PHẦN 1: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NHÓM: 1. Thành lập nhóm: 1.1 Lí do chọn nhóm: Làng trẻ em SOS tại thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ là nơi nuôi dưỡng trẻ em mồ côi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, trong đó có nhiều trẻ ở tuổi vị thành niên (từ 13 tuổi – 17 tuổi) . Qua một thời gian tiếp cận và tìm hiểu, tôi nhận thấy rằng ở hầu hết các em có nhiều bất ổn về nhân cách và tâm sinh lí, chưa có nhiều kiến thức và kĩ năng sống, đặc biệt là vấn đề về tình yêu, tình dục và sức khỏe sinh sản vị thành niên. Những vấn đề trên đang ngày ngày bao vây lấy các em và là nguyên nhân dẫn đến các chứng nhiễu tâm (lo âu, trầm cảm, stress, rối loạn giấc ngủ, tự sát…) và những hành vi lệch chuẩn (bạo lực, hút thuốc lá, uống bia rượu, ma túy,…) . Xuất phát từ sự mong nuốn hỗ trợ, giáo dục trẻ trong độ tuổi vị thành niên có thể phát triển một cách toàn diện về nhân cách và tâm sinh lý, tôi đã thành lập nhóm gồm 5 thành viên để thực hành học phần Công tác xã hội nhóm, thông qua đó nhằm giúp đỡ các em trong học tập, có thêm nhiều kiến thức, kĩ năng sống, đồng thời tạo không gian thư giãn cho các em sau những giờ học căng thẳng.
Trang 1PHẦN 1: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NHÓM:
1 Thành lập nhóm:
1.1 Lí do chọn nhóm:
Làng trẻ em SOS tại thành phố Việt Trì- tỉnh Phú Thọ là nơi nuôi dưỡngtrẻ em mồ côi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, trong đó có nhiều trẻ ở tuổi vịthành niên (từ 13 tuổi – 17 tuổi) Qua một thời gian tiếp cận và tìm hiểu, tôinhận thấy rằng ở hầu hết các em có nhiều bất ổn về nhân cách và tâm sinh lí,chưa có nhiều kiến thức và kĩ năng sống, đặc biệt là vấn đề về tình yêu, tình dục
và sức khỏe sinh sản vị thành niên Những vấn đề trên đang ngày ngày bao vâylấy các em và là nguyên nhân dẫn đến các chứng nhiễu tâm (lo âu, trầm cảm,stress, rối loạn giấc ngủ, tự sát…) và những hành vi lệch chuẩn (bạo lực, hútthuốc lá, uống bia rượu, ma túy,…)
Xuất phát từ sự mong nuốn hỗ trợ, giáo dục trẻ trong độ tuổi vị thành niên cóthể phát triển một cách toàn diện về nhân cách và tâm sinh lý, tôi đã thành lậpnhóm gồm 5 thành viên để thực hành học phần Công tác xã hội nhóm, thông qua
đó nhằm giúp đỡ các em trong học tập, có thêm nhiều kiến thức, kĩ năng sống,đồng thời tạo không gian thư giãn cho các em sau những giờ học căng thẳng
1.2 Lựa chọn nhóm viên :
- Lựa chon 5 trẻ trong độ tuổi vị thành niên bao gồm 3 nam và 2 nữ:
1 Trần Thanh Tùng – Giới tính: nam – ngày sinh: 14/02/2003
2 Hoàng Thùy Dương – Giới tính: nữ – ngày sinh: 09/06/2002
3 Đặng văn Minh – Giới tính: nam – Ngày sinh: 01/01/2004
4 Hờ A Dơ – Giới tính: nam – Ngày sinh: 09/04/2003
5 Tạ Thị Thu – Giới tính: nữ – Ngày sinh: 16/12/2002
1.3 Đặc điểm nhóm:
- Tên nhóm: nhóm giáo dục và giải trí
- Số lượng nhóm viên: 5 thành viên
- Cơ cấu: 3 nam, 2 nữ
- Thông tin các thành viên:
Trang 2STT Họ và tên Ngày sinh Giới tính Đặc điểm
Ham chơi, học kém, hay cáu giận…
Học tốt, ngoan ngoãn Sống nội tâm, không
hòa đồng với mọi người
4 Hờ A Dơ 09/04/2004 Nam Hòa đồng, học tốt,… Bướng bỉnh, cục tính,
5 Tạ Thị
Thu 16/12/2001 Nữ
Nhanh nhẹn, hòa đồng với mọi người,…
Khó bảo, học kém,…
Bảng đặc điểm của từng nhóm viên
1.4 Đặc điểm chung của các nhóm viên:
- Độ tuổi: Đều là trẻ trong độ tuổi vị thành niên (tuổi dậy thì) Giai đoạn phát
triển nhân cách và tâm sinh lý quan trọng
- Đặc điểm tâm sinh lí:
Là những trẻ có vấn đề về tâm lí như: rụt rè, tự ti hoặc bướng bỉnh,không nghe lời, khó giáo dục
Thiếu kĩ kiến thức, kĩ năng sống, gặp những vấn đề về tâm lí cần có sựcan thiệp, hỗ trợ…
1.5 Loại hình nhóm và mục đích hỗ trợ:
Loại hình nhóm: Nhóm giáo dục và giải trí.
- Nhóm giáo dục: là lọai hình nhóm áp dụng trong Công tác xã hội với mục
tiêu cung cấp nhũng thông tin, nâng cao nhận thức, bồi dưỡng kiến thức, kĩnăng về nhũng chủ đề liên quan đến vấn đề của thân chủ.1
- Nhóm giải trí: loại hình Công tác xã hội với nhóm này với mục đích là cung
cấp những hoạt động vui chơi, giải trí có ý nghĩa xã hội cho các thành viên.Thông qua các hoạt động vui chơi giải trí đó, nhằm hình thành nhân cách vàgiá trị sống cho các thành viên.2
Mục đích hoạt động:
- Hỗ trợ các em trong vấn đề học tập.
- Cung cấp kiến thức, kĩ năng sống: Vấn đề về tình dục, tình yêu, sức khỏe
sinh sản, tạo dựng và duy trì các mối quan hệ bạn bè, tương tác xã hội,…
Trang 3- Tạo bầu không khí thân thiện, thư giãn và thoải mái cho các em sau những
giờ học căng thẳng
1.6 Nguồn lực hỗ trợ:
- Sự quan tâm của gia đình nhà số 12 và 13 và Làng trẻ em SOS Việt Trì.
- Sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn về kiến thức chuyên ngành.
2 Những khó khăn trong quá trình thành lập và duy trì các hoạt động của nhóm:
Việc lựa chọn nhóm viên gặp
Trong nhóm còn xảy ra mâu
thuẫn, bất đồng quan điểm trong
các hoạt động
Tìm hiểu nguyên nhân, lắng nghe và giảiquyết các mâu thuẫn
Trò chuyện, tổ chức các hoạt động tập thểnâng cao tính đoàn kết, gắn bó giữa cácthành viên
Có sự phân chia công việc và các hoạtđộng phù hợp, đảm bảo cho các thành viên
có cơ hội tham gia, và có thể phát huy khảnăng, tiềm lực của bản thân
Trang 43 Mâu thuẫn nhóm:
Trong quá trình làm việc nhóm tất yếu sẽ nảy sinh những mâu thuẫn vìnhóm là sự tập hợp của những con người có xuất phát điểm khác nhau, vớinhững tính cách, những quan điểm khác nhau Trong hoạt động và duy trìnhóm, có những mâu thuẫn sau:
- Mâu thuẫn về lợi ích, sự phân chia vai trò chức năng: các thành viên trong
nhóm thường đặt lợi ích của cá nhân lên trên lợi ích của nhóm Sự phân chiacông việc, trách nhiệm của nhóm trưởng cho các thành viên chưa phù hợp,dẫn đến các thành viên có thái độ ghen tị, công kích lẫn nhau , tránh bị ảnhhưởng của nhau và cố gắng chiếm vị trí cao trong nhóm, không phát huyđược năng lực của từng cá nhân…
- Mâu thuẫn về quan điểm khi các thành viên trong nhóm có sự nhìn nhận
và đánh giá khác biệt với nhau về những hoạt động nhóm đang thực hiện:
Các thành viên trong nhóm thường bất đồng quan điểm, phản bác hoặc tỏ rakhông hài lòng, khó thống nhất giải pháp thực hiện các hoạt động Nhómviên thường đề cao vai trò của mình, bảo vệ quan điểm cá nhân…
- Mâu thuẫn do xung đột về tình cảm giữa các thành viên: Trong nhóm vẫn
tồn tại một số thành viên có thái độ không thích hoặc có mối quan hệ khôngthân thiết với nhau Sự xung đột này khiến cho mối quan hệ giữa các thànhviên trong nhóm xấu đi, giảm đi sự đoàn kết gần gũi giữa các thành viên vàlàm cho hoạt động nhóm trở nên thiếu hiệu quả …
Trang 6Qua sơ đồ tương tác nhóm chúng ta nhận thấy
- Mối quan hệ giữa sinh viên thực tập và các nhóm viên có mối quan hệ thân
thiết, tương tác hai chiều Sinh viên thực tập tác động vào các nhóm viênnhằm hỗ trợ, trợ giúp các thành viên Các nhóm viên hoạt động trong nhómđều được nhận sự hỗ trợ và phải thực hiện theo các quy định của nhóm
- Mối quan hệ giữa các thành viên có sự khác nhau: Nhìn chung các nhóm viên
đều gần gũi, và có mối quan hệ thân thiết với nhau, tuy nhiên vẫn còn tồn tạicác mối quan hệ mâu thuẫn trong nhóm
Tư vấn cho trẻ việclựa chọn bạn; duy trìmối quan hệ bạn bè;
giải quyết những mâuthuẫn trong quan hệbạn bè; đấu tranh động
cơ giữa học và yêu;
giải đáp những thắcmắc về tình yêu; cáchnhìn nhận, đánh giá vàứng phó với tình cảmđầu đời;…
Các thành viên trongnhóm có được kiếnthức về vấn đề giớitính, có thêm kĩ năngnhằm thích nghi vàứng phó với nhữngbiến đổi về mặt cơthể; cách nhìn nhận,giải quyết và hạn chếvới nhu cầu tình dụcđang ngày càng lớnmạnh; vấn đề phòngtránh sự xâm hại vềthân thể và tình dục;vấn đề sức khỏe sinhsản vị thành niên…
mở, gần gũi với các
Trang 7tâm lí của lứa tuổi.
hành vi “ương bướng”
khó giáo dục do đặcđiểm lứa tuổi, sinhviên sẽ tham vấn, tròchuyện cùng trẻ, tìmhiểu nguyên nhân vàgiúp trẻ lên kế hoạchgiải quyết
Giúp trẻ có kĩ năng lên
kế hoạch hoạt độnghàng ngày, kĩ năngquản lí thời gian họctập và vui chơi hợp lí
Giúp trẻ hòa đồng hơnvới mọi người, chia sẻnhững khó khăn củamình với người lớn,nhân viên tại Làng đểnhận được sự hỗ trợ
thành viên trongnhóm và mọi người.Trẻ biết cách lên kếhoạch họt động, có kĩnăng giải quyết vấn
đề, giảm sự áp lựccăng thẳng trong sinhhoạt và học tập
3
Tạo bầu không khí thư
giãn, vui vẻ sau những
Tổ chức các hoạt độngnhóm như vẽ tranh,làm đồ handmade: hộpđựng bút, nhà tăm,…
giúp các thành viêntrong nhóm có đượctinh thần đoàn kết vàgần gũi nhau hơn
Phát huy tiềm năngcủa trẻ
Các thành viên trongnhóm có được sânchơi bổ ích, thư giãnsau những giờ họccăng thẳng…
Nâng cao sự đoànkết, gần gũi giữa cácthành viên
Trang 8
PHẦN 2: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI CÁ NHÂN:
Lí do chọn thân chủ:
Hôm nay là ngày thứ hai tôi tới cơ sở thực tập, trong tôi vẫn còn cái cảmgiác hồi hộp và hào hứng Tôi tới ngôi nhà số 13 theo sự phân công của nhómtrưởng Bước vào nhà, không gian rất yên tĩnh, tôi đoán thầm giờ này chắc các
em vẫn chưa đi học về Tôi cất giọng chào to, một giọng nữ nghe có vẻ trầmlặng đáp lại Trong góc học tập, tôi thấy em đang khóc Thấy tôi, chắc có lẽ vì engại mà em chạy một mạch vào phòng Tôi không biết chuyện gì đang xảy ra,nhưng tôi cảm nhận được sự buồn bã ở em Chính điều đó đã thôi thúc tôi tìmhiểu về em
Qua trao đổi với mẹ, tôi nhận được một số thông tin về em Một cô gái lúcnào cũng tỏ ra mạnh mẽ, nhưng đằng sau sự mạnh mẽ đó là một hoàn cảnh bấthạnh, một lối sống nội tâm, khép kín Tôi nhận thấy em đang gặp phải một sốvấn đề cần sự hỗ trợ Tôi quyết định tiếp cận P không chỉ vì sự lặng lẽ, nét buồnsâu thẳm ở em mà còn vì tôi nghĩ rằng mình có thể thay đổi được một phần nào
đó ở con người ấy
Một số thông tin về thân chủ:
Họ và tên: Lù Thị P (Tên thân chủ đã được thay đổi)
Năm sinh: 03/04/1999
Quê quán: Khao Mang – Mù Căng Chải – Yên Bái
Dân tộc: H’Mông Tôn giáo: Không
Nơi ở hiện tại: Nhà số 13 Làng trẻ em SOS Việt Trì – Phú Thọ
Hoàn cảnh gia đình:
P là con út trong một gia đình có hai người con Bố P mất từ khi em còn nhỏ
Mẹ em mắc bệnh hiểm nghèo, thường xuyên đau ốm Thương mẹ, thương em
mà chị của P đã một mình sang Trung Quốc để lao động kiếm sống, phụ giúpgia đình, nhưng kể từ khi chị em đi thì gia đình cũng mất liên lạc Do hoàn cảnhkinh tế khó khăn mà P đã không được tới trường như bao đứa bạn cùng lứa, em
Trang 9ở nhà phụ giúp công việc đồng áng cùng mẹ Mẹ của P là một người phụ nữ hếtmực thương con, nhưng vì hoàn cảnh gia đình còn quá khó khăn, bản thân lạithường xuyên đau ốm nên chị chỉ biết ngậm ngùi, cam chịu.
Năm em lên 10 tuổi, nhà của em bị lũ cuốn trôi Khó khăn chồng chất khókhăn, mẹ của em không còn đủ khả năng để nuôi em Em được cán bộ Làng trẻ
em SOS Việt Trì đưa xuống để học tập và sinh sống tại Làng
1 Những vấn đề thân chủ đang gặp phải:
Tự ti, mặc cảm với hoàn cảnh
Sống khép mình ngại giao lưu,tiếp xúc với bạn bè và mọi ngườixung quanh
Nhiều lúc cảm thấy căng thẳng,stress, có suy nghĩ tiêu cưc,…
Do hoàn cảng gia đình khókhăn Hay so sánh bản thânmình với mọi người và cảmthấy tủi thân, mặc cảm khicác bạn cùng trang lứa cócuộc sống hạnh phúc
Ít chia sẻ với bạn bè và mọingười, thường một mình chịuđựng, dồn nén cảm xúc vàobên trong
Thiếu kĩ năng sống,…
Phải làm nhiều công việc nhà,chăm sóc các thành viêntrong gia đình nhỏ tuổi hơn,nhiều lúc tỏ ra bưởng bỉnh,khó bảo
Chưa biết cách lập kế hoạchhoạt động cá nhân, sắp xếpthứ tự ưu tiên, quản lí côngviệc, để sự nhàm chán thườngxuyên diễn ra
Học tập
Học kém các môn tự nhiên
Áp lực trong học tập do chưa cóđịnh hướng, sắp xếp được kếhoạch học tập và ôn thi cuối cấp
Bản thân đã lớn tuổi, họcmuộn 3 năm, cảm thấy xấu
hổ với bạn bè
Là học sinh cuối cấp, việchọc tập, ôn thi trở nên căngthẳng, em chưa có địnhhướng chọn trường và ngànhhọc cho mình
Ít có cơ hội giao lưu, tiếp xúcvới mọi người xung quanh
Ít bạn bè và các mối quan hệ
Trang 10Sơ đồ phả hệ của thân chủ
2 Sơ đồ phả hệ của thân chủ:
Sinh viên thực tập sẽ cùng thân chủ vẽ biểu đồ gia đình của thân chủ, cũng
như xác định sự tương tác giữa các thành viên trong gia đình nhằm làm rõ các
mối quan hệ, tìm ra những khúc mắc cũng như tìm hiểu được các nguồn lực hỗ
trợ trong tiến trình giải quyết vấn đề
Trang 11P có quan hệ một chiều với chị gái của mình Chị P là người rất thương em,nhưng phải xa em từ khi còn nhỏ Hai chị em rất ít có cơ hội tiếp cận Gần đâychị của em có liên lạc trở lại, nhưng rất ít khi đến thăm em.
Quan hệ của P với các thành viên khác là mối quan hệ xa cách, em chia sẻ:
“Bác bá của em chưa một lần hỏi thăm hay đến thăm em Họ giường như quênmất sự tồn tại của em”
Trang 12Qua phân tích sơ đồ phả hệ, chúng ta có thể nhận thấy được nguồn lực hỗ trợ
từ các thành viên trong gia đình gốc vào tiến trình hỗ trợ, giải quyết vấn đề củathân chủ là không khả thi
3 Sơ đồ sinh thái của thân chủ:
Sinh viên thực tập trong quá trình làm việc, thu thập thông tin sẽ cùng đối
tượng hoặc những người hiểu biết và sẵn sàng tham gia vào tiến trình trợ giúpđối tượng liệt kê các cơ quan, dịch vụ xã hội… có liên quan đến đối tượng Từ
đó, sinh viên sẽ xác định các nguồn lực này đang có mối quan hệ như thế nàođến thân chủ của mình
Trang 13Sơ đồ sinh thái của thân chủ
Gia đình số 13:
Nhân viên giáo dục
Nhân viên khác
Việc làm Tôn giáo
Chú thích:
: Tác động mạnh
: Tác động một chiều
: Tác động hai chiều
Trang 14: Ít có sự tác động
Nhận xét sơ đồ sinh thái :
Qua biểu đồ sinh thái, chúng ta có thể nhận thấy được sự tác động của thânchủ với môi trường xung quanh cũng như xác định được nguồn lực hỗ trợ trongtiến trình giải quyết vấn đề của thân chủ :
Sự tác động giữa gia đình số 13 và thân chủ là sự tác động qua lại 2 chiều Psinh sống và sinh hoạt hàng ngày cùng với các thành viên trong gia đình Mẹnuôi luôn quan tâm, chăm sóc và tham gia vào quá trình giáo dục nhân cách,hình thành nếp sống ở em Các thành viên khác đều quan tâm, đoàn kết, giúp đỡ
P như anh chị em ruột thịt Ngược lại, P phải chấp nhận và thực hiện quy địnhcủa gia đình, có sự ứng xử, hành động phù hợp trong các mối quan hệ gia đình
Sự tác động giữa Làng trẻ em SOS và thân chủ là sự tác động 2 chiều qualại Làng trẻ em SOS là nơi cung cấp các dịch vụ trợ giúp, hỗ trợ P có điều kiệnphát triển toàn diện P là người được thu hưởng các dịch vụ và phải tuân thủtheo các quy định của Làng
Bạn bè, nhà trường và giáo viên chủ nhiệm có sự tác động 2 chiều tới thânchủ Nhà trường đóng vai trò là nơi giáo dục, cung cấp kiến thức, giúp P hìnhthành và phát triển nhân cách, dạy đạo đức, kĩ năng cho em P tham gia học tập
và phải thực hiện theo các nội quy, quy định của trường lớp Bạn bè luôn quantâm, giúp đỡ, chia sẻ cùng P giúp em vượt qua khó khăn,…
P ít có cơ hội tiếp xúc với các dịch vụ xã hội, y tế,… nên sự tác động là rất ít Qua phân tích sơ đồ sinh thái, chúng ta có thể tìm ra được các nguồn lực cóthể tham gia vào tiến trình can thiệp, hỗ trợ thân chủ là: gia đình số 13, bạn bè,nhà trường và làng trẻ em SOS Việt Trì Các ngồn lực này đang có sự tác độngtích cực tới thân chủ Sinh viên có thể tận dụng vào quá trình can thiệp, trợ giúpcủa mình
4 Cây vấn đề:
Xây dựng cây vấn đề nhằm xác định vấn đề trọng tâm mà thân chủ đang gặp
phải và các vấn đề liên quan cũng như các nguyên nhân của chúng Thông qua
kĩ thuật phân tích cây vấn đề, sinh viên cũng có thể đánh giá được hậu quả củacác vấn đề mà thân chủ đang gặp phải
Trang 15Cây vấn đề của thân chủ
Cô đơn, buồn tủi, cảm thấy chỉ có một mình Thụ động, thiếu kĩ năng sống, mặc cảm, tự ti Căng thẳng, áp lực trong học tập và cuộc sống sinh hoạt hàng ngày
đủ khả năng nuôi dưỡng
Phải xuống Làng trẻ em SOS sinh sống
Học muộn
3 năm
Học kém các môn
tự nhiên
Chưa biết cách lên kế hoạch học tập, ôn thi cuối cấp
Không tin tưởng vào ai
Không hòa đồng với mọi người
Thiếu
kĩ năng lên kế hoạch
và giải quyết vấn đề gặp phải
Tương tác
Sống khép kín, ít chia sẻ
Sợ bị bạn bè chê cười, đánh giá
Nhận xét về cây vấn đề:
Qua phân tích cây vấn đề, chúng ta có thể xác định được những vấn đề màthân chủ đang gặp phải:
Tuổi đã 18 nhưng P mới chỉ là cô học sinh lớp 9, từ nhỏ em đã phải rời xa
bố mẹ, không có một tình yêu thương trọn vẹn, không được sự quan tâm, dạybảo của bố mẹ như bao đứa bạn cùng trang lứa Chính điều đó đã khiến em sốngkhép kín và ít tiếp xúc với mọi người
Sự phát triển tâm sinh lí ở mỗi con người đều cần có sự giáo dục và sự hỗ trợ
để có thể phát triển một cách toàn diện toàn diện ở cái giai đoạn này, em rất cần
có sự hỗ trợ của người lớn nhưng vì mẹ nuôi còn phải chăm sóc cho nhiều thànhviên trong gia đình nên sự quan tâm còn nhiều hạn chế Còn thiếu nhiều kĩ năng