Bài giảng môn quản trị công nghệ

QUẢN TRỊ CÔNG NGHỆ  NHỮNG THÁCH THỨC TRONG MOT  Quan hệ nghịch chiều giữa NLCN và giá của SP  Chu kỳ sống SP ngắn  Chi phí ban đầu cho marketing cho một số SP rất cao  Sự thay đổi C

QUẢN TRỊ CÔNG NGHỆ

GV: TRẦN THANH LÂM

Chương 1: CN và quản trị CN

Chương 2: Đánh giá năng lực CN

Chương 3: Dự báo và họach định CN

Chương 4: Lựa chọn CN

Chương 5: Đổi mới CN

Chương 6: Quản trị R&D

Chương 7: Chuyển giao CN

Chương 8: Chiến lược CN của DN

 ĐIỀU KIỆN TIÊN QUYẾT

 Kinh tế vi mô

 Marketing căn bản

 Quản trị chiến lược

 Quản trị tài chính

 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SV

 Điểm quá trình: 30%

 Điểm thi kết thúc học phần: 70%

 Thi: Không sử dụng tài liệu

CHƯƠNG 1: CN VÀ QUẢN TRỊ CN

I CN

1 Khái niệm

2 CN và cạnh tranh

II QUẢN TRỊ CN (MOT)

1 Khái niệm

2 Những vấn đề chiến lược và tác nghiệp của MOT

 CN là gì ?

+ CN là kiến thức về cách làm

+ CN là công cụ biến đổi

+ CN là 1 đầu vào quan trọng, gồm 4 thành phần

- Các thành phần: T, H, I, O

- Mức độ tinh vi

 CN là 1 nguồn lực quan trọng của DN

 CN và khoa học, CN và kỹ thuật

 KHÁI NIỆM

CÔNG NGHỆ

 CN VÀ CẠNH TRANH

 CN và năng lực cạnh tranh của DN

 AMT  lợi thế cạnh tranh

 AMT

+ Những thành phần trực tiếp

+ Những phương tiện hỗ trợ

+ Hệ thống tích hợp

CÔNG NGHỆ

QUẢN TRỊ CÔNG NGHỆ

 KHÁI NIỆM

 MOT là gì ?

+ MOT là quản trị các hệ thống có khả năng sáng tạo

CN, tiếp nhận CN và khai thác CN

+ Mô hình hệ thống

+ Mô hình liên kết

 Các thành phần của MOT

QUẢN TRỊ CÔNG NGHỆ

 NHỮNG VẤN ĐỀ CHIẾN LƯỢC

 MOT ở nhiều cấp độ khác nhau

 Nhà quản trị CN

 Liên kết CN với chiến lược kinh doanh

 Vai trò của CN trong việc đạt được lợi thế cạnh tranh

 NHỮNG VẤN ĐỀ TÁC NGHIỆP

 Dự báo

 Đánh giá

 Đổi mới

 Chuyển giao CN

 Đầu tư cho R&D

 Liên kết CN, sản phẩm và chiến lược

QUẢN TRỊ CÔNG NGHỆ

 NHỮNG THÁCH THỨC TRONG MOT

 Quan hệ nghịch chiều giữa NLCN và giá của SP

 Chu kỳ sống SP ngắn

 Chi phí ban đầu cho marketing cho một số SP rất cao

 Sự thay đổi CN có thể phá vỡ chiến lược SP

 Khó khăn trong định giá SP

 SAI LẦM CHIẾN LƯỢC TRONG MOT

 Hiểu không đúng về bản chất và mục đích của MOT

 Tầm nhìn và sự lãnh đạo không phù hợp

 Những hoạt động về mặt tổ chức thì yếu kém

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CN

I NĂNG LỰC CN

1 Các nghiên cứu về năng lực CN

2 Phân loại năng lực CN

II ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CN

NĂNG LỰC CN

 PHÂN LOẠI NĂNG LỰC CN

 Fransman

+ Năng lực lựa chọn CN

+ Năng lực hấp thụ và sử dụng CN

+ Năng lực thích nghi

+ Năng lực cải tiến

+ Năng lực đổi mới

 Ngân hàng thế giới

+ Năng lực đầu tư

+ Năng lực sản xuất

+ Năng lực đổi mới

NĂNG LỰC CN

 PHÂN LOẠI NĂNG LỰC CN

 Lall

+ Năng lực chuẩn bị đầu tư

+ Năng lực thực hiện dự án

+ Năng lực thực hiện các công việc về công nghệ SP + Năng lực thực hiện các công việc về công nghệ QT + Năng lực lập kế hoạch tổng thể và điều hành SX + Năng lực chuyển giao công nghệ

+ Năng lực đổi mới về tổ chức để phát triển CN

NĂNG LỰC CN

 PHÂN LOẠI NĂNG LỰC CN

 Phương pháp chiết trung

+ Năng lực vận hành

- O1: năng lực sử dụng có hiệu quả nhà máy và thiết bị

- O2: năng lực hoạch định và điều hành SX

- O3: năng lực sửa chữa và bảo trì

- O4: năng lực thay đổi nhanh để chuyển sang model mới

- O5: năng lực sử dụng hệ thống thông tin và điều khiển máy tính hóa

NĂNG LỰC CN

 PHÂN LOẠI NĂNG LỰC CN

 Phương pháp chiết trung

+ Năng lực giao dịch CN

- T1: năng lực xác định nhu cầu CN và lập luận chứng

- T2: năng lực tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn đối tác

- T3: năng lực lựa chọn phương thức chuyển giao CN

- T4: năng lực đàm phán

+ Năng lực đổi mới

- I1: năng lực bắt chước

- I2: năng lực đổi mới sản phẩm

- I3: năng lực đổi mới QT

NĂNG LỰC CN

 PHÂN LOẠI NĂNG LỰC CN

 Phương pháp chiết trung

+ Năng lực hỗ trợ

- S1: năng lực xây dựng chiến lược phát triển dựa trên CN

- S2: năng lực thăm dò và dự báo thị trường

- S3: năng lực hoạch định và thực hiện có hiệu quả dự án

- S4: năng lực tiếp cận có hiệu quả các nguồn NVL

- S5: năng lực tìm được nguồn cung cấp vốn

- S6: năng lực hoạch định và thực hiện chương trình phát triển nguồn nhân lực

ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CN

 ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ CỦA DN

 Hàm lượng công nghệ gia tăng

 Tính TCC

+ Mô tả quá trình sản xuất

+ Xác định đóng góp riêng của các thành phần CN

+ Xác định cường độ đóng góp của các thành phần CN

CHƯƠNG 3: DỰ BÁO VÀ HOẠCH ĐỊNH CN

I DỰ BÁO CN

1 Định nghĩa

2 Sự cần thiết của dự báo CN

3 Áp dụng của dự báo CN

4 Phương pháp dự báo CN

5 Kỹ thuật dự báo CN

II HOẠCH ĐỊNH CN

 Yêu cầu của 1 kết luận về dự báo CN

 SỰ CẦN THIẾT CỦA DỰ BÁO CN

 Dự báo sự thay đổi các nguồn lực

 Hoạch định chiến lược CN

 Xây dựng chiến lược kinh doanh

 Đánh giá nguy cơ cạnh tranh

 Phát triển SP mới

 DN và công nghiệp

DỰ BÁO CN

 PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO CN

 Dự báo thăm dò (Exploratory TF - ETF)

 Dự báo theo mục tiêu (Normative TF - NTF)

 KỸ THUẬT DỰ BÁO CN

 Delphi

 Đường cong xu hướng

 Cây thích hợp

HOẠCH ĐỊNH CN

 QUÁ TRÌNH HOẠCH ĐỊNH CN

 Dự báo CN, đánh giá CN

 Nhận dạng các CN cần cho các mục tiêu kinh doanh

 Lựa chọn CN

 Phân bổ nguồn lực cho các CN

2 Các yếu tố cần xem xét khi lựa chọn CN

3 Tiêu chuẩn lựa chọn CN

CN THÍCH HỢP

 TÍNH THÍCH HỢP

 Hoạt động R&D tạo ra CN

 Tính thích hợp phụ thuộc vào hoàn cảnh, thời gian và mục tiêu

 CN THÍCH HỢP

 Xem xét 4 khía cạnh + Sự lựa chọn CN + Mục tiêu

+ Các nguồn lực + Tác động của CN

LỰA CHỌN CN

 KHÁI NIỆM

 Lựa chọn CN rất quan trọng đối với việc tạo lợi thế cạnh tranh

 CN phải phù hợp với lợi thế cạnh tranh

 CÁC YẾU TỐ CẦN XEM XÉT

LỰA CHỌN CN

 TIÊU CHUẨN LỰA CHỌN CN

 Tiêu chuẩn cơ bản

+ Tính khả thi về kỹ thuật

+ Khả năng thành công về thương mại

 Tiêu chuẩn so sánh

+ Phương pháp tổng điểm tương đối (Relative aggregate scores) + Sử dụng các tiêu chuẩn tài chính

CHƯƠNG 5: ĐỔI MỚI CN

I KHÁI NIỆM

II TÁC ĐỘNG CỦA ĐỔI MỚI CN

III QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI CN

IV ÁP DỤNG CN MỚI

KHÁI NIỆM

 ĐỊNH NGHĨA

 “Đổi mới KH-CN là sự biến đổi 1 ý tưởng thành SP mới có thể bán được, hay thành quá trình trong công nghiệp, trong thương mại, hay thành phương pháp mới về dịch vụ xã hội” (OECD)

 “Đổi mới CN là quá trình kỹ thuật, công nghiệp, thương mại, nhằm marketing SP mới, nhằm sử dụng các quá trình kỹ thuật và thiết bị mới” (Hội đồng tư vấn KH-CN Anh)

KHÁI NIỆM

 PHÂN LOẠI ĐỔI MỚI CN

 Theo tính sáng tạo

+ Đổi mới gián đoạn

+ Đổi mới liên tục

 Hoạt động R&D

 Theo kết quả + Đổi mới SP + Đổi mới QT

=> Quan hệ

TÁC ĐỘNG CỦA ĐỔI MỚI CN

 ĐỐI VỚI NĂNG SUẤT

 Hiệu quả (efficiency)

 Kết quả (effectiveness)

 ĐỐI VỚI CHẤT LƯỢNG SP

 ĐỐI VỚI CHU KÌ SỐNG SP

 ĐỐI VỚI CHIẾN LƯỢC KD

 Năng lực sản xuất/ công nghệ

 Năng lực thị trường/ khách hàng

ÁP DỤNG CN MỚI

 PHÂN TÍCH MÔI TRƯỜNG

ÁP DỤNG CN MỚI

 CÁC CÂU HỎI 5 W VÀ 1 H

 Vì sao phải áp dụng CN mới?

 Cần những CN mới nào?

 Tạo ra CN hay mua CN?

 Khi nào tiếp nhận CN mới?

 CN mới bố trí ở đâu?

 CN mới được đưa vào DN như thế nào?

ÁP DỤNG CN MỚI

 CÁC GIAI ĐOẠN TRONG QUÁ TRÌNH ÁP DỤNG CN MỚI

 Hoạch định chiến lược

+ Mục tiêu: Nhận dạng những lãnh vực kinh doanh mà

CN mới sẽ tác động mạnh

+ Hành động: Đánh giá các hoạt động chức năng Nhận dạng các yêu cầu về kỹ thuật của DN

 Nghiên cứu khả thi

+ Mục tiêu: Xem xét các đặc điểm của CN

+ Hành động: Đánh giá CN Xem xét tính thích hợp của

CN Đánh giá yếu tố RTC

ÁP DỤNG CN MỚI

 CÁC GIAI ĐOẠN TRONG QUÁ TRÌNH ÁP DỤNG CN MỚI

 Lựa chọn

+ Mục tiêu: Lựa chọn được CN thích hợp nhất và nhà

cung cấp tin cậy nhất

+ Hành động: Lựa chọn nhà cung cấp

 Thực hiện

+ Mục tiêu: Tạo môi trường thuận lợi để áp dụng CN

+ Hành động: Chuẩn bị kế hoạch chi tiết Xác định trách nhiệm cá nhân Mô tả các bước hoạt động của hệ thống

mới Kiểm tra các bộ phận của hệ thống mới

CHƯƠNG 6: QUẢN TRỊ R&D

I HOẠT ĐỘNG R&D CỦA DN

II DỰ ÁN R&D

III HỆ THỐNG R&D QUỐC GIA

IV QUỐC TẾ HÓA HOẠT ĐỘNG R&D

HOẠT ĐỘNG R&D CỦA DN

 KHÁI NIỆM

 Đầu tư cho R&D

 Những hoạt động “vượt biên giới” của R&D

 Kết hợp giữa quản trị R&D và quản trị chiến lược

 MỤC TIÊU CỦA R&D

 Cải tiến SP

 Tạo ra SP mới

 Khám phá những cơ sở cho CN mới

 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG R&D

 Tổ chức theo lĩnh vực chuyên môn

 Tổ chức theo lĩnh vực kinh doanh

DỰ ÁN R&D

 MỤC TIÊU CỦA DỰ ÁN

 HOẠCH ĐỊNH DỰ ÁN

 Đảm bảo các nguồn lực và sử dụng tối ưu

 Đề ra mục tiêu để giám sát sự phát triển của dự án

 GIÁM SÁT DỰ ÁN

 Tính năng, chi phí, thời hạn hoàn thành

 Các đồ thị

 ĐÁNH GIÁ DỰ ÁN

 Những thông tin cần có để đánh giá

HỆ THỐNG R&D QUỐC GIA

 ĐỔI MỚI Ở PHẠM VI QUỐC GIA

 HỆ THỐNG R&D QUỐC GIA

 HỆ THỐNG ĐỔI MỚI QUỐC GIA

QUỐC TẾ HÓA HOẠT ĐỘNG R&D

 HỢP TÁC TRONG HOẠT ĐỘNG R&D

 PHÂN TÁN HOẠT ĐỘNG R&D

CHÖÔNG 7: CHUYEÅN GIAO CN

quan của chính phủ”

 “CGCN là quá trình học tập trong đó tri thức CN được liên tục tích lũy vào nguồn nhân lực đang tham gia các hoạt động SX” (Shiowattana)

 CN sản phẩm => I

+ PDI (Product Design Inforware)

+ PUI (Product Usage Inforware)

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CGCN

 CÁC YẾU TỐ THUỘC BÊN NHẬN VÀ NƯỚC NHẬN

 Tình hình chính trị và an ninh xã hội

 Hệ thống hành chính, pháp luật và việc chấp hành luật

 Vấn đề bảo hộ quyền SHTT

 Tình hình kinh tế

 Cơ sở hạ tầng KH - CN và nhân lực KH - CN

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CGCN

 CÁC YẾU TỐ THUỘC BÊN GIAO VÀ NƯỚC GIAO

 Kinh nghiệm

 Chính sách CGCN

 Vị thế thương mại và CN

 VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC QUỐC TẾ

SỞ HỮU TRÍ TUỆ VÀ CGCN

 SỞ HỮU TRÍ TUỆ

 Quyền SHTT

 Hiệp định TRIPS

+ Quyền tác giả và các quyền liên quan

+ Nhãn hiệu hàng hóa

+ Chỉ dẫn địa lý

+ Kiểu dáng công nghiệp

+ Sáng chế

+ Thiết kế bố trí mạch tích hợp

+ Tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa + Thông tin bí mật

+ Quyền đối với giống cây trồng

SỞ HỮU TRÍ TUỆ VÀ CGCN

 VAI TRÒ CỦA QUYỀN SHTT TRONG CGCN

 Bảo hộ SHTT thỏa đáng sẽ thúc đẩy CGCN

 Nếu đối tượng chuyển giao được bảo hộ thì phải làm gì?

Bên giao (bên cung cấp) Đối tượng chuyển giao

(quá trình, thiết bị, NVL)

Bên nhận

PHƯƠNG THỨC CGCN

 Cấp giấy phép

 Chuyển giao CN thông qua FDI

 Phương thức dựa trên con người

 Mua nhà máy, thiết bị, sản phẩm

QUÁ TRÌNH TIẾP NHẬN CN

 PHÂN TÍCH VÀ HOẠCH ĐỊNH

 Tự phân tích

 Phân tích tính khả dụng của CN

 Phân tích kỹ thuật

 TÌM KIẾM CN

 Hội chợ thương mại

 Sách báo, tạp chí, chuyên gia

 Các tổ chức quốc tế

 Hệ thống thông tin của chính phủ

 Đấu thầu cạnh tranh

QUÁ TRÌNH TIẾP NHẬN CN

 ĐÁNH GIÁ

 Đánh giá về giá trị

+ Lặp lại tự phân tích và phân tích kỹ thuật

+ Hỏi: CN có thích hợp với doanh nghiệp không? + Xem xét các yếu tố đặc biệt

 Xác định giá

QUÁ TRÌNH TIẾP NHẬN CN

 ĐÀM PHÁN

 Phương châm đàm phán

+ Đàm phán theo quan điểm (Negotiation about positions) và đàm phán theo lợi ích (Negotiation about interests) + Các bước đàm phán theo lợi ích

 Thành lập đoàn đàm phán

QUÁ TRÌNH TIẾP NHẬN CN

 SOẠN THẢO HỢP ĐỒNG CGCN

 Một số điều khoản trong hợp đồng CGCN

+ Phạm vi công nghệ

+ Lãnh thổ và độc quyền

+ Chuyển giao công nghệ

+ Giá cả

+ Bảo vệ môi trường

CHƯƠNG 8: CHIẾN LƯỢC CN CỦA DN

KHÁI NIỆM

 ĐỊNH NGHĨA

 “Chiến lược CN gồm những lựa chọn và kế hoạch mà

công ty sử dụng để ứng phó với những cơ hội và nguy cơ CN” (Maidique & Patch)

 “Chiến lược CN gồm những quyết định của công ty về lựa chọn CN, về năng lực CN, về cung cấp vốn cho phát triển

CN, xác định thời điểm đổi mới CN, tổ chức để áp dụng và phát triển CN” (Burgelman & Rosenbloom)

 “Chiến lược CN là cách thức đạt được mục tiêu của tổ

chức nhờ vào lợi thế CN” (Khalil)

KHÁI NIỆM

 CÁC LĨNH VỰC CỦA CHIẾN LƯỢC CN

 Liên kết CN với chiến lược SP - thị trường

 Sử dụng CN trong các hoạt động thuộc chuỗi giá trị

 Đầu tư cho CN

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHIẾN LƯỢC CN

 YẾU TỐ BÊN NGOÀI

 Sự phát triển CN

 Bối cảnh của ngành

+ Cơ cấu ngành, xét về phương diện “5 forces”

+ Các quy định liên quan đến đổi mới CN

 YẾU TỐ BÊN TRONG

 Năng lực công nghệ

 Bối cảnh của tổ chức

PHÂN LOẠI CHIẾN LƯỢC CN

 Chiến lược dẫn đầu

 Chiến lược theo sau

 Chiến lược bắt chước

 Chiến lược phụ thuộc

 Chiến lược truyền thống

 Chiến lược cơ hội

XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN CHIẾN LƯỢC CN

 ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH HIỆN TẠI

 XÁC ĐỊNH CHIẾN LƯỢC CN

 LỰA CHỌN DANH MỤC ĐẦU TƯ CN

 THỰC HIỆN ĐẦU TƯ CN

 SỬ DỤNG CN