Hà Nội Điện biên phủ trên không

Ngày 27 tháng 1 năm 1973 hiệp định Pa-ri đã được ký kết, Mỹ cam kết tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, cam kết sẽ không dính líu về quân sự hoặc

Ngày 27 tháng 1 năm 1973 hiệp định Pa-ri đã được ký kết, Mỹ cam kết tôn

trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, cam kết

sẽ không dính líu về quân sự hoặc can thiệp vào công việc nội bộ của miền NamViệt Nam, cam kết rút hết quân Mỹ và quân các nước đồng minh của Mỹ vềnước "Mỹ cút" tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho nhân dân ta tiến lên đánh cho

"ngụy nhào" Miền Nam nước ta được hoàn toàn giải phóng, đất nước ta hoàn toànđộc lập, thống nhất, kết thúc trọn vẹn sự nghiệp giải phóng dân tộc do Đảng Cộngsản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo

Trên cơ sở Đề án tổ chức các hoạt động kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “HàNội - Điện Biên Phủ trên không” (12-1972 - 12-2012) do Thủ tướng Chính phủphê duyệt, T.Ư Đoàn phát động cuộc thi tìm hiểu “Hà Nội - Điện Biên Phủ trênkhông”, chúng ta thấy được rằng, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống

đế quốc Mỹ xâm lược của dân tộc ta đã giành được thắng lợi hoàn toàn, kết thúcbằng Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử mùa Xuân năm 1975 Để đi đến thắng lợicuối cùng, dân tộc ta đã phải trải qua biết bao khó khăn, gian khổ, mất mát và hysinh, đồng thời cũng đã lập nên biết bao chiến công hiển hách "Điện Biên Phủ trên

không" là một trong những chiến công như thế Do vậy, bản thân tôi xin trình bày

những cảm xúc, suy nghỉ và tình cảm của mình về Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” như sau:

Câu 1: Bạn hãy cho biết bối cảnh tình hình diễn ra cuộc tập kích đường không chiến lược chủ yếu bằng B52 của đế quốc Mỹ vào miền Bắc nước ta cuối tháng 12 năm 1972?

Hình 1: Toàn cảnh hội nghị Giownever năm 1954

Với bản chất hiếu chiến, xâm lược và phản động, đế quốc Mỹ đã thay chânthực dân Pháp thực hiện âm mưu chia cắt lâu dài đất nước ta, biến miền Nam thànhthuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự để đánh phá miền Bắc, chống chủ nghĩa xãhội và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới

Chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ và chính quyền Sài Gòn đứngtrước nguy cơ bị phá sản hoàn toàn Đầu năm 1965, đế quốc Mỹ chuyển sang

Chiến lược“Chiến tranh cục bộ”, đưa quân Mỹ vào miền Nam Việt Nam và sử dụng không quân, hải quân đánh phá miền Bắc Việt Nam lần thứ nhất Bị thất bại

liên tiếp trên cả hai miền Nam - Bắc, ngày 01/11/1968, Tổng thống Mỹ Giôn-xơntuyên bố chấm dứt ném bom - kết thúc cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ

nhất, đồng thời chuyển sang thực hiện Chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”.

Đầu năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta bắtđầu vào giai đoạn quyết định Trên cả ba mặt trận: quân sự, chính trị và ngoại giao

ta đều giành thắng lợi to lớn Chiến lược “Việt Nam hoá chiến tranh” của đế quốc

Mỹ có nguy cơ sụp đổ hoàn toàn Để cứu vãn tình thế, ngày 6/4/1972, Tổng thống

Mỹ Ních-xơn vội vã ra lệnh tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ haiđối vớimiền Bắc với quy mô lớn hơn, tính chất ác liệt, tàn bạo hơn nhiều so với cuộcchiến tranh phá hoại lần thứ nhất Mỹ sử dụng máy bay chiến lược B.52 đánh phácác tỉnh: Quảng Bình, Nghệ An, Thanh Hoá, Hải Phòng Quân và dân ta đã chiếnđấu kiên cường, dũng cảm, đánh bại các cuộc tập kích đường không của địch.Thắng lợi này làm cho cục diện chiến tranh chuyển hướng có lợi cho ta, trong khiphía Mỹ không đạt được mục tiêu đề ra của cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắclần thứ hai

Hình 2: Quân và dân ta kháng chiến chống đế quốc Mỹ

Chiến tranh càng tiếp tục kéo dài, càng khoét sâu thêm những mâu thuẫn nội

bộ và khó khăn về kinh tế, chính trị, xã hội của nước Mỹ Cuộc bầu cử Tổng thống

Mỹ đang đến gần, sức ép của cử tri, của phong trào phản đối chiến tranh xâm lượcViệt Nam và các lực lượng chính trị ở Mỹ tác động mạnh mẽ đến Tổng thốngNích-xơn Hội nghị đàm phán bốn bên tại Pari đã kéo dài 4 năm mà Mỹ vẫn chưatìm được lối thoát Đến đầu tháng 10/1972, ta đưa ra dự thảo Hiệp định “Về chấm

dứt chiến tranh, lập lại hoà bình ở Việt Nam” và phía Mỹ chấp thuận bản dự thảonày.

Sau khi Ních-xơn tái cử Tổng thống nhiệm kỳ hai, đế quốc Mỹ đã trắng trợnlật lọng, xóa bỏ bản dự thảo Hiệp định đã thỏa thuận với ta, đòi ta phải sửa chữa

126 điểm mà trước đó phía Mỹ đã hoàn toàn nhất trí Kít-xinh-giơ tuyên bố ngừngđàm phán vô thời hạn với ta

Ngày 17/12/1972, Tổng thống Ních-xơn chính thức ra lệnh tiến hành cuộc tập

kích đường không chiến lược vào miền Bắc nước ta với tên gọi Chiến dịch nơ-bếch-cơ II”.

Hình 3: Mặt trận đất đối không miền Bắc Việt Nam 1972

Hình 4: Hàng ngàn lượt máy bay đã thay nhau trút bom xuống Hà Nội

Câu 2: Câu nói: “Dù đế quốc Mỹ có lắm súng nhiều tiền, dù chúng có

B57, B52 hay “Bê” gì đi chăng nữa ta cũng đánh Từng ấy máy bay, từng ấy quân Mỹ chứ nhiều hơn nữa ta cũng đánh, mà đã đánh là nhất định thắng” được Bác Hồ nói ở đâu? Trong hoàn cảnh nào? Bạn cho biết ý nghĩa

của câu nói đó?

Trả lời:

Ngay từ năm 1962, khi giao nhiệm vụ cho Tư lệnh quân chủng Phòng không Không quân, Bác hỏi tôi: “Chú đã biết gì về B52 chưa?" Và sau đó Bác lại nói:

-“Nếu chú có biết, bây giờ cũng chưa làm gì được nó, vì nó bay cao, bay nhanh"

Năm 1964, đế quốc Mỹ đã liều lĩnh cho không quân đánh phá một số mụctiêu ven biển của ta từ Quảng Bình đến Quảng Ninh Quân và dân miền Bắc đãđánh trận phủ đầu giành thắng lợi lớn Sau khi tuyên dương công trạng đánh thắngtrận đầu ngày 5 tháng 8 năm 1964, Bác lại hỏi: "Các chú đã chuẩn bị đánh B52như thế nào rồi?"

Tuy Bác đã nhắc nhở, nhưng lúc này B52 chưa xuất hiện trên chiến trường,mặt khác chúng ta chưa có tư liệu về B52 nên chưa thể chuẩn bị gì cho việc đánh.

Hình 5: Chủ tịch Hồ Chí Minh tại buổi lễ tuyên dương công trạng các đơn vị chiến thắng ngày 2 và ngày 5 tháng 8 năm 1964 (Đứng bên trái Bác là đồng chí Phùng Thế Tài, Tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân, Đứng bên phải Bác là đồng chí Nguyễn Bá Phát, Tư lệnh Quân chủng Hải quân).

Năm 1965, đế quốc Mỹ đưa quân vào miền Nam tiến hành "chiến tranh cục bộ" và bắt đầu sử dụng lực lượng ném bom chiến lược B52 trên chiến trường Trong một lần đến thăm bộ đội phòng không Hà Nội, Bác lại dặn: "Dù đế quốc Mỹ có lắm súng, nhiều tiền Dù chúng có B57, B52 hay "bê" gì đi chăng nữa ta cũng đánh Từng ấy máy bay, từng ấy quân Mỹ chứ nhiều hơn nữa ta cũng đánh, mà đã đánh

là nhất định thắng” Thực hiện lời dạy của Bác, Quân chủng Phòng không - Không

quân đã tập trung mọi nỗ lực phát triển lực lượng nhanh chóng, nghiên cứu nghệthuật tác chiến đánh bại từng bước leo thang của địch trong chiến tranh phá hoạimiền Bắc, nhưng chưa có điều kiện tổ chức nghiên cứu đánh B52.

Năm 1966, Bộ Tư lệnh Quân chủng cùng một số cán bộ đại diện lên chúc thọBác Sau khi nghe Quân chủng báo cáo thành tích chiến đấu, Bác dặn: "Các chú đãđánh được B66 là tốt, nhưng nó là máy bay trinh sát Còn B52 là máy bay némbom lợi hại, các chú phải chuẩn bị đánh B52"

Để chuẩn bị đánh B52 việc trước tiên là phải tìm hiểu tính năng kỹ thuật, đặcđiểm và quy luật hoạt động của nó, trên cơ sở đó tìm ra cách đánh phù hợp Vớimục đích đó, tháng 5 năm 1966, chấp hành chỉ thị của Bộ Tổng Tham mưu, Quânchủng Phòng không - Không quân đã tổ chức cho trung đoàn tên lửa 238 cơ độngvào Vĩnh Linh nghiên cứu cách đánh B52 Từ đó chúng ta luôn luôn duy trì mộtlực lượng ở chiến trường để đánh B52 với phương châm "vừa đánh địch, vừanghiên cứu địch"

Ngày 24-7-1965, Trung đoàn tên lửa 236, Trung đoàn tên lửa đầu tiên củaQĐND Việt Nam, ngay trận đầu ra quân đã bắn rơi một máy bay Mỹ trên vùng trời

Hà Nội Chiến công của Bộ đội tên lửa đã động viên khích lệ cán bộ, chiến sĩ Sưđoàn thắt chặt tình đoàn kết, hăng say luyện tập, phát huy dân chủ, trí tuệ tập thể,tìm nhiều cách đánh sáng tạo như: làm trận địa giả, phục kích nhử địch, các biệnpháp chống nhiễu, chống sơ-rai Với tinh thần "Bám sát mục tiêu mà đánh", "Thàchết không rời mâm pháo", "Quyết tử bảo vệ bầu trời Thủ đô",

Ngày 7-3-1966, tiểu đoàn 61, Trung đoàn tên lửa 236, bằng một quả đạn đãbắn rơi hai máy bay Mỹ (chiếc thứ 900, 901) ngay trên bầu trời tỉnh Nghệ An - quêhương Bác Hồ, đây là chiến thắng có một không hai trên thế giới Ngày 26-4-1967,các phân đội pháo cao xạ bắn rơi năm máy bay Mỹ, có chiếc rơi tại Cầu Đuống

Năm 1967, không quân địch tổ chức nhiều đợt đánh phá tập trung Hà Nội,Hải Phòng Quân chủng phát động phong trào thi đua, kiên quyết đánh tiêu diệtđịch bảo vệ vững chắc Thủ đô Hà Nội

Trong phong trào thi đua đó, bộ đội phòng không đã đánh nhiều trận thắnglớn Đặc biệt ngấy 19 tháng 5 năm 1967, ngày sinh nhật của Bác, quân và dân HàNội đã bắn rơi 13 máy bay địch Quân chủng tổ chức đoàn cán bộ chiến sĩ tiêu biểulên chúc mừng sinh nhật Bác Sau khi nghe đoàn báo cáo chiến công, Bác vui vẻnói: "Bác mừng và hoan nghênh các chú đánh giỏi Nhưng chớ có chủ quan màkhinh địch, nó thua keo này, nó bày keo khác Nó còn đánh và nhất thiết ta phảichuẩn bị đánh B52".

Theo lời Bác dặn, các binh chủng tên lửa, ra-đa, phòng không đều chủ độngtriển khai việc nghiên cứu đánh B52, nhiều đoàn cán bộ vào chiến trường cùng cácđơn vị nghiên cứu rút kinh nghiệm các trận đánh, thu thập các tư liệu về B52 vàtừng bước xây dựng cách đánh B52

Cuối năm 1967, khi làm việc với Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không Không quân, Bác dặn: "Sớm muộn rồi đế quốc Mỹ cũng sẽ đưa B52 ra đánh HàNội, rồi có thua nó mới chịu thua Phải dự kiến trước tình huống càng sớm càngtốt, để có thời gian mà suy nghĩ chuẩn bị Nhớ là trước khi thua ở Triều Tiên, đếquốc Mỹ đã hủy diệt Bình Nhưỡng Ở Việt Nam, Mỹ nhất định thua Nhưng nó chỉchịu thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội" Chấp hành chỉ thị của Chủ tịch HồChí Minh, cơ quan tham mưu của quân chủng bắt đầu nghiên cứu phương án đánhB52 bảo vệ yếu địa miền Bắc

-Từ khi ta đưa lực lượng vào chiến trường trực tiếp nghiên cứu đánh B52, Chủtịch Hồ Chí Minh vẫn thường xuyên theo dõi kết quả đánh B52 của các đơn vị vàchỉ đạo quân chủng khẩn trương nghiên cứu chuẩn bị đánh B52 khi chúng liều lĩnh

ra đánh phá hậu phương miền Bắc, đặc biệt chuẩn bị kế hoạch đánh B52 bảo vệThủ đô Hà Nội

Bằng sự dự báo thiên tài và những lời dạy có ý nghĩa lịch sử đối với bộ độiPhòng không - Không quân ngay từ khi những chiếc B52 đầu tiên của Mỹ xuấthiện ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm chuẩn bị tư tưởng cho chúng tađánh thắng B52 Tư tưởng quyết đánh thắng B52 của Người đã được toàn Đảng,toàn quân và toàn dân ta thực hiện thành công trong chiến dịch phòng không tháng

12 năm 1972

Hình 6: Dân quân tự vệ và quân đội triển khai đánh trả máy bay địch

Hình 7: Xác máy bay B-52 bị bắn rơi ở Hà Nội trong chiến dịch Linebacker II

Hình 8: Mảnh xác B-52 tại Bảo tàng chiến thắng B-52 Hà Nội

Câu 3: Bạn hãy cho biết diễn biến, kết quả, nguyên nhân dẫn đến chiến

thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” của quân và dân ta cuối tháng

12/1972?

Trả lời

* Diễn biến của cuộc chiến “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”:

Vào lúc 10h30’ ngày 17/12/1972, ngay khi Tổng thống Mỹ Ních-xơn ra lệnh

mở cuộc tiến công bằng không quân vào Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố,thị xã trên miền Bắc,Quân và dân toàn miền Bắc đã vào trạng thái sẵn sàng chiếnđấu, quyết tâm đánh bại cuộc tập kích đường không chiến lược của đế quốc Mỹ.Ngày 18/12/1972 – những trận đánh đầu tiên, hạ gục tại chỗ “Siêu pháo đàibay B.52”- thần tượng của không lực Hoa Kỳ:

18h50’, toàn Quân chủng Phòng không – Không quân chuyển trạng thái sẵnsàng chiến đấu cấp 1

19h15’, Chỉ huy Trung đoàn 291 báo cáo: “B.52 đang vào miền Bắc”

19h25’, không quân ta được lệnh cất cánh đón đánh các tốp máy bay chiếnthuật của địch Bộ Tư lệnh Quân khu Thủ đô Lệnh báo động toàn Thành phố.

Từ 19h25’ đến 20h18’, nhiều tốp B.52 (mỗi tốp 3 chiếc) liên tiếp dội bomxuống khu vực sân bay Nội Bài, Đông Anh, Yên Viên, Gia Lâm

19h44’, quả đạn tên lửa đầu tiên của Tiểu đoàn 78 - Trung đoàn Tên lửa 257được phóng lên - cuộc chiến đấu 12 ngày và đêm của lực lượng phòng không bathứ quân bảo vệ Hà Nội bắt đầu

Hình 9: Mỹ tấn công và tàn phá Hà Nội bằng B52 năm 1972

20h13’, B.52 tiếp tục đánh phá Một kíp chiến đấu của Tiểu đoàn 59 - Trungđoàn Tên lửa 261 đã phóng 2 quả đạn từ cự ly thích hợp hạ ngay 1 máy bayB.52.Đây là chiếc B.52 đầu tiênbị bắn rơi tại chỗ trên bầu trời Hà Nội, cách trậnđịa chưa đầy 10 km Thắng lợi ngay trong đêm đầu tiên, hạ gục tại chỗ “Siêu pháođài bay B.52” – thần tượng của không lực Hoa Kỳ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng

về tư tưởng và tác chiến, giải tỏa những lo lắng, băn khoăn của Bộ Chính trị, BộTổng Tư lệnh và tất cả cán bộ, chiến sĩ trực tiếp chiến đấu bảo vệ Hà Nội vì cả 9trận đánh cấp tiểu đoàn trong đợt đầu tiên đều chưa thành công.

Suốt đêm 18 đến rạng ngày 19/12, quân Mỹ huy động 90 lần chiếc B.52 ném

3 đợt bom xuống Thủ đô Hà Nội Xen kẽ các đợt đánh phá của B.52 có 8 lần chiếcF.111 và 127 lần chiếc máy bay cường kích, bắn phá các khu vực nội, ngoại thành.Trong đêm đầu tiên Mỹ đã ném khoảng 6.600 quả bom xuống 135 địa điểm thuộcThủ đô Hà Nội, 85 khu vực dân cư bị trúng bom, làm chết 300 người Quân và dân

ta anh dũng chiến đấu, bắn rơi 6 máy bay các loại, trong đó có 2 máy bay B.52 rơitại chỗ

Hình 10: Quân và dân Việt Nam kiên cường kháng chiến bảo vệ Tổ quốc

Từ đêm 19/12 đến 29/12/1972: quân Mỹ liên tục tấn công Hà Nội và các địaphương khác ở miền Bắc, như: Hải Phòng, Thái Nguyên, Phú Thọ, Lạng Sơn, BắcGiang, Yên Bái, Quảng Ninh bằng máy bay chiến lược B.52, máy bay F.111

“cánh cụp cánh xòe”, máy bay F4, F5 và các loại phương tiện tiến công đườngkhông chiến thuật hiện đại khác.Trong 12 ngày đêm oanh liệt đó, quân và dân ta

đều bắn rơi máy bay B.52 của Mỹ (trừ ngày 25/12, do bị thất bại nặng nề, lấy cớ

nghỉ lễ Nôen, địch tạm ngừng tập kích để củng cố lực lượng, ổn định tinh thần và tìm thủ đoạn đánh phá mới)

Hình 11: Những khẩu đội pháo cao xạ bảo vệ bầu trời Hà Nội

Thành tích tiêu biểu: 21h 20/12, tại trận địa Vân Đồn (Hà Nội), các chiến sĩĐại đội tự vệ của 3 nhà máy (Cơ khí Mai Động, Gỗ Hà Nội và Cơ khí LươngYên), bằng 19 viên đạn 14,5 mm đã bắn rơi 1 máy bay F.111 của địch Cũng trongngày 20/12, Bộ đội tên lửa phòng không bảo vệ Hà Nội đã thực hiện trận đánh xuấtsắc, chỉ 35 quả đạn, bắn rơi 7 chiếc B.52 (có 5 chiếc rơi tại chỗ); trận đánh đêm 20,rạng ngày 21/12, chỉ trong 9 phút (từ 5h2’ đến 5h11’), các tiểu đoàn (57, 77, 79)với 6 quả đạn đã bắn rơi 4 chiếc B.52 (3 chiếc rơi tại chỗ) Trong trận đánh rạngsáng ngày 23/12, Bộ đội phòng không Hải Phòng lập công xuất sắc, Tiểu đoàn 82(Đoàn Hạ Long) ở trận địa An Lão bắn rơi 1 chiếc B.52 Ngày 24/12: bắn rơi 5

máy bay: 1 chiếc B.52, 2 chiếc F4, 2 chiếc A7 Trong đó, bắn rơi “Siêu pháo đàibay B.52” vào đêm 24/12 là chiến công đầu của quân và dân Thái Nguyên.

Cao điểm nhất là ngày 26/12/1972, từ 22h05’ đến 23h20’, địch sử dụng 105lần chiếc B.52 và 110 lần chiếc máy bay chiến thuật hộ tống đánh phá ồ ạt, liêntục, đồng thời từ nhiều hướng và tập trung vào nhiều mục tiêu trên cả 3 khu vực

Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên Trận chiến đấu đêm 26/12/1972 diễn ra hơn mộtgiờ, lực lượng phòng không ba thứ quân của Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên đãđánh một trận tiêu diệt lớn, bắn rơi 8 máy bay B.52 (riêng Hà Nội bắn rơi 5 chiếc,trong đó 4 chiếc rơi tại chỗ) và 10 máy bay chiến thuật khác Trong trận này, lầnđầu tiên Quân khu Việt Bắc (Trung đoàn 256) bắn rơi 1 chiếc B.52 chỉ bằng pháocao xạ 100 mm Đây là trận đánh then chốt, quyết định nhất, bắn rơi nhiều máybay B.52 nhất trong 9 ngày chiến đấu Chiến thắng này đã làm suy sụp hẳn tinhthần và ý chí của giới cầm quyền Nhà Trắng và giặc lái Mỹ

22h20’ ngày 27/12/1972, đồng chí Phạm Tuân, phi công lái máy bay Mig21

được lệnh cất cánh bất ngờ từ sân bay Yên Bái, vượt qua hàng rào bảo vệ B.52 củamáy bay tiêm kích F4, tiến về hướng đội hình B.52 của địch, tiếp cận mục tiêu ở

cự ly gần, bắn rơi chiếc B.52 thứ 2 trong đội hình 3 chiếc của địch, đây là chiếcB.52 đầu tiên bị Không quân ta bắn rơi trong chiến dịch này

Do bị tổn thất nặng nề trong 11 ngày liên tiếp, đến ngày 29/12, máy bay B.52của địch chỉ đánh một số địa phương vòng ngoài như nhà máy điện Cao Ngạn,Đồng Hỷ và khu vực cây số 4 Bắc Thái Nguyên, khu gang thép Thái Nguyên, khuTrại Cau, Đồng Mỏ (Lạng Sơn), Kim Anh (Vĩnh Phú) mà không dám tập trung lựclượng ở toạ độ lửa - Hà Nội nữa

Về phía ta, các tiểu đoàn 72, 78, 79 bố trí ở vòng ngoài tham gia đánh B.52,

đã bắn rơi 2 máy bay (1 chiếc B.52, 1 chiếc F4) Đây là trận đánh kết thúc thắnglợi 12 ngày đêm bảo vệ Thủ đô Hà Nội nói riêng và miền Bắc nói chung cuốitháng 12/1972

Trong 12 ngày đêm chiến đấu anh dũng, kiên cường, mưu trí, sáng tạo, quân

và dân ta đã đánh bại cuộc tập kích chiến lược đường không quy mô lớn chưa từng