*Yờu cầu về hỡnh thức: Học sinh phải viết thành đoạn văn hoặc bài văn ngắn cú cấu trỳc hoàn chỉnh, bố cục mạch lạc, diễn đạt lưu loỏt: *Yờu cầu về nội dung: + Học sinh cần đặt những cõu
Trang 1Phßng GD vµ §T Thanh Ba ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH NĂNG KHIẾU
Trêng THCS2 TT Thanh Ba Môn Ngữ văn 8
Thời gian: 150 phút
Câu 1 (4,0 điểm)
Phân tích để làm rõ cái hay của những câu thơ sau:
- Giấy đỏ buồn không thắm;
Mực đọng trong nghiên sầu
- Lá vàng rơi trên giấy;
Ngoài giời mưa bụi bay.
(Vũ Đình Liên, Ông đồ)
Câu 2 (4,0 điểm)
Trong truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao, nhân vật “ tôi” đã suy ngẫm:
“ Chao ôi! Đối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ổi… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương (…) Cái bản tính tốt của người ta bị những nỗi lo lắng, buồn đau, ích kỉ che lấp mất”.
Trình bày cách hiểu của em về ý nghĩ trên của nhân vật “tôi”?
Câu 3 (12,0 điểm)
Nhận xét về đoạn tứ bình trong bài thơ Nhớ rừng, có ý kiến cho rằng:
“Đây là đoạn tuyệt bút Cả bốn bức tứ bình đều là những chân dung tự họa khác nhau của con hổ nhưng đã khái quát trọn vẹn về cái “thời oanh liệt” của chúa sơn lâm”
Phân tích ®o¹n th¬ tø b×nh trong bµi Nhí rõng để làm rõ điều đó.
Trang 3
HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH NĂNG KHIẾU
Ngữ văn 8
I Hướng dẫn chung
- Giỏo viờn cần nắm vững yờu cầu của hướng dẫn chấm để đỏnh giỏ tổng quỏt bài làm của học sinh, trỏnh trường hợp đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của bộ mụn Ngữ văn nờn giỏo viờn cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đỏp ỏn và thang điểm; khuyến khớch những bài viết cú ý tưởng riờng và giàu chất văn
- Điểm lẻ toàn bài tớnh đến 0,25 điểm
II Đỏp ỏn và thang điểm
Cõu 1: 4 điểm.
*Yờu cầu về hỡnh thức: Học sinh phải viết thành đoạn văn hoặc bài văn ngắn cú cấu
trỳc hoàn chỉnh, bố cục mạch lạc, diễn đạt lưu loỏt:
*Yờu cầu về nội dung:
+ Học sinh cần đặt những cõu thơ này trong mạch cảm xỳc chung của toàn bài để thấy được đõy là những cõu thơ hay, miờu tả mà biểu cảm, ngoại cảnh mà kỡ thực là tõm cảnh
0,5 điểm
+ Nhõn húa giấy , mực thành những thực thể cú thần thỏi, linh hồn, tỡnh cảm: khụng người dựng đến giấy đỏ trở nờn bẽ bàng, vụ duyờn, sắc màu nhợt nhạt, tàn phai khụng
“thắm” lờn được, mực đó mài sẵn, lắng đọng lại bao sầu tủi và trở thành “nghiờn sầu” Không miêu tả tâm trạng ông đồ, nhng bằng biện pháp nhân hoá, hai câu thơ đã nói lên một cách thấm thía nhất, đắt nhất nỗi buồn tủi, xót xa của ụng đồ, của những nhà nho thất thế, nỗi buồn trĩu nặng trong lũng ụng đồ như lan tỏa, thấm sõu sang cả những vật
vụ tri vụ giỏc 0,75 điểm
+ Tả cảnh ngụ tỡnh: Cảnh lỏ vàng rơi trờn giấy, ụ đồ ngồi bú gối ko buồn nhặt, mắt nhỡn màn mưa bụi bay mịt mờ Lỏ vàng rơi gợi sự tàn phai, rơi rụng, buồn bó, khụng sự sống; mưa bụi nhẹ bay vậy mà sao cú cảm giỏc ảm đạm, lạnh lẽo Mượn cảnh tàn tạ, buồn bó,
ảm đạm của cảnh vật, đất trời để bộc lộ tõm trạng buồn, cụ đơn, sầu tủi, lạc lừng, lẻ loi của ụng đồ và của một thời tàn; nỗi buồn lan toả thấm vào cảnh vật gợi cảm giỏc nóo
nề, xút xa 0, 75 điểm
Cõu 2: Trỡnh bày cỏch hiểu của em về ý nghĩ của nhõn vật “tụi” : 4điểm
*Yờu cầu về hỡnh thức : Viết thành bài văn hoặc đoạn văn ngắn, bố cục mạch lạc, lập
luận chặt chẽ, diễn đạt lưu loỏt
* Yờu cầu về nội dung :
+ Đõy là lời triết lý hũa quyện trong cảm xỳc trữ tỡnh đầy xút thương của nhõn vật
“tụi” đối với người nụng dõn, đối với con người trong xó hội cũ 0,5 điểm
+ Suy nghĩ của nhõn vật “tụi” đó khẳng định một thỏi độ sống, một cỏch ứng xử, một cỏch nhỡn, cỏch đỏnh giỏ con người mang tinh thần nhõn đạo: Khụng thể nhỡn cỏi vẻ
bề ngoài để đỏnh giỏ con người; cần phải quan sỏt, suy nghĩ đầy đủ, sõu sắc về những con người hàng ngày sống quanh mỡnh, cần phải nhỡn nhận họ bằng lũng đồng cảm, bằng đụi mắt của tỡnh thương Khi đú mới biết đồng cảm, mới biết nhỡn ra và trõn trọng những điều đỏng thương, đỏng quớ ở họ Nếu khụng sẽ cú ỏc cảm hoặc kết luận sai lầm
2,0 điểm
+ Qua suy nghĩ của nhõn vật “tụi”, Nam Cao đó nờu lờn một phương phỏp đỳng đắn, sõu sắc khi đỏnh giỏ con người: Ta cần biết đặt mỡnh vào cảnh ngộ cụ thể của họ thỡ mới cú thể hiểu đỳng, cảm thụng đỳng
Trang 4Vấn đề đụi mắt này đó trở thành một chủ đề sõu sắc, nhất quỏn trong sỏng tỏc Nam Cao ễng cho rằng con người chỉ thực sự xứng đỏng với danh nghĩa con người khi biết đồng cảm với mọi người xung quanh, khi biết nhận thấy và trõn trọng vẻ đẹp đỏng
quớ ở họ 1,0 điểm
+ Học sinh cú thể tự liờn hệ bản thõn về vấn đề nhỡn nhận, đỏnh giỏ những người
sống quanh mỡnh, để rỳt ra bài học cho mỡnh 0,5 điểm
Cõu 3: 12 điểm
* Yờu cầu chung: Học sinh viết được bài văn nghị luận chứng minh, bố cục chặt chẽ,
ngụn ngữ trong sỏng, diễn đạt lưu loỏt
* Yờu cầu cụ thể: học sinh cú thể trỡnh bày bài viết theo nhiều cỏch khỏc nhau nhưng
cần đảm bảo được cỏc yờu cầu sau:
+ Khỏi quỏt: 1, 5 điểm
- Đoạn thơ hay, cấu trỳc tứ bỡnh: bốn cảnh, cảnh nào cũng cú nỳi rừng hựng vĩ làm nền
để hỡnh ảnh hổ được nổi bật Bức chõn dung tự họa khỏc nhau: chõn dung hổ trong bốn cảnh ở bốn thời điểm được vẽ lại bằng kỉ niệm, bằng hồi ức của chớnh nú Thời oanh liệt: thời tự do, tung hoành, thống trị đại ngàn của chỳa tể rừng xanh
- Đoạn thơ thứ ba, nằm trong chuỗi hồi ức về quỏ khứ oai hựng, mỗi cảnh gồm hai cõu thơ, cõu trước tả cảnh rừng, cõu sau là chõn dung của hổ trờn nền thiờn nhiờn kỡ vĩ
+ Phõn tớch, chứng minh: 9,5 điểm
- Cảnh đờm trăng đẹp, thơ mộng, huyền ảo Hổ như một thi sĩ lóng mạn thưởng thức cỏi đẹp bờn dũng suối
- Cảnh ngày mưa ào ạt, dữ dội Hổ vừa như bậc quõn vương uy nghi, bỡnh tĩnh, ung dung trước mọi sự biến động, vừa giống một nhà hiền triết thâm trầm lặng ngắm đất trời thay đổi sau ma bão
- Cảnh bỡnh minh tươi đẹp, rực rỡ Hổ như một đế vương hưởng lạc thỳ, say giấc nồng giữa khỳc ca của muụn loài
- Cảnh hoàng hụn đỏ rực màu mỏu Hổ như một bạo chỳa rừng già tàn bạo, đang giành lấy quyền lực làm chủ bóng tối, làm chủ vũ trụ
=> Bộ tranh tứ bỡnh đẹp tỏi hiện quỏ khứ huy hoàng, tự do với cảnh nỳi rừng hoang sơ, thơ mộng, kỡ vĩ, hổ hiện lờn với tư thế lẫm liệt kiờu hựng, đầy uy lực
+ Tổng hợp, đỏnh giỏ: 1, 5 điểm
- Khẳng định ý kiến ở đề bài là chớnh xỏc Đoạn tứ bỡnh là đoạn truyệt bỳt, hay nhất của bài thơ, là bức chõn dung tự họa của nhõn vật trữ tỡnh trong bốn thời điểm đó khỏi quỏt được một thời quỏ khứ oanh liệt, tự do, huy hoàng của chỳa tể rừng xanh
- Đoạn thơ mượn lời tõm sự của con hổ để diễn tả kớn đỏo tõm trạng và khỏt vọng của con người: Tõm trạng của nhà thơ lóng mạn, thõn tự hóm nhưng tõm hồn vẫn nhớ thời hoàng kim của tự do, do đú bất hoà sõu sắc với thực tại tầm thường Đú cũng là tõm trạng của người dõn Việt Nam mất nước, nhớ tiếc khụn nguụi một “thời oanh liệt” của lịch sử dõn tộc
- Đoạn thơ gúp phần khơi sõu cảm hứng chủ đạo của toàn bài: mượn lời con hổ bị nhốt ở vườn bỏch thỳ để diễn tả niềm khao khỏt tự do mónh liệt và tõm sự yờu nước của con người trong những ngày mất nước
Trờn đõy là gợi ý chấm, giỏm khảo cú thể thực hiện linh hoạt hướng dẫn chấm ở trờn Cỏch cho điểm: khuyến khớch cho điểm tối đa đối với những bài theo đỳng yờu cầu hướng dẫn chấm, đồng thời thể hiện được sự sỏng tạo trong cỏch hành văn