SKKN Ứng dụng CNTT trong dạy học

Thực hiện tinh thần chỉ đạo trên của bộ giáo dục và của sở giáa dục và đào tạo, nhận thức đợc rằng, việc ứng dụng CNTT phục vụ cho việc đổi mới phơng pháp dạy học là một trong những hớng

Phòng giáo dục và đào tạo yên định

Trờng tiểu học thống nhất

Sáng kiến kinh nghiệm

ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Ngời viết : Nguyễn Văn hùng

Chức vụ : Giáo viên

SKKN thuộc Môn : Tin Học

Năm học 2008 - 2009

MUẽC LUẽC

A Đặt vấn đề………

I.Lời nói đầu

II.Thực trạng của vấn đề nghin cứu

1.Thực trạng

2.Kết quả, hiệu quả của thực trang trên.

B.Giải quyến vấn đề:……… I.Các quy trình, giải pháp thực hiện

1.Hiện trạng

2 Giải pháp, biện pháp tổ chức thực hiện cho việc áp dụng GAĐT

C.Kết luận.

A Đặt vấn đề

I.Lời nói đầu:

Ngày nay, khi công nghệ thông tin càng phát triển thì việc phát ứng dụng

công nghệ thông tin vào tất cả các lĩnh vực là một điều tất yếu Trong lĩnh vực

giáo dục đào tạo, CNTT bớc đầu đã đợc ứng dụng trong công tác quản lý, một

số nơi đã đa tin học vào giảng dạy, học tập Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tiễn

hiện nay, việc ứng dụng CNTT trong giáo dục ở các trờng nớc ta còn rất hạn

chế Chúng ta cần phải nhanh chóng nâng cao chất lợng, nghiệp vụ giảng dạy,

nghiệp vụ quản lý, chúng ta không nên từ chối những gì có sẵn mà lĩnh vực

CNTT mang lại, chúng ta nên biết cách tận dụng nó, biến nó thành công cụ

hiệu quả cho công việc của mình,mục đích của mình

Hơn nữa,đối với giáo dục và đào tạo, công nghệ hông tin có tác dụng mạnh

mẽ, làm thay đổi nội dung, phơng pháp dạy và học CNTT là phơng tiện để tiến

tới “xã hội học tập” Mặt khác, giaó dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng

thúc đẩy sự phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn nhân lực cho

CNTT Bộ giáo dục và đào tạo cũng yêu cầu “đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong

giáo dục đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học theo hớng dẫn học

CNTT nh là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phơng pháp dạy học ở

các môn”

Thực hiện tinh thần chỉ đạo trên của bộ giáo dục và của sở giáa dục và

đào tạo, nhận thức đợc rằng, việc ứng dụng CNTT phục vụ cho việc đổi mới

phơng pháp dạy học là một trong những hớng tích cực nhất, hiệu quả nhất

trong việc đổi mới phơng pháp dạy học và chắc chắn sẽ đợc sử dụng rộng rãi

trong nhà trờng phổ thông trong một vài năm tới, tôi đã mạnh rạn học tập và đa

CNTT vào giảng dạy ba năm nay

Nhng làm thế nào để ứng dụng CNTT hiệu quả trong các tiết dạy đó là

vấn đề mà bất cứ một vấn đề nào cũng gặp phải khi có ý định đa CNTT vào

giảng dạy Trong bản sáng kiến này, tôi sẽ đa ra những ý kiến, kinh nghiệm

của cá nhân mình, cũng nh một số tiết dạy tôi đã thử nghiệm trong các năm

học vừa qua để cùng các bạn đồng nghiệp thảo luận tìm ra những giải pháp tốt

nhất cho những tiết dạy của mình

II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

1 Thực trạng

Những trở ngại khi sử dụng giáo án điện tử

Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng giáo án điện tử, nghĩ rằng sẽ tốn thời

gian để chuẩn bị một bài giảng Việc thực hiện một bài giảng một cách công

phu bằng các dẫn chứng sống động trên các slide trong các giờ học lý thuyết là

một điều mà các giáo viên không muốn nghĩ đến Để có một bài giảng nh thế

đòi hỏi phải mất nhiều thời gian chuẩn bị mà đó chính là diều mà các ciáa viên

thờng hay tránh

Hơn nữa trong quá trình thiết kế, để có đợc một GAĐT tốt, từng cá nhân

giáo viên còn gặp không ít trong việc tự đi tìm hình ảnh minh hoạ, âm thanh

sôi động, t liệu dẫn chứng phù hợp với bài giảng Đây cũng chính là một trong

những nguyên nhân mà một số giáo viên thờng đa ra để tránh né việc thực hiện

dạy bằng CNTT

2.Kết quả, hiệu quả của thực trang trên

Khảo sát hiệu quả từ phía HS cho thấy, nếu sử dụng phơng pháp dạy học

truyền thống với phấn trắng bảng đen thì hiệu qua mang lại chỉ có 30%,trong

khi hiệu quả của phơng pháp multêmedia (nhìn - nghe) lên đến 70% Việc sử

dụng phơng pháp mới đòi hỏi một giáo án mới Thực ra, muốn “click” chuột để

tiết dạy thực sự hiệu quả thì giáo viên phải vất vả gấp nhiều lần so với cách dạy

truyền thống Ngoài kiến thức căn bản về vi tính, sử dụng thành thạo phần mềm

power point, giáo viên cần phải có niềm đam mê thật sự với công việc thiết kế

đòi hỏi sự sáng tạo, sự nhạy bén, tính thẩm mỹ để săn tìm t liệu từ nhiều nguồn

Chính vì những khó khăn trên mà các giáo viên chỉ ứng dụng CNTT khi có

nhu cầu Tức là chỉ có thao giảng mới sử dụng và việc làm này chỉ mang tính

chất đối phó Tình trạng này cũng phổ biến trong các trờng phổ thông,trung

học cơ sở chứ cha nói đến tiểu học Mục đích sử dụng máy tính phục vụ cho

công tác giảng dạy chỉ đợc áp dụng trong các tình huống này

B.Giải quyết vấn đề

Mặc dù giáo án điện tử (GAĐT) cha đợc các trờng học đón nhận rộng rãi,

cha thực sự phổ biến nhng bớc đầu nó đã tạo ra một không khí học tập và làm

việc khác hẳn cách học và cách giảng dạy truyền thống Phải chăng việc dạy

bằng giáo án điện tử sẽ giúp ngời thầy đỡ vất vả bởi vì chỉ cần “click” chuột ?

Thực ra, muốn click chuột để tiết dạy thực sự hiệu quả thì ngời dạy cũng phải

chịu bỏ công tìm hiểu, làm quen với cách giảng bài mới này Cụ thể, ngời thầy

cần phải:

- Có một ít kiến thức về sử dụng máy tính

- Biết sử dụng phần mềm trình diễn PowerPoint

- Biết cách truy cập Internet

- Có khả năng sử dụng một phần mềm chỉnh sửa ảnh, làm các ảnh động,

cắt các file âm thanh …

- Biết cách sử dụng projector

Thoạt nghe thì có vẻ phức tạp nhng thực sự muốn ứng dụng CNTT vào giảng

dạy có bắt buộc phải thực hiện hết những yêu cầu trên? Câu trả lời là không

Tuỳ thuộc vào tính chất của mỗi môn học mà các yêu cầu khác nhau đợc đặt ra

cho các giáo viên Tuy nhiên nếu đáp ứng đợc các nhu cầu trên thì thật tuyệt

vời

Tại sao tôi lại đặt ra các yêu cầu nh trên? Chúng ta thử tởng tợng xem

nếu một ngời không có khái niệm gì về CNTT liệu họ có bật máy tính lên và

chọn cho mình một chơng trình làm việc? Liệu họ có biết đợc tài liệu của mình

ở đâu trên máy tính? Cách copy tài liệu từ nơi này sang nơi khác hay xoá một

tài liệu nào đó khi không còn dùng? Nghĩa là dù ít hay nhiều họ cũng phải sử

dụng đợc chiếc máy tính theo ý muốn của mình

Thứ hai, từ những giáo án đợc soạn sẵn trên giấy và đợc trình bày lại trên

bảng đen làm thế nào để chúng trở thành các GAĐT đợc trình bày trên màn

chiếu? Điều này đòi hỏi ngời thầy phải biết sử dụng PowerPoint Đây là một

phần mềm nằm trong bộ MICROSOFT Office dùng để tạo các trình diễn đa

dạng trên máy tính Nếu chỉ dừng ở mức độ gõ những nội dung cần thiết cộng

thêm một ít định dạng về màu sắc, font chữ, chúng tôi thiết nghĩ giáo viên nào

cũng có thể làm đợc Tuy nhiên nếu chỉ có thế thì chúng ta cha thực sự thấy

đ-ợc sức mạnh của PowerPoint cũng nh cha phát huy hiệu quả của phơng pháp

giảng dạy mới này Lấy ví dụ trong một tiết tập đọc “Bè xuôi sông La”- lớp 4,

thay vì giáo viên hay các em cầm sách để đọc bài thì bây giờ, trên màn hình

lớn hiện ra các khổ thơ, bên dới các dòng thơ là hình ảnh dòng sông La êm

đềm và thơ mộng Giọng ngâm thơ của nghệ sĩ nào đó đợc thay cho lời đọc của

thầy, của trò Ngời thầy chỉ việc nhìn vào màn hình và cứ thế phân tích từng

câu thơ Với hình thức giảng dạy nh thế, chúng tôi tin rằng các em học sinh đều

cảm nhận đợc cái hay của bài thơ, cảm nhận đợc tình yêu thiên nhiên, đất nớc

của tác giả Hoặc một tiết toán của lớp 1, thay vì giáo viên viết những con số

khô khan và những con chữ trìu tợng là những ảnh động phù hợp với lời bài

toán: Ví dụ :Trên cành cây có 5 con chim, bay đi mất 2 con hỏi còn mấy con

Hình ảnh 5 con chim đang đậu trên cành bỗng nhiên hai con cất cánh bay đi sẽ

giúp các em t duy tốt hơn và có hứng thú hơn đối với tiết học

Ngo i nhài nh ững nội dung trên,,hình ảnh minh họa đợc đa vào bài giảng,thao tác cơ bản nhất đòi hỏi ngời thầy phải nắm đợc là cách thiết lập các hiệu ứng

để làm cho bài giảng sinh động,mang lại không khí học tập ,giảng dạy mới

mẻ.Các hiệu ứng này là gì?Đó chính là các hoạt ảnh của các đối tợng (văn

bản,hình ảnh )đợc thiết lập có thứ tự.Có thể dòng chữ này xuất hiện trớc dòng

chữ kia hay khi dòng chữ này xuất hiện từ dới lên,khi từ trên rơi xuống chẳng

hạn trong giờ học toán khi tổ chức trò chơi,giáo viên cho học sinh đoán kết quả

trớc,sau đó mới hiển thị kết quả trên màn hình,nh thế mới tiết kiệm đợc thời

gian chép câu hỏi lên bảng,đồng thời tăng khả năng t duy cuả học sinh.Ngoài

ra ,đặc điểm này giúp cho giáo viên tiết kiệm đợc thời gian viết nội dung lên

bảng,nội dung hiển thị đến đâu,giáo viên giảng đến đó, làm cho thời gian giảng

bài nhiều hơn,các em học sinh hiểu bài sâu hơn

Đối với các môn học nh lịch sử,địa lý,bài giảng thờng đi kèm với nhiều hình

minh họa Có thể là hình ảnh mô tả một trận chiến,các căn cứ địa cách mạng hay

hình ảnh các vùng kinh tế,diện tích lãnh thổ của vùng văn hóa nào đó

Nếu chỉ trình bày suông, tôi nghĩ cũng chẳng có vấn đề gì cả,nhng tại sao khi

chúng ta đã chấp nhận làm GAĐT chúng ta lại không làm bài tập phong phú hơn?

Hiện tại những hình ảnh minh họa cho các nội dung nói trên tơng đối nhiều trên

Internet Tôi thiết nghĩ,nếu chỉ cần bỏ chút thời gian mà có đợc những nội

dung,hình ảnh cần minh học cho bài giảng thì ngời thầy nào cũng sẵn lòng cả

Điều này cũng đồng nghĩa với việc giáo viên cần biết cách thức truy cập Internet

để lấy thông tin.Tuy nhiên,không phải hình ảnh nào chúng ta lấy từ Internet đều

thỏa mãn ý muốn của chúng ta.Chẳng hạn,chúng ta cần hình ảnh của một hình lập

phơng để minh họa trong giờ học toán nhng hình ảnh chúng ta lấy từ internet lại

quá nhỏ hay nó lại nằm chung với một hình khác

Nh vậy chúng ta bó tay , không cần minh họa hay vẽ lên bảng hay tìm một

hình khác cho đến khi vừa ý ? Không , giải pháp đơn giản hơn là chúng ta có thể

phóng to hình này lên hay xén lại hình để chỉ lấy phần hình thoi Hay để tăng

thêm tính thuyết phục , tính chất thực của các sự kiện , giáo viên dạy lịch sử có thể

thông qua các đoạn phim t liệu Vậy chúng ta thực hiện các công việc trên bằng

cách nào? Điều này đòi hỏi giáo viên cần biết một ít kỹ thuật để xử lý màu sắc ,

cắt xén ảnh , các đoạn phim, đoạn nhạc một cách hợp lý Hoặc trong giờ học

ngoại ngữ , giáo viên có thể lấy các hình ảnh minh họa và cho các em nghe các bài

đọc của ngời bản xứ Có nh thế bài giảng sẽ sinh động hẳn , các em lại nhớ đợc

các từ vựng và phát âm chuẩn hơn Có thể đây là thao tác tơng đôí phức tạp nhng

nó mang lại tính hiệu quả cao trong công tác giảng dạy

Bài giảng sau khi thiết kế sẽ đợc trình chiếu lên màn hình thông qua máy

chiếu Nghĩa là dù muốn hay không giáo viên buộc phải biết cách sử dụng nó Đây

là một trong những yêu cầu bắt buộc đối với giáo viên, chỉ cần một vài thao tác lắp

máy chiếu với máy tính(xách tay) và điều chỉnh độ lớn, độ nét trên màn hình giáo

viên chắc hẳn sẽ có một bài giảng chất lợng, học trò sẽ có không khí học thoải mái

hơn

Điều cuối cùng tôi muốn nói đến là nhờ các GAĐT mà các giáo viên đã

tạo ra một không khí khác hẳn so với giờ dạy truyền thống Học sinh buộc phải tập

trung nghe giảng và t duy nhiều hơn trong các giờ học Tuy nhiên, tối thiểu ngời

dạy phải có một kiến thức nhất định chẳng hạn nh sử dụng đợc phần mềm trình

diễn PowerPoint để trình bày bài giảng và cần phải có quan niệm các phơng tiện

kỹ thuật đợc đề cập trên là các phơng tiện hỗ trợ cho việc giảng dạy chứ không thể

thay thế vai trò chủ đạo của ngời thầy trong giờ lên lớp

I Các giải pháp khi thực hiện GAĐT

1 Hiên trạng

Hiện tại, một số trờng đã áp dụng GAĐT trong các giờ dạy Nhng vấn đề là chúng

ta có nghĩ đến việc áp dụng nh thế đã đúng cha, đã hiệu quả cha? Nếu cha thì áp

dụng thế nào cho đúng quy trình để chuẩn bị cho một GAĐT

Khi chuyển từ bài giảng truyền thống sang các slide trình diễn, giáo viên thờng

mang t tởng của bài giảng cũ để áp đặt vào Nghĩa là chúng ta nghĩ chúng ta sẽ

trình bày những gì mình nói và viết tất cả các nội dung vào slide Điều này hoàn

toàn sai lầm vì nh thế học sinh sẽ cho rằng giáo viên chỉ nói những điều trong

sách, không mở rộng các kiến thức ngoài

Chúng ta cần nhớ một điều: Slide là nơi chỉ chứa tên bài học, các đề mục và

các cụm từ chốt phục vụ cho bài giảng Tuỳ theo từng môn học, chúng ta có thể bổ

xung các công thức, hình ảnh minh hoạ một cách hợp lý… Đây là bớc mà giáo viên cần vận dụng khả năng, kiến thức về tin học của mình để xây dựng bài giảng

Nếu slide cần hình ảnh minh họa, giáo viên nên tìm kiếm hình ảnh để chèn vào

Hay slide kia đang trình bày một kết quả của thí nghiệm vào để tăng tính thực tế

Công đoạn đa nội dung vào giáo viên cũng nên lu ý đến số lợng chữ, mầu sắc, kích

thớc trên các slide Giáo viên nên tóm tắt vấn đề mình muốn trình bày dới dạng

keyword<từ khoá> một cách rõ ràng và dễ hiểu Nhìn vào slide GV có nhiệm vụ

giải thích kỹ càng và mở rộng nó ra chứ không phải là đọc các dòng chữ trên slide

Nếu cha quen với cách giảng dạy này, GV có thể thấy khó khăn trong việc xác

định xem slide tiếp theo sẽ trình bày về vấn đề gì Không sao, GV có thể in ra một

bản handout<kênh điều khiển bên ngoài> để vừa giảng vừa nhìn vào nó để xác

định vấn đề sẽ nói tiếp theo

Sử dụng GAĐT cũng có nghĩa GA truyền thống đợc lãng quên Chúng ta

hãy nhìn lại xem trong GA truyền thống chúng ta trình bày những gì Phải chăng

là tất cả nội dung bài giảng ? Vậy thì đối với GAĐT chỉ gồm một số slide, các

slide chỉ chứa keyword, hình ảnh… thì làm thế nào mà GV có thể quan sát hết các vấn đề cần đợc giảng? Phải chăng GV thích nói nội dung nào trớc đều đợc? Những

nội dung cảm thấy thích thì tập trung nhiều thời gian vào và giảm thời gian cho

các nội dung còn lại? Liệu một GV mới có thể nhớ hết nội dung mình đã chuẩn bị

trớc buổi dạy? Chỉ cần chúng ta xây dựng đề cơng giảng dạy thì vấn đề trên sẽ đợc

giải quyết ngay lập tức Đề cơng này sẽ ghi rõ số tiết dạy của môn học, tên bài

giảng tơng ứng với các tiết học nội dung cụ thể sẽ đợc trình bày trong mỗi tiết học

là gì? Vấn đề nào trình bày trớc, vấn đề nào trình bày sau? Vấn đề nào cần đợc

trọng tâm và nhấn mạnh? … Sở dĩ chúng ta phải chuẩn bị kỹ lỡng nh vậy là vì nếu tiết giảng dạy đó GV cha nói hết nội dung các slide hay đã trình bày hết nhng thời

gian còn thừa đồng nghĩa với việc “cháy giáo án” và học trò rất dễ nhận ra Kết

hợp đề cơng này cùng handout một cách hợp lý giáo viên ắt hẳn sẽ không còn băn

khoăn gì về cách dạy mới mẻ này

2 Giải pháp,biện pháp tổ chức thực hiện cho việc áp dụng GAĐT

Đúng là GAĐT tử lắm công phu thật Có lẽ vì thế mà một số trờng đã thực hiện

nhng chỉ mang tính hình thức và dừng lại ở các tiết học thao giảng Phải chăng có

nhiều rào cản trong việc áp dụng phơng pháp mới này? Đó là do cơ sơ vật chất hay

do sự ngại ngùng của một số giáo viên khi làm quen với các kỹ thuật tin học để

phục vụ cho môi trờng giảng dạy mới? Trở ngại thứ nhất chúng tôi nghĩ khó giải

quyết nhng khi giải quyết đợc thì vấn đề thứ hai hoàn toàn có thể khắc phục đợc

Với đội ngũ GV tin học hiện có trong nhà trờng, chỉ cần tổ chức một số buổi

seminar<học mang tính thảo luận> về cách sử dụng máy chiếu, thiết lập các hiệu

ứng trong PowerPoint cho toàn thể các giáo viên các bộ môn khác để họ có thể tự

mình thiết kế cho mình một GAĐT riêng cho mình Ngoài ra, các thầy cô giáo trong

cùng tổ chuyên môn nên có các buổi thao giảng để thu nhận những góp ý chân

thành từ những ngời khác, từ đó nâng cao chất lợng giảng dạy theo phơng pháp mới

Tôi nghĩ rằng, với khả năng s phạm vốn có cộng thêm một ít bồi dỡng về kiến thức

tin học, các GV hoàn toàn có thể thiết kế đợc bài giảng thiết kế điện tử để thể hiện

tốt hơn phơng pháp s phạm, góp phần đổi mới phơng pháp giảng dạy và học bằng

cách áp dụng cntt

C Kết luận

Chắc ai cũng biết để tạo ra một cuộc cách mạng thực sự rất khó nhng để tạo

ra cuộc cách mạng trong t tởng, suy nghĩ của mỗi con ngời còn khó hơn Giờ đây tôi

thiết nghĩ để thay đổi phơng pháp dạy học truyền thống bằng phơng pháp dạy học

mới "sử dụng GAĐT" trong các bài dạy là một lựa chọn đúng đắn, hoặc ít ra cũng

phải là sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại Nói đi thì cũng phải nói lại thực sự

CNTT là lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ, ngày cả tôi trong thời gian đầu tiếp xúc với

máy tính cũng không khỏi bỡ ngỡ,giống nh là trẻ con tập nói vậy Chính vì thế trong

thời gian đầu không thể tránh khỏi những khó khăn quan trọng là các thầy giáo cô

giáo phải có quyết tâm thực sự trong cuộc cách mạng này