bài 9 tin học 11

Nếu … thì… Cách diễn đạt này thuộc dạng thiếu Nếu … thì… , nếu không thì ngược lại…  Cách diễn đạt này thuộc dạng đủ Mệnh đề 1 Chiều mai nếu trời không mưa thì Châu sẽ tới nhà Ngọc..

Tiết 11 - §9:

02/12/15 Nguyễn Thị Ninh Giang Trang 1 CHƯƠNG III: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH VÀ LẶP

Nếu … thì… Cách diễn đạt này thuộc

dạng thiếu

Nếu … thì… , nếu không thì (ngược lại)…  Cách diễn đạt này thuộc dạng đủ

Mệnh đề 1

Chiều mai nếu trời không mưa thì Châu sẽ tới nhà

Ngọc.

Mệnh đề 2

Chiều mai nếu trời không mưa thì Ngọc sẽ đến nhà Châu, nếu mưa thì sẽ gọi điện cho Châu để trao đổi.

Cấu trúc để mô tả các mệnh đề có dạng như trên được gọi

là cấu trúc rẽ nhánh

Cấu trúc để mô tả các mệnh đề có dạng như trên được gọi

là cấu trúc rẽ nhánh

Dạng của

mệnh đề

1 và 2 là

gì?

1 Rẽ nhánh Xét hai mệnh đề sau

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

Bước 1: Nhập hệ số a,b,c

Bước 2: Tính delta D = b2 – 4ac

Bước 3: Kiểm tra D

+ Nếu D<0: thông báo phương trình vô nghiệm + Nếu D>=0: phương trình có nghiệm

Giải biện luận phương trình bậc hai:

ax2 + bx +c = 0 (a 0) ≠

* Ví dụ:

Các bước giải bài toán:

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

Nhập a,

b, c

D ← b2 – 4ac

Sai

Thông báo vô

nghiệm rồi kết

thúc

Tính và đưa ra nghiệm thực rồi kết thúc

Sơ đồ khối:

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

* Sơ đồ khối:

* Hoạt động:

Điều kiện Đúng Câu

lệnh Sai

* Trong đó:

IF a mod 2 = 0 THEN Writeln(‘ a la so chan’);

* Ví dụ 1:

- Điều kiện là biểu thức quan hệ hoặc biểu thức logic.

- Câu lệnh là một câu lệnh của TurboPascal

a Dạng thiếu: IF <Điều kiện> THEN <Câu lệnh>;

Nếu < Điều kiện > đúng thì < Câu lệnh > được

thực hiện, sai < Câu lệnh > bị bỏ qua.

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

2 Câu lệnh if - then

- Nếu A< 0 thì đưa ra màn hình câu ‘ A là số âm’

Ví dụ 2: Viết câu lệnh rẽ nhánh dạng thiếu kiểm tra số A có phải là số âm hay không?

Gợi ý:

- Nếu A >= 0 thì đưa ra màn hình câu ‘A là số không âm’

Ví dụ 3: Viết câu lệnh rẽ nhánh dạng thiếu kiểm tra số A có phải là số không âm hay không?

Gợi ý:

IF A < 0 THEN Writeln(‘ A la so am’);

IF A >= 0 THEN Writeln(‘ A la so khong am’);

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

* Bài toán: Tìm số lớn nhất của 2 số a và b.

→ Các câu lệnh kiểm tra tìm số lớn nhất:

Ngôn ngữ tự nhiên Ngôn ngữ lập trình TurboPascal

Nếu a < b thì gán Max = b;

Nếu a > b thì gán Max = a;

If a < b then Max:=b;

If a > b then Max:=b;

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

IF <Điều kiện> THEN <Câu lệnh1>

ELSE <Câu lệnh2>;

* Hoạt động:

* Sơ đồ:

IF a mod 2 = 0 THEN Writeln(‘a la so chan’)

ELSE Writeln(‘a la so le’);

* Ví dụ 1:

a Dạng đủ:

Điều kiện Đúng

Câu lệnh 1

Sai Câu lệnh 2

Nếu <Điều kiện> đúng thì <Câu lệnh 1> được thực hiện, ngược lại <Câu lệnh 2> được thực hiện.

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

- Nếu b > a thì gán max cho b còn ngược lại thì gán max cho a.

Ví dụ 2: Viết câu lệnh rẽ nhánh dạng đủ tìm số lớn nhất

max trong 2 số a và b.

Gợi ý:

IF b > a THEN max := b ELSE max := a;

Chú ý : Trước từ khoá ELSE không có dấu chấm phẩy “ ; ”

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

* Bài toán: Giải phương trình bậc hai: ax2 + bx +c =0 (a ≠ 0)

Cách 1:

if D < 0 then writeln(‘phuong trinh vo nghiem’)

else

write(‘phuong trinh co nghiem’);

Cách 2:

if D < 0 then writeln(‘phuong trinh vo nghiem’);

if D >= 0 then write(‘phuong trinh co nghiem’);

→ Các câu lệnh kiểm tra Delta:

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

Khác nhau:

+ Dạng thiếu: điều kiện sai sẽ bỏ qua câu lệnh

+ Dạng đủ: điều kiện sai sẽ thực hiện câu lệnh 2

Tìm giống và khác nhau giữa 2 dạng

Giống nhau:

+ Là câu lệnh cấu trúc rẽ nhánh + Khi gặp điều kiện sẽ thực hiện thao tác thích hợp

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

IF (Delta<0) THEN Writeln(‘Phuong trinhvo nghiem’)

ELSE

X1:= (-b + SQRT(Delta))/(2*a);

X2:= (-b - SQRT(Delta))/(2*a);

Writeln(’ Nghiem X1= ’, X1:5:1);

Writeln(’ Nghiem X2= ’, X2:5:1);

Khối lệnh

Hãy dùng câu lệnh IF

– THEN viết lệnh để

xét các trường hợp của

Delta

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

IF (Delta<0) THEN Writeln(‘Phuong trinh vo nghiem’)

ELSE

BEGIN

X1:= (-b + SQRT(Delta))/(2*a);

X2:= (-b - SQRT(Delta))/(2*a);

Writeln(‘ Nghiem X1= ’, X1:5:1);

Writeln(‘ Nghiem X2= ’, X2:5:1);

END ;

Ví dụ:

Trong ngôn ngữ lập trình cho phép gộp nhiều câu lệnh

thành một câu lệnh gọi là câu lệnh ghép, có dạng:

BEGIN

<Các câu lệnh>;

END;

BEGIN

<Các câu lệnh>;

END;

3 Câu lệnh ghép

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

Em hãy hoàn thiện chương trình giải phương trình bậc 2

sau:

Program GPTB2;

Uses crt;

Var ;

BEGIN

Delta := .;

Readln;

END.

… Nhập vào 3 hệ số a,b,c…

VÍ DỤ 1

Nếu (Delta<0) thì Writeln(‘PTVN’)

4 Một số ví dụ

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

Ví dụ 2: Tìm số ngày của năm N, biết rằng năm nhuận là

năm chia hết cho 400 hoặc chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 100.

Input: Nhập N từ bàn phím.

Output: Đưa số ngày của năm N ra màn hình.

Nếu N chia hết cho 400 hoặc chia

hết cho 4 nhưng không chia hết cho 100

thì In ra số ngày của năm nhuận là 366,

ngược lại In ra số ngày là 365

Hãy xác định

Input và Output của

bài?

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

Nhập vào NĂM cần tính số lượng ngày

thì nhận số ngày của năm nhuận, ngược lại nhận số ngày của năm thường.

Em hãy khai báo biến cho bài toán trên? In ra kết quả?

Viết điều kiện:

Nếu N chia hết cho 400 hoặc chia hết cho

4 nhưng không chia hết cho 100

§9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

Củng cố

 Cấu trúc mệnh đề có dạng:

“ Nếu thì .”

“ Nếu thì ., ngược lại .”

gọi là cấu trúc rẽ nhánh

 Lệnh rẽ nhánh dạng thiếu

 Lệnh rẽ nhánh dạng đủ

IF <Điều kiện> THEN <Câu lệnh> ;

IF <Điều kiện> THEN <Câu lệnh 1>

ELSE <Câu lệnh 2> ;