Hiện tượng cảm ứng từ

Xuất hiện dịng điện cảm ứng IC cĩ chi u ề chống lại sự tăng của dịng điện chính trong mạch.. ⇒ π tăng B  IC B  C I Nêu biểu thức từ trường của ống dây sinh ra khi có dòng điện I c

TRƯỜNG THPT TÂN PHONG

BỘ MƠN VẬT LÝ

GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ

Giáo viên:

THUỲ DUNG

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1 Câu 2

Trường THPT Tân Phong

Bộ môn Vật Lý

BÀI GIẢNG VẬT LÝ 11

GV: Nguyễn Ngọc Thuỳ Dung

HI ỆN TƯỢNG

TỰ CẢM

TỰ CẢM

KT BÀI CŨ BÀI HỌC I.THÍ NGHIỆM II.ĐỘ TỰ CẢM III SĐĐ TỰ CẢM IV NĂNG LƯỢNG TỪ TRƯỜNG CỦNG CỐ

I THÍ NGHIỆM:

E r

Đ

+ -K

MỞ K ĐÓNG K

E r

Đ

+ -K

L

Mạch điện hình 1 và 2 có gì khác nhau?

- Hình 2 có mắc thêm cuộn dây L có lõi sắt ở giữa

Hãy quan sát sự cháy sáng của đèn Đ ở hai hình khi đóng khoá K? - Khi đóng khoá K, đèn Đ ở hình 1 sáng ngay, đèn Đ ở hình 2 dần dần sáng lên

Hãy quan sát sự kh - Khi mở khoá K, đèn Đ ở hình 1 tắt ngay, đèn Đ ở hình 2 sáng loé lên rồi tắt ác nhau của đèn Đ ở hai hình khi m ở khoá K?

dần

V ì sao có sự khác nhau này giữa hai mạch điện ở hình 1 và 2 ?

 Giải thích:

E r

Đ

+ -K

L

MỞ K ĐĨNG K

- Khi K đĩng, dịng điện

chạy qua L tăng.

Xuất hiện dịng điện cảm

ứng IC cĩ chi u ề chống lại sự

tăng của dịng điện chính

trong mạch Kết quả là

dịng điện I qua đèn tăng

chậm.

0

≠

∆

S B.

=

⇒ φ tăng

I n

B = 4 10− 7 .

⇒ π tăng

B 

IC B  C

I

Nêu biểu thức từ trường của ống

dây sinh ra khi có dòng điện I

chạy qua?

Nêu biểu thức xác định từ thông

xuyên qua vòng dây?

Cái gì xuất hiện khi có sự biến

thiên từ thông qua diện tích giới

hạn bởi vòng dây? B 

IC B  C

I

KT BÀI CŨ BÀI HỌC I.THÍ NGHIỆM II.ĐỘ TỰ CẢM III SĐĐ TỰ CẢM IV NĂNG LƯỢNG TỪ TRƯỜNG CỦNG CỐ

 Giải thích:

- Khi K mở, dòng i n ch y đ ệ ạ

qua L giảm nhanh.

Ống dây cũng sinh ra

dịng điện cảm ứng chống

lại sự giảm của dịng điện

chính Vì từ thơng xuyên

qua cuộn dây giảm mạnh

nên dịng điện cảm ứng IC

lớn, chạy qua đèn làm đèn

loé sáng lên.

0

≠

∆

S B.

=

I n

B = 4 10− 7 .

B 

IC B  C

I

E r

Đ

+ -K

L

ĐĨNG K

MỞ K

B 

IC B  C

I

I L I

S

n

10

≈

Với phụ thuộc vào dạng hình học của ống dây hay phần của mạch điện gọi là độ tự cảm L 4 . 10 n . S (L>0).

7

−

≈ π

nI

B ≈ 4 π 10 − 7

Từ trường trong lịng ống dây:

S B S

B cos =

φ

Từ thơng xuyên qua lịng ống dây:

II ĐỘ TỰ CẢM:

( vì mặt phẳng chứa vòng dây nên

A

Wb H

1

1

1 =

Đơn vị độ tự cảm: Trong hệ SI, đơn vị độ tự cảm là Henry, ký hiệu H

Hãy nêu biểu thức tính từ thông chui qua diện tích S của vòng dây?

B 

n 

KT BÀI CŨ BÀI HỌC I.THÍ NGHIỆM II.ĐỘ TỰ CẢM III SĐĐ TỰ CẢM IV NĂNG LƯỢNG TỪ

III SUẤT ĐIỆN ĐỘNG TỰ CẢM:

I

L ∆

=

∆

t

E

∆

∆

= φ

Ta cĩ

Đối với ống dây nhất định L = hằng số,

Vậy suất điện động tự cảm tỉ lệ với tốc độ biến thiên của cường

độ dịng điện chạy trong mạch đĩ

Với ∆ φ = φ2 − φ1 = L I ' − L I

t

I L E

∆

∆

=

Do đĩ:

Hãy nhắc lại biểu thức tính suất điện động cảm ứng của vòng dây?

Hãy nhận xét sự phụ thuộc của suất điện động E?

IV NĂNG LƯỢNG CỦA TỪ TRƯỜNG:

L : độ tự cảm ( H)

I : cường độ dòng điện qua ống dây (A)

W : năng lượng từ trường (J)

2

2

1

I L

W =

Đèn sáng lóe lên khi ngắt khóa K do có dòng điện cảm ứng sinh ra bởi từ trường cảm ứng BC Năng lượng của từ trường này chứng minh được là:

KT BÀI CŨ BÀI HỌC I.THÍ NGHIỆM II.ĐỘ TỰ CẢM III SĐĐ TỰ CẢM IV NĂNG LƯỢNG TỪ TRƯỜNG CỦNG CỐ

CỦNG CỐ

- Khi đóng K, xuất hiện dòng IC chống lại sự tăng

của dòng điện chạy qua L => đèn sáng chậm

- Khi mở K, xuất hiện dòng IC chống lại sự giảm

của dòng điện chạy qua L => đèn sáng lóe lên

-Từ thông xuyên qua ống dây:

L : là độ tự cảm của ống dây hay một phần của

mạch, chỉ phụ thuộc vào dạng hình học của ống

dây hay một phần của mạch điện, L > 0, đơn vị là

Henry (H).

I L.

=

φ

- Suất điện động tự cảm:

t

I L E

∆

∆

=

- Năng lượng từ trường: 2

2

1

I L

W =

MỞ K ĐĨNG K

E r

Đ

+ -K

L

Câu 1 : Chọn câu trả lời đúng nhất :

Độ tự cảm L phụ thuộc vào

a) Dòng điện trong ống dây hay một phần của mạch điện

b) Dạng mạch điện hay một phần của mạch

điện

c ) Dạng hình học của ống dây hay mạch điện

d ) Dạng hình học của ống dây hay một phần của mạch điện

X

KT BÀI CŨ BÀI HỌC I.THÍ NGHIỆM II.ĐỘ TỰ CẢM III SĐĐ TỰ CẢM IV NĂNG LƯỢNG TỪ TRƯỜNG CỦNG CỐ

Câu 2 : Chọn đáp số đúng của bài toán sau:

Trong mạch điện có độ tự cảm L có dòng điện giảm từ I xuống ½ I trong thời gian 2 giây thì suất điện

động tự cảm có giá trị là:

a) I L b) ½ I L c) ¼ I L d) 1/8 I L

ĐÚNG

SAI SAI

SAI

Nêu khái niệm từ thông? Biểu thức và các trường hợp đặc biệt của từ thông?

- Từ thông đặc trưng cho số đường cảm

ứng từ xuyên qua diện tích giới hạn bởi

vòng dây.

-Biểu thức:

-Đơn vị: : Từ thông (Wb)

B : Từ trường (T)

S : Diện tích (m2)

-Tr ường hợp đặc biệt:

+ +

TR L I: Ả Ờ

B 

α

n 

α

φ = B S cos

φ

S B n

B  //  ⇒ φ =

0

=

⇒

⊥ n φ

CÂU 2:

Khi nào xuất hiện dòng điện cảm ứng? Làm thế nào xác định

chiều của dòng điện cảm ứng này?

Nêu biểu thức suất điện động cảm ứng?

TRẢ LỜI:

- Khi có sự biến thiên của từ thông qua diện tích giới hạn bởi một mạch điện kín thì trong mạch xuất hiện dòng điện cảm ứng.

-Dòng điện cảm ứng trong mạch điện kín có chiều sao cho từ

trường mà nó sinh ra chóng lại sự biến thiên của từ thông sinh

ra nó

-Biểu thức:

Đối với cuộn dây có n vòng:

t

−

=

∆

∆

=

t

n t

n

∆

−

=

∆

∆

=

( ĐỊNH LUẬT LENTZ)

Dòng điện cảm ứng có chiều sao cho từ trường mà nó

sinh ra chống lại sự biến thiên của từ thông sinh ra nó

IC

B

BC

S N

IC

B

N