• Dòng điện trong kim loại là dòng dịch chuyển có hướng của các êlectron tự do ngược chiều điện trường.. Cặp nhiệt điện - Dòng nhiệt điện - Suất điện động nhiệt điện • Khi hai mối hàn củ
Trang 1CHƯƠNG III: DÒNG ĐIỆN TRONG CÁC MÔI TRƯỜNG
I DÒNG ĐIỆN TRONG KIM LOẠI
1 Tính chất điện của kim loại
• Kim loại dẫn điện tốt (điện trở suất ρ rất nhỏ hay điện dẫn xuất σ = 1/ρ rất lớn)
• Dòng điện trong kim loại tuân theo định luật ôm (nhiệt độ không đổi)
• Điện trở suất của kim loại tăng theo nhiệt độ:
ρ = ρo [1 + α(t - to)]
2 Giải thích tính chất điện của kim loại:
• Kim loại ở thể rắn có cấu trúc tinh thể; các nguyên tử sắp xếp có trật tự và tuần hoàn tạo thành mạng tinh thể
• Các nguyên tử kim loại mất êlectron hoá trị (ngoài cùng) và trở thành con (+) Các êlectron này (tách khỏi nguyên tử) được gọi là êlectron tự do và chuyển động hỗn loạn trong mạng tinh thể tạo thành khí êlectron tự do chiếm toàn bộ thể tích kim loại
Mỗi kim loại có mật độ êlectron tự do khác nhau (cỡ mật độ nguyên tử)
• Dòng điện trong kim loại là dòng dịch chuyển có hướng của các êlectron tự do ngược chiều điện trường.
• Mạng tinh thể kim loại luôn có những chỗ mất trật tự làm lệch hướng chuyển động của các êlectron (va chạm) Các chỗ mất trật tự này có nhiều nguyên nhân: dao động nhiệt của các con (+), biến dạng cơ học hoặc các nguyên tử lạ Các "va chạm" cản trở chuyển động có hướng của êlectron tự do tạo điện trở
Nhiệt độ càng cao các ion của mạng tinh thể càng dao động mạnh, độ mất trật tự tăng Sự cản trở chuyển động có hướng của êlectron tự do tăng, điện trở suất của kim loại tăng
• Tác dụng của lực điện trường tạo cho êlectron tự do một năng lượng xác định Khi "va chạm" một phần hay toàn
bộ năng lượng này truyền cho mạng tinh thể kim loại, biến thành nội năng tức chuyển hoá thành nhiệt
II HIỆN TƯỢNG NHIỆT ĐIỆN
1 Cặp nhiệt điện - Dòng nhiệt điện - Suất điện động nhiệt điện
• Khi hai mối hàn của cặp nhiệt điện đặt ở hai nhiệt độ khác nhau, có dòng nhiệt
điện chạy trong mạch (đo được bằng miliampe kê)
• Suất điện động E tạo ra dòng điện này gọi là suất điện động nhiệt điện Hiện
tượng phát sinh suất điện động này là hiện tượng nhiệt điện
Thực nghiệm cho kết quả:
E = αT(T1 – T2)
2 Ứng dụng: Nhiệt kế nhiệt điện và Pin nhiệt điện.
III HIỆN TƯỢNG SIÊU DẪN
• Siêu dẫn là hiện tượng mà một kim loại (hay hợp kim) có điện trở giảm đột ngột tới 0 (không) khi nhiệt độ hạ xuống dưới một nhiệt độ Tc nào đó (Tc: nhiệt độ tới hạn)
Khi đó kim loại (hay hợp kim) có tính siêu dẫn và có thể duy trì dòng điện dù không còn nguồn điện
• Hiện tượng này được On-net (Kamerlingh Onnes) khám phá ra lần đầu (1911) với Hg
• Vật liệu siêu dẫn có nhiều ứng dụng quan trọng (tạo từ trường mạnh, )
Hiện nay, các nhà nghiên cứu đang tìm cách chế tạo vật liệu siêu dẫn ở nhiệt độ cao
IV DÒNG ĐIỆN TRONG CHẤT ĐIỆN PHÂN
1 Chất điện phân: Axit, bazơ, muối ở thể nóng chảy hay dung dịch là các chất điện phân.
2 Bản chất dòng điện trong chất điện phân:
Dòng điện trong chất điện phân là dòng dịch chuyển có hướng của:
• các con (+) theo chiều điện trường
• các con (-) ngược chiều điện trường
V PHẢN ỨNG PHỤ TRONG HIỆN TƯỢNG ĐIỆN PHÂN
Các nguyên tử hoặc phân tử trung hoà có thể:
• bám vào điện cực;
• thoát lên ở dạng khí;
• tượng tác với điện cực hay dung môi gây ra phản ứng phụ
(phản ứng thứ cấp)
VI HIỆN TƯỢNG DƯƠNG CỰC TAN
1 Hiện tượng dương cực tan xảy ra khi:
• điện phân một dung dịch muối kim loại
• anốt làm bằng chính kim loại này
2 Kết quả của điện phân:
• Catốt có kim loại bám vào
• Anốt bị mòn dần
ρ0: điện trở suất ở to(thường lấy 20oc)
α : hệ số nhiệt điện trở
T : nhiệt độ (tuyệt đối)
αT: hệ số nhiệt điện động (K-1)
Trang 23 Dòng điện trong chất điện phân có hiện tượng dương cực tan tuân theo định luật Ôm tương tự đoạn mạch chỉ có điện trở thuần.
VII ĐỊNH LUẬT FARAĐÂY
1 Định luật:
a) Khối lượng m của chất được giải phóng ở điện cực của bình điện phân tỉ lệ với điện lượng Q truyền qua (đl I):
m = k.Q
b) Đương lượng điện hoá k của một nguyên tố tỉ lệ với đương lượng gam A
n của nguyên tố đó (đl II): k ∼ A
n .
2 Công thức:
3 Ứng dụng:
a) Điều chế một số chất (H2; NaOH; ).
b) Luyện kim
c) Mạ điện; đúc điện
VIII DÒNG ĐIỆN TRONG CHÂN KHÔNG
1 Bản chất dòng điện trong chân không: Dòng điện trong chân không (trong điôt chân
không) là dòng dịch chuyển có hướng của các êlectron bứt ra từ catốt bị đốt nóng
2 Đặc tuyến V - A
• Dòng điện trong chân không, không tuân theo định luật ôm
* Với U < 0 (|U|nhỏ): I ≠ 0
* Với U > 0 : U Z thì I Z nhanh
* Với U ≥ Ub : Ibh không đổi; T Z thì Ibh Z
• Điôt chân không dẫn điện theo một chiều (U > O) nên được dùng để chỉnh lưu
(biến đổi đòng điện xoay chiều thành một chiều)
3 Tia catốt (tia âm cực)
• Tia catốt là dòng các êlectron do catốt đốt nóng phát ra và truyền trong chân không
• Tính chất của tia catốt:
* bị lệch bởi điện trường và từ trường Ở ngoài vùng tác động của trường này, tia catôta truyền thẳng
* tia catốt phát ra vuông góc với bề mặt catốt
* tia catốt có năng lượng (động năng của êlectron)
* tia catốt có thể đâm xuyên qua một bề dày vật chất (lá kim loại); có khả năng Ion hoá không khí và tác dụng lên kính ảnh
* tia catốt làm phát quang một số chất
• Tia catốt tạo ra trong ống phóng điện tử (ống catốt) bộ phận của máy thu hình (Tivi), máy vi tính, dao động kí
điện tử,
IX DÒNG ĐIỆN TRONG CHẤT KHÍ
1 Bản chất dòng điện: Dòng điện trong chất khí là dòng dịch chuyển có hướng của:
* các ion (+) theo chiều điện trường
* các ion (-) và các êlectron tự do ngược chiều điện trường
2 Đặc tuyến V - A
• Dòng điện trong chất khí không tuân theo định luật ôm
* Với 0 < U < Uc: Phóng điện (truyền dòng điện) xảy ra nhờ tác dụng của tác
nhân ion hoá: Phóng điện không tự lực Nếu U ≤ Ub thì khi U Z thì I Z ; nếu Ub < U
≤ Uc thì I không đổi (I bão hòa)
* Với U > Uc: Dòng điện tăng vọt do có hiện tượng ion hoá bởi va chạm Phóng điện tự lực (tự duy trì)
• Quá trình phóng điện trong chất khí có kèm theo sự phát sáng
3 Các dạng phóng điện trong không khí ở điều kiện thường (áp suất bình thường)
a) Tia lửa điện:
• Phóng điện tự lực khi có điện trường mạnh (106V/m)
• Dạng ngoằn ngoèo, nhiều nhánh, không nhất định, gián đoạn
• Thường kèm theo tiếng nổ (do áp suất tăng đột ngột) và tạo ra ôzon (mùi khét)
b) Sét:
• Phóng điện tự lực giữa các đám mây tích điện trái dấu hoặc giữa đám mây và mặt đất (hiệu điện thế có thể tới
109V; cường độ dòng điện có thể tới 5.104A)
• Có tiếng nổ lớn: sấm (giữa hai đám mây) hoặc sét (giữa mây và mặt đất)
c) Hồ quang:
• Phóng điện tự lực xảy ra ở áp suất thường (không khí) hoặc áp suất thấp (chất khí) giữa hai điện cực với hiệu điện thế không lớn có kèm theo toả nhiệt và toả sáng mạnh (từ 2500oC đến 8000oC)
F = 96500C/mol: hằng số Farađây.
A : khối lượng mol nguyên tử.
n : hoá trị.
Trang 3• Hồ quang với điện cực than có:
* hiệu điện thế 40V ÷ 50V
* cường độ hàng chục Ampe
* hai cực phát ánh sáng chói loà và lưỡi liềm sáng yếu ở giữa (khí than cháy)
* có sự phát xạ nhiệt êlectron của catốt và ion hoá chất khí giữa hai cực
• Hồ quang được ứng dụng để:
* thắp sáng * hàn điện * luyện kim
4) Phóng điện trong chất khí ở áp suất thấp
• Với không khí ở áp suất thấp (l mmHg - 0,01 mmHg) và hiệu điện thế vài trăm vôn, sự phóng điện tạo:
* miền tối catốt
* cột sáng anốt (phóng điện thành miền)
• Khi áp suất đạt tới 0,001 mmHg:
* miền tối catốt choán hết ống phóng điện
* thành thuỷ tinh phát ánh sáng lục (ống chân không có tia catốt)
• Với các khí khác (Ne; Kr; Ar; ) cột sáng anốt có màu khác nhau (ứng dụng đèn quảng cáo).
X DÒNG ĐIỆN TRONG CHẤT BÁN DẪN
1 Chất bán dẫn
• Bán dẫn bao gồm:
* một số đơn chất: Si (điển hình); Ge; Se…
* một số hợp chất: oxyt; sunfua; selenua; telerua; (CdTe ; ZnS ; )
• Bán dẫn khác kim loại ở các điểm:
* điện trở suất ρ của bán dẫn nằm trong vùng trung gian giữa kim loại và điện môi (ρkl < ρbd < ρđm)
* Ở nhiệt độ thấp bán dẫn dẫn điện kém(gần giống điện môi); ở nhiệt độ cao bán dẫn dẫn điện tốt (gần giống kim loại)
* tạp chất ảnh hưởng mạnh đến tính chất điện của bán dẫn
2 Sự dẫn điện của bán dẫn tinh khiết:
• Ở nhiệt độ thấp bán dẫn tinh khiết hầu như không có hạt tải điện tự do Bán dẫn không dẫn điện
• Ờ nhiệt độ tương đối cao có sự phát sinh cặp êlectron - lỗ trống:
* do dao động nhiệt, một số êlectron tách khỏi liên kết cộng hoá trị và trở thành êlectron dẫn (êlectron tự do)
* liên kết mất êlectron mang điện tích +e gọi là lỗ trống có thể dịch chuyển trong tinh thể
• Cũng có quá trình kết hợp êlectron + lỗ trống và tái tạo liên kết, tái hợp Ờ nhiệt độ xác định, có cân bằng:
Phát sinh € tái hợp
Do cơ chế phát sinh ta luôn có ở bán dẫn tinh khiết: mật độ êlectron = mật độ lỗ trống
• Nhiệt độ càng cao, dao động nhiệt càng mạnh, số êlectron và lỗ trống càng lớn: Độ dẫn điện của bán dẫn tăng Ứng dụng: dùng làm nhiệt điện trở bán dẫn
• Chiếu ánh sáng thích hợp vào bán dẫn cũng làm phát sinh cặp êlectron-lỗ trống: hiện tượng quang dẫn
Ứng dụng: dùng làm quang điện trở bán dẫn
Vậy: Dòng điện trong bán dẫn là dòng chuyển dời có hướng của các êlectron và lỗ trống
3 Sự dẫn điện của bán dẫn có tạp chất
a) Bán dẫn loại n (bán dẫn điện tử):
• Xét tinh thể Si (hóa trị 4) có pha các nguyên tử hoá trị 5 như P; As; tỉ lệ vài phần
triệu)
* 4 êlectron hoá trị của P tham gia liên kết cộng hóa trị với 4 electron của Si
* êlectron thứ 5 của P còn lại dễ dàng tách ra khỏi nguyên tử và trở thành êlectron
tự do
• Tạp chất P làm tăng số êlectron dẫn, không tăng số lỗ trống
Mật độ êlectron tự do >> so với mật độ lỗ trống
* P: tạp chất cho (tạp chất đôno)
* êlectron: hạt mang điện cơ bản (đa số, nhiều)
* lỗ trống: hạt mang điện không cơ bản (thiểu số ít)
* bán dẫn có P: gọi là bán dẫn loại n (hạt tải điện chủ yếu là electron mang điện
âm)
b) Bán dẫn loại p (bán dẫn lỗ trống):
• Xét tinh thể Si có pha các nguyên tử hoá trị 3 như: B; Al; tỉ lệ vài phần triệu.
* 3 êlectron hoá trị của B tham gia liên kết cộng hóa trị với Si Còn thiếu một
electron liên kết để đạt cơ cấu bền
* Một êlectron của liên kết giữa các nguyên tử Si có thể chuyển đến tạo liên kết này
để lại lỗ trống mang điện tích +e
• Tạp chất B làm tăng số lỗ trống
Trang 4Mật độ lỗ trống tự do >> so với mật độ êlectron
* B: tạp chất nhận (tạp chất axepto)
* lỗ trống: hạt mang điện cơ bản (đa số, nhiều)
* êlectron: hạt mang điện không cơ bản (thiểu số, ít)
* bán dẫn có B: bán dẫn loại p (hạt tải điện chủ yếu là lỗ trống mang điện dương)
Ghi chú:
* Sự dẫn điện của bán dẫn tinh khiết: dẫn điện riêng
* Sự dẫn điện của bán dẫn p hay n: dẫn điện do tạp chất
* Bán dẫn tinh khiết: bán dẫn loại i
4 Lớp chuyển tiếp p - n
a) Sự hình thành lớp chuyển tiếp p – n:
• Ở mặt tiếp xúc, do khuếch tán có hai lớp điện tích:
* (+) bên bán dẫn n * (-) bên bán dẫn p
Các lớp điện tích này tạo ra điện trường trong E rt hướng từ n → p E rt có tác dụng:
* ngăn cản sự khuếch tán hạt mang điện cơ bản (electron từ n → p và lỗ trống từ p →
n)
* thúc đẩy sự khuếch tán hạt mang điện không cơ bản (electron từ p → n và lỗ trống
từ n → p)
• Sau một thời gian, khuếch tán dừng lại và có E rt đạt ổn định: ta có lớp chuyển tiếp p - n Lớp này hầu như không
có hạt tải điện tự do nên gọi là lớp nghèo (hạt tải điện) và có điện trở lớn
b) Dòng điện qua lớp chuyển tiếp p – n:
• Mắc hai đầu của lớp chuyển tiếp p - n như sơ đồ (phân cực thuận)
* E rt yếu đi (vì E rnZ [ E rt; E rn: điện trường ngoài )
* dòng chuyển dời các hạt tải điện cơ bản được tăng cường tạo dòng điện thuận Ith
* U Z : thì Ith tăng nhanh
• Đảo các cực mắc vào hai đầu của lớp chuyển tiếp p - n (phân cực ngược)
* E rt mạnh lên (vì E rnZ Z E rt)
* chuyển dời của hạt tải điện cơ bản bị ngăn chặn Chỉ có dòng các hạt
không cơ bản tạo dòng điện ngược Ing cường độ nhỏ
* U Z : thì Ing hầu như không tăng
• Đồ thị (đặc tuyến V - A của lớp chuyển tiếp p - n:
Lớp chuyển tiếp p - n dẫn điện tốt theo chiều p → n (tính chỉnh lưu)
Ghi chú: Khi phân cực ngược với |U| khá lớn có hiện tượng đánh thủng do các
electron thu động năng đủ lớn để phá vỡ các liên kết làm tăng số êlectron và lỗ
trống kiểu thác lũ I ng tăng nhanh.
XI LINH KIỆN BÁN DẪN
1 Điôt: Điôt là dụng cụ bán dẫn có một lớp chuyển tiếp p - n
a) Điôt chỉnh lưu:
• Hoạt động trên cơ sở tính chỉnh lưu của lớp chuyển tiếp p - n.
• Dòng điện xoay chiều là dòng điện có hiệu điện thế và cường độ biến thiên hàm
sin theo thời gian Trong một nửa chu kì dòng điện sơ ƠỒ mạch chỉnh lưu nửa 1
Trong một nửa chu kì dòng điện chạy theo chiều này, trong nửa chu kì sau dòng điện chạy ngược lại
• Đặt hiệu điện thế xoay chiều vào mạch chỉnh lưu
thì dòng điện qua tải tiêu thụ (điện trở R:
* Có một chiều (nhưng thay đổi) trong nửa chu kì
* triệt tiêu trong nửa chu kì sau
b) Phôtôđiôt:
• Hoạt động dựa trên tính chất sau:
Ánh sáng thích hợp chiếu vào lớp chuyển tiếp p - n
tạo thêm các cặp êlectron - lỗ trống Do đó dòng điện ngược của điôt này tăng
• Phôtôđiôt biến đổi tín hiệu ánh sáng thành dòng điện và được dùng làm cảm biến ánh sáng
c) Pin mặt trời:
• Khi ánh sáng tạo ra các cặp êlectron - lỗ trống ở lớp chuyển tiếp p - n thì điện trường trong E rt tác dụng: đẩy lỗ
trống sang bán dẫn p; đẩy êlectron sang bán dẫn n
• Giữa hai đầu lớp chuyển tiếp p - n xuất hiện suất điện động quang điện Đó là pin quang điện
• Đóng kín mạch, trong mạch có dòng quang điện Nếu ánh sáng sử dụng là ánh sáng mặt trời ta có pin mặt trời
Anốt(A) Catốt(K)
Trang 5d) Điôt phát quang (LED:
Với vật liệu bán dẫn thích hợp thì khi có dòng điện thuận qua lớp chuyển tiếp p - n phát ánh sáng Ta có điôt phát quang (LED: Light Emitting Diode)
Tuỳ bản chất bán dẫn và tạp chất, ánh sáng có màu sắc thay đổi
Điôt phát quang được dùng làm bộ hiển thị, màn hình quảng cáo, nguồn sáng, laze (bán dẫn)
e) Pin nhiệt điện bán dẫn
Đây là cặp nhiệt điện tạo bởi hai thanh bán dẫn khác loại (p và n) Hệ số nhiệt điện động αT lớn hơn rất nhiều so với cặp nhiệt điện kim loại
Với các dãy cặp nhiệt điện bán dẫn mắc xen kẽ, có hiện tượng nhiệt điện ngược Hiện tượng này được ứng dụng để chế tạo thiết bị làm lạnh gọn nhẹ, hiệu quả cao
2 Tranzito
a) Cấu tạo : Tranzito là dụng cụ bán dẫn có:
* hai lớp chuyển tiếp p - n;
* ba khu vực bán dẫn: p - n - p hoặc n - p – n;
* với khu vực giữa n hoặc p) rất mỏng (cỡ µm) có mật độ hạt tải điện
thấp
• Ba khu vực bán dẫn của tranzito được nối vào mạch bởi các cực gọi là:
* cực phát E (êmitơ) * cực góp C (côlectơ) * cực gốc B (bazơ)
Lớp chuyển tiếp p - n ở cực E luôn được phân cực thuận
Lớp chuyển tiếp p - n ở cực C luôn được phân cực ngược
b) Hoạt động:
• Để tranzito hoạt động (khuếch đại) được, người ta mắc mạch điện điển hình với tranzito p - n - p có sơ đồ như sau
• Do cách phân cực và do mật độ hạt tải điện:
* dòng IE chủ yếu do các lỗ trống (phun hạt tải điện)
* phần lớn các lỗ trống này tới lớp chuyển tiếp B - C được cuốn qua do điện
trường phân cực ngược tạo dòng IC
Do đó : IC ≈ IE (vì IB << IE )
B
I
I = β (hệ số khuếch đại dòng điện)
• Nếu UEB biến thiên lượng ∆UEB thì IE, IB biến thiên theo Do đó IC cũng biến
thiên lượng ∆IC Điện trở tải R lớn nên giữa hai đầu có biến thiên hiệu điện thế:
∆UCB = R ∆IC = βR∆IB >> ∆UEB Vậy ∆UEB đã được khuếch đại thành ∆UCB
• Mối quan hệ giữa các giá trị cường độ dòng điện và hiệu điện thế được thể hiện và tính toán qua các đặc tuyến
Ví dụ: Dạng họ đặc tuyến của một tranzito p - n - p
IB = 0 tranzito ở trạng thái ngắt
IC = const tranzito ở trạng thái bão hoà
XII CÔNG THỨC & BÀI TẬP
I Tóm tắt lí thuyết :
A Dòng điện trong kim loại :
1.Điện trở suất phụ thuộc nhiệt độ :
ρ=ρo(1 + α.∆t) hoặc R=Ro(1 + α.∆t)
α: hệ số nhiệt điện trở(K-1)
2.Cường độ dòng điện trong dây dẫn kim loại:
m V
N n
10 02 ,
=
=
n : mật độ electron trong kim loại (m-3)
qe : điện tích của electron (C)
S : tiết diện dây dẫn (m2)
v : vận tốc trôi của electron (m.s-1)
N : số elctron trong kim loại
V : thể tích kim loại (m3)
m : khối lượng kim loại A : phân tử khối kim loại
3.Suất điện động nhiệt điện :
ξ=αT(Tlớn – Tnhỏ ) αT : hệ số nhiệt điện động (V.K-1)
T(oK)=t(oC) + 273 ξ : suất điện động nhiệt điện (V)
Tlớn ,Tnhỏ : nhiệt độ tuyệt đối 2 đầu cặp nhiệt điện (oK)
B.Dòng điện trong chất điện phân :
Khối lượng chất giải phóng ra khỏi điện cực (bám vào các
n t A
96500 =
F
k=1. q=I.t
F = 96500C/mol: hằng số Farađây
A : khối lượng mol nguyên tử
n : hoá trị
k: đương lượng điện hóa q:điện lượng truyền qua Lưu ý :
1.Bình điện phân là điện trở khi có hiện tượng cực dương tan Khi bình điện phân là điện trở thì cực dương (anot) bị mòn và cực âm (katot) có kim loại bám vào
2.Bình điện phân là máy thu khi có khí bay lên ở điện cực
II Bài tập :
Trang 61 Dòng điện trong kim loại :
Bài 1 : Một sợi đồng ở 20oC có điện trở suất là 1,69.10-8 Ω.m Biết hệ số nhiệt điện trở của đồng là 4,3.10-3 K-1 Tính : a) Điện trở suất của dây đồng ở 100oC
b) Điện trở suất của dây đồng tăng hay giảm bao nhiêu khi ở 200oC kể từ nhiệt độ 20oC
Bài 2 : Dây tỏa nhiệt của bếp điện có dạng hình trụ ở 20oC có điện trở suất ρ=5.10-7 Ωm , chiều dài 10 m , đường kính 0,5 mm
a) Tính điện trở của sợi dây ở nhiệt độ trên
b) Biết hệ số nhiệt của điện trở của dây trên là α=5.10-7 K-1.Tính điện trở ở 200oC
Bài 3 : Một dây kim loại có điện trở 20 Ω khi nhiệt độ là 25oC Biết khi nhiệt độ tăng thêm 400oC thì điện trở của dây kim loại là 53,6 Ω
a) Tính hệ số nhiệt điện trở của dây dẫn kim loại
b) Điện trở của dây dẫn tăng hay giảm bao nhiêu khi nhiệt độ tăng từ 25oC đến 300oC
Bài 4 : Ở nhiệt độ 25oC thì hiệu điện thế giữa hai cực của bóng đèn là 40 mV và cường độ dòng điện qua đèn là
16mA Khi đèn sáng bình thường thì hiệu điện thế giữa 2 cực của đèn 220 V và cường độ dòng điện qua đèn là là 4 A Cho α=4,2.10-3 K-1 Tính nhiệt độ đèn sáng
Bài 5 : Một sợi dây dẫn bằng kim loại có điện trở R1 ở t1=30oC Biết α=4,2.10-3 K-1 Hỏi nhiệt độ phải tăng hay giảm bao nhiêu để điện trở của dây tăng lên gấp 2 lần
Bài 6 : Một bóng đèn ở 25oC có cường độ dòng điện là 4mA khi hiệu điện thế hai đầu bóng đèn là 80 mV Khi nhiệt
độ tăng lên đến 2025oC thì dòng điện trong mạch có giá trị bao nhiêu nếu đặt vào 2 đầu đoạn mạch một hiệu điện thế
94 V Biết α=4,2.10-3 K-1
Bài 7 : Một dây dẫn bằng kim loại ở 20oC có điện trở suất là 1,69.10-8 Ωm.Biết hệ số nhiệt điện trở của kim loại là 4,3.10-3 K-1
a) Tính điện trở suất của của kim loại khi nhiệt độ là 400oC
b) Để điện trở suất của kim loại là 1,8.10-8 Ωm thì nhiệt độ phải là bao nhiêu?
Bài 8 : Một cặp nhiệt điện platin–platin pha rôđi có hệ số nhiệt điện động là 6,5 μV.K-1 Một đầu không nung có nhiệt
độ t1=20oC và đầu còn lại bị nung nóng ở nhiệt độ t2
a) Tính suất điện động nhiệt điện khi t2=200oC
b) Để suất điện động nhiệt điện là 2,6 mV thì nhiệt độ t2 là bao nhiêu ?
Bài 9 : Một cặp nhiệt điện có hệ số nhiệt điện động là 8,6 μV.K-1 Suất nhiệt điện động là 17,2 mV Tính nhiệt độ chênh lệch giữa hai đầu của cặp nhiệt điện
Bài 10 : Một mối hàn của một cặp nhiệt điện có hệ số αT = 42 μV.K-1 được đặt trong không khí ở 10oC , còn mối hàn kia được nung nóng đến nhiệt độ t Suất điện động nhiệt điện của cặp nhiệt khi đó là ξ=2 mV Tính nhiệt độ của mối hàn còn lại
Bài 11 : Một mối hàn của một cặp nhiệt điện có hệ số αT được đặt trong không khí ở nhiệt độ 30oC , còn mối hàn kia được nung nóng đến nhiệt độ 530oC , suất nhiệt điện của cặp nhiệt khi đó là 2 mV Tính hệ số αT
Bài 12 : Nối cặp nhiệt đồng–constantan với một milivôn kế thành một đoạn mạch kín Nhúng mối hàn thứ nhất vào
nước đá đang tan và mối hàn thứ hai vào hơi nước sôi , milivôn kế chỉ 4,25 Tính hệ số nhiệt điện động của cặp nhiệt điện
Bài 13 : Khối lượng mol nguyên tử bạc là 108.10-3 kg/mol Khối lượng riêng của bạc là 10,49 kg/m3 Biết rằng mỗi nguyên tử bạc góp một electron dẫn
a) Tính mật độ electron tự do trong bạc
b) Một dây dẫn kim loại bằng bạc ,tiết diện 5mm2 , mang dòng điện 7,5 A Tính tốc độ trôi của electron dẫn trong dây dẫn đó
2 Dòng điện trong chất điện phân :
Bài 1 : Dùng hiện tượng điện phân bằng dung dịch có chứa kim loại niken , ta thấy rằng đương lượng điện hóa là
3.10-4 g/C Tính lượng niken bám vào katot khi có dòng điện 0,4 A chạy qua trong 50 giây
Bài 2 : Chiều dày của lớp phủ lên tấm kim loại là 0,05 mm Sau khi điện phân trong 30 phút Diện tích mặt phủ của
tấm kim loại là 30cm2 Xác định cường độ dòng điện qua bình điện phân Cho ρ =8,9.103 kg/m3 , A=58 , n=2
Bài 3 : Cho bình điện phân đựng dung dịch CuSO4 có anot bằng đồng Biết điện trở của bình là 4 Ω và hiệu điện thế 2 đầu bình điện phân là 40 V Cho biết A=64 , n=2 , ρ=8,9.103 kg/m3 , S=400 cm2
a) Tính khối lượng đồng bám vào katot sau 32 phút 10 s
b) Tính bề dày của kim loại bám vào katot
c) Tính công suất tiêu thụ mạch ngoài
Bài 4 : Bình điện phân đựng dung dịch AgNO3 có anot bằng bạc mắc vào nguồn điện ξ=10 V , r=1 Ω Điện trở của bình là 4 Ω Tính khối lượng Ag bám vào katot sau 16 phút 5 giây
Bài 5 : Cho bình điện phân có điện trở R1=3Ω mắc song song với điện trở R2=6Ω và nối vào nguồn điện ξ=6 V,
r=1Ω
a) Tính cường độ dòng điện qua bình điện phân
b) Xác định tên kim loại bám vào katot Biết khối lượng kim loại bám vào katot sau 16 phút 5 giây là 0,4267 g
c) Tính bề dày kim loại bám vào katot Cho ρ =9.103 kg/m3 , S=200 cm2
Trang 7Bài 6 : Bình điện phân chứa dung dịch H2SO4 với các điện cực trơ không tan thu được khí H2 ở katot và O2 ở anot Tính thể tích khí thu được ở mỗi điện cực (đkc) khi có dòng điện qua bình điện phân có cường độ I =20 A chạy qua trong 16 phút 5 giây
Bài 7 : Cho một dòng điện có cường độ 2A chạy qua bình điện phân có Anot làm bằng kim loại của chất dùng làm
dung dịch trong bình điện phân trong thời gian 32 phút 10 giây thì có 4,32 g kim loại bám vào katot Xác định tên kim loại
Bài 8 : Một bình điện phân chứa dung dịch CuSO4 Anot bằng đồng Sau khi cho dòng điện I=4 A chạy qua bình điện phân thì có bao nhiêu gam kim loại bám vào katot trong thời gian 2 phút Tính bề dày của lớp kim loại bám vào katot Cho khối lượng riêng ρ =8,9 g/cm3 , S=100 cm2
Bài 9 : Một tấm kim loại đem mạ niken bằng phương pháp điện phân Tính chiều dày của lớp niken trên tấm kim loại
sau khi điện phân 1 giờ Biết diện tích bề mặt kim loại là 50 cm2, cường độ dòng điện qua bình điện phân là 4A , niken
có khối lượng riêng ρ =8,9 g/cm3, A=58 , n=2 Coi niken bám đều trên bề mặt kim loại
Bài 10 : Một bộ nguồn điện gồm 40 pin mắc thành 4 nhóm song song Mỗi pin có ξo=4 V , ro=1 Ω Một bình điện phân có điện trở R=175 Ω được mắc vào 2 cực của nguồn điện Bình điện phân CuSO4 có anot bằng đồng
a) Tính khối lượng đồng bám vào katot của bình trong 2 giờ
b) Tính công suất tiêu thụ mạch ngoài và hiệu suất của nguồn
Bài 11 : Mắc nối tiếp 2 bình điện phân : bình A đựng dung dịch CuSO4 và anot bằng Cu , bình B đựng dung dịch AgNO3 và anot bằng Ag Sau 1 giờ lượng đồng bám vào katot của bình A là 0,64 g Tính khối lượng kim loại bám vào katot của bình B sau 1 giờ
Bài 12 : Tính khối lượng đồng được giải phóng ở katot trong bình điện phân đựng dung dịch CuSO4 Cho biết hiệu điện thế giữa hai cực của bình là 10 V , điện năng tiêu thụ của bình 1kWh
Bài 13 : Điều chế m(kg) nhôm bằng phương pháp điện phân ở hiệu điện thế 16,2 V cần lượng điện năng 50 kWh Nếu
thay hiệu điện thế 8,1V thì cần lượng điện năng là bao nhiêu để thu được luợng nhôm như trên
Bài 14 : Cho mạch điện như hình 1 : Bình điện phân đựng dung dịch CuSO4 có anot bằng đồng và có điện trở R2=3Ω Nguồn điện ξ=10 V , r=1 Ω Các điện trở R1=2 Ω ; R3=6 Ω
a) Tính cường độ dòng điện qua mạch chính và các điện trở
b) Tính khối lượng đồng bám vào katot sau 32 phút 10 giây
c) Tính công suất tiêu thụ bình điện phân và hiệu suất của nguồn
Bài 15 : Cho mạch điện như hình 2 : Cho bộ nguồn gồm n nguồn giống nhau ξo=4 V, ro=1 Ω Bình điện phân đựng dung dịch AgNO3 có anot bằng Ag và có điện trở R2=4 Ω ; R1=6 Ω Sau 16 phút 5 s thu được 2,16 g Ag ở Katot
a) Tính số nguồn mắc trong mạch b) Tính công suất và hiệu suất bộ nguồn
Bài 16 : Cho mạch điện như hình 3 : Cho nguồn có r=1 Ω Bình điện phân đựng dung dịch CuSO4 có anot bằng đồng
và có điện trở R1=4 Ω Các điện trở R2=3 Ω , R3 = R4 =4 Ω Biết sau 16 phút 5 giây điện phân khối lượng đồng bám ở katot là 0,48 g
a) Tính cường độ dòng điện qua bình điện phân và qua các điện trở
b) Tính suất điện động và hiệu suất nguồn
Bài 17 : Cho mạch điện như hình 4 : Nguồn điện ξ1 = ξ2 =6 V, r1=r2=1 Ω Bình điện phân đựng dung dịch AgNO3 có anot bằng Ag và có điện trở R2=3 Ω Các điện trở R1= 2 Ω , R3=6Ω
a) Tính chỉ số ampe kế và hiệu điện thế mạch ngoài
b) Tính khối lượng Ag bám vào katot sau 32 phút 10 giây
c) Tính công suất tiêu thụ bình điện phân và hiệu suất của nguồn
Bài 18 : Cho mạch điện như hình 5 : Nguồn điện ξ = 12 V, r=0,5 Ω Bình điện phân đựng dung dịch AgNO3 có anot bằng Ag và có điện trở R1=4 Ω Đèn ghi 3 V–3 W và có điện trở R3 Điện trở R4= 6 Ω Biết sau 32 phút 10 giây điện phân khối lượng Ag bám ở cực âm là 2,592 g
a) Tính cường độ dòng điện qua bình điện phân và công suất tỏa nhiệt trên bình điện phân
b) Tính cường độ dòng điện trong mạch và hiệu điện thế mạch ngoài
c) Nhận xét độ sáng của đèn và tính R2
Bài 19 : Cho mạch điện như hình 6 : Cho bộ nguồn gồm 8 nguồn giống nhau ghép hỗn hợp đối xứng thành 2 dãy
song song Mỗi nguồn có ξo=6 V, ro=2 Ω Bình điện phân đựng dung dịch AgNO3 có anot bằng Ag và có điện trở Rb=4
Ω Các điện trở R1= R2=4Ω
a) Tính suất điện động và điện trở của bộ nguồn ? b) Tính điện trở tương đương mạch ngoài ?
c) Tính khối lượng Ag bám vào katot sau 16 phút 5 giây
d) Tính công suất tiêu thụ bình điện phân và hiệu suất của nguồn
Bài 20 : Cho mạch điện như hình 7: Cho nguồn gồm 2 nguồn : ξ1=1,5 V, ξ2=3 V , r1=1 Ω ,r2=2 Ω Bình điện phân đựng dung dịch AgNO3 có anot bằng Ag và có điện trở Rb=4 Ω Các điện trở R1=6 Ω , R2=12 Ω
a) Tính suất điện động và điện trở của bộ nguồn ?
b) Tính cường độ dòng điện chạy trong mạch và hiệu điện thế mạch ngoài ?
c) Tính khối lượng Ag bám vào katot sau 1 giờ
Bài 21 : Cho sơ đồ như hình 8 : ξ=6 V , r=1 Ω Bình điện phân đựng dung dịch AgNO3 có anot bằng Ag và có điện trở R1=3 Ω
Đèn ghi 4 V–4 W và có điện trở R3 Các điện trở R2=2 Ω , R4=7 Ω
a) Tính cường độ dòng điện qua ampe kế , nhận xét độ sáng đèn
Trang 8b) Tính lượng bạc thu được sau 32 phút 10 giây
c) Tính công suất tiêu thụ bình điện phân và hiệu suất của nguồn
d) Thay R4 bằng R4’ thì đèn sáng bình thường Tính giá trị R4’
Bài 22 : Cho sơ đồ như hình 9 : ξo=20 V , ro=0,5 Ω Bình điện phân đựng dung dịch CuSO4 có anot bằng đồng và có điện trở R2 Điện trở R1=2 Ω , đèn có R3=12 Ω , RA=1 Ω
a) K mở : sau 16 phút 5 giây thu được 1,28 g đồng Tính chỉ số ampe kế và R2
b) K đúng : tính lượng đồng thu được sau 32 phút 10 giây.
c) Thay bộ nguồn trên bằng nguồn ξ , r’=1 Ω thì sau 16 phút 5 giây kể từ khi K đúng, katot nặng thêm 0,32 g Tính ξ’