báo cáo thực tập thực hành công tác xã hội

Buổi 2 Nội dung - Nói chuyện với bố mẹ Tc - Cung cấp cho gia đình văn bản luật liên quan Mục tiêu Thông qua nói chuyện giúp tìm hiểu thêm về thân chủ - Tại nhà TC - Buổi 3 Nội dung - Tiế

Đại học quốc gia hà nội

Trờng đại học KHOA học xã hội và nhân văn

Khoa XÃ HỘI HỌC

BÁO CÁO THỰC TẬP THỰC HÀNH CễNG TÁC XÃ HỘI I

Đề tài :

Giảng viên : TS.Mai Thị Kim Thanh

Sinh viên : Đặng Thị Hoàn

Lớp : K52 – CTXH

Khoa : Xó hội học

Hà Nội - 2010

A Mục Lục.

Phần I Bỏo cỏo thực tập.

I Hồ sơ cỏ nhõn

1 Thụng tin cỏ nhõn

2 Sơ đồ phả hệ (vẽ sơ đồ phả hệ của thõn chủ)

3 Mụi trường sống hiện tại

II Lý thuyết ỏp dụng

1 Lý thuyết hệ thống.

2 Lý thuyết nhận thức

3 Thuyết nhu cầu của Maslow

III Kế hoạch tác nghiệp

IV Tiến trình giải quyết vấn đề

1 Giai đoạn 1: Tiếp cận than chủ và phát hiện vấn đề.

2 Giai đoạn 2: Đánh giá và lập kế hoạc giúp đỡ:

3 Giai đoạn 3: Thực hiện kế hoạch can thiệp.

4 Giai đoạn 4: Lượng giá và kết thúc.

V Kết luận.

Phần II Báo cáo tham vấn.

B Nội dung.

Phần I Báo cáo thực tập.

I Hồ sơ cá nhân.

1 Thông tin cá nhân

Em C hiện nay đang là học sinh lớp 9.Bố suốt ngày đánh đập và chửi bới nên em đã nghỉ học

đi nhặt rác cùng mẹ Nhà em quê gốc ở Hải Dương,gia đình có 5 người, hai anh chị lớn thì đi

làm xa, còn bà nội thì ở nhà Trước đây em ở nhà cùng bà, nhưng sau này mẹ đón em lên ở cùng để dễ bảo ban và đi phụ mẹ em nhặt rác mỗi khi học xong.Bình quân mỗi ngày mẹ em kiếm được 50k, cha em làm cửu vạn ở chợ Long Biên, tối đi sáng sớm về, hôm nào nhiều thì kiếm được 150k-200k Nhà em thuê một gian nhà nhỏ, mỗi tháng chi phí điện nước nhà cửa

đã lên tới gấn 1 triệu Cha em có bản tính nóng nảy, gia trưởng, nên bất cứ việc gì của mẹ con

em, dù lớn hay nhỏ mà trái ý của cha em thì đều là những nguyên nhân của những cơn nổi giận lôi đình, không những thế ông lại còn hay uống rượu Và mỗi lần như vậy là ông lại đánh đập chửi mắng, đánh đập mẹ con em Nhiều khi trong bữa ăn, cả nhà đang ăn cơm ông còn bê mâm cơm vứt cả ra ngoài, rồi đập chén, đập bát, chửi bới om xòm Cứ mỗi lần em C xin tiền đóng học phí, hay đi học thêm là y rằng hôm đó em C bị ăn mắng và ăn đòn , không những thế còn vứt sách vào bếp đốt Em chỉ biết đứng nhìn mà khóc Giờ em chỉ muốn về quê

ở cùng bà nội và đi học tiếp

Tóm tắt thông tin

Họ và tên : Trần Văn C

Ngày sinh: 2- 3- 1996 Quê quán : Hải Dương Giới tính: Nam

Tôn giáo: không Chỗ ở hiện tại: tổ 7, cụm 2, Phúc Xá, Ba Đình, Hà Nội

- Thành phần gia đình: gồm 5 người

- Bà nội: năm nay 80 tuổi

- Bố: 45 tuổi, cửu vạn Tính tình nóng nảy, gia

trưởng, sức khỏe yếu hay uống rượu, chửi mắng,

đánh đập vợ con Chỉ phụ giúp vợ con những công

việc cần thiết

- Mẹ: 45 tuổi, nhặt rác Là người hiền lành, chịu nhẫn

nhục, chăm lo cho gia đình, đảm đương công việc

của gia đình

- Chị gái: 24 tuổi, học hết lớp 9, làm ruộng, đã lấy

chồng Vào Lâm Đồng làm ăn

- Anh trai: 21 tuổi, đi vào Lâm Đồng từ năm 17 tuổi

làm cùng với bác ruột kiếm tiền gửi về cho gia đình

Đặc điểm thân chủ

- Đang là học sinh lớp 9

- Em là người chăm chỉ, đi học về thì giúp mẹ

- Thành tích học tập khá

- Nhận xét về gia cảnh

Kinh tế gia đình có phần khó

khăn Các thành viên trong gia

đình có mẫu với nhau giữ bố -

mẹ, bố - con cái

Vấn đề của thân chủ :

- Em cảm thấy buồn, ghét bố mình vì hay đánh đạp, chửi rủa

- Em mong ước được về nhà sống cùng bà nội , không thích ở trên này

- Em muốn được đi học giống như các bạn cùng trang lứa

2 Sơ đồ phả hệ (vẽ sơ đồ phả hệ của thân chủ)

Chú thích:

: Đã chết

: quan tâm, yêu thương : bình thường

: mâu thuẫn, xung đột

3 Môi trường sống hiện tại:

Chị gái Anh trai

TC

Ông

nội

Bà ngoại Ông

ngoại

II KẾ HOẠCH TÁC NGHIỆP

Thời gian Nội dung cụ thể và mục tiêu

công việc thực hiện

Đối tượng tác nghiệp và địa điểm thực hiện Ghi chú

Buổi 1

Nội dung

-Giới thiệu bản thân mình với TC(tên, tuổi, học trường gì), nói về mục đích của mình đến đây

- Tại nhà TC

Được bác

trưởng cụm 7 dẫn xuống gia đình TC

Xã hội Cộng đồng Gia đình Thân chủ

Nam

14 tuổi

B ố

Mẹ

anh

Chị gái

Bạn bè

Họ nội

Họ ngoại

Chính

quyền

địa

phương

Trường học

Hàng xóm Các tổ chức

đoàn thể

- Làm quen với người dân tại khu trọ Trò chuyện với bố

mẹ TC

-Gặp gỡ thân chủ, trò chuyện làm quen tìm hiểu các thông tin cá nhân về TC

-Xác định vấn đề mà TC đang gặp phải

Mục tiêu

-Bước đầu làm quen để tạo lập mối quan hệ với gia đình

TC và TC để tạo sự tin tưởng

nên bước đầu tiếp cận TC

thuận lợi

Buổi 2 Nội dung

- Nói chuyện với bố mẹ Tc

- Cung cấp cho gia đình văn bản luật liên quan

Mục tiêu

Thông qua nói chuyện giúp tìm hiểu thêm về thân chủ

- Tại nhà TC

- Buổi 3

Nội dung

- Tiến hành tham vấn cho

TC

- Hướng dẫn em tham gia các hoạt động vui chơi giải trí

Mục tiêu

- lấy lại sự cân bằng tâm lý cho TC

- Tại nhà TC

III Lý thuyết áp dụng.

1 Lý thuyết hệ thống.

- Lý thuyết hệ thống: Thuyết hệ thống là một trong những lí thuyết quan trọng được vận dụng trong công tác xã hội khi thực hiện một tiến trình giúp đỡ cá nhân không thể thiếu được lí thuyết

Khái niệm hệ thống : Hệ thống là tập hợp nhiều yếu tố, đơn vị cùng loại hoặc cùng chức năng,

có quan hệ hoặc liên hệ với nhau chặt chẽ, làm thành một thể thống nhất[ Từ điển Tiếng

Việt,2004, NXB Đà Nẵng, tr434 ]

Góc độ công tác xã hội : “ Hệ thống là một tập hợp các thành tố được xắp xếp có trật

tự và liên hệ với nhau để hoạt động thống nhất Con người phụ thuộc vào hệ thống trong môi trường xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu trực tiếp của mình trong cuộc sống ” Các quan điểm hệ

thống trong công tác xã hội có nguồn gốc từ lí thuyết hệ thống tổng quát của Bertalanffy Đây

là một lí thuyết sinh học cho rằng " mọi tổ chức hữu cơ đều là những hệ thống được tạo nên từ các tiểu hệ thống và ngược lại cũng là một phần của hệ thống lớn hơn Do đó con người là một

bộ phận của xã hội và được tạo nên từ cá phân tử , mà được tạo dựng từ các nguyên tử nhỏ hơn

Sau này, lí thuyết hệ thống được các nhà khoa học khác nghiên cứu: Hanson(1995), Mancoske(1981), Siporin(1980)…và phát triển

Người có công đưa lí thuyết hệ thống áp dụng vào thực tiễn công tác xã hội phải kể đến công lao của Pincus va Minahan cùng các đồng sự khác Tiếp đến là Germain và Giterman

Hệ thống:

Là tập hợp những thành tố được sắp xếp theo một trình tự và quy luật theo một thể thống nhất

Tiểu hệ thống:

Là hệ thống thứ cấp hoặc hệ thống hỗ trợ.Các tiểu hệ thống tạo nên hệ thống lớn hơn

[ TS Mai Kim Thanh, Công tác xã hội cá nhân, ĐH KHXH & NV, Hà

Có 3 loại hệ thống thoã mãn cuộc sống của con người:

• Hệ thống chính thức : tổ chức công đoàn, cộng đồng …

• Hệ thống phi chính thức : bạn bè, gia đình…

• Hệ thống xã hội: bệnh viện ,nhà trường…

Lí thuyết hệ thống đã chỉ ra các mối liên kết tất yếu trong mạng xã hội giữa cá nhân với cá nhân, vời nhóm và ngược lại Trong CTXH không thể không chú ý tới sự ảnh hưởng qua lại đó Tạo dựng và phát huy những tiềm năng, sức mạnh của hệ thống sẽ tạo nên những lợi thế trong thực hành CTXH

Trong tiến trình can thiệp giải quyết vấn đề của chị H, NVCTXH sẽ phải vận dụng lý thuyết

hệ thống, bao gồm:

2.Thuyết trị liệu nhận thức.

Trị liệu nhận thức là phương pháp tác động vào thân chủ làm thay đổi nhận thức tiêu cực của

họ Phương pháp này sử dụng kỹ thuật “chuyển cơ cấu tư duy” trong hoạt động giúp đối tượng Bao gồm các yếu tố sau:

- Giúp thân chủ nhận thức được các suy nghĩ sai lầm đã có ảnh hưởng đến các hoạt động chức năng của thân chủ

- Xóa bỏ những suy nghĩ sai lầm và thay vào là những tư duy xác thực và hành động có tính chất tích cực để tăng cường hoạt động chức năng của thân chủ

- Một số ứng dụng có ảnh hưởng về hình thức trị liệu nhận thức chính là chương trình “lí luận và phục hồi” được sử dụng theo chương trình dịch vụ về quản chế

và những môi trường tư pháp khác

- Tái tạo nhận thức là hình thức nổi tiếng nhất của trị liệu nhận thức

- Hình thức trị liệu nhận thức cấu trúc có liên quan đến 3 cấu trúc trong ý thức của thân chủ

- Một số phương thức trị liệu nhận thức đã được kết hợp với phương thức thay đổi hành vi để trị liệu các vấn đề tâm lý như bệnh trầm cảm, lo hãi…

3 Thuyết nhu cầu của Maslow.

Theo thuyết A Maslow, nhu cầu tự nhiên của con người được chia thành các thang bậc khác nhau từ "đáy” lên tới “đỉnh”, phản ánh mức độ "cơ bản” của nó đối với sự tồn tại và phát triển của con người vừa là một sinh vật tự nhiên, vừa là một thực thể xã hội

Cá nhân

NV CTXH

Bậc thang nhu cầu của MASLOW

Mức cao

Nhu cầu tự khẳng định mình: nhu cầu hoàn thiện, phát triển trí tuệ, được thể hiện khả năng và tiềm lực của mình

Nhu cầu được coi trọng: được chấp nhận có một vị trí trong một nhóm người Nhu cầu xã hội: được hội nhập nhu cầu quan hệ như quan hệ giữa người với người, quan hệ con người với tổ chức hay quan hệ giữa con người với tự nhiên

Mức thấp

Nhu cầu về an toàn xã hội như: tình yêu thương, nhà ở, việc làm,

Nhu cầu về vật chất gồm nhu cầu ăn, mặc, ở

Lí thuyết nhu cầu là cơ sở để căn cứ xác định nhu cầu cần thiết của thân chủ Đó là nhu cầu được học tập, vui chơi giải trí, nhu cầu về vật chất, nhu cầu về an toàn xã hội, nhu cầu được coi trọng,… từ đó đưa ra các kế hoạch can thiệp

IV TIẾN TRÌNH TRỢ GIÚP

1.

Giai đoạn 1: Tiếp cận thân chủ và phát hiện vấn đề.

Nhân viên công tác xã hội được bác kiểm huấn viên dẫn tới nơi TC đang sống, được sự giới thiệu của bác nên việc tiếp cận thân chủ cũng dễ dàng hơn Khi vào tiếp xúc với TC cảm nhận được nét mặt thoáng buồn của em Mẹ của TC cũng hết sức tạo điều kiện giúp đỡ Buổi gặp gỡ ban đầu diễn ra thuận lợi, gây dựng được niềm tin đối với TC và mẹ TC Tuy nhiên thì lúc tiếp xúc cũng gặp khó khăn, vì bố của TC tỏ thái độ không thoải mái, nhưng sau khi được

mẹ của TC và bác kiểm huấn giới thiệu qua thì ông cũng tỏ thái độ bình thường cũng không quan tâm lắm đến sự có mặt của tôi

Nhận diện vấn đề:

- Yếu tố bảo vệ:

+ Gia đình: mẹ là người luôn quan tâm và chăm sóc em, bảo vệ cho em, là người em tâm

sự Bên cạnh đó còn có anh chị, bà nội Nhưng họ ở xa chỉ quan tâm em về mặt vật chất.Anh chị thường gọi điện về hỏi thăm và thi thoảng gửi tiền cho Tc và mẹ để giúp thêm chi tiêu sinh hoạt

+ Có công ước quốc tế về quyền trẻ em, luật bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em

+ Sự trợ giúp của tổ chức Rồng xanh về sách vở Nhà trường luôn mở tạo điều kiện cho

em quay trở lại trường học

+ Bản thân: TC là người ngoan ngoãn, chăm chỉ, vâng lời bố mẹ, được nhiều người trong nhà quý mến, là người có sức chịu đựng, có khát vọng vươn lên trong cuộc sống, có ước

mơ và hoài bão

- Yếu tố nguy cơ:

+ Sự thờ ơ, lạnh nhạt không quan tâm của người bố và những trận đòn về thể xác lẫn tinh thần sẽ khiến em rơi vào trạng thái tâm lý không ổn định Như vậy sẽ hình thành cho em sự căm thù với người cha, rất dễ dẫn đến sự bất cần đời khiến em rơi vào các tệ nạn xã hội + Thứ hai là việc em nghỉ học đi làm cùng mẹ sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe của em và ảnh hưởng đến tương lai sau này của em

+ Môi trường xã hội ổ nơi em sinh sống có nhiều tệ nạn xã hội: ma túy, trộm cướp Nếu sống trong môi trường đó em rất dễ bị bọn xấu rủ rê

+ Bản thân TC vẫn còn bé chưa ý thức được những việc nên làm, chưa va vấp nhiều với cuộc sống và em đang bị tổn thương về mặt tâm lý, thể xác

 Những yếu tố này rất dễ làm TC rơi vào trạng thái lo lắng, sợ hãi khi ở nhà Tổn thương về mặt tâm lý

- Yếu tố rào cản:

+ Bản thân TC không tự mình quyết định được vấn đề của mình vì em còn quá nhỏ và phụ thuộc vào cha mẹ

+ Gia đình: bố thì không cho em về quê, bắt em nghỉ học ở đây đi làm Mỗi lần uống rượu là lại mang em ra đánh

- Phản ứng của TC:

+ Mỗi lần bị bố đánh hay mắng thì em chỉ biết im lặng, lần nào trốn được thì em chạy ra khỏi nhà khi nào bố tỉnh thì lại về

+ Mỗi lần không có tiền đi học em gọi điện xin anh chị

+ Những lúc bố tỉnh em đã có ý kiến là xin phép bố cho về quê và gọi điện bảo anh chị xin hộ

2 Giai đoạn 2: Đánh giá và lập kế hoạch giúp đỡ:

Thân chủ hiện đang rơi vào trạng thái chán nản, bi quan, căm ghét bố mình Nhu cầu quan trọng nhất lúc này của thân chủ chính là được tôn trọng, được đi học, được sự quan tâm của cha Thân chủ đang ở lứa tuổi dậy thì, lứa tuổi hình thành và phát triển tiến tới hoàn thiện

về mặt thể chất và nhân cách nên ở giai đoạn này cần phải tạo cho TC môi trường sống lành mạnh Nếu như ở lứa tuổi này các em bị ảnh hưởng, trấn động về mặt tâm lý sẽ ảnh hưởng lớn đến sự phát triển nhân cách của các em sau này Vì vậy thân chủ luôn cần đến sự quan

tâm,động viên, yêu thương, chỉ dạy của người lớn để có thể vượt qua được những khó khăn trong cuộc sống Để giúp TC lấy lại sự cân bằng và ổn định về tâm lý Và giành tình yêu cho

bố của mình thì NV CTXH lên kế hoạch can thiệp sau:

BẢNG KẾ HOẠCH CỤ THỂ

Đối tượng

tác động

Hành động của

NV CTXH

Hiệu quả mong muốn

Thân chủ

- Nói chuyện với TC

- Tham vấn cho TC

- Hướng TC đến những hoạt động bổ ích

- Tăng cường sự hỗ trợ của các yếu tố bên ngoài cho TC

- Gây dựng niềm tin và hiểu được mong muốn của TC

- Giúp TC lấy lại trạng thái cân bằng thông qua các hoạt động vui chơi, giải trí cùng với các bạn nhỏ ở nhà văn hóa cụm

- TC có thêm nhiều điều kiện để vươn lên ( VD:

sự hỗ trợ của bố mẹ, thầy cô, bạn bè, các tổ chức, nhóm, các chương trình…)

Gia đình

- Trò chuyện

- Tham vấn

- Thỏa thuận

- Thu thập thêm thông tin về tính cách của TC, biểu hiện của TC

- Gia đình TC có cái nhìn toàn diện về vấn đề của TC, có những giải pháp hiệu quả để khắc phục vấn đề của TC

- NV CTXH và gia đình có sự nhất quán cao và

sự phối hợp tốt trong kế hoạch trị liệu cho thân chủ

Chính

quyền địa

phương

- Hỗ trợ, cung cấp, thỏa thuận

- Hỗ trợ chính quyền các văn bản pháp luật cần thiết: luật bảo vệ trẻ em, luật phòng chống bạo lực gia đình

- Cung cấp cho chính quyền các biện pháp can thiệp, và hính thức xử lý bạo lực gia đình tại địa bàn

- Chính quyền tạo điều kiện thuận lợi để giúp TC được đi học tiếp và tham gia vào các hoạt động, phong trào tại địa phương Tổ chức các buổi vui chơi, giao lưu văn nghệ, giáo dục kĩ năng sống

để phát triển và hình thành nhân cách sống cho các em

- Thành lập các câu lạc bộ dành cho nam giới có

hành vi bạo lực xây dựng gia đình hạnh phúc để lôi kéo họ tham gia Qua đó giáo dục, tập huấn kiến thức và kĩ năng cho họ

Nhà

trường

- Trao đổi

- Liên hệ với trường học

3 Giai đoạn 3: Thực hiện kế hoạch can thiệp.

Trị liệu là quá trình mà nhân viên xã hội cùng với đối tượng thực thi các hoạt động cụ thể để đi đến mục tiêu đề ra Thay đổi, cải thiện hoàn cảnh của thân chủ, giúp TC lấy lại niềm tin, tâm lý định, và được quay trở lại trường học Nhân viên xã hội với vai trò là trung gian kết nối giữa thân chủ vơi gia đình, nhà trường và các dịch vụ xã hội

Bảng kế hoạch thực hiện Đối tượng

Thân chủ - Bác kiểm huấn viên dẫn

đến nhà giới thiệu.NV trò

chuyện với TC và bước

đầu làm quen

- Tham vấn cho TC: lắng

nghe những mong muốn,

suy nghĩ của TC Phân

tích, đánh giá những cái

được tâm lý của thân

chủ

- Biết được thông tin tổng quát về TC và vấn đề của TC ( đã trình bày ở phần trên)

- Hiểu và đánh giá đúng hoàn cảnh gia đình

- Bước đầu được TC chấp nhận nhưng TC vấn tỏ ra rụt

rè, e ngại với sự có mặt của NV CTXH

- NV CTXH đã thiết lập được mối quan hệ tốt và tạo được niềm tin với TC

- Được TC chia sẻ thông tin:

+ TC lúc này đang rất chán và buồn TC thấy ghét bố

vì bố lúc nào cũng muốn đánh đập mình và còn bắt TC nghỉ học Em cảm thấy rất thương mẹ, vì mẹ chịu nhiều khổ cực Nhiều lúc TC muốn nghĩ đến cái chết hoặc bỏ

đi vào Nam cùng với anh chị mình

+ TC rất thích được đi học Ước mơ của em sau này sẽ trờ thành một người kinh doanh giỏi kiếm thật nhiều tiền cho mẹ bớt khổ và cả nhà sẽ về quê sống đoàn tụ với nhau