Giới thiệu về Linh kiện điện tử Khá chi tiết có ảnh kèm

Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .Giới thiệu về Linh kiện điện tử .

Các ký hiệu linh kiện và các linh kiện cơ bản trong ngành điện

Trong một mạch điện luôn gồm có 3 thành phần: (1) Nguồn điện năng, (2) Khóa điện đóng mởmạch và (3) là các dạng tải

Dòng điện thực, hay dòng điện vật lý.

Cái thực thể quan trọng nhất trong tất cả các loại mạch điện, chính là dòng chảy của các hạt điện,hay là dòng điện tử Một mạch điện đang "sống" là trong mạch đang có dòng chảy trong mạch.Trong hầu hết các loại mạch điện, dòng điện chính là sự chảy của các hạt điện tử, vì điện tửmang điện tích âm, nên khi chảy nó bị hút về cực dương của nguồn

Dòng điện quy ước.

Do lúc phát hiện ra dòng điện, người ta chưa biết thật sự là cái gì đang chảy, và cũng do quanniệm là cực dương của pin là ở mức volt cao hơn mức volt âm và cho đồng dạng dòng điện vớinước chảy từ cao xuống thấp, nên lúc đó người ta cho là dòng điện cũng chảy từ cực dương vềcực âm Sau này khi biết dòng điện chảy trong mạch chính là dòng electron, người ta gọi dòngđiện chảy từ cực dương về cực âm là dòng điện quy ước Và gọi dòng electron là dòng điện thựchay dòng vật lý

Trong ngành điện, có nhiều dạng dòng điện, được hiểu như sau:

* Dòng điện electron, các electron tự do không gắn với một nguyên tử nào, khi tập trung lại vàchảy thành dòng, chúng ta có dòng điện tử Đây là dạng dòng điện thực chảy trong các mạchđiện tử Do electron mang điện tích âm, nên nó sẽ bị hút và chảy về cực dương của nguồn

* Dòng điện ly tử, các phân tử mất cân bằng điện tích sẽ trở thành các ion, có ion dương và ion

âm Khi chịu tác động của điện trường, các ly tử sẽ chảy trong mạch, ion dương chảy về hướng

cực âm và ion âm chảy về hướng cực dương, sự chảy của các ion rất chậm, vì nó nặng và cóquán tính lớn Dòng điện chảy trong các ống đèn huỳnh quang là dòng ion.

* Dòng điện lỗ Trong các chất bán dẫn, trên các chổ kết nối giữa các nguyên tử khi mất điện tửnối sẽ để ra lỗ trống, nhờ có các lỗ trống này mà các điện tử nối ở lân cận có thể dời chuyển tạo

ta dòng điện, người ta gọi dòng điện này là dòng lỗ, dòng lỗ là một chuyển động biểu kiến, nóchảy về hướng cực âm

* Dòng điện toán học Trong khi tính toán các mạch điện, trên các nút của mạch điện, chúng ta

có thể chọn chiều dòng chảy tuỳ ý Và khi giải toán, nếu được dòng điện có dấu âm thì chiềuchảy phải là chiều ngược lại, nếu là có dấu dương chiều chảy đúng với chiều đã chọn

* Dòng điện quy ước, còn gọi là dòng Franklin, chiều chảy của dạng dòng điện này là cho chảy

từ cực dương về cực âm Vì lúc đó người ta tương đồng dòng điện như dòng nước, nước chảy từcao xuống thấp thì dòng điện cũng chảy từ cực dương, mức cao, về cực âm, mức thấp Tuy chiềuchảy của dòng này này không đúng với bản chất của dòng điện thật, nhưng do dùng quen nênhiện vẫn còn được ưa dùng

Bạn nhớ trên đời, năng lượng là cái tạo ra công Cả nhân loại đang đi tìm những dạng nănglượng mới, năng lượng sạch Năng lượng có 2 dạng:

* Khi một vật thể nằm yên, nó có thế năng, thế năng là năng lượng xác định theo tư thế của

nó, nó ở mức cao hay ở mức thấp, nằm càng cao có năng lượng càng lớn

* Khi vật thể chuyển động, nó có động năng, động năng là năng lượng xác định theo tốc độchuyển động của nó Động tính càng lớn, năng lượng càng mạnh

Nhắn với Bạn: Trong các bài viết của tôi, tôi dùng chiều chảy của dòng điện electron, nó là sự

chảy thành dòng của các hạt điện tử, chảy về hướng cực dương và khi chảy thì mang theo nănglượng trên động tính của hạt electron Dùng dòng chảy electron, mọi giải thích vận hànhtrong mạch sẽ nhất quán trong suốt bài viết, rất trực quan và dễ hiểu

1 Điện trở

Trong mạch: Điện trở là các ống dẫn điện

Trong mạch, điện trở là các ống dẫn điện, nó dẫn dòng vào mạch, với các điện trở có dạng hìnhống, người ta ghi sức cản dòng bằng các vòng màu Khi cằm trên tay một điện trở có 2 điền Bạncần biết là sức cản dòng của điện trở và sức chịu nóng của các điện trở.

* Sức cản dòng của điện trở tính theo Ohm.

* Sức chịu nóng của điện trở tính theo Watt

Điện trở là một linh kiện rất phổ dụng, có 3 tham số luôn gắn với một điện trở, đó là: Điện ápVđo trên hai đầu của một điện trở, cường độ dòng điện I chảy qua điện trở và sức cản dòng

Ω của chính điện trở Luật Ohm cho thấy mối quan hệ của 3 tham số này Đó là một định luậtcực kỳ cơ bản của môn Điện Tử Học mà ai học điện cũng phải biết tường tận

Một mạch điện thường ở 3 trạng thái:

* Trạng thái mạch đang hoạt động, lúc này trên các đường mạch có mức áp V, trên các nhánh códòng chảy I và các linh kiện chịu tác động của công suất W

* Trạng thái mạch đang tắt Lúc này trong mạch vẫn còn có nguồn nhưng không có dòng chảy.Mạch sẽ hoạt động lại khi đóng khóa điện

* Trạng thái mạch chết, mạch đã tháo pin

Trong một mạch điện có 2 tham số trạng thái quan trọng mà chúng ta luôn muốn biết, đó là:Mức

áp V trên các đường mạch và cường độ dòng điện I chảy qua các linh kiện Để đo điện áp chúng

ta dùng Volt kế cho mắc song song vào hai điểm đo để biết áp, do khi đo áp dùng cách mắc songsong nên để máy đo ít ảnh hưởng vào hoạt động của mạch Bạn phải dùng máy đo Volt có nội trởlớn, càng lớn càng tốt Khi đo dòng chúng ta dùng Ampere kế cho mắc nối tiếp vào mạch, do khi

đo dòng dùng cách mắc nối tiếp nên để máy đo ít ảnh hưởng vào hoạt động của mạch Bạn phảidùng máy đo Ampere có nội trở nhỏ, càng nhỏ càng tốt

Trong mạch người ta có thể dùng điện trở để giảm dòng chảy qua tải:

Cách 1: Cho mắc nội tiếp, trong hình, người ta dùng một điện trở nối tiếp để hạn dòng, làm giảmcường độ dòng điện chảy qua Led.

Cách 2: Cho mắc song song, trong hình, người ta dùng một điện trở mắc song song để chia dòng,làm giảm cường độ dòng điện chảy qua bóng đèn

Tùy theo cách đặt đường masse, đường masse là đường có mức áp qui định là 0V Nếu đặtđường masse ở điểm giữa, chúng ta sẽ có nguồn đối xứng, +9V và -9V

Với các bóng đèn giống nhau cho mắc nối tiếp, mức áp sẽ chia đều trên các bóng đèn

Cũng có thể dùng cách mắc các điện trở theo kiểu nối tiếp hay theo kiểu song song để tạo ra cácđiện trở đẳng hiệu có trị số Ohm theo ý muốn:

Hình 1 cho thấy khi cho 2 điện trở mắc nối tiếp, chúng ta sẽ có một điện trở đẳng hiệu R = R1 +R2 Vậy khi cho nhiều điện trở mắc theo kiểu nối tiếp, trị của điện trở đẳng hiệu sẽ bằng tất cảcác điện trở này cộng lại Nếu muốn có điện trở lớn, có thể dùng nhiều điện trở nhỏ cho mắc theokiểu nối tiếp

Hình 2 cho thấy, khi cho mắc 2 điện trở song song, chúng ta sé có một điện trở đẳng hiệu R =R1xR2/ (R1+R2) Vậy khi cho nhiều điện trở mắc theo kiểu song song, trị nghịch đảo của điệntrở đẳng hiệu sẽ bằng tổng của các nghịch đảo của các điện trở song song Nếu muốn có điện trởnhỏ, có thể dùng nhiều điện trở lớn cho mắc theo kiểu song song

Các hình vẽ này cho thấy cách mắc các bòng đèn tim theo kiểu nối tiếp và theo kiểu song song.Khi mắc nối tiếp thì dòng chảy qua các bóng đèn sẽ bằng nhau và khi đứt một bóng thì toànnhánh mất dòng, tất cả các bóng khác đều tắt Khi mắc song song thì mức áp trên các bóng đèn

sẽ bằng nhau, và khi đứt một bóng thì các bóng khác vẫn được cấp dòng và vẫn sáng Với cáchmắc nối tiếp thì mạch bị mất dòng khi có một linh kiện bị đứt, với cách mắc song song thì mạch

sẽ bị mất áp khi có một linh kiện bị chạm

Hình động trên cho thấy: Cách mắc các khóa điện theo kiểu nối tiếp và theo kiểu song song:

* Ở kiểu mắc nối tiếp, thì chỉ khi cả 2 khóa điện cùng kín, đèn mới sáng, chỉ cần cho hở mộtkhóa điện thì đèn sẽ tắt Người ta định nghĩa cách mắc này là cách mắc theo logic AND

* Ở kiểu mắc song song, thì chỉ khi cả 2 khóa điện cùng hở, đèn mới tắt, chỉ cần cho kín mộtkhóa điện là đèn sẽ sáng Người ta gọi cách mắc này là cách mắc theo logic OR

Luật Ohm, một định luật cực kỳ quan trọng của môn Điện Tử Học

Luật Ohm cho thấy mối quan hệ định lượng của 3 tham số trên các điện trở, đó là: Điện áp V đotrên hai đầu của điện trở, là cường độ dòng điện I chảy qua điện trở và trị sức cảng Ohm của điệntrở

Để nhớ mối quan hệ của 3 tham số này, Bạn có thể dùng hình vẽ trên Nếu biết trước 2 tham sốthì luôn tính được tham số thứ 3 Bạn lấy ngón tay che chữ V sẽ thấy IxR, Bạn lấy ngón tay chechữ I sẽ thấy V/R và Bạn lấy ngón tay che chữ R sẽ thấy V/I

Họ các điện trở:

Hình vẽ cho thấy biến trở, chiết áp quay, chiết áp tinh chỉnh

* Biến trở là một điện trở mà trị số Ohm của nó có thể thay đổi được

* Chiết áp là một vành điện trở than trên đó có một điểm chạy, Bạn dùng chiết áp để cho lấy ramột phần điện áp từ mức áp đưa vào ở hai đầu của chiết áp

* Chiết áp tinh chỉnh cũng hoạt động như chiết áp nhưng nó có độ chỉnh "nhuyển hơn", ứng vớimột vòng quay số Ohm thay đổi tương ứng rất nhỏ

Hình vẽ cho thấy các loại bóng đèn tim Bóng đèn tim cũng là các điện trở, khi có dòng chảy quatim đèn, tim đèn vốn là các sợi kim loại sẽ bị nung nóng, ở mức nóng cao, các sợi kim loại sẽphát ra ánh sáng, để tránh sợi tim tiếp xúc với dưỡng khí nên người ta đặt các sợi tim trongcác vỏ bọc thủy tinh trong đó không có dưỡng khí

Hình vẽ cho thấy nhiệt trở, quang trở, loa gốm, loa điện động và còi báo.

* Nhiệt trở là điện trở có trị số Ohm thay đổi theo mức nóng.

* Quang trở là điện trở có trị số Ohm thay đổi theo mức sáng

* Các loại loa dùng để chuyển đổi tín hiệu điện ra dạng sóng âm Loa gốm, còi thường dùng pháttín hiệu nhạc, tín hiệu tiếng hú Loa điện động dùng phát tín hiệu lời ca tiếng nói

Dùng trình PSpice để khảo sát vai trò của các điện trở trong mạch:

Bạn có thể dùng trình PSpice để phân tích các mạch điện Ở trạng thái tĩnh, trình PSpice sẽ xácđịnh mức áp DC trên các đường mạch và xác định cường độ dòng điện chảy vào ra trên các châncủa các linh kiện.

Chúng ta dùng PSpice để biết áp và dòng và rồi tính ra điện trở đẳng hiệu:

* 2 điện trở 10K mắc nối tiếp sẽ cho ra điện trở tương đương là 20K

* 2 điện trở 10K mắc song song sẽ cho ra điện trở tương đương là 5K

Một ứng dụng quan trọng của các điện trở là cầu chia volt Với 2 điện trở mắc nối tiếp, chúng ta

có thể lấy ra một phần mức áp của nguồn nuôi

Trong mạch: trên điện trở R2, chúng ta lấy ra mức áp 1.579V từ nguồn nuôi 9V

Đồ thị cho thấy, khi nguồn vào cho biến đổi từ 0V đến 40V (đường màu xanh), PSpice tính racho chúng ta đường biến đổi của mức áp lấy ra trên điện trở R2 (đường màu đỏ) Với đồ thị này,khi Bạn cấp nguồn cho mạch, có mức áp trong khoảng từ 0V đến 40V, Bạn sẽ luôn có thể nhìn

thấy được mức áp lấy ra trên R2 Ngược lại, khi Bạn muốn có mức áp lấy ra trên R2, dùng đồ thịnày Bạn sẽ biết được phải cấp mức nguồn cho mạch là bao nhiêu Dùng cách thiết kế theo các đồthị như trên, quen gọi là cách thiết kế "đồ tính".

2 Tụ điện

Trong mạch: Tụ điện là các kho chứa điện năng theo mức áp

Tụ hóa là loại tụ có điện môi là một lớp oxid nhôm rất mỏng, tụ hóa có điện dung lớn và thường

có cực tính âm dương Khi gắn các tụ hóa có cực tính vào mạch điện, bên có mức áp cao là cựcdương và bên có mức áp thấp là cực âm, gắn sai cực sẽ tạo dòng rĩ lớn và dòng rĩ sẽ làm nóng tụ

và sẽ làm nổ tụ Loại tụ hóa Tantalum là tụ có mức tiếng ồn rất nhỏ nên thường được dùng làmcác tụ liên lạc ở các tầng đầu của các mạch khuếch đại Khi cằm trên tay một tụ điện Bạn phảibiết 2 tham số:

* Sức chứa điện của tụ, tính theo đơn vị Faraday

* Sức chịu áp của tụ tính theo đơn vị Volt Thường người ta ghi trên tụ mức áp làm việc WV

Vì tụ là phần tử kho dùng để chứa điện năng, nên khi làm việc nó có 2 quá trình: Quá trình nạp

và quá trình xả Các tụ trong mạch không bị đốt nóng như các điện trở Khi rờ tay thấy có tụ điện

bị nóng, đó là dấu hiệu "bất thường", phải tắt nguồn và kiểm tra mạch điện

Tụ thường là loại tụ không có cực tính âm dương, điện môi thường là các chất cách điện, nhưmica, gốm, chất poly Điện dung của các tụ thường thường không lớn, nhưng tụ thường có mứcchịu áp cao Người ta thường dùng tụ thường trong các mạch mà tần số nguồn kích thích cao.

Tụ xoay hay các tụ tinh chỉnh là các loại tụ điện mà điện dung của nó thay đổi được Người tathường dùng các tụ xoay trong các mạch cộng hưởng, chúng ta biết khi tụ C kết hợp với ống dây

L sẽ tạo ra dạng mạch cộng hưởng dùng để tạo ra tín hiệu dạng Sin, có tần số lấy theo trị của tụ

C và trị của cuộn cảm L, mạch cộng hường LC còn dùng làm bẩy sóng, dùng để bắt giữ các sóngđiện có trong không gian

Với các tụ dùng màu ghi trị điện dung, cách đọc trị điện dung cũng tương tự như điện trở

Hình vẽ cho thấy ký hiệu của các tụ điện Đơn vị của tụ là Faraday, nhưng trong thực tế thường

là micro, nano và pico

Tụ vốn là các kho chứa điện, các hệ thức sau cho thấy cách tính lượng điện chứa trong tụ

* Dòng điện chính là sự chảy của các hạt điện, trên các hạt điện nó mạng một lượng điệntích, với hệ thức Q = C x V, chúng ta có thể xác định được lượng điện tích Q chứa trong tụ Cbằng cách lấy C nhân cho mức áp V hiện có trên tụ

* Điện năng chứa trong tụ, tính theo Joule, nó là 1/2 của trị điện dung C và bình phương của mức

áp V hiện có trong tụ Hệ thức này cho thấy, mức áp trên tụ càng cao, cho biết tụ đang chứalượng điện năng càng lớn Do đó với các tụ hóa có trị điện dung C lớn, có mức áp WV làm việccao, lượng điện năng chứa trong các tụ điện này sẽ rất lớn, nên khi làm việc với các loại tụ điệnnày, Bạn nên thận trọng, nên dùng một điện trở lớn Watt, vài trăn Ohm cho xả điện để tránh sự

vô ý để tụ phóng điện có thể gây ra cháy da, cháy thịt

Khi Bạn cho kích thích tụ với các nguồn điện xoay chiều dạng Sin, có tần số f, lúc đó tụ có tácdụng cản dòng, sức cản dòng của tụ C gọi là dung kháng Hệ thức dưới đây, cho thấy cách tínhdung kháng của tụ C với nguồn tín hiệu dạng Sin, có tần số f

Hệ thức cho thấy: Với nguồn Sin có tần số f càng cao, dung kháng Xc của tụ càng nhỏ, hay dòngxoay chiều dạng Sin có tần số càng cao, càng dễ chảy qua tụ Và đối với nguồn điện DC, có tần

số f = 0Hz, dung kháng của tụ sẽ vô cùng lớn, chúng ta nói tụ có tác dung "như hở mạch" đối vớinguồn DC Do sức cản dòng của các tụ điện thay đổi theo tần số, do đó người ta dùng các tụ điệntrong các mạch lọc tần Trong môn điện tử các mạch lọc tần đóng vai trò rất quan trọng Cơ bản

có 4 loại mạch lọc tần:

1 Mạch lọc thấp qua, mạch lọc này lọc lấy các tín hiệu có tần số thấp: "lọc lấy thấp bỏ cao"

2 Mạch lọc cao qua, mạch lọc này lọc lấy các tín hiệu có tần số cao: "lọc lấy cao bỏ thấp"

3 Mạch lọc dãi qua, mạch lọc này lọc lấy các tín hiệu ở khoảng giữa, bỏ thấp, bỏ cao

4 mạch lọc dãi chắn, mạch lọc này lọc lấy các tín hiệu có tần thấp, tần cao, bỏ các tín hiệu có tần

* Khi mắc các tụ nối tiếp, trị điện dung C của tụ tương đương nhỏ, "nghịch đảo của tụ tươngđương bằng tổng ngịch đảo của các tụ mắc nối tiếp", nhưng sức chịu áp của tụ đẳng hiệu tăng.

* Khi mắc các tụ song song, trị điện dung C của tụ tương đương lớn, "điện dung của tụ tươngđương bằng tổng trị điện dung của các tụ trong mạch", nhưng sức chịu áp của tụ phải tính theosức chịu áp nhỏ nhất

Khái niệm về thời hằng (hằng số thời gian)

Chúng ta thấy: Khi tụ điện ở thời kỳ nạp điện, dòng điện tích I chảy vào tụ C và lúc này mức áp

Vc trên tụ điện tăng dần lên Chúng ta có hệ thức dùng xác định cường độ dòng điện đang chảyvào tụ

* Ở thời điểm khởi đầu: Khi mức áp trong tụ bằng 0V Lúc này dòng điện chảy vào tụ có biên độlớn nhất Io = Vs/R

* Ở thời điểm đủ lâu: Khi mức áp trên tụ đã lên cao bằng mức áp của nguồn Vs, lúc này chúng tanói tụ đã nạp đầy và dòng nạp Is = 0

* Ở thời điểm đang nạp: Lúc này dòng chảy vào tụ sẽ làm mức áp trên tụ dân cao dần và cường

độ dòng điện cũng giảm dần

Ở đây, qua phép toán, người ta thấy: Sau khoảng thời gian R x C, thì mức áp trên tụ C đã lên đếnmức bằng 63% mức áp của nguồn Người ta gọi R x C là hằng số thời gian

Hình vẽ cho thấy: đường cong điện áp tăng dần lên khi tụ C ở thời kỳ nạp điện Và bảng liệt kêmức áp trên tụ theo thời hằng R x C của mạch nạp Có thể thấy sau 5 (RxC) thì mức áp trên tụ C

đã gần bằng mức áp của nguồn

Hình vẽ cho thấy: đường cong điện áp giảm dần xuống khi tụ ở thời kỳ xả điện Và sau 5 (RxC),co8 th36 xem nh[ tu9 0a7 xa6 g25n h38t 0i39n

Do sức cản dòng của tụ thay đổi theo tần số của các tín hiệu dạng Sin, do đó tác dụng của các tụliên lạc sẽ có dung kháng lớn đối với các tín hiệu có tần số thấp Điều này sẽ gây méo đối với cácnguồn tín hiệu "đa hài" có dạng xung vuông Chúng ta biết: Các tín hiệu tần số thấp sẽ khóa qua

tụ liên lạc, đều này sẽ tạo ra dạng méo hình thanh hay dạng méo xung nhọn

Dùng trình PSpice để khảo sát vai trò của các tụ điện trong mạch:

Qua phân tích trên Bạn thấy dung kháng Xc của tụ điện thay đổi theo tần số của các nguồn tínhiệu, do vậy người ta có thể dùng các tụ điện làm mạch chia áp AC Trong mạch, dùng tụ C1 vàđiện trở R1 ráp thành cầu chia volt, qua phân tích của trình PSpice, chúng ta thấy được mức áp

AC lấy ra trên điện trở R1, ở đây tụ có trị điện dung càng nhỏ, dung kháng Xc của tụ càng lớn,mức áp trên điện trở R1 sẽ càng thấp Với các mạch giảm áp bằng tụ, tụ điện còn gây ra sự lệchpha giữa tín hiệu Sin trên tụ C và trên điện trở R Tóm lại khi dùng tụ làm mạch giảm áp AC,chúng ta dùng PSpice để biết:

* Mức áp lấy ra trên điện trở R, và cũng biết được mức áp có trên tụ điện C

* Tính ra được góc lệch pha giữa nguồn tín hiệu Sin trên tụ C và trên điện trở R

Khi khảo sát mạch RC với nguồn tín hiệu dạng xung vuông, lúc đó chúng ta có 2 kiểu mạch:mạch vi phân và mạch tích phân.

Mạch vi phân: Khi tín hiệu lấy ra trên điện trở R, Bạn xem hình, lúc đó chúng ta có quan hệ tín

hiệu ngả ra và tín hiệu ngả vào qua một phép toán vi phân, dùng phép toán này, chúng ta sẽ thấy,khi tín hiệu ngả vào có dạng xung vuông thì tín hiệu ở ngả ra sẽ là 2 xung nhọn ngược dấu

Mạch tích phân: Khi tín hiệu lấy ra trên tụ C, Bạn xem hình, lúc đó quan hệ tín hiệu ngả vào và

tín hiệu ngả ra sẽ là phép toán tích phân Lúc nầy nếu đặt tín hiệu xung vuông ở ngả vào, trênngả ra chúng ta sẽ có xung tam giác cong

Ý nghĩa của mạch vi phân và mạch tích phân: Với một xung vuông, chúng ta thấy có 2 thànhphần rất rõ rệt: Phần cạnh đứng, hay bờ lên và bờ xuống, ở đây nó cho thấy có sự thay đổi biên

độ rất đột ngột, thay đổi rất nhanh, người ta nói: "ở các cạnh lên xuống, nó tập trung rất nhiềucác tín hiệu có tần số cao" và ứng với phần nằm ngang, hay mức thấp và mức cao, ở đây nó chothấy có sự thay đổi biên độ rất chậm, người ta nói: "trong vùng này, nó tập trung các tín hiệu cótần số thấp" Vậy:

* Ở mạch vi phân: Chúng ta thấy, trong tín hiệu ngả ra, các bờ trước và bờ sau vẫn bảo toàn,phần biên độ mức cao và phần mức thấp bị giảm biên Nên người ta nói: "mạch vi phân giữ lạivùng tần cao và lọc bỏ vùng tần thấp"

* Ở mạch tích phân: Chúng ta thấy, trong tín hiệu ngả ra, các bờ dóc trước và sau bị biến mất, vàtín hiệu mức cao và mức thấp vẫn bảo toàn Nên người ta nói: "mạch tích phân giữ lại vùng tầnthấp và lọc bỏ vùng tần cao"

Sau đây, chúng ta cho khảo sát các dạng mạch lọc tần cơ bản thường dùng trong các mạch điệnthực dụng, mạch lọc được ráp với tụ điện C và các điện trở R Khi khảo sát tắc dụng lọc tần,nguồn tín hiệu cho kích thích mạch phải là nguồn dạng Sin

Mạch lọc thấp qua: Đồ thị cho thấy, ở ngả ra biên độ các tín hiệu có tần số cao đã bị nén biên

Mạch lọc cao qua: Đồ thị cho thấy, biên độ các tín hiệu ở vùng tần số thấp đã bị nén biên

Mạch lọc dãi qua: Đồ thị cho thấy, các tín hiệu nằm trong vùng tần thấp và vùng tần cao đã bị

nén biên

Mạch lọc dãi chắn: Đồ thị cho thấy, các tín hiệu nằm ở vùng giữa đã bị nén biên

3 Máy biến áp và mạch cấp nguồn 5V

Máy biến áp là một thiết bị điện từ, nó rất thông dụng trong các mạch điện máy biến áp thường

Hình vẽ sau cho thấy các thành phần cần có trong một mạch nguồn nuôi DC Điện vào 220V,cho qua biến áp để giảm áp và tạo tính cách ly Kế đó dùng 4 diode ráp thành mạch cầu nắn dòngtoàn kỳ Dòng nắn ra có dạng còn nhấp nhô dợn sóng, Bạn phải dùng tụ hóa lớn làm kho chứađiện, nó có tác dụng làm giảm độ dợn sóng ngả ra, và sau cùng dùng IC ổn áp, nó định mức ápngả ra và cho mức nguồn có tính ổn áp rất tốt

Hình vẽ cho thấy một máy biến áp với mức áp ngả vào là điện nhà đèn 220V và mức áp ngả ratrên cuộn thứ cấp là 9V Điện nhà đèn có dạng Sin, tần số 50Hz Chúng ta thấy không có sự

"dính nhau" giữa bên cuộn thứ và bên cuộn sơ, điện ra trên cuộn thứ là do hiện tượng cảm ứngđiện từ Mức áp ra tỷ lệ theo số vòng quấn, quấn càng nhiều vòng, mức áp lấy ra càng cao

Mạch dùng 4 diode ráp theo dạng cầu, người ta dùng 4 diode để nắn dòng xoay chiều ra dạngdòng xung một chiều Đây là kiểu nắn dòng toàn kỳ nên lượng điện cấp cho tải sẽ nhiều hơn kiểunắn dòng bán kỳ Hình vẽ cho thấy mức áp ở ngả ra tuy là một pha, ở đây là pha dương nhưngmức dợn sóng còn rất lớn, nó chưa có dạng giống như điện của các nguồn pin, nên chưa thể dùng

để cấp điện cho các mạch điện điện tử

Hình động cho thấy nguyên lý hoạt động của cầu nắn dòng dùng 4 diode: Mỗi pha luôn có 2diode đối diện dẫn điện, nhờ vậy mạch luôn cho điện ra dùng điện xoay chiều ở ngả vào luôn đổipha Nhờ vậy mạch nắn dòng toàn kỳ cho lượng điện ra nhiều hơn là mạch nắn dòng bán kỳ.

Người ta dùng tụ hóa lớn làm kho chứa điện, tụ sẽ nạp các dòng xung nắn ra từ cầu 4 diode và vì

là phần tử kho nên tụ sẽ giữ điện trong tụ để "có điện thường xuyên cấp cho tải" Ở đây tụ hóalớn có 3 chức năng:

* Tụ hóa lớn sẽ làm giảm độ dợn sóng của nguồn, mức áp ít dợn sóng hơn

* Tụ hóa lớn sẽ nâng cao mức nguồn DC, nâng mức nguồn DC lên gần bằng mức volt cực đạicủa tín hiệu Sin

* Tụ hóa lớn sẽ làm kho chứa điện để luôn có điện cấp cho tải, dù điện nhà đèn có lúc chuyểnqua trị 0V

Sau cùng, người ta thường dùng các IC có chức năng ổn áp để tạo ra đường nguồn có mức ápđúng yêu cầu và có mức nguồn rất thẳng để cấp cho tải Hiện nay trên thị trường có rất nhiều IC

ổn áp Với các IC ổn áp 3 chân họ 78xx, như: 7805, nó cho ra mức áp +5V và IC ổn áp 3 chân họ79xx, như: 7905, nó cho ra mức áp -5V