Nội dung bài tiểu luận gồm 2 phần chính: Phần 1: Cơ sở lý luận Phần 2: Vận dụng vào thực tế. 3. Lý thuyết chung về các công cụ PRA. PRA là quá trình thực hiện liên tục, là phương pháp khuyến khích, lôi cuốn người dân nông thôn cùng tham gia chia sẻ, thảo luận và phân tích kiến thực của họ về đời sống và điều kiện thực tế để họ lập kế hoạch hành động và thực hiện. PRA có 4 nhóm công cụ chính: Nhóm công cụ tìm hiểu và phân tích các yếu tố không gian, nhóm công cụ tìm hiểu và phân tích các yếu tố thời gian, nhóm công cụ tìm hiểu và phân tích các bên liên quan, nhóm công cụ phân tích ưu tiên và lựa chọn 3.2 Bạo lực học đường Bạo lực học đường không chỉ là những hiện tượng cá biệt mà giờ đây đã trở thành vấn nạn của xã hội. Trên tất cả các trường học đều xuất hiện bạo lực học đường. Ở Việt Nam nói chung và ở Yên Sơn nói riêng, bạo lực học đường ngày một gia tăng. Nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường bắt đầu từ đâu và có hậu quả như thế nào đều được thể hiện trên cây vấn đề sau: . Sơ đồ Venn. Sơ đồ Venn thể hiện các đơn vị, tổ chức, nhóm và các cá nhân quan trọng trong cộng đồng, cũng như người dân và tàm quan trọng của họ trong cộng đồng. Ngoài ra, sơ đồ Venn còn thể hiện mức độ quan hệ về thể chế và hợp tác gần xa giữa các tổ chức và các nhóm.
Trang 1Lời mở đầu
Phát triển cộng đồng là một lĩnh vực khoa học nghiên cứu các phương pháp phát triển lấy con người làm trọng tâm Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của lĩnh vực Công tác xã hội, phát triển cộng đồng đã được Đảng, Nhà nước, các tổ chức xã hội trong và ngoài nước hết sức quan tâm vì mục tiêu xây dựng xã hội Việt Nam phát triển bền vững
May mắn là một sinh viên học chuyên ngành Công tác xã hội và càng may mắn hơn khi được học bộ môn Phát triển cộng đồng, sau khi học được rất nhiều kiến thức bổ ích
em đã có một chuyến đi thực hành tại khu Yên Sơn, thị trấn Chúc Sơn, huyện Chương
Mỹ Hà Nội Trong chuyến đi này với tư cách là sinh viên ngành Công tác xã hội và là một tác viên cộng đồng trong tương lai em đã học được rất nhiều điều và có được những kinh nghiệm đầu tiên của tác viên cộng đồng trong tương lai
Em đã vận dụng những kiến thức học được trên lớp và kết quả của chuyến đi thực tế
để làm bài tiểu luận môn học Phát triển cộng đồng Nội dung bài tiểu luận gồm 2 phần chính:
Phần 1: Cơ sở lý luận
Phần 2: Vận dụng vào thực tế
Trang 2I Cơ sở lý luận.
1 Giới thiệu khái quát chung về cộng đồng.
Cộng đồng dân cư sống tại khu Yên Sơn, thị trấn Chúc Sơn, huyện Chương Mỹ, Hà Nội
Nằm cách trung tâm thủ đô Hà Nội 20km về phía Tây Nam, thị trấn Chúc Sơn là một trong hai thị trấn của huyện Chương Mỹ Hiện tại thị trấn Chúc Sơn có 13 phân khu gồm: khu Bắc Sơn, khu Bình Sơn, khu Hòa Sơn, khu Yên Sơn, khu Ninh Kiều, khu Tiên Sơn, khu Xá Núi (xóm Xá), khu Tràng An, khu Giáp Ngọ (thôn Giáp Ngọ), khu Ninh Sơn, khu An Phú (thôn An Phú), khu Xóm Chùa (xóm Chùa), khu Xóm Nội (xóm Nội)
Khu Yên Sơn với trên 200 hộ dân và diện tích tính cả đất nông nghiệp khoảng 10000m2, chiều dài là 900m kéo dài từ phòng giáo dục huyện Chương Mỹ đến giáp Đại Yên Phía bắc giáp khu Bình Sơn, phía nam giáp xã Đại Yên, phía tây giáp xã Ngọc Hòa, phía đông giáp xã Thụy Hương
2 Khái niệm liên quan.
2.1 Khái niệm phát triển
Phát triển là sự tăng lên về quy mô, khối lượng, kích cỡ của sự vật, hiện tượng nhưng đồng thời làm thay đổi sự vật ấy biến đổi cả về cấu trúc
2.2 Khái niệm cộng đồng
Theo định nghĩa của Korten (1997), cộng đồng là một nhóm người sống trong một môi trường có những điểm tương đối giống nhau, có những mối qua hệ nhất định với nhau
Theo Tô Duy Hợp và cộng sự (2000), cộng đồng là một thực thể xã hội có cơ cấu tổ chức (chặt chẽ hoặc không chặt chẽ), là một nhóm người cùng chia sẻ và chịu ràng buộc bởi các đặc điểm và lợi ích chung được thiết lập thông qua các tương tác và trao đổi giữa các thành viên
Theo giáo trình phát triển cộng đồng ( Nxb Lao động xã hội), cộng dồng được hiểu
là tập hợp những người dân cùng chung sống trên một vị trí địa lý cấp cơ sở có quan hệ
Trang 3với nhau, gắn kết với nhau bằng tình làng nghĩa xóm cùng chia sẻ với nhau những truyền thống tốt, có cùng nhu cầu, có những mối quan tâm chung
2.3 Khái niệm phát triển cộng đồng
Phát triển cộng đồng là những tiến trình, qua đó nỗ lực của người dân kết hợp với nỗ lực của chính quyền để cải thiện các điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa của cộng đồng
và giúp các cộng đồng này hòa nhập và đóng góp vào tiến trình phát triển chung của quốc gia (định nghĩa của Liên Hợp Quốc)
3 Lý thuyết chung về các công cụ PRA.
PRA là quá trình thực hiện liên tục, là phương pháp khuyến khích, lôi cuốn người dân nông thôn cùng tham gia chia sẻ, thảo luận và phân tích kiến thực của họ về đời sống và điều kiện thực tế để họ lập kế hoạch hành động và thực hiện
PRA có 4 nhóm công cụ chính: Nhóm công cụ tìm hiểu và phân tích các yếu tố không gian, nhóm công cụ tìm hiểu và phân tích các yếu tố thời gian, nhóm công cụ tìm hiểu và phân tích các bên liên quan, nhóm công cụ phân tích ưu tiên và lựa chọn 3.1 Nhóm công cụ tìm hiểu và phân tích các yếu tố không gian
Bao gồm vẽ bản đồ, xây dự sa bàn, vẽ sơ đồ cộng đồng, bản đồ xã hội, bản đồ nguồn lực, bản đồ đi lại, bản đồ dich vụ và cơ hội, và sơ đồ mặt cắt hay khảo sát tuyến ( đi xuyên ngang cộng đồng)
3.2 Nhóm công cụ tìm hiểu và phân tích các yếu tố thời gian.
Được sử dụng phổ biến để mô tả sự tập hợp những sự kiện do người dân tại cộng đồng nhận thức được Những phương pháp phổ biến là: dòng thời gian, sơ đồ mặt cắt lịch sử cộng đồng, biểu đồ mùa vụ, lịch thời gian hàng ngày, bảng phả hệ…
3.3 Nhóm công cụ tìm hiểu và phân tích các bên liên quan
Bao gồm biểu đồ nhân – quả hay biểu đồ hình cây, biểu đồ tác động, mạng lưới, bản
đồ tiến độ, phương pháp phân hạng hộ, biểu đồ Venn… Những phương pháp này được
sử dụng rộng rãi để nghiên cứu mối quan hệ giữa các sự việc khác nhau hoặc khía cạnh khác nhau của cùng sự việc
3.4 Nhóm công cụ phân tích ưu tiên và lựa chon.
Trang 4II Vận dụng.
Cộng đồng dân cư sống tại khu Yên Sơn, thị trấn Chúc Sơn, huyện Chương Mỹ, Hà Nội
1 Bản đồ xã hội.
Khu Yên Sơn là một trong 13 phân khu của thị trấn Chúc Sơn, huyện Chương Mỹ,
Hà Nội Phía bắc giáp khu Bình Sơn, phía nam giáp xã Đại Yên, phía tây giáp xã Ngọc Hòa, phía đông giáp xã Thụy Hương Khu Yên Sơn có khoảng 10000 m2 tính cả đất nông nghiệp, và chiều dài là 900m chạy dọc theo tỉnh lộ 419 bắt đầu từ phòng giáo dục huyện Chương Mỹ đến công ty may Thái Hòa (giáp Đại Yên)
Khu Yên Sơn với trên 200 hộ dân, trong đó có 16 hộ chính sách và 2 hộ nghèo được thể hiện rõ trên bản đồ xã hội
Trên bản đồ cũng thể hiện chi tiết các cơ quan, công ty bằng những ô màu đỏ và được ghi tên Khu Yên Sơn bao gồm các cơ quan, công ty sau: phòng giáo dục huyện Chương Mỹ, trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Chương Mỹ, phòng tài chính – kế hoạch ban bồi thường giải phóng mặt bằng huyện Chương Mỹ, Trạm khuyến nông, ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn, kho bạc nhà nước Chương Mỹ, trạm
Trang 5bảo vệ thực vật, công ty khai thác công trình thủy lợi, trạm thú y Chương Mỹ, công ty điện lực Chương Mỹ, công ty TNHH may Thái Hòa Ngoài ra còn có nhà đa năng của Trung tâm thể dục thể thao và ban dân số kế hoạch hóa gia đình đang được xây dựng trên địa bàn khu Yên Sơn
Không chỉ như vậy, trên bản đồ xã hội này cũng thể hiện được các đặc điểm nổi bật tại khu vực này đó là những điểm họp chợ trước nhà văn hóa khu Yên Sơn và điểm tập kết rác trước tập thể ngân hàng Khu Yên Sơn còn có Đài tưởng niệm Liệt sĩ, Lăng đạo, trường trung học phổ thông Chương Mỹ A cũng được thể hiện rõ trên bản đồ
2 Lược sử cộng đồng.
Chúc Sơn là một thị trấn văn hóa, đậm dà bản sắc dân tộc của vùng đồng bằng Bắc
Bộ Việt Nam Đây cũng là vùng đất ngoại ô thanh bình của thành phố Hà Nội – nơi hội
tụ của những giá trị tinh hoa lịch sử lâu đời, những âm thanh yên ả mang đậm chất làng Việt xưa
Thị trấn Chúc Sơn trải qua hai giai đoạn:
Trang 6- Ngày 01/05/1991 thị trấn Chúc Sơn được thành lập gồm bốn khu dân cư: Bình Sơn, Bắc Sơn, Hòa Sơn, Yên Sơn – nơi nhóm sinh viên chúng cháu được may mắn về thực hành đến nắm 2005, thị trấn Chúc Sơn được mở rộng thành 13 khu dân cư
- Yên Sơn có diện tích tính cả đất nông nghiệp là 10000 m2, chiều dài là 900m kéo dài
từ phòng giáo dục huyện Chương Mỹ đến giáp Đại Yên Phía bắc giáp khu Bình Sơn, phía nam giáp xã Đại Yên, phía tây giáp xã Ngọc Hòa, phía đông giáp xã Thị Hương Hiện tại, khu Yên Sơn có trên 200 hộ dân, trong đó có 2 hộ nghèo và 16 hộ chính sách Đặc điểm dân cư: ở khu Yên Sơn đa số hộ dân là cán bộ nhà nước và có 28 hộ làm nông nghiệp, thế nên các hoạt động chính là sản xuất kinh doanh và làm nghề
- Về cơ cấu tổ chức chính trị bao gồm: Chi bộ Đảng, chính quyền mặt trận và các ban nghành đoàn thể gồm có: ông Lại Mạnh Tung là bí thư chi bộ; ông Bùi Bá Nhớ trưởng khu; ông Nguyễn Văn Tú phó khu; bà Trương Thị Nga trưởng ban công tác mặt trận,
bà Nguyễn Thị Thảo hội trưởng hội phụ nữ; ông Nguyễn Thế Triều hội trưởng hội cựu chiến binh; ông Nguyễn Văn Tiến hội trưởng hội nông dân; bà Nguyễn Thị Đoan hội trưởng hội người cao tuổi
- Về văn hóa, khu Yên Sơn có đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Trước đó là do thành phố Hà Tây xây dựng, đến năm 2010 nhân dịp kỉ niệm đại lễ 1000 năm Thăng Long Hà Nội được đầu tư, tu bổ xây dựng lại đài tưởng niệm là nơi ghi ơn các anh hùng liệt sĩ có công với cách mạng, đã hy sinh tuổi xuân của mình để đem lại bình yên cho Tổ quốc, đem lại cuộc sống ấm no cho các thế hệ Hằng năm, cứ vào ngày 27/07 hay 22/12 và các ngày lễ tết thì các ban ngành, đoàn thể cùng người dân đến đây thắp hương kính viếng để tưởng nhớ tới các vị anh hùng có công với cách mạng
Ngoài ra, nhà văn hóa cũng là nơi thực hiện nếp sống văn minh của người dân địa phương trong việc tổ chức hiếu hỷ, là nơi người dân tụ họp để thực hiện các hội nghị thường niên hàng năm, hay các buổi giao lưu văn nghệ, thể thao của người dân nơi đây Nhà văn hóa được xây dựng và khánh thành vào ngày 16/01/2013 Bên cạnh đó , ngày 26/10 âm hành năm còn diễn ra việc làng tại xóm Nội, và lễ hội ba năm rước một lần vào ngày 11/01 Đây là những ngày lễ diễn ra hoạt động văn hóa tâm linh của người dân, thể hiện bản sắc văn hóa riêng biệt của Thị trấn
Trang 7- Về giáo dục: tất cả các con em đều được đến trường, tỷ lệ đỗ đại học cao, tiêu biểu
có trường THPT Chương Mỹ A là ngôi trường có bề dày truyền thống với 50 năm thành lập, hàng năm có tới 80% các em thi đỗ đại học, cao đẳng
- Về y tế: trên địa bàn khu có rất nhiều hiệu thuốc và có một phòng khám tư nhân của Bác sĩ Nguyễn Thị Mai giúp đời sống sức khỏe của người dân được đảm bảo
Trong khu có khoảng 90 cụ là thành viên của hội người cac tuổi, trong đó có 5 cụ là người cao tuổi nhất : cụ Nguyễn Thị Mùi, cụ Nguyễn Hữu Cẩm, cụ Huỳnh Văn Ái, cụ Trịnh Trọng Kinh, cụ Lê Thị Mùi; và có 14 người có công với cách mạng
3 Cây vấn đề.
Sau quá trình thực tế tìm hiểu, tại khu Yên Sơn có 3 vấn đề chính đó là: chưa biết cách phân loại rác, mất vệ sinh an toàn thực phẩm và bạo lực học đường
3.1 Mất vệ sinh an toàn thực phẩm
Thực phẩm là nguồn cung cấp các chất dinh dưỡng cho cơ thể nhưng nếu thực phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn thì lại có thể là nguồn gây bệnh Thực phẩm có thể gây bệnh ở nhiều khâu từ sản xuất đến vận chuyển, bảo quản, chế biến, nấu ăn và môi trường xung quanh Nguyên nhân và hậu quả của việc mất vệ sinh an toàn thực phẩm được thể hiện qua cây vấn đề
Trang 8Mất vệ sinh an toàn thực phẩm có 3 nguyên nhân chính đó là: do ý thức, do thói quen
và do thiếu kiến thức
- Ý thức: việc ý thức được nói ở đây k chỉ là ý thức của người tiêu dùng mà còn có ý thức của người sản xuất
Về phía người sản xuất, dưới sự tác động của cơ chế thị trường nhiều người chạy theo lợi nhuận nên những người sản xuất cũng như những nhà cung cấp thực phẩm sử
Vệ sinh an toàn thực phẩm
Phòng ngừa
Người sản xuất
Bảo quản
Ảnh hưởng
thế hệ sau Ngộ độc
Nguồn
Thao tác
Thiếu kiến thức
Người
tiêu
Chế biến
Trang 9dụng các hóa chất hại cho sức khỏe như thuốc trừ sâu, thuốc kích thích tăng trưởng, chất bảo quản thực phẩm…để làm thực phẩm của mình tươi ngon hơn, hấp dẫn hơn Những hóa chất này đã một phần làm mất vệ sinh an toàn thực phẩm và gây hại cho cơ thể
Về phía người tiêu dùng, phần lớn người dân Việt Nam có đức tình tiết kiệm thường mua đồ rẻ, nhưng chưa chắc đồ rẻ đã là đồ đảm bảo chất lượng và nhất là đối với thực phẩm thì càng rẻ càng có thể không đảm bảo
- Thói quen: thói quen thao tác và thói quen chế biến
Thao tác, rất nhiều người tiết kiệm hay sử dụng dầu mỡ đã qua sử dụng của những món chiên rán để chế biến những món ăn khác, nhưng sự tiết kiệm đấy đã vô tình là nguyên nhân gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm vì dầu mỡ đã qua sử dụng thì chứa rất nhiều vi sinh vật gây bệnh làm mất vệ sinh an toàn thực phẩm và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe
Chế biến, đối với thực phẩm được sử dụng khi vừa chế biến sơ qua thì những vi sinh vật trên thực phẩm có thể vẫn còn sống và có thể làm mất vệ sinh an toàn thực phẩm, còn với những thực phẩm được chế biến quá kỹ những chất dinh dưỡng có trong thực phẩm sẽ bị bay mất trong quá trình chế biên và như vậy không đảm bảo chất dinh dưỡng cho cơ thế
- Thiếu kiến thức: thiếu kiến thức về bảo quản, xử lý, phòng ngừa dịch bệnh
Không phải ai cũng đều được trang bị đầy đủ kiến thức về phòng ngừa, bảo quản và
xử lý thực phảm sao cho đảm bảo vệ sinh Việc thiếu kiến thức về phòng ngừa, bỏ quản, xử lý thực phẩm là một trong những nguyên nhân dẫn đến mất về sinh an toàn thực phẩm
Việc mất về sinh an toàn thực phẩm có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cũng như môi trường sống của con người
Việc mất về sinh an toàn thực phẩm có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người Tất
cả mọi người sử dụng thực phẩm mất vệ sinh đều có thể bị ngộ độc thực phẩm (đau bụng, đi ngoài, buồn nôn, nôn, sốt nghiêm trọng sẽ dẫn đến tử vong) Những người phụ nữa đang mang thai sử dụng nhiều thực phẩm có hóa chất sẽ có nguy cơ làm thai nhi bị đột biến gien và ảnh hưởng rất nhiều đến thế hệ sau
Trang 10Mất về sinh an toàn thực phẩm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà con ảnh hưởng đến môi trường sống, những hóa chất như thuốc trừ sâu, thuốc kích thích tăng trưởng… khi được sử dụng sẽ có phần phát tán ra không khí gây ô nhiễm không khí, phần khác sẽ ngấm xuống đất gây ô nhiễm đất và gây ô nhiễm nguồn nước
3.2 Bạo lực học đường
Bạo lực học đường không chỉ là những hiện tượng cá biệt mà giờ đây đã trở thành
vấn nạn của xã hội Trên tất cả các trường học đều xuất hiện bạo lực học đường Ở
Việt Nam nói chung và ở Yên Sơn nói riêng, bạo lực học đường ngày một gia tăng
Nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường bắt đầu từ đâu và có hậu quả như thế nào đều được thể hiện trên cây vấn đề sau:
Bạo lực học đường
Muốn
thể
hiện
Tâm sinh lý
Thiếu biện pháp giáo dục
Thiếu
sự quản lý
Mâu thẫn hưởngảnh Truyền thông
Bạn bè
Văn hóa phẩm
Trang 11Bạo lực học đường xảy ra do nguyên nhân chính sau: bản thân, bạn bè, nhà trường, gia đình, xã hội
- Nguyên nhân thứ nhất, nguyên nhân bản thân và bạn bè: Bạo lực học đường thường xảy ra ở lứa tuổi vị thành niên, ở lứa tuổi này do tâm sinh lý có sự thay đổi lớn bắt đầu thay đổi suy nghĩ của bản thân và muốn thể hiện mình, muốn mình là tâm điểm của sự chú ý nên nhiều khi dẫn đến hành vi bạo lực Ngoài ra còn dưới sự tác động của bạn
bè, do chơi với một số nhóm bạn xấu bị ảnh hưởng hoặc do mâu thuẫn cá nhân trên lớp cũng như ngoài trường học dẫn đến hành vi bạo lực
- Nguyên nhân thứ 2, nguyên nhân gia đình: Gia đình là chiếc nôi ươm mầm nhân cách tuổi mới lớn, gia đình có tầm ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý cũng như hành động của bản thân Nhiều gia đình mâu thuẫn, cha mẹ ly hôn, gia đình buôn bán gian lận không là tấm gương tốt cho con cái Nhiều phụ huynh độc đoán, chỉ lo kiếm tiền thiếu
sự quản lý hoặc qua nuông chiều con cái khiên những đứa trẻ quậy phá, hư đốn…là một trong những nguyên nhân khiến nhân cách của trẻ lệch lạc và có những hành động tiêu cực
- Nguyên nhân thứ 3, nguyên nhân nhà trường: đối với những trường học quản lý lỏng lẻo, thiếu biện pháp giáo dục đối với những học sinh vi phạm kỷ luật sẽ dẫn đến tình trạng học sinh mất niềm tin, mất phương hướng dẫn đến những hành vi lệch lạc
- Nguyên nhân thứ 4, nguyên nhân xã hội: Game, phim ảnh bạo lực, các văn hóa phẩm đồi trụy đang rất tràn lan và có thể đi sâu vào tiềm thức tuổi trẻ khiến tuổi trẻ có những hành vi bạo lực và mang chiều hướng tiêu cực
Chắc ai cũng có thể hình dung hậu quả của bạo lực học đường như thế nào Đó là những mất mát lớn về sức khỏe, sinh mạng, tiền bạc cũng như danh dự của bản thân, gia đình và nhà trường Không chỉ như vậy, bạo lực học đường còn gây mất trật tự xã hội và có ảnh hưởng xấu đến thế hệ sau
3.3 Chưa biết cách Phân loại rác
Lâu nay, đa số chúng ta cho rằng rác thải sinh hoạt là thứ bỏ đi, không gí trị, song nếu biết cách phân loại rác tại nguồn sẽ tạo ra nguồn nguyên liệu sản xuất các sản phẩm phụ Nhưng không phải ai cũng biết cách phân loại rác hợp lý, nguyên nhân và hậu quả của việc không phân loại rác hợp lý là thế nào, chúng ta cũng nhau tìm hiểu cây vẫn đề sau: