Tiết 8 – Bài 8: Gương cầu lõm I.MỤC TIÊU BÀI DẠY. 1. Kiến thức. Nhận biết được ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm. Nêu được những tính chất của ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm. Biết cách bố trí thí nghiệm để quan sát ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm. Nêu được tác dụng của gương cầu lõm trong cuộc sống và kĩ thuật, Giải thích được ứng dụng của gương cầu lõm. 2. Kỹ năng. Bố trí được thí nghiệm để quan sát ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm. Quan sát được tia sáng đi qua gương cầu lõm. 3. Thái độ. Có hứng thú trong học tập. Có ý thức vận dụng kiến thức vật lý vào giải thích các hiện tượng có trong cuộc sống. II. PHƯƠNG PHÁP. Thuyết trình, đàm thoại, làm việc theo nhóm, làm thí nghiệm. III.CHUẨN BỊ. Giáo viên: Giáo án, SGK, SGV, chuẩn kĩ năng kiến thức. Mỗi nhóm: Một gương cầu lõm có giá đỡ thẳng đứng, 1 gương cầu lồi. 1 gương phẳng tròn có cùng kích thước với gương cầu lõm, 1 viên phấn. 1 màn chắn sáng, 1 đèn pin để tạo chùm tia sáng song song và phân kì. Học sinh: SGK, SBT, vở ghi, đọc trước bài mới. IV. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1.Ổn định lớp( 1’): Lớp trưởng báo cáo sĩ số. 2.Kiểm tra bài cũ: Em hãy cho biết đặc điểm của ảnh tạo bởi gương cầu lồi? Em hãy so sánh vùng nhìn thấy của gương phẳng và gương cầu lồi có cùng kích thước? Tại sao người lái xe máy, ô tô thường lắp gương cầu lồi ở phía trước người lái xe? 3.Giảng bài mới: Đặt vấn đề: Truyện kể rằng: “Ngày xưa, nhà bác học ÁcSiMét đã dùng gương cầu lõm tập hợp ánh sáng từ mặt trời để đốt cháy chiến thuyền của địch. Vậy nhà bác học đã dựa vào tính chất nào của gương cầu lõm để biến việc dường như không thể thành có thể như vậy? Chúng ta sẽ cùng đi timg hiểu trong bài học ngày hôm nay: “Gương cầu lõm”
Trang 1Ngày soạn:11/10/2014 Ngày dạy:14/10/2014
Tiết 8 – Bài 8: Gương cầu lõm
I.MỤC TIÊU BÀI DẠY.
1 Kiến thức.
-Nhận biết được ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm.
- Nêu được những tính chất của ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm.
- Biết cách bố trí thí nghiệm để quan sát ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm.
- Nêu được tác dụng của gương cầu lõm trong cuộc sống và kĩ thuật,
- Giải thích được ứng dụng của gương cầu lõm.
2 Kỹ năng.
- Bố trí được thí nghiệm để quan sát ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm
- Quan sát được tia sáng đi qua gương cầu lõm
3 Thái độ.
- Có hứng thú trong học tập
- Có ý thức vận dụng kiến thức vật lý vào giải thích các hiện tượng có trong cuộc sống
II PHƯƠNG PHÁP.
- Thuyết trình, đàm thoại, làm việc theo nhóm, làm thí nghiệm
III.CHUẨN BỊ.
- Giáo viên: Giáo án, SGK, SGV, chuẩn kĩ năng kiến thức
- Mỗi nhóm: - Một gương cầu lõm có giá đỡ thẳng đứng, 1 gương cầu lồi
- 1 gương phẳng tròn có cùng kích thước với gương cầu lõm, 1 viên phấn
- 1 màn chắn sáng, 1 đèn pin để tạo chùm tia sáng song song và phân kì
- Học sinh: SGK, SBT, vở ghi, đọc trước bài mới
IV TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
1.Ổn định lớp( 1’): Lớp trưởng báo cáo sĩ số.
2.Kiểm tra bài cũ:
- Em hãy cho biết đặc điểm của ảnh tạo bởi gương cầu lồi?
- Em hãy so sánh vùng nhìn thấy của gương phẳng và gương cầu lồi có cùng kích thước?
- Tại sao người lái xe máy, ô tô thường lắp gương cầu lồi ở phía trước người lái xe?
3.Giảng bài mới:
* Đặt vấn đề: - Truyện kể rằng: “Ngày xưa, nhà bác học Ác-Si-Mét đã dùng gương cầu lõm tập
hợp ánh sáng từ mặt trời để đốt cháy chiến thuyền của địch Vậy nhà bác học đã dựa vào tính chất nào của gương cầu lõm để biến việc dường như không thể thành có thể như vậy? Chúng ta
sẽ cùng đi timg hiểu trong bài học ngày hôm nay: “Gương cầu lõm”
Trang 2Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
Hoạt động 1: Nghiên cứu ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm.
- GV: Giới thiệu gương cầu lõm
là gương có mặt phản xạ là mặt
trong của một phần mặt cầu
- GV: Yêu cầu HS đọc thí
nghiệm và bố trí làm thí nghiệm
- GV: Yêu cầu HS quan sát ảnh
của vật đó khi đặt gần sát mặt
phản xạ của gương cầu lõm, dự
đoán những tính chất của ảnh
này Trả lời câu hỏi C1 và C2
C1: Ảnh của cây nến quan sát
được trong gương cầu lõm ở thí
nghiệm trên là ảnh gì ? So với
cây nến thì lớn hơn hay nhỏ
hơn ?
- GV: Yêu cầu HS nêu phương
án thí nghiệm kiểm tra ảnh ảo?
*GV gợi ý HS làm như đã làm
để kiểm tra dự đoán về ảnh của
một vật tạo bởi gương cầu lồi
- GV: Làm thí nghiệm thu được
ảnh thật bằng cách để vật ở xa
tấm kính lõm, thu được ảnh trên
màn
*Nếu để vật ở xa gương ta còn
thu được ảnh thật hứng được
trên màn chắn, ngược chiều và
nhỏ hơn vật Ta sẽ tìm hiểu về
ảnh thật ở những lớp sau
C2: Hãy bố trí một thí nghiệm
để so sánh ảnh ảo của một vật
tạo bởi gương cầu lõm với ảnh
của cùng vật đó tạo bởi gương
phẳng Mô tả cách bố trí thí
nghiệm Nêu kết quả so sánh
- HS: Chú ý
- HS: Các nhóm tiến hành làm thí nghiệm
- HS: Quan sát
- HS: C1:
+ Gần gương: Ảnh ảo, lớn hơn cây nến
+ Xa gương: Ảnh nhỏ hơn vật (ngược chiều)
- HS: Nêu phương án thí nghiệm kiểm tra dự đoán
+ Thay gương bằng tấm kính trong lõm
- Đặt vật gần gương Đặt màn ở sau gương và không thấy ảnh
=> Ảnh nhìn thấy là ảnh ảo
- HS: Ghi nhớ kết quả
- HS: C2: Tự học sinh thảo luận và trả lời
- một nhóm đứng lên trả lời
+ Sử dụng 2 câu nến giống hệt nhau, đặt 2 cây nến ở
I.Ảnh tạo bởi gương cầu lõm.
1.Thí nghiệm:
Trang 3- GV: Yêu cầu HS từ thí nghiệm
rút ra kết luận
- GV: Nhận xét, sửa chữa bố
sung cho đúng Chốt kết luận
trước gương cầu lõm, gương phẳng sao cho 2 cây nến này cách gương một khoảng bằng nhau? Quan sát ảnh tạo bởi 2 gương
- HS: Đặt một vật gần sát gương cầu lõm, nhìn vào
gương thấy một ảnh ảo
không hứng được trên màn
chắn và lớn hơn vật.
- HS: Ghi nhớ
2.Kết luận:
Đặt một vật gần sát gương cầu lõm, nhìn vào gương thấy
một ảnh ảo không hứng được trên màn chắn và lớn hơn
vật
* Hoạt động 2: Nghiên cứu sự phản xạ của ánh sáng trên gương cầu lõm.
- GV: Yêu cầu HS đọc yêu cầu
TN
- GV: Yêu cầu HS làm thí
nghiệm, có thể thay 2 lỗ thủng
của đèn pin bằng 2 bút laze song
song trên giá đỡ để tạo ra 2 tia
sáng song song
- GV: Yêu cầu HS quan sát tia
phản xạ Thảo luận trả lời câu
hỏi C3
C3: Đối với chùm tia tới song
song, quan sát chùm tia phản xạ
xem nó có đặc điểm gì ?
- GV: Từ đó yêu cầu HS rút ra
kết luận:
- HS: Đọc thí nghiệm.
- HS: Tiến hành làm thí nghiệm
- HS: Các nhóm quan sát, thảo luận trả lời câu C3
C3: Chùm tia phản xạ hội
tụ tại một điểm trước
gương
- HS: Rút ra kết luận Chiếu một chùm tia tới song song lên một gương cầu lõm, ta thu được một
II.Sự phản xạ ánh sáng trên gương cầu lõm.
1.Đối với chùm tia tới song song.
a.Thí nghiệm:
b.Kết luận:
Chiếu một chùm tia tới song song lên một gương cầu lõm,
ta thu được một chùm tia phản xạ hội tụ tại một điểm trước gương
Trang 4- GV: Yêu cầu các nhóm thảo
luận, trả lời câu hỏi C4:
C4: Hình 8.3 là một thiết bị dùng
gương cầu lõm hứng ánh sáng
Mặt Trời để nung nóng vật Hãy
giải thích vì sao vật đó lại nóng
lên ?
- GV: Yêu cầu HS đọc thí
nghiệm trong SGK, nêu mục
đích làm thí nghiệm
- GV: Yêu cầu HS tiến hành làm
thí nghiệm câu hỏi C5
C5: Bằng cách di chuyển đèn
pin, hãy tìm vị trí của S để thu
được chùm phản xạ là một chùm
sáng song song ?
- GV: Yêu cầu HS rút ra kết luận
chùm tia phản xạ hội tụ tại một điểm trước gương
- HS: Thảo luận, đại diện nhóm trả lời, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
C4: Vì mặt trời ở xa nên chùm sáng từ Mặt Trời tới gương coi như chùm tia tới song song, do đó chùm sáng phản xạ sẽ hội tụ tại một điểm trước gương Ánh sáng Mặt Trời có nhiệt năng cho nên vật để chỗ ánh sáng hội tụ sẽ nóng lên
- HS: Đọc thí nghiệm, nêu mục đich
- HS: Làm thí nghiệm
- HS: Rút ra kết luận, ghi nhớ
2.Đối với chùm tia tới phân kì:
a.Thí nghiệm:
b.Kết luận:
Một nguồn sáng nhỏ S đặt trước gương cầu lõm ở một vị trí thích hợp, có thể cho một chùm tia phản xạ song song
4.Củng cố - Vận dụng.
- Cho học sinh đọc nội dung ghi nhớ
- Yêu cầu HS đọc phần thông tin trong SGK Quan sát hình 8.5 để tìm hiểu cấu tạo của đèn
- Học sinh vận dụng để trả lời câu C6, C7
S
Trang 5C6: Nhờ có gương cầu trong pha đèn pin nên khi xoay pha đèn đến vị trí thích hợp ta sẽ thu được một chùm sáng phản xạ song song, ánh sáng sẽ truyền đi xa được không bị phân tán mà vẫn sáng tỏ
C7: Ra xa gương
V HƯỚNG DẪN – DẶN DÒ.
- Về nhà học bài cũ Làm bải tập trong SBT 8.2 đến 8.7
- Đọc phần có thể em chưa biết
- Yêu cầu HS chuẩn bị trước bài tổng kết chương 1: “ Quang học” Làm ra vở BT
RÚT KINH NGHIỆM
