SU BIEN DỔI CHẤT

Kiến thức Biết được: - Hiện tượng vật lí là hiện tượng trong đĩ khơng cĩ sự biến đổi chất này thành chất khác.. - Hiện tượng hố học là hiện tượng trong đĩ cĩ sự biến đổi chất này thành c

Ngày soạn: 20/10/2013

Chương 2

PHẢN ỨNG HĨA HỌC

Tiết 17 Bài 12: Sự biến đổi chất.

+TRẢ BÀI KIỂM TRA 1 TIẾT

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức

Biết được:

- Hiện tượng vật lí là hiện tượng trong đĩ khơng cĩ sự biến đổi chất này thành chất khác

- Hiện tượng hố học là hiện tượng trong đĩ cĩ sự biến đổi chất này thành chất khác

2 Kĩ năng:

- Quan sát được một số hiện tượng cụ thể, rút ra nhận xét về hiện tượng vật lí và hiện tượng hố học

- Phân biệt được hiện tượng vật lí và hiện tượng hố học

3 Thái độ:

Nhận biết được một số hiện tượng vật lí và hố học trong cuộc sống

II CHUẨN BỊ:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Đồ dùng dạy học:

+ Chuẩn bị các đồ dùng thí nghiệm cho các nhĩm: đèn cồn, ống nghiệm, kẹp gỗ, đĩa

thuỷ tinh, chậu thuỷ tinh, đường, muối ăn,bột S, bột Fe, dd HCl, canxi cacbonat

+ Bảng phụ: Sự biến đổi của một số chất (giới thiệu tình huống) ,vẽ sơ đồ tư duy + Bút dạ, giấy khổ to

- Phương pháp:

+ Phương pháp bàn tay nặng bột: Sử dụng thí nghiệm, quan sát và nghiên cứu tài liệu.

+ Phương pháp khác: Đàm thoại, phân tích tổng hợp

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Tìm hiểu trước nội dung bài

- Xem lại thí nghiệm đun nĩng nước muối ở bài “Chất”

- Chuẩn bị bảng nhĩm

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

1 Ổn định tình hình lớp: (1’)

- Điểm danh HS trong lớp

- Trả và nhận xét ưu, nhược điểm bài kiểm tra tiết 16

2 Kiểm tra bài cũ : (4’)

- Chất tồn tại ở những trạng thái nào ?

- Nếu quan sát thì ta cĩ thể biết được

những tính chất nào?

-Trạng thái : rắn, lỏng, khí (hay hơi )

- Quan sát: Ta chỉ biết được trạng thái, màu sắc

5,0 đ 5,0 đ

* Nhận xét

Trong chương trước học về chất Chúng ta biết được khí oxi, khí hiđro, nhôm, sắt, đường, nước là những chất Hôm nay chúng ta tìm hiểu chương 2 “PHẢN ỨNG HÓA HỌC” Trong chương này chúng ta cần tìm hiểu 4 vấn đề quan trọng đó là :Sự biến đổi chất, phẩn ứng hóa học, định luật bảo toàn khối lượng, phương trình hóa học Hôm nay chúng ta tìm hiểu về bài 17

“Sự biến đổi chất”

- Tiến trình bài dạy:

Tg Hoạt động của giáo

viên

Hoạt động của học sinh Nội dung

2’ Hoạt động 1: Tình huống xuất phát.

- Ở đây ta cần tìm hiểu

xem chất có thể xảy ra

những dạng biến đổi

nào? thuộc loại hiện

tượng gì?bằng cách

nào chứng minh chất

có sự biến đổi?

- Chúng ta cùng tìm

hiểu sự biến đổi của các

chất sau đây:

1/ Để cốc chứa viên đá

lạnh ngoài không khí

2/ Cho muối ăn vào

nước

3/ Đun nóng đường

4/ Cho can xi cacbonat

vào dung dịch Axitclohi

đric.

- Ghi câu hỏi tình huống vào vở thí nghiệm

- Ghi lại trình tự sự biến đổi của các chất

6’ Hoạt động 2: Nêu ý kiến ban đầu của HS.

- Yêu cầu HS, nêu

những dự đoán về hiện

tượng và chất tạo thành

(là chất ban đầu hay

chất khác) của các biến

đổi trên vào vở thí

nghiệm

- Yêu cầu đại diện các

nhóm HS trình bày

bằng lời những dự đoán

(GV lưu lại trên bảng)

- Mô tả vào vở thí nghiệm

- Đại diện các nhóm trình bày, có thể nêu ra các ý sau:

Hiện tượng

Chất tạo thành

(chất ban đầu hay chất mới) 1.Đá tan 1 Nước đá

(chất ban đầu)

2 Muối tan 2 Nước muối

(chất ban đầu)

3 Đường cháy 3 Than và hơi

nước (chất khác)

Tg Hoạt động của giáo

viên

Hoạt động của học sinh Nội dung

- Cho các em so sánh ý

kiến của các nhóm rồi

hệ thống lại dự đoán

của học sinh

4 Không biết 4 Không có chất

mới

Sự biến đổi các

chất Hiện tượng Chất tạo thành(chất ban đầu hay

chất mới)

1/ Để cốc chứa viên

đá lạnh ngoài không

khí

1 Đá tan 1 Nước

(chất ban đầu)

2/ Cho muối ăn vào

nước

2 Muối tan 2 Nước muối

(chất ban đầu)

3/ Đun nóng đường 3 Đường cháy 3 Than và hơi nước

(chất khác)

4/ Cho can xi

cacbonat vào dung

dịch Axitclohi đric.

4 Không biết 4 Không có chất mới

4’ Hoạt động 3: Đề xuất các câu hỏi.

- Với các biến đổi này

còn rất nhiều điều ta

chưa rõ

- Hãy nêu những ý kiến

thể hiện sự thắc mắc

của mình về các biến

đổi đó?

- Đề xuất các câu hỏi:

+Khi cho đường vào nước có hiện tượng gì?

+Khi cho muối ăn vào nước có hiện tượng gì?

+Khi đun nóng đường ngoài than có chất nào khác được tạo thành?

+Caxicacbonat có tan được trong dung dịch Axit clohiđric không?

15’ Hoạt động 4: Đề xuất phương án nghiên cứu

-Để giải quyết những

thắc mắc này chúng ta

cần phải làm gì ?

-Vậy các em hay đề

xuất các thí nghiệm để

chứng minh sự biến đổi

đó?

a Đề xuất thí nghiệm

- Gọi học sinh đứng dậy

đề xuất các thí nghiệm

-Tiến hành thí nghiệm

- Ghi thí nghiệm đề xuất vào vở thí nghiệm:

1/ Cho đường vào nước 2/ Cho muối ăn vào nước 3/ Đun nóng đường

4/Cho can xi cacbonat vào dung dịch

- Cung cấp đồ dùng thí

nghiệm và yêu cầu các

nhóm thảo luận về cách

tiến hành thí nghiệm

(đèn cồn, ống nghiệm,

kẹp gố, đũa thuỷ tinh,

chậu thuỷ tinh,

đường,muối ăn, bột S,

bột Fe, dd

HCl,CaCO 3 ).

- Nhắc HS xem kĩ

những hoá chất và dụng

cụ mới vừa nhận

b Tiến hành thí

nghiệm:

- Cho HS tiến hành thí

nghiệm

- Bao quát lớp, đi tới

các nhóm để hướng dẫn

thêm, điều chỉnh các sai

lầm, giúp đỡ HS (khi

cần thiết)

- Yêu cầu HS nêu hiện

tượng quan sát được ở

các thí nghiệm và giải

thích

- Tổ chức cho HS đối

chiếu kết quả thí

nghiệm với dự đoán

ban đầu, nhận xét

Axitclohi đric.

- Nhận đồ dùng thí nghiệm và thảo luận về cách tiến hành các thí nghiệm

- Tiến hành thí nghiệm, ghi lại hiện tượng quan sát được và giải thích trong vở thí nghiệm

- Đại diện các nhóm trình bày hiện tượng và chất tạo thành

- So sánh kết quả thí nghiệm với những hiểu biết ban đầu

Thí nghiệm Hiện tượng quan

sát được

Chất tạo thành

(chất ban đầu haychất mới)

1/ Khi cho đường

vào nước

1 Đường tan 1 Nước đường

(chất ban đầu)

2/ Cho muối ăn

vào nước

2 Muối tan 2 Nước muối

(chất ban đầu)

3/ Đun nóng

đường

3 Đường cháy 3 Than và hơi nước

(chất khác)

4/ Cho can xi

cacbonat vào dung

dịch Axitclohi đric.

4 Can xi cacbonat tan,có sủi bọt khí

4 Dung dịch canxiclorua khí cacbonic, hơi nước (Chất khác)

Tg Hoạt động của giáo

viên

Hoạt động của học sinh Nội dung

5’ Hoạt động 5: Kết luận, kiến thức mới.

-Như vậy khi cho

đường, muối ăn vào

nước chất tạo thành vẫn

là chất ban đầu Sự biến

đổi này là hiện tượng

gì?

-Trong thí nghiệm 3 và

4 chất tạo thành là chất

khác Sự biến đổi này là

hiện tượng gì?

- Từ kết quả thí nghiệm

yêu cầu học sinh thảo

luận nhóm vẽ bản đồ tư

duy với từ khóa “SỰ

BIẾN ĐỔI CỦA

CHẤT”

- Gọi đại diện các nhóm

HS trình bày, GV chuẩn

xác kiến thức thể hiện

qua sơ đồ tư duy

-Nêu được đây là hiện tượng vật lý

-Nêu được hiện tượng hóa học

- Thảo luận nhóm vẽ sơ đồ tư duy

-Lên bảng trình bày -Ghi kết luận kiến thức mới vào vở thí nghiệm

1 Hiện tượng vật lí:

Là hiện tượng chất biến đổi mà vẫn giữ nguyên

là chất ban đầu

Ví dụ:

-Muối tan trong nước tạo thành dung dịch nước muối

2 Hiện tượng hoá học:

Là hiện tượng chất biến đổi có tạo ra chất khác

Ví dụ:

-Khi bị đun nóng, đường phân huỷ biến đổi thành than và nước

-Trình chiếu bản đồ tư duy chuẩn

-Trình chiếu hình 2.1

SGK yêu cầu Hs quan

sát

-Hãy cho biết sự biến

đổi của nước khi đun

nóng hoặc làm lạnh đã

xảy ra hiện tượng gì?

-Trình chiếu nung thí

nghiệm hỗn hợp bột sắt

với bột lưu huỳnh

-Cho biết trong ống

nghiệm 1 xảy ra hiện

tượng gì?

-Trong ống nghiệm 2

xảy ra hiện tượng gì ?

-Liên hệ thực tế: em

hãy nêu một vài ví dụ

về hiện tượng vật lý và

hiện tượng hóa học mà

ta thường gặp trong

cuộc sống hằng ngày?

-Vậy chúng ta cần phải

làm gì để có biện pháp

bảo vệ các đồ dùng

bằng sắt

-Quan sát hình 2.1

- Hs nêu được xảy ra hiện tượng vật lý

-Theo dõi thí nghiệm -Nêu được hiện tượng vật lý

-Hiện tượng hóa học

-Hs có thể nêu những hiện tượng:

*Hiện tượng vật lý : +Khi đêm xuống ngoài trời có sương +Đun sôi nước uống

*Hiện tượng hóa học : +Về mùa hè thức ăn hay bị ôi thiu +Đốt cháy gỗ, củi…để nấu ăn +Đồ dùng bằng sắt như cửa sổ, trụ cờ,xe đạp… để lâu bị gỉ

- Hs nêu được sơn, mạ kẽm, mạ đồng

Bài tập 1: Dấu hiệu

chính để phân biệt hiện

tượng hoá học với hiện

tượng vật lí là gì?

Bài tập 2: Trong số

những quá trình kể dưới

đây, cho biết đâu là

hiện tượng hoá học, đâu

là hiện tượng vật lí

Giải thích

a Dây sắt, cắt nhỏ

thành đoạn và tán thành

đinh

b Lưu huỳnh cháy

trong không khí tạo

thành chất khí có mùi

hắc (lưu huỳnh đioxit)

c Hoà tan axit axetic

Bài tập 1: Ở hiện tượng hoá học có tạo ra

chất mới

Bài tập 2:

-Học sinh lên bảng

- Hiện tượng hoá học: b,

Vì những quá trình này chất biến đổi có tạo

ra chất khác

- Hiện tượng vật lí: a, c,

Vì những quá trình này chỉ thay đổi về trạng thái, hình dạng còn chất vẫn giữ nguyên

Tg Hoạt động của giáo

viên

Hoạt động của học sinh Nội dung

vào nước ta được dung

dịch axit axetic dùng

làm giấm ăn

-Yêu cầu học sinh làm

bài tập 3

Bài tập 3:Khi đốt nến

(làm bằng parafin), nến

chảy lỏng thấm vào

bấc Sau đĩ nến lỏng

chuyển thành hơi.Hơi

nến cháy trong khơng

khí tạo ra khí cácbon

đioxit và hơi nước

Hãy phân tích và chỉ ra

ở giai đoạn nào diễn ra

hiện tượng vật lý, giai

đoạn nào diễn ra hiện

tượng háo học Cho biết

trong khơng khí cĩ khí

oxi và khi nến cháy là

do cĩ chất này tham gia

Bài tập 3:

+ Hiện tượng vật lí:

- Nến chảy lỏng thấm vào bấc

- Nến lỏng chuyển thành hơi + Hiện tượng hĩa học: Nến cháy trong khơng khí

4 Dặn dị học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (2’)

a Bài tập về nhà:

Học kĩ bài, làm các bài tập: SGK 1, 2, 3 trang 47

SBT 12.2, 12.3, 12.4 trang 45 sách bài tập

• *Bài tập làm thêm : Hãy điền vào chỗ trống những từ và cụm từ thích hợp :

• “ Với các ……(1)……có thể xảy ra các biến đổi thuộc hai loại hiện tượng Khi có sự thay đổi về……(2)…… mà chất vẫn giữ nguyên tính chất thì biến đổi thuộc loại hiện tượng

……(3)…… Còn khi có sự biến đổi chất này thành chất khác , sự biến đổi thuộc loại hiện

tượng ……(4)……”

* Hướng dẫn bài tập làm thêm: 1 Chất ; 2 Trạng thái; 3.Vật lý; 4 Hĩa học b Chuẩn bị bài mới: - Đọc, tìm hiểu trước bài 13 “Phản ứng hố học” (mục I và II) IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: