở thành Chính trị viên của một con tàu của Đoàn tàu không số chuyên vận tải vũ khí, đạn dược vào Nam " Phương bắt đầu câu chuyện về người cha thân yêu như đọc những dòng trích ngang lý lịch ("Bệnh nghề nghiệp" chăng?)
Nhưng rồi, chợt ấm áp, chợt nồng hậu, chợt thăm thẳm suy tư, Phương bồi hồi kể về những ngày cuối bên cha "Tôi nhớ rất rõ ngày hôm ấy là ngày 16/3/1972, vì nó liên quan đến một cái mốc lịch sử của chiến tranh Đúng một tháng sau ngày ấy - ngày 16/4/1972 - là hôm Không quân Mỹ bắt đầu rải thảm B-52 xuống Hải Phòng, mở đầu chiến dịch sử dụng không quân hủy diệt các thành phố lớn ở miền Bắc trước khi phải ngồi vào bàn Hội nghị Paris 1973 - Phương bắt đầu dòng hồi tưởng
Là chính trị viên, nói như từ mà thế hệ chúng tôi hay dùng, cha tôi "Bôn-sê-vích" lắm Ông rất nghiêm khắc với bản thân và cả với mẹ con chúng tôi Suốt 13 chuyến tàu vận chuyển vũ khí vào Nam trước đó, ông không hề nghỉ lấy một ngày ở nhà trước lúc ra khơi Tất cả thời gian và tâm trí ông dành cho những chuyến vượt biển của tàu không
số Đối với ông, không có ngày nghỉ, không có gì quan trọng hơn là những tấn vũ khí chuyển vào Nam đánh giặc
Gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu chụp năm 1964 (Ảnh do gia đình cung cấp)
Nhưng cái lần ấy, cái lần trước chuyến tàu thứ 14 đầy định mệnh ấy, có những "điềm" rất lạ Cha tôi bỗng dưng xin đơn vị cho nghỉ ở nhà hẳn 2 ngày Ông mua giấy dầu lợp lại góc mái nhà bị dột đã lâu, ông cùng mẹ tôi đi chợ, rồi tự tay nấu cơm cho cả nhà cùng ăn Buổi chiều, ông còn lôi 4 anh em tôi ra tắm rửa kỳ cọ (tôi lớn nhất lúc ấy 14,
Trang 4cậu út mới hơn 3 tuổi) Ông còn "hào phóng" (thậm chí đối với ông là hơi "xa xỉ") dẹp
bỏ cái bếp dầu mẹ tôi dùng đã dăm bảy năm, rỉ hoen và nấu món gì cũng oi khói, ra mậu dịch mua hẳn cái bếp dầu mới toanh, loại sắt có tráng men xanh "xịn" nhất thời ấy Có hôm trong bữa cơm, ông còn dặn chúng tôi: "Mấy hôm nữa, anh em chúng mày đến đơn
vị bố gặp các chú hậu cần, mang cái can dầu ma-dút 20 lít bố đã xin các chú ấy mang về cho mẹ, tha hồ mà đun nấu "
Rạng sáng ngày 16/3/1972, buổi sáng cuối cùng sau 2 ngày nghỉ trọn vẹn ở nhà cùng vợ con, mới 5h sáng, ông Hiệu đã đánh thức cậu con cả dậy Tuổi ăn tuổi ngủ, Phương uể oải mãi không rời khỏi giường "Cha tôi ôm tôi rất chặt vào lòng, xoa tóc tôi âu yếm (con cái ông yêu thương hết mực, nhưng cái kiểu ôm ấp vỗ về "tiểu tư sản" ấy thì chưa bao giờ tôi được thấy ở cha tôi) Giọng thầm thì như gió thoảng, chắc sợ mẹ tôi và các
em nhỏ thức giấc, ông dặn: "Phương à ! Con là con trai lớn, ở nhà gắng chăm học, chăm làm Nhớ cố gắng giúp đỡ mẹ, chăm lo dạy bảo các em khi bố đi xa "
Tôi chợt thấy ươn ướt trên mái tóc mình Trời ơi, thì ra cha tôi đang khóc, nước mắt thấm xuống đầu tôi Đấy là lần đầu tiên tôi thấy cha mình khóc, và cũng là lần duy nhất Tôi đâu ngờ rằng đó là những giọt nước mắt của cuộc chia ly vĩnh viễn mà cha tôi dường như có linh cảm Chỉ 40 ngày sau, cũng vào một buổi sáng, cha tôi đã hy sinh trên Vịnh Thái Lan "
Mấy ngày sau buổi sáng chia tay ấy, nhớ lời cha dặn, Phương cùng cậu em trai mang đòn gánh dây thừng đi bộ từ Hải Phòng sang đơn vị bố bên Thủy Nguyên để khiêng can dầu ma-dút về “Quái lạ - Phương kể tiếp - suốt bao năm công tác, cả khi ở cơ quan dân
sự lẫn lúc trong hải quân, chưa bao giờ cha tôi cho phép mẹ con tôi tơ hào dù là một thanh củi, một hòn gạch, một giọt xăng dầu của công mang về nhà Công đoàn hay hậu cần phân phối cho thứ gì, như gói trà, bao thuốc, cái xăm xe đạp, viên đá lửa, ông cũng đều nhường cho anh em trong đơn vị cả Vậy mà lần này, sao cha lại xin hẳn một can dầu 20 lít cho mẹ con tôi Tôi giật mình tự hỏi, và có cảm giác gai người không hiểu nổi "
Hai anh em Phương, khẳng khiu như hai cây sậy, đen đúa như hai cục than, mồ hôi mồ
kê nhễ nhại, bước thấp bước cao khiêng can dầu về nhà trong cảm giác nghi hoặc bất thường ấy, trong linh cảm bất an ấy Can dầu ma-dút, để làm ấm thêm ngọn lửa của cái bếp dầu cha mới sắm trước hôm đi, để làm sáng thêm ngọn đèn dầu anh em Phương chụm đầu học bài đêm chiến tranh mất điện; can dầu ấy đâu ngờ là món quà cuối cùng của tuổi thơ Phương và các em được nhận từ người cha yêu dấu, là sự quan tâm cuối cùng người chồng dành cho người vợ từ nay mãi mãi lẻ loi bên 4 đứa con thơ dại
Bình minh ấm áp ký ức đồng đội
Hà Nội cuối năm 1978 Một hôm, khi Nguyễn Đình Phương đang là sinh viên năm thứ 2 Đại học Cảnh sát, đang giờ lên lớp, anh được gọi lên gặp Ban Giám hiệu ngay Phương sững người khi bước vào Phòng Giám hiệu, nhận thấy bên những bộ cảnh phục quen thuộc của các thầy cô còn có những bộ quân phục hải quân thân thương - dấu ấn về người cha thủy thủ
Trang 5Đó là các bác, các chú đến từ Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân, tới trường để xin phép cho Phương được nghỉ 2 ngày về Hải Phòng dự Lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT cho cha Phương - Liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Trung úy hải quân, Chính trị viên Tàu không số
Và mãi đến buổi lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng, Phương mới biết cụ thể về chiến công, về sự hy sinh của cha mình và đồng đội trong chuyến tàu vào Nam tháng 4/1972
ấy Còn trên tấm Bằng danh hiệu Anh hùng do Chủ tịch Nước Tôn Đức Thắng ký tặng ngày 6/11/1978 mà mẹ anh - bà Phạm Thị Vi - thay mặt cha và gia đình đón nhận có ghi những dòng chữ vàng: "Tặng Danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho Liệt sĩ Nguyễn Văn Hiệu đã lập nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc về chiến đấu và phục vụ chiến đấu, góp phần cùng toàn dân đưa sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn"
Tôi đến Văn phòng Hội truyền thống đường Hồ Chí Minh trên biển nằm ở phố Nguyễn Bỉnh Khiêm (quận Ngô Quyền) sớm hơn hẹn 15 phút, đã thấy các bác cựu chiến binh (CCB) tề tựu đông đủ cả rồi Họ đều là lính của Đoàn tàu không số, có những người là đồng đội cùng một chiếc tàu với ông Hiệu, có cả người lính đã chứng kiến giây phút cuối cùng của ông trước lúc hy sinh
Bác Trần Văn Hữu, Chủ tịch Hội, cho tôi biết một điều thật thú vị Bao nhiêu người đã nói, đã nghe về Đoàn tàu không số, nhưng không biết đấy là một đoàn tàu có số hẳn hoi
Đó là Lữ đoàn 125 Hải quân, trong đó có các tàu như tàu số 235 của Anh hùng Nguyễn Phan Vinh, tàu số 187 của Anh hùng Hồ Đức Thắng, còn tàu của Anh hùng Nguyễn Văn Hiệu có số 645
Nói về lịch sử Lữ đoàn 125, bác Lưu Lanh, Phó chủ tịch hội kể chi tiết: Để chi viện trực tiếp vũ khí cho chiến trường miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cùng với con đường Hồ Chí Minh vượt Trường Sơn trên bộ, ta đã quyết định mở con đường vận chuyển chiến lược trên biển Đông Ngày 23/10/1961, Bộ Quốc phòng đã thành lập Đoàn
759 - tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân
Trong 10 năm (từ tháng 4/1962 đến tháng 4/1972) Đoàn 125 đã vượt biển 168 chuyến, vận chuyển vào 19 bến của 9 tỉnh phía Nam, chuyên chở được 6.105 tấn vũ khí và hàng ngàn lượt cán bộ, chiến sĩ chi viện cho chiến trường, đã làm nên một "Đường Hồ Chí Minh trên biển" đầy độc đáo của chiến tranh nhân dân Đoàn 125 đã hai lần được tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân Có 6 đồng chí được tuyên dương Anh hùng, trong đó có Chính trị viên Nguyễn Văn Hiệu
"Do công tác bí mật, các tàu của Đoàn 125 khi hoạt động ở vùng biển nước nào thì đeo biển hiệu của tàu nước đó - bác Hữu bổ sung Thậm chí có lúc nguy hiểm, ta đành phải treo cả cờ, dùng cả màu sơn của tàu nước đó để đánh lạc hướng sự tuần tra kiểm soát của Mỹ - ngụy Rồi khi vào vùng biển phía Nam, để giữ bí mật tuyệt đối, tất cả các tàu đều xóa số tàu của mình đi Mọi thứ vật dụng trên tàu như đồ hộp, đường sữa, thuốc lá,
xà phòng v.v cũng đều phải bóc hết nhãn mác đi Mọi người quen gọi đoàn tàu chúng tôi là "tàu không số" là vì vậy "
Trang 6Góp vào chuyện kể của bác Hữu, bác Lanh, các bác CCB khác như bác Phong, bác Hiếu, bác Lịch v.v đã cho tôi biết thêm rất nhiều những điều mà sách vở chưa từng nói tới về Đoàn tàu không số của họ Đối với những người lính tàu không số, ra khơi là xác định cảm tử, ngày rời bến là ngày xác định hy sinh Có những hy sinh vẻ vang ghi danh sử vàng dân tộc, có những hy sinh thầm lặng giấu vào ký ức cá nhân
Chỉ riêng việc đảm bảo bí mật cho những chuyến tàu đã có bao điều đáng nói Có những đồng chí tập kết ra Bắc hơn 10 năm xa nhà xa quê hương, mòn mỏi chờ mong thương nhớ, vậy mà khi tàu cập bến ngay tại bãi biển làng mình, vượt qua ngàn dặm trùng dương về tới cách nhà chỉ vài trăm mét, vẫn không được lên bờ Có đồng chí chồng Bắc
vợ Nam, xa vợ đằng đẵng cả chục năm ròng, khi cập bến, trông thấy vợ trong đoàn dân công ra nhận vũ khí, vậy mà phải lánh mặt xuống khoang tàu để đảm bảo bí mật, phải rưng rưng ngậm ngùi nhìn vợ từ xa, từ khe cửa sổ dưới tàu trông lên mà trái tim nghẹn ngào xa xót
(Còn nữa)
Vũ Hùng
Sir Isaac Newton
Isaac Newton 46 tuổi Bức vẽ của Godfrey Kneller năm 1689
Sinh 4 tháng 1, 1643[OS: 25 tháng 121642][1]
Lincolnshire, Anh
Trang 7Mất 31 tháng 3, 1727 (84 tuổi) [OS: 20 March1727][1]
Kensington, Luân Đôn , Anh
Ngành Tôn giáo, Vật lý, Toán học, Thiên văn học, Triết
học tự nhiên, Nhà giả kim
Học trường Trinity College, Cambridge
Người hướng dẫn luận
Các sinh viên nổi tiếng Roger Cotes
Nổi tiếng vì
Cơ học Newton Vạn vật hấp dẫn
Vi phân Quang học
Chữ ký
Sir Isaac Newton
Quyển Philosophiae Naturalis Principia Mathematica của Newton
Isaac Newton sinh ra tại một ngôi nhà ở Woolsthorpe, gần Grantham ở Lincolnshire,
Anh, vào ngày 25 tháng 12 năm 1642 (4 tháng 1, 1643 theo lịch mới) Ông chưa một lần nhìn thấy mặt cha, do cha ông, một nông dân cũng tên là Isaac Newton, mất trước khi ông sinh ra không lâu Sống không hạnh phúc với bố dượng từ nhỏ, Newton bắt đầu những năm học phổ thông trầm uất, xa nhà và bị gián đoạn bởi các biến cố gia đình May mắn là do không có khả năng điều hành tài chính trong vai anh cả sau khi bố dượng mất, ông tiếp tục được cho học đại học (trường Trinity College Cambridge) sau phổ thông vào năm 1661, sử dụng học bổng của trường với điều kiện phải phục dịch các học sinh đóng học phí
Mục tiêu ban đầu của Newton tại Đại học Cambridge là tấm bằng luật sư với chương trình nặng về triết học của Aristotle, nhưng ông nhanh chóng bị cuốn hút bởi toán học
Trang 8của Descartes, thiên văn học của Galileo và cả quang học của Kepler Ông đã viết trong thời gian này: "Plato là bạn của tôi, Aristotle là bạn của tôi, nhưng sự thật mới là người bạn thân thiết nhất của tôi" Tuy nhiên, đa phần kiến thức toán học cao cấp nhất thời bấy giờ, Newton tiếp cận được là nhờ đọc thêm sách, đặc biệt là từ sau năm 1663, gồm các
cuốn Elements của Euclid, Clavis Mathematica của William Oughtred, La Géométrie của Descartes, Geometria a Renato Des Cartes của Frans van Schooten, Algebra của Wallis
và các công trình của François Viète
Ngay sau khi nhận bằng tốt nghiệp, năm 1630, ông phải trở về nhà 2 năm vì trường đóng cửa do bệnh dịch hạch lan truyền Hai năm này chứng kiến một loạt các phát triển quan trọng của Newton với phương pháp tính vi phân và tích phân hoàn toàn mới, thống nhất
và đơn giản hoá nhiều phương pháp tính khác nhau thời bấy giờ để giải quyết những bài toán có vẻ không liên quan trực tiếp đến nhau như tìm diện tích, tìm tiếp tuyến, độ dài đường cong và cực trị của hàm Tài năng toán học của ông nhanh chóng được hiệu trưởng của Cambridge nhận ra khi trường mở cửa trở lại Ông được nhận làm giảng viên của trường năm 1670, sau khi hoàn thành thạc sĩ, và bắt đầu nghiên cứu và giảng về
sắc, và đưa ra cải tiến cho kính thiên văn sử dụng gương thay thấu kính để hạn chế sự nhoè ảnh do tán sắc ánh sáng qua thuỷ tinh
Newton được bầu vào Hội Khoa học Hoàng gia Anh năm 1672 và bắt đầu vấp phải các phản bác từ Huygens và Hooke về lý thuyết hạt ánh sáng của ông Lý thuyết về màu sắc ánh sáng của ông cũng bị một tác giả phản bác và cuộc tranh cãi đã dẫn đến suy sụp tinh thần cho Newton vào năm 1678 Năm 1679 Newton và Hooke tham gia vào một cuộc tranh luận mới về quỹ đạo của thiên thể trong trọng trường Năm 1684, Halley thuyết phục được Newton xuất bản các tính toán sau cuộc tranh luận này trong quyển
Philosophiae Naturalis Principia Mathematica (Các Nguyên lý của Triết lý về Tự
Nhiên) Quyển sách đã mang lại cho Newton tiếng tăm vượt ra ngoài nước Anh, đến châu Âu
Năm 1685, chính trị nước Anh thay đổi dưới sự trị vì của James II, và trường Cambridge phải tuân thủ những điều luật phi lý như buộc phải cấp bằng cho giáo chủ không thông qua thi cử Newton kịch liệt phản đối những can thiệp này và sau khi James bị William III đánh bại, Newton được bầu vào Nghị viện Anh nhờ những đấu tranh chính trị của ông
Năm 1693, sau nhiều năm làm thí nghiệm hoá học thất bại và sức khoẻ suy sụp nghiêm trọng, Newton từ bỏ khoa học, rời Cambridge để về nhận chức trong chính quyền tại
nhà nước Năm 1703 Newton được bầu làm chủ tịch Hội Khoa học Hoàng gia Anh và giữ chức vụ đó trong suốt phần còn lại của cuộc đời ông Ông được Nữ hoàng phong bá tước
năm 1705 việc ai phát minh ra vi phân và tích phân, Newton và Lepnic không bao giờ tranh luận cả, nhưng các người hâm mộ lại tranh cãi quyết liệt khiến hai nhà khoa học vĩ đại này cảm thấy xấu hổ Ông mất ngày 12 tháng 1 năm 1727 tại Luân Đôn
Nghiên cứu khoa học : Quang học
Trang 9Quyển Opticks của Newton
Từ năm 1670 đến 1672, Newton diễn thuyết về quang học Trong khoảng thời gian này ông khám phá ra sự tán sắcánh sáng, giải thích việc ánh sáng trắng qua lăng kính trở thành nhiều màu, và một thấu kính hay một lăng kính sẽ hội tụ các dãy màu thành ánh sáng trắng
Newton còn cho thấy rằng ánh sáng màu không thay đổi tính chất, bằng việc phân tích các tia màu và chiếu vào các vật khác nhau Newton chú ý rằng dù là gì đi nữa, phản xạ,
tương tác với các ánh sáng đã có sẵn màu sắc, không phải là kết quả của vật tạo ra màu