thuyết trình sinh học - công nghệ tế bào (4)

- Công nghệ tế bào là gì ?Công nghệ tế bào là ngành kỹ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.. ?Công nghệ tế bào đã đư

Giáo viên : BÙI THỊ HƯƠNG Trường : THCS PHAN BỘI CHÂU

Đọc thông tin SGK phần I trả lời các

câu hỏi trong phần ▼ trang 89.

- Công nghệ tế bào là gì ?

- Để nhận được mô non, cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh hoàn toàn giống với cơ thể gốc, người ta phải thực hiện những công việc gì?

- Tại sao cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh lại có kiểu gen như dạng gốc ?

- Công nghệ tế bào là gì ?

Công nghệ tế bào là ngành kỹ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan

hoặc cơ thể hoàn chỉnh.

- Để nhận được mô non, cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh hoàn toàn giống với cơ thể gốc, người ta phải thực hiện những công việc gì?

- Dùng hoocmon sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa

thành cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.

- Tách tế bào hoặc mô từ cơ thể rồi mang nuôi cấy để tạo

mô sẹo- Tại sao cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh lại có kiểu

?Công nghệ tế bào đã được ứng dụng thành công trên các lĩnh vực nào ?

- Nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây

trồng.

- Nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây

trồng.

- Nhân bản vô tính ở động vật.

Sơ đồ nhân giống mía bằng nuôi cấy mô (viện di truyền nông nghiệp)

Sơ đồ nhân giống mía bằng nuôi cấy mô (viện di truyền nông nghiệp)

Nêu quy trình nh©n gièng v« tÝnh trong èng nghiÖm ë c©y mía?

Cây con đ ợc tạo thành từ mô sẹo

Cây tạo thành từ nuôi cấy mô đ ợc trồng trên đồng ruộng

Quy trỡnh nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây mớa

2 Cỏc mụ sẹo lại được chuyển sang

nuụi cấy trong ống nghiệm chứa mụi

trường dinh dưỡng đặc và cú

hoocmụn sinh trưởng thớch hợp để

kớch thớch chỳng thành cõy con hoàn

chỉnh

3 Cỏc cõy non được chuyển sang

trồng trong cỏc bầu (thường là cỏc

hộp nhựa nhỏ đựng đất) trong vườn

ươm cú mỏi che

4 Cõy tạo thành từ nuụi cấy

mụ được trồng trờn đồng

ruộng

1 Tỏch mụ phõn sinh (từ đỉnh sinh

trưởng hoặc từ cỏc tế bào lỏ non) rồi

nuụi cấy trờn mụi trường dinh dưỡng

đặc trong ống nghiệm để tạo mụ sẹo

Sơ đồ nhân giống mía bằng nuôi cấy mô (viện di truyền nông nghiệp)

?Nêu ưu điểm và triển vọng phương pháp nhân giống vô tính trong ống

nghiệm ở cây trồng ?

Ưu điểm và triển vọng phương pháp nhân giống vô tính trong

ống nghiệm ở cây trồng

+ Tăng nhanh số lượng cây trồng

+ Rút ngắn thời gian tạo cây con

+ Bảo tồn một số nguồn gen thực vật quí hiếm

có nguy cơ tuyệt chủng

?Hãy cho biết thành tựu của phương pháp nhân giống vô tính trong ống nghiệm?

Dứa

Phong lan

Sâm Ngọc linh

• Những cây Thủy tùng già cỗi sắp tuyệt

chủng (Ảnh: TP)

Chồi Thủy tùng trong phòng thí nghiệm (Ảnh: TP)

đối với Thủy tùng

Việt Nam – loài cổ

Công ty cổ phần Giống - Vật tư

công nghệ cao Việt Nam

Nhân giống vô tính một số giống

lily nhập nội” được bắt đầu

triển khai từ năm 2007

Tại sao trong nhân giống vô tính ở thực vật, người ta không tách tế bào già hay mô đã già ?

Nếu dùng các tế bào đã qua phân hóa hoặc đã già thì khi nuôi cấy phải qua khâu phản phân hóa, chúng mới có thể phân bào và tái sinh thành cơ thể hoàn chỉnh → tốn thời gian, hóa chất, kinh phí Trong trường hợp cần thiết, người ta mới sử dụng tế bào đã phân hóa để duy trì các nguồn gen quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng

Cỏc khõu chớnh trong tạo giống cõy trồng :

-Tạo vật liệu mới để chọn lọc, hoặc sử dụng vật liệu

đó cú sẵn

- Chọn lọc, đỏnh giỏ → tạo giống mới cho sản xuất

Người ta đó tiến hành nuụi cấy mụ tạo vật liệu mới cho chọn giống cõy trồng bằng cỏch nào ? Cho vớ dụ

Chọn dòng tế bào chịu nóng

khô từ các tế bào phôi giống

lúa CR203 rồi nuôi cấy tế bào

tạo giống lúa DR2 n ng ă suất

và

độ thuần chủng cao, chịu nóng

và khô hạn tốt

NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH “BẰNG PHƯƠNG PHÁP NUÔI CẤY MÔ”

Ở CÂY BẠCH ĐÀN

Tạo giống cây trồng ở cây

Thanh Long

Nhân giống hoa đồng tiền

bằng nuôi cấy mô

• Nhân giống chuối tiêu hồng bằng công nghệ nuôi cấy mô

Từ năm 2011 đến

nay, Trạm Giống

công nghệ cao Hưng

Đông (Trung tâm

Nhân bản vô tính ở động vật là phương pháp nhân giống

bằng cách chuyển nhân của một tế bào sinh dưỡng vào một

tế bào trứng đã lấy mất nhân rồi kích thích phát triển

thành một phôi, từ đó làm cho phôi phát triển thành một

cơ thể mới Cơ thể mới này chỉ chứa một bộ NST 2n của cơ thể “mẹ”.

? Nhân bản vô tính ở động vật có ý nghĩa như thế nào?

? Nêu những thành tựu nhân bản ở Việt Nam và trên thế giới?

+ Nhân nhanh nguồn gen động vật quý hiếm có nguy cơ

tuyệt chủng.

+ Tạo cơ quan nội tạng của động vật đã được chuyển gen người để chủ động cung cấp các cơ quan thay thế cho các bệnh nhân bị hỏng cơ quan

Cừu Dolly ra đời vào

ngày 5/7/1996, là động

vật có vú đầu tiên

được nhân bản vô tính

trên thế giới Dolly

được tạo ra bởi Ian

Wilmut, Keith

Campbell và các cộng

sự tại viện Roslin ở

Scotland Dưới sự tài

trợ của chính phủ Anh,

viện Roslin đã bắt tay

nghiên cứu việc nhân

bản nhờ sử dụng công

nghệ chuyển nhân tế

bào soma

Năm 2005, các nhà khoa học Hàn Quốc công bố con chó nhân bản đầu tiên – một con chó săn giống Afghan, và họ đặt tên là Snuppy

Chú lợn được ra đời bằng phương

pháp nhân bản vô tính ở Trung Quốc

(Ảnh: Xinhuanet)

Các nhà khoa học Anh lần đầu tiên nhân bản được 12 cái phôi từ

những con khỉ trưởng thành ( Tháng 11/2007)

• Con ngựa nhân bản đầu tiên ra

đời ở Italy ngày 28/5/2003 Hana vừa chào đời ngày 15/4 /2009 ở Iran

(dê)

• Nuôi cấy thành công nhung

hươu sao của đại học Khoa học

tự nhiên, đại học Quốc gia

TP.HCM

Việt Nam: Nhân bản thành công trên Cá trạch

Ngày 22/4/2009, các nhà khoa

học Hàn Quốc thông báo đã

nhân bản vô tính một con lợn

để lấy các cơ quan nội tạng

đã biến đổi gen cấy ghép cho

người

Trưởng nhóm nghiên cứu

nói trên, nhà khoa học Lim

Gio-bin cho biết chú lợn

đực nhân bản được đặt

tên Xeno đã chào đời ngày

3/4 Các nhà khoa học đã

tiến hành biến đổi gen để

Xeno không còn gen

"alpha-gal" gây phản ứng

đào thải khi cấy ghép

BÀI TẬP CỦNG CỐ

Bài tập 1 : Hãy lựa chọn đỏp ỏn đúng:

C Là công nghệ chuyên nghiên cứu và xử lí các

quá trỡnh xảy ra trong tế bào

D Cả A , B và C

A Là công nghệ chuyển gen từ tế bào này sang TB khác

B Là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng ph ơng pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

B Là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng ph ơng pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

A Là công nghệ chuyển gen từ tế bào này sang TB khác

B Là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng ph ơng pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

A Là công nghệ chuyển gen từ tế bào này sang TB khác

C Là công nghệ chuyên nghiên cứu và xử lí các

quá trỡnh xảy ra trong tế bào

D Cả A , B và C

B Là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng ph ơng pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

A Là công nghệ chuyển gen từ tế bào này sang TB khác

C Là công nghệ chuyên nghiên cứu và xử lí các

quá trỡnh xảy ra trong tế bào

D Cả A , B và C

B Là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng ph ơng pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

A Là công nghệ chuyển gen từ tế bào này sang TB khác

B Là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng ph ơng pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

A Là công nghệ chuyển gen từ tế bào này sang TB khác

B Là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng ph ơng pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

C Là công nghệ chuyên nghiên cứu và xử lí các

quá trỡnh xảy ra trong tế bào

D Cả A , B và C

A Là công nghệ chuyển gen từ tế bào này sang TB khác

B Là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng ph ơng pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

Bµi tËp 2 : Tìm các từ, cụm từ điền vào chỗ chấm(….) trong câu sau:

Để tạo ra cơ quan (cơ thể) hoàn chỉnh, người ta tách……… nuôi cấy trong môi trường

dinh dưỡng để tạo ……… Sau đó dùng

………thành cơ quan hoặc cơ thể

TB (mô)

Mô sẹo

D Cả A, B ,C

thành cụng trờn những lĩnh vực nào ?

A Nhân giống vô tính trong ống nghiệm (vi nhân giống) ở cây trồng

B ứng dụng nuôi cấy tế bào và mô trong chọn

giống cây trồng

C Nhân bản vô tính ở động vật

D Cả A, B ,C

- Học bài theo nội dung ghi.

- Trả lời 2 câu hỏi SGK

- Chuẩn bị bài mới : Công nghệ gen.