Bài giảng bệnh đỏ da có vảy và bệnh vảy nến

Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành y dược tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành y dược

Hình ảnh một số bệnh đỏ da có vảy

Hình ảnh một số bệnh đỏ da có vảy

Hình ảnh một số bệnh đỏ da có vảy

Vảy phấn hồng Gilbert Vảy phấn đỏ nang lông

Hình ảnh một số bệnh đỏ da có vảy

Hình ảnh một số bệnh đỏ da có vảy

Hình ảnh một số bệnh đỏ da có vảy

Hình ảnh một số bệnh đỏ da có vảy

Những điểm cần chú ý khi thăm khám một bệnh đỏ da có vảy

1 Nguyên tắc chung

2 Hỏi bệnh

3 Khám lâm sàng

4 Xét nghiệm

Nguyên tắc chung khi khám:

1 Từ trên xuống dưới

2 Từ trước ra sau

3 Da, niêm mạc, tóc, hạch ngoại biên

4 Khám chi tiết ( toàn thân)

Hỏi bệnh

1.Thời gian xuất hiện (đột ngột,từ từ)

2 Vị trí xuất hiện(khu trú hay lan tỏa)

3 Triệu chứng cơ năng kèm theo

4.Tiến triển bệnh (tự nhiên, đã điều trị) 5.Môi trường xung quanh

6.Tiền sử cá nhân và gia đình

Khám lâm sàng

1.Nhìn ( dát đỏ, vảy)

2.Sờ nắn

3.Niêm mạc, lông, tóc, móng 4.Nghiệm pháp đặc hiệu

5.Các cơ quan khác

Khám lâm sàng

1 Quan sát vảy:

- Vảy da, vảy tiết hay hỗn hợp

- Màu sắc: trắng vàng nâu đen,tía

- Kích thước: mảng, vảy phấn, vảy cám

- Phân bố: rìa, trung tâm, vị trí nang lông

- Tính chất: khô, chắc, dính, dễ bong, khó bong

- Đặc điểm lông tóc tại chỗ có vảy

Khám lâm sàng

2 Sờ, nắn:

- Rắn, chắc, thô ráp, thâm nhiễm, gờ cao so mặt da lành, ấn lõm

- Độ căng, độ chun giãn da vùng thương tổn

- Nhiệt độ so với vùng bình thường

Khám lâm sàng

4.Nghiệm pháp đặc hiệu: -Ấn kính

-Cạo Brocq

-Dấu hiệu Koebner

-Sử dụng đèn Wood

Bệnh vảy nến

(Psoriasis)

Bệnh vảy nến

Mục tiêu học tập:

Nêu đợc sinh bệnh học của bệnh

Trỡnh bày đợc các thơng tổn cơ bản của bệnh Nêu đợc đặc điểm của các thể

Trỡnh bày đợc các phơng pháp điều trị

ĐẠI CƯƠNG

• Là 1 bệnh đỏ da bong vảy, tiến triển mạn tính, thường gặp ở

VN cũng như trên thế giới

• Tỉ lệ: khá phổ biến 2-3% dân số, chiếm khoảng 13% bệnh nhân điều trị nội trú tại VDLQG

• Bệnh được mô tả từ thời Hyppocrates

• Năm 1801 Robert Willan nêu ra những nét đặc trưng của bệnh

và đặt tên là “Psoriasis”

• Việt Nam: Gs Đặng Vũ Hỷ đặt tên cho bệnh là “vảy nến”

Đại cương

Dát đỏ có vẩy trắng như nến

Mọi lứa tuổi, mọi chủng tộc và bất kỳ ở đâu

Sinh bệnh học: chưa được sáng tỏ

2 C¬ chÕ bÖnh sinh

Di Truyền

- Những người có HLA trên có nguy cơ bị vẩy nến cao hơn những người bình thường

HLA -B13; HLA-B17, B27, B37; HLA -CW6; HLA- CW7

- “Gen” bệnh: Gen nhạy cảm (yếu tố hoạt hóa Lympho T): * xa

C¸c yÕu tè thuËn lîi

+ Tuổi: tuổi hay gặp nhất 20-30

+ Rối loạn nội tiết

+ Rối loạn chuyển hóa

+ Nghiện rượu

+ Thay đổi khí hậu, môi trường

Dùa vµo nh÷ng hiÓu biÕt vÒ c¬ chÕ miÔn dÞch cã thÓ kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh sinh bÖnh vÈy nÕn nh sau:

b×nh thêng

-Chấn thương -Vi khuÈn -Virus -Stress

CLA (Th1)

Mao m¹ch da

-VCAM-1 -VEGF -E selectin

Ranh giới rõ với da lành

Có vảy trắng khô, dễ bong, nhiều tầng

xếp lên nhau

Vị trí : tỳ đè, đối xứng

Kích thước: 0,5-10cm

26

C¹o vẩy theo ph¬ng ph¸p Brocq

• DÊu hiÖu Kobner

3.2 Th¬ng tæn mãng

• Khỏang 30-40% bÖnh nh©n vÈy nÕn cã th¬ng tæn ë mãng tay, mãng ch©n

• C¸c th¬ng tæn mãng thêng gÆp lµ:

• Mãng ngả mµu vµng

• Cã c¸c chÊm lç rç trªn bÒ mÆt

• DÇy, dÔ mñn

X-quang thấy hiện tượng mất vôi ở đầu xương,

hủy hoại sụn, xương, dính khớp

4 các thể lâm sàng

• 4.1 Thể thông thờng

• 4.1.1 Theo kích thớc

• - Thể giọt: 0,5-1cm đờng kính

Thể đồng tiền: 1-3 cm

Thể mảng: 5-10cm

Thể toàn thân

4.1.2 Tïy theo vÞ trÝ khu tró cña

th¬ng tæn ngêi ta chia ra c¸c thÓ:

- ThÓ ®ảo ngîc:

- VÈy nÕn niªm m¹c

- Vẩy nến ở đầu chi: thương tổn ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu ngón tay

- Vẩy nến ở da đầu: thương tổn khu trú ở da đầu dễ nhầm với nấm tóc, viêm da dầu Tóc vẫn mọc xuyên qua các thương tổn mà không rụng

- Vẩy nến ở mặt: tương đối hiếm gặp

Toàn thân; hoặc 2 chi dưới

Xét nghiệm nuôi cấy vk (-)

TiÕn triÓn

• Bệnh vảy nến tiến triển thất thường Sau một đợt cấp phát, bệnh có thể ổn định, tạm lắng một thời gian Tuy nhiên có nhiều trường hợp dai dẳng

cần có một thái độ xử lí đúng

Yu-Hung Wu M.D 37/95

B) Normal histology of the skin

38/110

6 M« bÖnh häc:

7 ChÈn ®o¸n

• 8.1 Chẩn đoán xác định

• - Dựa vào lâm sàng: dát đỏ, có vảy trắng, giới hạn rõ hay gặp ở vùng tỳ đè Cạo vẩy theo

phương pháp Brocq dương tính

• - Trường hợp lâm sàng không điển hình có thể dựa vào mô bệnh học

8.2 ChÈn ®o¸n ph©n biÖt

¸ vẩy nÕn Giang mai II

Vẩy phấn đỏ nang lông

Vẩy phấn hồng Gibert

Supplementary

Tx

Step 4

Enbrel/Remicade/Amevive/Raptiva

2.2 Thể nặng/toàn thân (Generalized Psoriasis):

Hiệu quả ngay và ổn định lâu dài PUVA và PUVA kết hợp

ít hiệu quả với thể mảng (20-25 mg/ngày)

Methotrexate

Hiệu quả

Dễ điều trị, đơn giản 1 tuần/1 lần tiêm hoặc uống 10-25mg/tuần)

(2,5-Tác dụng phụ: gan

45

Amevive binds to activated T cells

No binding

8.3 T vÊn

Tư vấn cho bệnh nhân đóng một vai trò rất quan trọng trong điều trị bệnh vẩy nến

Tiến triển của bệnh rất thất thường nên không được lơ

là, tự động bỏ thuốc khi thấy thương tổn giảm hay biến mất

 Cần tuân thủ chế độ điều trị của thầy thuốc đồng thời tránh các chất kích thích (bia, rượu), stress và điều trị triệt để các bệnh mạn tính nếu

KÕt luËn

• Vẩy nến là một bệnh da rất thường gặp, cơ chế bệnh sinh chưa

rõ ràng Mặc dù có nhiều tiến bộ trong điều trị với nhiều phương pháp hiện đại, song cho đến nay chưa có một phương pháp nào có thể điều trị khỏi hoàn toàn bệnh vẩy nến

• Bệnh hay tái phát nên trong quá trình điều trị cần giáo dục, tư vấn cho bệnh nhân để họ có một chế độ sinh hoạt điều độ, điều trị hợp lý nhằm tránh được các tiến triển xấu cũng như các biến chứng của bệnh