ôn thi ngữ văn 12

Trang 2 - Nghệ thuật: Nhân vật hiện lên trong cách trần thuật đậm chất sử thi, những tình huống thử thách, vừa có nét cá tính vừa khái quát tiêu biểu; sử dụng bút pháp biểu tượng, ngôn

Trang 1

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2014

ĐỀ THI SỐ 11 Môn thi: Ngữ Văn – Giáo dục phổ thông

- Thời gian làm bài: 120 phút

I PHẦN ĐỌC - HIỂU:

Cho ngữ liệu sau:

Cúng mẹ và cơm nước xong, mấy chị em, chú cháu thu xếp đồ đạc dời nhà Chị Chiến ra đứng giữa sân, kéo cái khăn trên cổ xuống, cũng xắn tay áo để lộ hai bắp tay tròn vo sạm đỏ màu cháy nắng, rồi dang cả thân người to và chắc nịch của mình nhấc bổng một đầu bàn thờ má lên Việt ghé vào một đầu Nào, đưa má sang ở tạm bên nhà chú, chúng con đi đánh giặc trả thù cho ba má, đến chừng nước nhà độc lập con lại đưa má về Việt khiêng trước Chị Chiến khiêng bịch bịch phía sau Nghe tiếng chân chị, Việt thấy thương chị lạ Lần đầu tiên Việt mới thấy lòng mình rõ như thế Còn mối thù thằng Mĩ thì có thể rờ thấy được, vì nó đang đè nặng ở trên vai…

(Trích Những đứa con trong gia đình - Nguyễn Thi)

1 Đoạn văn trên miêu tả sự việc gì?

2 Sự gắn bó giữa tình cảm gia đình và tình yêu nước, giữa truyền thống gia đình và truyền thống dân tộc được thể hiện như thế nào trong đoạn văn?

3 Nêu ý nghĩa nhan đề tác phẩm Những đứa con trong gia đình - Nguyễn Thi?

4 Xác định kiểu câu của mỗi câu trong đoạn văn trên theo cấu tạo ngữ pháp?

3 Nhan đề của truyện “Những đứa con trong gia đình” vừa có ý nghĩa cụ thể là anh em cùng huyết

thống, cùng máu mủ ruột rà trong một gia đình nhỏ; vừa có ý nghĩa khái quát, đó là những đứa con trong một gia đình lớn, gia đình cách mạng

Mỗi người con trong “Những đứa con trong gia đình” có một vẻ riêng nhưng đều có chung một bản

chất: căm thù giặc sâu sắc, dũng cảm, gan góc trong chiến đấu; say mê, khao khát được đánh giặc trả thù nhà

nợ nước; yêu thương người thân gia đình và thủy chung son sắt với CM Ấy là bởi họ cùng sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu nước, cách mạng Đó cũng chính là hình ảnh tuổi trẻ Việt Nam, con người Việt Nam trong cuộc đấu tranh chống Mĩ cứu nước

4 - Câu (1), (2), (3), (5), (6), (7), (8), (9): câu đơn - Câu (4): ghép

II PHẦN LÀM VĂN

- Nêu được vấn đề cần nghị luận

- Nội dung

+ Tnú có số phận đau thương, mất mát bởi chiến tranh

+ Tnú có lí tưởng đúng đắn; mưu trí, dũng cảm; ý thức kỉ luật cao, tuyệt đối trung thành với cách mạng + Tnú có trái tim yêu thương; sống chân thực, nghĩa tình và có lòng căm thù giặc sâu sắc

Trang 2

Trang 2

- Nghệ thuật: Nhân vật hiện lên trong cách trần thuật đậm chất sử thi, những tình huống thử thách, vừa

có nét cá tính vừa khái quát tiêu biểu; sử dụng bút pháp biểu tượng, ngôn ngữ mang sắc thái Tây Nguyên; …

- Đánh giá: Cuộc đời bi tráng và con đường cách mạng của Tnú tiêu biểu cho con đường đến với cách

mạng của người dân Tây Nguyên trong kháng chiến chống Mĩ; thể hiện tình cảm gắn bó của nhà văn đối với con người nơi đây

- Liên hệ, nêu suy nghĩ về lòng yêu nước của tuổi trẻ hiện nay

-

I PHẦN ĐỌC - HIỂU:

Cho ngữ liệu sau:

Miếng đất dọc chân thành phía ngoài cửa Tây vốn là đất công Ở giữa có con đường mòn nhỏ hẹp, cong queo, do những người hay đi tắt giẫm mãi thành đường Đó cũng lại là cái ranh giới tự nhiên giữa nghĩa địa những người chết chém hoặc chết tù, ở về phía tay trái, và nghĩa địa những người nghèo, ở về phía tay phải Cả hai nơi, mộ dày khít, lớp này lớp khác, như bánh bao nhà giàu ngày mừng thọ

1 Đoạn văn trên được trích từ văn bản nào trong chương trình Ngữ văn 12 mà em đã học? Của tác giả

nào?

2 Nêu nội dung chính của đoạn văn? Đặt nhan đề?

3 Nêu ý nghĩa chi tiết “con đường mòn”?

4 Phân tích các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn trên?

II PHẦN LÀM VĂN: Học sinh chọn một trong hai đề sau

1 Suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến của Bill Gates: “Ai trong chúng ta cũng đều chứa đựng yếu tố

đi đến thành công Chỉ có điều chúng ta có nhận ra và quyết tâm theo đuổi hay không”

2 Cảm nhận của anh/ chị về đoạn thơ sau trong bài thơ “Sóng” của Xuân Quỳnh:

…Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức

Dẫu xuôi về phương bắc

Dẫu ngược về phương nam

2 Đoạn văn miêu tả hình ảnh nghĩa địa, nơi bà mẹ Thuyên và Hạ Dụ gặp nhau ở cuối tác phẩm Nhà văn

đặc biệt chú ý đến hình ảnh con đường mòn giữa nghĩa địa, chia cắt nghĩa địa thành hai, mộ những người chết chém hoặc chết tù, ở về phía tay trái, và nghĩa địa những người nghèo, ở về phía tay phải

Đặt nhan đề: Con đường mòn, hình ảnh nghĩa địa

3 Ý nghĩa chi tiết con đường mòn:

“Con đường mòn” là biểu tượng của tập quán xấu đã trở thành thói quen, suy nghĩ đương nhiên của người

dân Trung Quốc lúc bấy giờ Ở đây, con đường mòn chia cắt nghĩa địa người chết chém là người phản

Trang 3

Trang 3

nghịch, người CM với nghĩa địa người chết bệnh là nhân dân lao động nghèo khổ chính là biểu tượng cho mối quan hệ lỏng lẻo giữa nhân dân và CM Người dân TQ lúc bấy giờ ngu muội, thiếu hiểu biết về chính trị

và người làm CM thì lại xa rời quần chúng nhân dân

Hình ảnh “con đường mòn” còn là biểu tượng để nói lên căn bệnh mê tín, lạc hậu, ngu muội đã đưa người dân Trung Hoa đến những bi kịch: cái chết Hạ Du (người CM) và tiểu Thuyên (người chết bệnh)

Do đó, cần một thứ thuốc để chữa bệnh thể xác lẫn tinh thần cho toàn xã hội

4 Nghệ thuật:

- Ẩn dụ: chi tiết con đường mòn (xem thêm câu 3)

- So sánh: Cả hai nơi, mộ dày khít, lớp này lớp khác, như bánh bao nhà giàu ngày mừng thọ → rất

nhiều mộ, hệ quả tất yếu của tình trạng ngu muội, lạc hậu của người dân Trung Quốc lúc bấy giờ

II PHẦN LÀM VĂN

1 a GIẢI THÍCH

- “Thành công” là đạt được những kết quả, mục đích như dự định

- “Yếu tố đi đến thành công”: là năng lực, sở trường và phát huy chúng; quyết tâm hiện thực hóa năng

lực, sở trường của mình

→ Ai trong chúng ta cũng đều có năng lực, sở trường để thành công trong cuộc sống Chỉ có điều chúng ta

có nhận ra và quyết tâm hiện thực hóa năng lực, sở trường của mình hay không

b BÀN LUẬN

- Mỗi người sinh ra đều được tạo hóa ban cho một số phẩm chất nhất định như sự thông minh, niềm say

mê công việc, năng lực phán đoán, tư duy… Đó là điều kiện đầu tiên giúp chúng ta tạo được sự thành công

- Tuy nhiên, để biến những yếu tố ấy thành hiện thực còn cần nhiều yếu tố khác:

+ Cần nhận ra năng lực của mình và phát huy chúng để gặt hái được thành công Ngược lại, không nhận ra năng lực, lựa chọn những công việc không phù hợp thì dễ dẫn đến thất bại

+ Phải có quyết tâm để hiện thực hóa những năng lực, sở trường và đi đến thành công

- Dẫn chứng

- Phê phán một số người sống quẩn quanh, không dám ước mơ và phát huy năng lực, ý chí để đạt đến những thành công; để sống hữu ích, làm được nhiều việc tốt

c BÀI HỌC

- Nhận thức được năng lực bản thân và biết tận dụng, phát huy những khả năng ấy

- Luôn vươn lên trong cuộc sống, khao khát thành công

2 a Mở bài:

- Giới thiệu tác giả Xuân Quỳnh và bài thơ “Sóng”

- Giới thiệu đoạn thơ: vị trí, nội dung…

- Trích dẫn đoạn thơ

b Thân bài:

* Hình tượng “sóng” và “em”trong bài thơ

* Khổ 5: nỗi nhớ trong tình yêu

- Nhà thơ mượn “sóng” để nói lên nỗi nhớ trong tình yêu: Nỗi nhớ bao trùm cả không gian và thời gian…

- Mượn sóng để nói lên nỗi lòng dường như chưa đủ, nhân vật trữ tình tách ra để trực tiếp bộc bạch nỗi nhớ “lòng em…”

- Cách thể hiện mới mẻ của Xuân Quỳnh…

* Khổ 6: ước nguyện thủy chung trong tình yêu

Dùng cách nói ngược (xuôi – Bắc, ngược – Nam) )→ tác giả khẳng định dù cuộc đời có nghịch lí, ngang trái thì em vẫn hướng về một phương, “phương anh” “Phương anh”, đó là tâm trạng, là nơi hướng về của

một ty đắm say

* Đánh giá chung

Trang 4

Trang 4

- Thể thơ năm chữ với âm điệu nhịp nhàng được dùng một cách sáng tạo, thể hiện nhịp của sóng biển, nhịp lòng của thi sĩ

- Hình tượng ẩn dụ độc đáo

- Giọng thơ tha thiết, sâu lắng

- Đoạn thơ đã thể hiện rõ phong cách thơ XQ Đó là vẻ đẹp trong tâm hồn của người phụ nữ đang yêu

c Kết bài:

- Khẳng định lại về hai khổ thơ

- Khái quát chung về bài thơ, liên hệ…

-hết -

I/ PHẦN ĐỌC - HIỂU (3.0 điểm)

Câu 1 : Đọc và trả lời các câu sau : (3điểm)

Đất Nước (Nguyễn Đình Thi)

Mùa thu nay khác rồi

Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi

Gió thổi rừng tre phấp phới

Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha

Trời xanh đây là của chúng ta

Câu 1:Nêu nội dung đoạn thơ ?Đoạn thơ được viết theo thể thơ gì ?

Câu 2 : Trong ba dòng thơ « Gió thổi rừng tre phấp phới/ Trời thu thay áo mới/ Trong biếc nói cười thiết tha », tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì ? Hãy nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó

Câu 3 : Đoạn thơ từ câu « Trời xanh đây là của chúng ta » đến câu « Những buổi ngày xưa vọng nói về

» có sử dụng biện pháp tu từ điệp ngữ Hãy nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ đó

Câu 4 : Cả đoạn thơ cho ở đề bài tập trung miêu tả hình ảnh gì ? Hình ảnh đó hiện ra như thế nào ?

Câu 5 : Hãy ghi lại cảm xúc của nhà thơ mà em cảm nhận được qua đoạn thơ trên

Câu 6: Chữ “khuất” trong câu thơ “Nước chúng ta, nước những người chưa bao giờ khuất” có ý nghĩa gì

?

II/ PHẦN VIẾT

Câu 2: Cảm nhận của anh/ chị về hình ảnh đất nước được thể hiện qua đoạn thơ sau trong bài Đất nước

của Nguyễn Đình Thi :

Mùa thu nay khác rồi Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi Gió thổi rừng tre phấp phới Trời thu thay áo mới

Trong biếc nói cười thiết tha

Trời xanh đây là của chúng ta Núi rừng đây là của chúng ta Những cánh đồng thơm mát Những ngả đường bát ngát Những dòng sông đỏ nặng phù sa

Nước chúng ta

Núi rừng đây là của chúng ta Những cánh đồng thơm mát Những ngả đường bát ngát Những dòng sông đỏ nặng phù sa Nước chúng ta, nước những người chưa bao giờ khuất Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất

Những buổi ngày xưa vọng nói về

Trang 5

Trang 5

Nước những người chưa bao giờ khuất Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất Những buổi ngày xưa vọng nói về

(Văn học 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2005, tr.86-87)

Câu 3: BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

Sau khi tiếp cận tác phẩm “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành, một bạn đọc viết: “Bên

ánh lửa bập bùng của đêm thiêng kể chuyện, tiếng cụ Mết dõng dạc vang lên dặn

dò, khắc sâu vào tâm can con cháu: “ Chúng nó cầm súng ,mình phải cầm giáo”

Và đây cũng là ý tưởng chủ đạo để nhà văn Nguyễn Trung Thành triển khai toàn bộ nội dung câu chuyện

“Rừng Xà Nu” của mình”

Bằng những hiểu biết về tác phẩm “Rừng Xà Nu” của Nguyễn Trung Thành, anh (chị) hãy phân

tích và chứng minh rằng: Câu nói trên của cụ Mết là đúng, nó trở thành chân lý sống động của dân làng Xô Man trong cuộc chiến tranh nhân dân chống lại kẻ thù tàn ác, hung bạo

ĐÁP ÁN THI:

Câu 1: Đọc hiểu văn bản

Câu I (3 điểm):

Câu 1 :Thể hiện niềm vui sướng hân hoan khi mùa thu cách mạng tháng 8/1945 thành công Việt Bắc cái nôi

của CM Việt nam được giải phóng Thể thơ tự do

Câu 2 : BPTT nhân hóa Tác dụng : miêu tả sinh động, chân thực hình ảnh đất trời vào thu: sắc trời mùa thu

trong xanh, gió thu lay động cành lá khiến lá cây xào xạc như tiếng reo vui, tiếng nói cười Đó là một hình ảnh đất nước mới mẻ, tinh khôi, rộn rã sau ngày giải phóng

Câu 3 : Tác dụng của phép tu từ điệp ngữ : cụm từ « của chúng ta », « chúng ta » được nhắc lại nhiều lần

trong đoạn thơ nhằm khẳng định, nhấn mạnh quyền làm chủ đất nước của dân tộc ta

Câu 4 : Cả đoạn thơ tập trung miêu tả hình ảnh đất nước Qua đoạn thơ, hình ảnh đất nước hiện ra sinh động, chân thực, gần gũi Đó là một đất nước tươi đẹp, rộng lớn, màu mỡ, phì nhiêu, tràn đầy sức sống

Câu 5 : Cảm xúc của nhà thơ : yêu mến, tự hào về đất nước

Câu 6: -Chữ “khuất” trong câu thơ “Nước chúng ta, nước những người chưa bao giờ khuất” trước hết được

hiểu với ý nghĩa là mất đi, là khuất lấp Với ý nghĩa như vậy, câu thơ ngợi ca những người đã ngã xuống dâng hiến cuộc đời cho đất nước sẽ ngàn năm vẫn sống mãi với quê hương Chữ “khuất” còn được hiểu là bất khuất, kiên cường Với ý nghĩa này, câu thơ thể hiện thái độ tự hào về dân tộc Dân tộc Việt Nam bất khuất, kiên cường, chưa bao giờ khuất phục trước kẻ thù

Câu II: Có thể trình bày bài làm theo nhiều cách khác nhau, song cần đảm bảo được một số ý chính sau :

1 Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Đình Thi, bài Đất nước , đoạn thơ :

- Nguyễn Đình Thi là một tác giả tài năng trên nhiều lĩnh vực, là một trong những gương mặt thơ tiêu biểu, trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp Nguyễn Đình Thi cũng là nhà thơ viết rất thành công về đề tài đất nước – đặc biệt đậm chất cảm xúc khi viết về đất nước đau thương mà anh dũng

- Đất nước – là bài thơ được Nguyễn Đình Thi sáng tác trong một thời gian dài (1948 đến 1955), được rút

ra từ tập Người chiến sĩ Mặc dù được kết hợp từ nhiều bài thơ nhưng Đất nước vẫn là một chỉnh thể nghệ

thuật, là kết quả dồn nén cao độ những chiêm nghiệm nghệ thuật và những suy tư về đất nước

- Đoạn thơ có một vị trí đặc biệt trong bài thơ, trong mạch vận động của thi tứ, thể hiện rõ những cảm xúc,

tự hào và suy tư về đất nước

2 Trình bày cảm nhận về hình ảnh đất nước được thể hiện qua đoạn thơ :

- Hình ảnh đất nước bắt đầu với bức tranh mùa thu ở chiến khu Việt Bắc (Mùa thu nay … thiết tha) : bao

trùm lên tất cả là bức tranh mùa thu mới – mùa thu hiện tại ở chiến khu với gam màu sáng đẹp (Trời thu thay

áo mới), với không gian rộng mở (Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi) ), hình ảnh sống động và khỏe khoắn (Gió thổi rừng tre phấp phới), âm thanh trong trẻo(Trong biếc nói cười thiết tha)

Trang 6

Trang 6

- Hình ảnh đất nước tươi đẹp, giàu có : (Trời xanh … nặng phù sa) : cái nhìn bao quát cả không gian bao

la, rộng lớn của đất nước Chú ý việc sử dụng phép điệp (những, của chúng ta), liệt kê ( Trời xanh, núi rừng, cánh đồng ngả đường, dòng sông), tính từ (thơm mát, bát ngát, đỏ nặng…) nhằm nhấn mạnh hình

ảnh một đất nước vừa tươi đẹp hiền hòa vừa đầy tiềm năng, chan chứa niềm tự hào của con người khi được làm chủ đất nước

- Đất nước với truyền thống đấu tranh anh dũng, bất khuất (Nước chúng ta…vọng nói về) : đất nước với những người chưa bao giờ khuất được nhắc tới với niềm tự hào, trân trọng Những câu thơ ( Những người chưa bao giờ khuất - Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất ) khơi gợi những đặc tính quí báu của con người, dân

tộc Việt Nam - vừa chân chất, giản dị vừa bất khuất, anh hùng Điểm đặc biệt là cái nhìn phát hiện các yếu tố

truyền thống qua việc cảm nhận những âm thanh vô hình bằng thính giác (Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất / Những buổi ngày xưa vọng nói về)

ấn chứa niềm tự hào vô hạn của tác giả

Câu III:Yêu cầu về kiến thức: Cơ bản đáp ứng những ý chính sau :

- Khi chưa có vũ khí, dân làng Xô Man cay đắng chịu đựng trước sự tàn ác, huỷ diệt của kẻ thù

- Được sự động viên nhiệt tình của anh Quyết, dân làng Xô Man chuẩn bị vũ khí kháng chiến Bọn giặc đánh hơi, tìm cách truy tìm Tnú,(người lãnh đạo cuộc kháng chiến) nhằm đập tan “ mộng cầm vũ khí” mà chúng rất sợ Chúng bắn doạ Dít, đánh chết một cách tàn nhẫn mẹ con Mai

- Không chịu được cảnh kẻ thù tra tấn vợ con, trong cơn bức xúc,(bỏ qua sự can ngăn khôn ngoan của cụ Mết) Tnú đã xông vào bọn lính Mặc dù anh có đầy đủ sức khỏe và tố chất người cộng sản, nhưng với “hai bàn tay trắng”, không những anh không cứu được vợ con, mà bản thân mình cũng bị chúng trói lại và sau đó tra tấn bằng cách đốt đôi bàn tay, để thị uy cả dân làng không được cầm vũ khí đối đầu với chúng

- Không để cho kẻ thù sát hại Tnú, dưới sự lãnh đạo của cụ Mết, bằng vũ khí tự tạo trong tay, bằng lòng hờn căm tích tụ, dân làng Xô Man đã đồng loạt đứng dậy giết chết kẻ thù, giải phóng cho Tnú

- Nhờ trang bị vũ khí, dân làng Xô Man đã làm chủ buôn làng của mình

- Khẳng định lại câu nói của cụ Mết là đúng, có tính chân lý

* Nghệ thuật:

- Khắc họa sinh động khung cảnh hoành tráng về cuộc nổi dậy của dân làng Xô Man –tác phẩm mang đậm

âm hưởng sử thi

- Thành công trong việc xây dựng tính cách nhân vật Tnú

-

I-PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH(5,0 điểm)

Câu1 (2 điểm):

-Hình ảnh “con cá kiếm” trong tác phẩm “Ông già và biển cả” của Hê-minh-uê”có ý nghĩa biểu tượng gì?

Câu 2(3 điểm):

Trang 7

Trang 7

-Viết một đoạn văn ngắn cho biết ý kiến của anh/chị về quyết định của hồn Trương Ba khi Đế Thích đề nghị cho hồn Trương Ba nhập vào xác Cu Tị để được sống thì Trương Ba không từ chối ngay mà tỏ ra rất phân vân rồi mới đi đến quyết định

(Hồn Trương Ba-da hàng thịt- Lưu Quang Vũ, Sách Ngữ Văn 12-Tập 2)

II- PHẦN RIÊNG(5,0 điểm)

Thí sinh học chương trình nào chỉ được làm câu dành riêng cho chương trình đó (câu 3a hoặc câu 3b)

Câu 3 a) Theo chương trình chuẩn(5,0 điểm)

Hãy phân tích hình ảnh người đàn bà làng chài trong tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” của nhà văn

Nguyễn Minh Châu

(Sách Ngữ Văn 12-Nxb Giáo Dục 2008)

Câu 3 b) Theo chương trình nâng cao(5,0 điểm)

Mối quan hệ giữa hiện thực cuộc sống và tác phẩm nghệ thuật, cảm quan của người nghệ sĩ trong “Chiếc thuyền ngoài xa” của nhà văn Nguyễn Minh Châu

(Sách Ngữ Văn 12-Nxb Giáo Dục 2008)

………

ĐÁP ÁN BÀI THI SỐ 14 I.PHÀN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH

Câu 1( 2 điểm):

a) Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể diễn đạt nhiều cách khác nhau, song cần nêu các ý chính sau:

- Trước tiên đó là biểu tượng của ước mơ, khao khát chinh phục được một con cá lớn, đẹp trong cuộc đời của một ngư phủ

- Từ đó mở rộng hơn là biểu tượng của ước mơ ,của lí tưởng mà mỗi con người khao khát theo đuổi trong cuộc đời

Câu 2(3 điẻm):

a) Yêu cầu về kĩ năng:

Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội, kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả,dùng từ và ngữ pháp

b) Yêu cầu về kiến thức:

Thí sinh có thể đưa ra những ý kiến riêng và trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần chân thành, thiết thực, hợp lí chặt chẽ và thuyết phục.Cần nêu bật được các ý chính sau:

- Điều đó chứng tỏ Trương Ba cũng là con người bình thường, cũng ham sống ,sợ chết

- Cuộc đấu tranh với dục vọng bản thân diễn ra quyết liệt, khó khăn “ Thắng kẻ rthù đã khó, thắng chính bản thân mình càng khó hơn”

- Ca ngợi tinh thần chiến đấu của Trương Ba chống lại cái dung tục để khẳng định bản thân mình

II PHẦN RIÊNG( 5 điểm)

Câu 3 a Theo chương trình Chuẩn( 5,0 điểm)

Biết làm bài nghị luận văn học, phân tích tác phẩm tự sự, kết cấu bài viết chặt chẽ ,diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả,dùng từ và ngữ pháp

b)Yêu cầu về kiến thức

Trên cơ sở nắm nội dung tác phẩm”Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu và ghệ thuật khắc hoạ nhân vật khá sắc sảo của một cây bút viết truyện ngắn có bản lĩnh và tài hoa, học sinh có thể triển khai vấn đề theo nhiều hướng khác nhau, nhưng cần nêu được những ý cơ bản sau:

- Hoàn cảnh , số phận, đặc điểm ngoại hình của nhân vật

- Sức chịu đựng và sự hi sinh thầm lặng của người đàn bà làng chài khiến nhiều người ngỡ ngàng: + Chấp nhận đòn roi

+ Tự trọng, nhẫn nhục, thấu hiểu lẽ đời, thương con vô bờ, một sự hi sinh mê muội đáng thương

- Nghệ thuật:

Trang 8

Câu 3 b Theo chương trình Nâng cao( 5,0 điểm)

Biết làm bài nghị luận văn học, phân tích tác phẩm, kết cấu bài viết chặt chẽ ,diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả,dùng từ và ngữ pháp

b) Yêu cầu về kiến thức;

Học sinh có thể triển khai vấn đề theo nhiều hướng khác nhau, nhưng cần phải thể hiện được yêu cầu của đề: Hình tuyượng người nghệ sĩ, bức ảnh nghệ thuật, hiện thực cuộc sống trên chiếc thuyền ngoài xa, biển

mù sương biểu hiện rõ quan điểm nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu:

1- Bản chất của cái đẹp trong quan niệm cuae Nguyễn Mnh Châu:

+ Trong tác phẩm: đối tượng biểu hiện, hình thức, ý tưởng đều hướng tới cái đẹp.Là sự đồng nhất giữa hai phạm trù: cái đẹp- đạo đức

+ Bức ảnh: là sự gắn kết hài hòa của cuộc sống , của con người, thiên nhiên và cuộc sống sinh tồn trên chiếc thuyền lặng phắc trước bình minh

+ Khoảnh khắc tuyệt vời của nghệ thuật vẫn chưa là tất cả Cuộc truy tìm chân lí, sự thật, cái đẹp vẫn chưa kết thúc.Bức ảnh không phải là nhầm lẫn ngộ nhận, sự dối lừa nhưng cái thế giới ẩn sau nó là điều bí

ẩn của người nghệ sĩ.Để hiểu nó, người nghệ sĩ phải tiếp tuch khám phá sự thật ẩn sau cái khoảnh khắc ấy

2- Thế giới nhân sinh đầy nghịch lí và bi kịch ẩn chứ sau khoảnh khắcđột khởi của cái đẹp trong bức tranh:

+ Sự thật phơi bày ngay sau khoảnh khắc ấy, không phải là sự đối nghịch mà là sự soi tỏbản chất của khoảnh khắc lì lạ

+ Khoảnh khắc lặng yên và bùng nổ xung đột bi kịch, chứa đựng năng lượng tiềm tànglớn của thế giới nghệ thuật trong tác phẩm.Sự nhìn thấy ở bãi cát là sự bùng nổ, sự phát lộ toàn bộ những xung đột.Bi kịch làm cho người nghệ sĩ phẫn nộ

+ Tương phẩn giữa thế giới nhân sinh và thế giới nghệ thuật.Song không thể tách rời nhau.Cảm quan hiện thực sâu sắc của Nguyễn Minh Châu

-

PHẦN BÀI TẬP ĐỌC HIỀU

Bài tập 1:

Đọc bài ca dao sau:

Thương thay thân phận con tằm, Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ

Thương thay con kiến li ti, Kiếm ăn được mấy phải đi kiếm mồi

Thương thay hạc lánh đường mây, Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi Thương thay con cuốc giữa trời Dầu kêu ra máu có người nào nghe

(Ca dao)

a Bài ca dao trên có những hình ảnh nào? Những hình ảnh ấy được khắc họa như thế nào và chúng có đặc điểm gì chung?

Trang 9

Trang 9

b Những biện pháp nghệ thuật nào đã được sử dụng, phân tích ý nghĩa, tác dụng?

c Chủ đề của bài ca dao?

d Đặt nhan đề?

Trả lời:

a Những hình ảnh có trong bài ca dao: con tằm, con kiến, con hạc, con quốc

- Những hình ảnh ấy được khắc họa cụ thể qua hành động sống hàng ngày của chúng: nhả tơ, kiếm mồi, bay mỏi cánh, kêu ra máu

- Đặc điểm chung: chúng là những sinh vật nhỏ bé, luôn siêng năng chăm chỉ kiếm ăn nhưng lại yếu ớt

b Biện pháp nghệ thuật được sử dụng:

- Ẩn dụ: Hình ảnh các con vật được tác giả sử dụng nhằm chỉ những con người lao động nghèo khổ, bần hàn

- Điệp ngữ “thương thay” lặp lại 4 lần thể hiện sự thương cảm ở mức độ cao Mỗi lần lặp lại là một nỗi thương

Biện pháp nghệ thuật điệp từ, ẩn dụ làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

c Chủ đề: Thân phận người nông dân trong xã hội phong kiến xưa, họ là những người nhỏ bé, thấp cổ

bé họng phải chịu nhiều bất công, khổ cực, vất vả,

d Nhan đề: Thương thay…Tiếng hát than thân

Bài tập 2:

Đọc văn bản sau:

ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG

Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ Xung quanh nó chỉ có vài con nhái, cua, ốc bé nhỏ Hàng ngày nó cất tiếng kêu ồm ộp làm vang động cả giếng, khiến các con vật kia rất hoảng sợ Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung và nó thì oai như một vị chúa tế

Một năm nọ, trời mưa to làm nước trong giếng dềnh lên, tràn bờ, đưa ếch ta ra ngoài

Quen thói cũ, ếch nghênh ngang đi lại khắp nơi và cất tiếng kêu ồm ộp Nó nhâng nháo đưa cặp mắt lên nhìn bầu trời, chả thèm để ý đến xung quanh nên đã bị một con trâu đi qua giẫm bẹp

(Ngữ văn 6 tập một – NXB Giáo Dục 2002)

a Văn bản trên thuộc thể loại truyện gì?

b Khi sống ở đáy giếng ếch thấy những gì? Xung quanh ếch là những ai? Ếch thấy vai trò của mình như thế nào?

c Khi ếch ra khỏi giếng thái độ của ếch thế nào? Kết cục ra sao?

d Chỉ ra và và nêu tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ trong câu chuyện trên?

e Bài học rút ra từ câu chuyện?

Trả lời:

a Văn bản trên thuộc thể loại truyện ngụ ngôn

b Khi sống ở đáy giếng ếch thấy: trời như một cái vung

Xung quanh ếch là: vài con cua ốc bé nhỏ

Ếch thấy mình như một vị chúa tể

c Khi ra khỏi giếng: nghênh ngang đi lại khắp nơi, nhâng nháo nhìn trời, kết cục bị con trâu giẫm bẹp

d Biện pháp tu từ ẩn dụ: con ếch ẩn dụ cho con người; giếng, bầu trời, ẩn dụ cho môi trường sống… TD: thể hiện điều muốn nói một cách bóng bẩy, kín đáo, sâu sắc, tăng sức thuyết phục

e Bài học rút ra từ câu chuyện

- Tự cao, tự đại làm hại bản thân

- Biết mình biết người trăm trận trăm thắng

- Hành trang quý giá nhất của con người là sự hiểu biết

- Điều thiết yếu trong cuộc sống là luôn làm một học trò

- Sự hiểu biết là chìa khóa của thành công

Bài tập 3

Đọc văn bản sau:

Chị Phan Ngọc Thanh (29 tuổi) cùng chồng là Jae Geun (54 tuổi) đã làm nhân viên lau chùi trong khu chung cư được 5 năm Họ có với nhau 2 người con, con trai lớn năm nay 6 tuổi và bé gái Jae Yeon 5 tuổi Ước mơ đổi đời đã đưa họ lên chuyến phà tới Jeju Nhưng số phận đã không mỉm cười với vợ chồng chị Thanh và các con Phà Sewol gặp nạn và gia đình chị Thanh chỉ có một chiếc phao duy nhất Trong khoảnh khắc đối mặt giữa sự sống và cái chết, người mẹ cũng như anh trai đã quyết định mặc cho con gái nhỏ chiếc phao và đẩy cô bé ra khỏi phà Bé Jae Yeon được cứu sống tuy nhiên đến thời điểm này những nhân viên cứu hộ dù đang làm việc cật lực vẫn chưa tìm thấy tin tức gia đình bé

Trang 10

Trang 10

(web: doi song phap luat.com ngày 16/04/2014)

a Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ngữ nào?

b Văn bản trên giúp anh chị biết được những thông tin gì?

c Hãy viết 3 câu bình luận về chiếc áo phao trong văn bản trên

Trả lời:

a Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ngữ báo chí

b Văn bản trên nói về vụ chìm tàu ở Sewol:

- Hoàn cảnh gia đình chị Thanh (gia đình bị mất tích trong vụ chìm tàu)

- Lý do gia đình anh chị lên chuyến phà

- Chiếc áo phao cứu sống cháu bé nhỏ nhất của gia đình anh chị

c Suy nghĩ về chiếc áo phao:

- Trước sự sống còn , tình yêu thương đã bừng sáng

- Áo phao – trao sự sống

- Áo phao – biểu tượng của tình yêu gia đình

Bài tập 4:

Đọc đoạn văn sau:

“Hắn vừa đi vừa chửi Bao giờ cũng thế, cứ rượu xong là hắn chửi Bắt đầu hắn chửi trời Có hề gì? Trời

có của riêng nhà nào? Rồi hắn chửi đời Thế cũng chẳng sao: Đời là tất cả nhưng chẳng là ai Tức mình hắn chửi ngay cả làng Vũ Đại Nhưng cả làng Vũ Đại ai cũng nhủ: “Chắc nó chừa mình ra!” Không ai lên tiếng cả.Tức thật! Ờ! Thế này thì tức thật! Tức chết đi được mất! Đã thế hắn phải chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn Nhưng cũng không ai ra điều Mẹ kiếp! Thế có phí rượu không? Thế thì có khổ cho hắn không? Không biết đứa chết mẹ nào lại đẻ ra thân hắn cho hắn khổ đến nông nỗi này? A ha! Phải đấy hắn cứ thế mà chửi, hắn cứ chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn, đẻ ra cái thằng Chí Phèo Nhưng mà biết đứa nào đã đẻ ra Chí Phèo? Có trời mà biết! Hắn không biết, cả làng Vũ Đại cũng không

ai biết…”

(Trích Ngữ văn 11tập một NXB Giáo dục 2012)

a Trong đoạn văn trên Nam cao đã sử dụng những kiểu câu gì?

b Chí Phèo chửi những ai?

c Ý nghĩa của tiếng chửi?

Trả lời:

a Trong đoạn văn trên Nam cao đã sử dụng nhiều kiểu câu khác nhau: câu miêu tả, câu kể, câu cảm thán, câu nghi vấn

b Chí phèo chửi: chửi trời, chửi đời, chửi cả làng Vũ Đại, chửi đứa chết mẹ nào đã đẻ ra hắn

c Ý nghĩa của tiếng chửi:

- Tiếng chửi mở đầu tác phẩm bất ngờ có tác dụng giới thiệu nhân vật một cách ấn tượng

- Qua tiếng chửi ta cảm nhận được nỗi đau của Chí Phèo: vẻ ngoài thì ngang ngược, hung hãn nhưng bên trong lại vô cùng cô đơn, bế tác vì bị mọi người hắt hủi, ruồng bỏ

- Qua tiếng chửi nhà văn Nam Cao bộc lộ niềm cảm thương sâu sắc đối với nỗi đau khổ của Chí Phèo

I ĐỌC - HIỂU (5,0 ĐIỂM)

Câu 1 Cho đoạn văn văn sau: (2,0 điểm)

" Thế mà hơn 80 năm nay, bọn thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái, đến cướp đất nước ta, áp bức đồng bào ta Hành động của chúng trái hẳn với nhân đạo và chính nghĩa

Về chính trị, chúng tuyệt đối không cho nhân dân ta một chút tự do dân chủ nào Chúng thi hành

những luật pháp dã man Chúng lập ba chế độ khác nhau ở Trung, Nam, Bắc để ngăn cản việc thống nhất nước nhà của ta, để ngăn cản dân tộc ta đoàn kết

Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học Chúng thẳng tay chém giết những người yêu nước thương nòi của ta Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong những bể máu

Chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân Chúng dùng thuốc phiện, rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược

Trang 11

Trang 11

Về kinh tế, chúng bóc lột dân ta đến xương tủy, khiến cho dân ta nghèo nàn, thiếu thốn, nước ta xơ

xác, tiêu điều Chúng cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu Chúng giữ độc quyền in giấy bạc, xuất cảng và nhập cảng Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lý, làm cho dân ta, nhất là dân cày và dân buôn trở nên bần cùng Chúng không cho các nhà tư sản ta ngóc đầu lên Chúng bóc lột công nhân ta một cách vô cùng tàn nhẫn " (Trích Tuyên ngôn Độc lập - Hồ Chí Minh)

a/ Đoạn văn trên viết theo phong cách ngôn ngữ nào? Em hãy đặt tiêu đề phù hợp cho đoạn văn? ( 1đ)

b/ Nội dung của đoạn trích trên như thế nào? Nghệ thuật cơ bản nhất của đoạn trích trên là gì, tác dụng của biện pháp nghệ thuật ấy?(1đ)

2 “Bước vào thế kỉ mới,nước ta sẽ hội nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế thế giới…

nếp nghĩ sùng ngoại hoặc bài ngoại quá mức đều sẽ cản trở sự phát triển của đất nước”

(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỷ mới Trích trong Một góc nhìn tri thứcNXB Trẻ- TPHCM 2002) a/ Đoạn văn trên của Vũ Khoan đang nói đến thói quen nào của người Việt Nam?

b/ Nếp nghĩ sùng ngoại, hay bài ngoại sẽ ảnh hưởng gì đến sự phát triển của đất nước ?

(2.0 điểm)

II PHẦN LÀM VĂN (6 ĐIỂM) HS chọn 1 trong 2 câu sau để làm bài:

Câu 1: Vụ việc hai bảo mẫu ở cơ sở mầm non tư thục Phương Anh, thành phố Hồ Chí Minh hành hạ nhiều

cháu bé được gửi tại cơ sở này đã khiến dư luận vô cùng đau xót, căm phẫn Những em bé còn non nớt, vô tội chưa đủ khả năng để có thể tự bảo vệ mình, phải nhờ vào bàn tay chăm sóc của các cô bảo mẫu, người được coi là “mẹ thứ hai” của chúng lại bị chính những người này đang tâm hành hạ…

Không phải đến bây giờ, những vụ việc đau lòng như thế này mới xảy ra, mà mới đây, dư luận chưa hết sửng sốt về hành động vô nhân tính của Hồ Ngọc Nhờ làm bé trai 18 tháng tuổi thiệt mạng, rồi “bảo mẫu” Quảng Thị Kim Hoa ở Biên Hòa (Đồng Nai) cũng hành hạ, đánh đập dã man các em nhỏ…

Từ những sự việc trên, anh/chị hãy trình bày những hiểu biết của mình về quyền trẻ em và việc thực

hiện quyền đó trong cuộc sống hôm nay

Câu 2 (5,0 điểm)

Tác phẩm "Chiếc thuyền ngoài xa" - Nguyễn Minh Châu xây đựng rất thành công nhân vật người đàn

bà hàng chài Có nhận định cho rằng: "Người phụ nữ này hiện lên trong tác phẩm vừa đáng thương, nhưng cũng vừa đáng trách" Trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên

-

I PHẦN VIẾT

CẤU 1

Giáo sư Ngô Bảo Châu có viết :

« Cách tốt nhất để nuôi dưỡng niềm tin chính là đặt nó vào những dự định cụ thể và có ý nghĩa » ( Dự định, niềm tin và sự bền bỉ - Báo Tuổi trẻ, trang 5, Xuân Tân Mão 2011)

Anh (chị) suy nghĩ gì về ý kiến trên

ĐÁP ÁN ;

1 Giải thích:

- Niềm tin là những gì mà ta tin tưởng, là sự hi vọng mà ta đặt vào đó Đó là cảm giác chắc chắn về một điều

gì đó trong cuộc sống cũng như chính bản thân mình

- Nuôi dưỡng niềm tin là làm cho niềm tin lớn hơn, hoàn thiện hơn

- Dự định cụ thể là những phác thảo, kế hoạch chi tiết hướng đến những mục tiêu cụ thể

- Dự định có ý nghĩa là những dự định thiết thực, phù hợp với khả năng, tình huống và khả thi

=> Giải pháp tốt nhất để giữ vững cho mình một niềm tin trong cuộc sống cũng như với chính bản thân mình

là biết hướng niềm tin vào những điều cụ thể, có giá trị thiết thực với cuộc sống Khi đó, niềm tin ấy không chỉ được khơi dậy mà còn được nuôi dưỡng và phát triển thành niềm tin lớn trong cuộc sống

2 Phân tích – Chứng minh

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	915,95 KB