kế toán thuê và cho thuê tài sản

– Thời hạn thuê tài sản tối thiểu phải chiếm phần lớn thời gian sử dụng kinh tế của tài sản 75% – Tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản, giá trị hiện tại của khoản thanh toán tiền thuê tối

Trang 1

Chương 3: KẾ TOÁN THUÊ VÀ CHO 3: KẾ TOÁN THUÊ VÀ CHO

THUÊ TÀI SẢN

Trang 2

Nội dung của chương

• Thuê TS và hợp đồng cho thuê Tài sản

• Các vấn đề liên quan đến việc thuê Tài sản

• Kế toán thuê tài sản:

Trang 3

Thuê tài sản

• Thuê tài sản:

– Thỏa thuận về việc chuyển quyền sử dụng tài sản trong mộtthời gian nhất định

– Nhận được tiền cho thuê một lần hay nhiều lần

• Thuê tài sản không bao gồm:

– Hợp đồng thuê để khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiênnhư dầu, khí, gỗ, kim loại và các khoáng sản khác;

– Hợp đồng sử dụng bản quyền như phim, băng vidéo, nhạckịch, bản quyền tác giả, bằng sáng chế

Trang 4

Phân loại hợp đồng cho thuê

• Căn cứ phân loại hợp đồng thuê: Chuyển giao rủi ro và lợi ích

gắn liền với quyền sở hữu tài sản từ bên cho thuê cho bên thuê

• Phân loại:

– Thuê tài chính: Là thuê tài sản

• Bên cho thuê có sự chuyển giao phần lớn rủi ro và lợiích gắn liền với quyền sở hữu tài sản cho bên thuê

• Quyền sở hữu tài sản có thể chuyển giao vào cuối thờihạn thuê

Trang 5

• Các trường hợp được xếp vào Thuê tài chính:

– Chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho bên thuê khi hết thờihạn thuê

– Có quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê với mức giá ướctính thấp hơn giá trị hợp lý vào cuối thời hạn thuê

– Thời hạn thuê tài sản tối thiểu phải chiếm phần lớn thời

gian sử dụng kinh tế của tài sản (75%)

– Tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản, giá trị hiện tại của

khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu chiếm phần lớn (tươngđương) giá trị hợp lý của tài sản thuê (90%)

– Tài sản thuê thuộc loại chuyên dùng mà chỉ có bên thuê cókhả năng sử dụng không cần có sự thay đổi, sửa chữa lớnnào

Trang 6

• Các trường hợp được xếp vào Thuê tài chính:

– Nếu bên thuê huỷ hợp đồng và đền bù tổn thất phát sinhliên quan đến việc huỷ hợp đồng cho bên cho thuê;

– Thu nhập hoặc tổn thất do sự thay đổi giá trị hợp lý của giátrị còn lại của tài sản thuê gắn với bên thuê;

– Bên thuê có khả năng tiếp tục thuê lại tài sản sau khi hếthạn hợp đồng thuê với tiền thuê thấp hơn giá thuê thị

trường

• thuê đất là thuê tài chính hay thuê hoạt động???

• thuê đất và nhà gắn kèm với đất thuộc thuê TC hay thuê hoạt động????

Trang 7

Các khái niệm được sử dụng trong kế toán

thuê tài sản

• Giá trị hợp lý (fair value): Là giá trị tài sản có thể được trao đổihoặc giá trị một khoản nợ được thanh toán một cách tự nguyệngiữa các bên có đầy đủ hiểu biết trong sự trao đổi ngang giá

• Giá trị còn lại của tài sản: Là giá trị ước tính ở thời điểm khởi đầuthuê tài sản mà bên cho thuê dự tính sẽ thu được từ tài sản cho

thuê vào lúc kết thúc hợp đồng cho thuê

– Giá trị còn lại đảm bảo

– Giá trị còn lại không đảm bảo

• Thời gian sử dụng kinh tế:

– Là khoảng thời gian mà tài sản được ước tính sử dụng một

cách hữu ích

– Số lượng sản phẩm hay đơn vị tương đương có thể thu được từtài sản cho thuê do một hoặc nhiều người sử dụng tài sản

Trang 8

• Thời gian sử dụng hữu ích:

– Là khoảng thời gian sử dụng kinh tế còn lại của tài sản

thuê kể từ thời điểm bắt đầu thuê

– Không giới hạn theo thời hạn hợp đồng thuê

• Doanh thu tài chính chưa thực hiện: Là số chênh lệch giữa

tổng khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu cộng (+) giá trị cònlại không được đảm bảo trừ (-) giá trị hiện tại của các khoảntrên tính theo tỷ lệ lãi suất ngầm định trong hợp đồng thuê tàichính

• :

Trang 9

• Lãi suất ngầm định trong HĐ thuê TC: Là tỷ lệ chiết khấu tạithời điểm khởi đầu thuê tài sản, để tính giá trị hiện tại của

Đầu tư thuần trong

HĐ thuê TC = Đầu tư gộp

-Doanh thu TC chưa thực hiện

• Đầu tư thuần trong HĐ thuê TC

thời điểm khởi đầu thuê tài sản, để tính giá trị hiện tại của

khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu và giá trị hiện tại của giá

trị còn lại không được đảm bảo để cho tổng của chúng đúng

bằng giá trị hợp lý của tài sản thuê

• Lãi suất biên đi vay: Là lãi suất mà bên thuê sẽ phải trả cho

một hợp đồng thuê tài chính tương tự hoặc là lãi suất tại thời

điểm khởi đầu thuê tài sản mà bên thuê sẽ phải trả để vay mộtkhoản cần thiết cho việc mua tài sản với một thời hạn và với

một đảm bảo tương tự

Trang 10

• Khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu: là khoản thanh toán màbên thuê trả cho bên cho thuê trong suốt thời gian thuê và kèmtheo bất cứ giá trị nào được bên thuê hoặc một bên liên quanđến bên thuê đảm bảo thanh toán

Trang 11

Thuê TC - Giá trị tài sản của thuê TC

• Giá trị tài sản đối với thuê TC:

– Ghi theo giá trị thấp hơn giữa giá trị hợp lý và giá trị hiện tạicủa khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu của tài sản

• Giá trị hợp lý: giá thị trường của tài sản

• Giá trị hiện tại của khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu: tổng giá trị các khoản thanh toán tiền thuê được chiết khấu

về giá trị hiện tại theo tỷ lệ chiết khấu ngầm định của hợpđồng hoặc lãi suất biên đi vay

– Các khoản chi phí trực tiếp liên quan đến việc đi thuê tài sản(chi phí đàm phán, hoa hồng, chi phí chuẩn bị hồ sơ…)

Trang 12

Thuê TC – Giá trị hiện tại của khoản tiền

thuê tối thiểu

• Giá trị hiện tại của khoản tiền thuê tối thiểu:

– Thời điểm thanh toán tiền thuê:

• Thanh toán định kỳ và vào đầu mỗi kỳ:

• Thanh toán định kỳ và vào cuối mỗi kỳ

– PV: giá trị hiện tại của khoản tiền thuê tối thiểu– Pmt: giá trị thanh toán tiền thuê vào đầu mỗi kỳ– i: lãi suất ngầm định của hợp đồng

– N: thời gian thuê (số năm)

Giá trị hiện tại của 1 đồng thanh toán của lãi

suất i

Trang 13

Thuê TC – Giá trị hiện tại của khoản tiền

thuê tối thiểu

• Giá trị hiện tại của khoản tiền thuê tối thiểu trường hợp có

thêm khoản thanh toán ngoài tiền thuê:

– Thanh toán vào lúc cuối kỳ

• S: khoản thanh toán lúc cuối kỳ

– Thanh toán đầu kỳ: tương tự thanh toán đầu kỳ nhưng cộngthêm khoản thanh toán ngoài tiền thuê

Trang 14

Thuê TC_ Lãi suất ngầm định

• Lãi suất ngầm định

Giá trị hiện tại của khoản tiền thuê tối thiểu

Giá trị còn lại không

đảm bảo

Giá trị hợp

lý của TS và chi phí trực tiếp của thuê TC

Lãi suất ngầm định

Trang 15

Các yêu cầu kế toán đối với việc ghi nhận thuê TC

• Thuê tài chính phải ghi nhận:

– Giá trị tài sản thuê tài chính

– Nợ phải trả đối với thuê tài chính: Nợ gốc tiền thuê TS + thuế GTGT + lãi thuê tài sản (lãi nợ gốc và lãi thuế)

• Nợ gốc: giá trị hiện tại của khoản tiền thuê tối thiểu cònlại lúc đầu kỳ

• Lãi thuê TS = Nợ gốc đầu kỳ x lãi suất ngầm định

Cần phải xác định rõ từng khoản mục

Trang 16

Thuê TC _ Nợ gốc và lãi

• Ví dụ: Đầu tháng 1 năm 2004, DN A thuê một thiết bị dùngcho sản xuất trong thời hạn 4 năm từ công ty B Thời gian sửdụng hữu ích của TS 5 năm DN A phải trả tiền thuê hằng nămvào đầu mỗi năm 881 878 000 chưa bao gồm thuế Lãi suất

ngầm định 12%/năm Giá trị hiện tại của 1 đồng thanh toán

hằng năm vào đầu mỗi năm trong 4 năm với lãi suất 12% là3.4 đồng

Trang 18

Thuê TC_ Nợ gốc , lãi và thuế GTGT

• Hoạt động cho thuê tài sản không chịu thuế GTGT

• Thuế GTGT bên đi thuê trả cho bên cho thuê là thuế GTGT bên cho thuê đã trả khi mua tài sản để cho thuê

• Các bên thuê có thể lựa chọn:

– Số thuế GTGT này được kê khai và khấu trừ một lần vào

kỳ thu tiền đầu tiên của dịch vụ cho thuê tài chính (TT 153/2010_BTC) Hoặc:

– Số thuế GTGT này được khấu trừ dần trong suốt thời gianthuê Bên đi thuê phải trả lãi cho phần thuế GTGT nợ

• Phương án 1: Nợ gốc phải trả chưa có thuế GTGT

• Phương án 2: Nợ gốc phải trả bao gồm cả thuế GTGT

Trang 19

Thuê TC _ Nợ gốc, lãi và thuế GTGT

thanh toán x Thuế suất

Tiến lãi tính trên

đầ u kỳ

x Lãi suất

Trang 20

Năm thứ 2

+ Lãi do nợ gốc

Tiền thanh toán năm thứ

2

Trang 21

(Phương án 2)

• Nợ gốc phải trả bao gồm cả thuế GTGT

Giá trị tài sản thuê =

Nợ gốc

1 + Thuế suất thuế GTGT

Số nợ gốc thanh toán hằng kỳ chưa Số nợ gốc thanh toán hằng kỳ baogồm cả thuế

Số nợ gốc thanh toán hằng kỳ chưa

1 + Thuế suất thuế GTGT

Trang 22

• Ví dụ: Đầu tháng 1 năm 2004 doanh nghiệp A thuê một thiết

bị dùng cho sản xuất trong thời hạn 4 năm từ công ty B Thờigian sử dụng hữu ích của thiết bị 5 năm DN A phải trả số tiềnthuê hằng năm vào đầu năm 881 878 000 cho bên thuê bao

gồm cả thuế, thuế suất 5% Bên cho thuê yêu cầu lãi suất

12%/năm Giá trị hiện tại của 1 đồng thanh toán hằng năm vàođầu năm trong thời hạn 4 năm với lãi suất 12% là 3.4 đồng

• Tổng giá trị thanh toán: 881 878 000 x 4 = 3 527 512 000

• Giá trị tài sản: 881 878 000 x 3.4 = 3 000 000 000

• Giá trị chưa thuế của TS: 3 000 000 000/1.05 = 2 857 142 857

• Thuế GTGT = 3 000 000 000 – 2 857 142 857 = 142 857 142

Trang 23

thuế

Nợ gốc thuế GTGT

Trang 24

Thuê TC _ Bên cho thuê

• Bên cho thuê là thể chế tài chính trung gian cho doanh

nghiệp mượn tiền để mua tài sản doanh thu chỉ bao gồm lãi

từ việc cho vay, giá trị tài sản được ghi nhận theo giá trị đầu tưthuần

• Tiền thu được từ hợp đồng cho thuê:

– Nợ gốc: giá trị khoản đầu tư thuần trong hợp đồng cho thuê.

– Doanh thu tài chính: ghi nhận từng kỳ tương ứng với kỳ thu tiền và tính dựa trên số nợ gốc đầu kỳ và lãi suất ngầm định trong hợp đồng thuê – Các khoản thanh toán định kỳ được trừ dần vào khoản đầu tư gộp làm giảm đi vốn gốc và doanh thu tài chính chưa thực hiện.

– Chi phí trực tiếp ban đầu được ghi nhận vào doanh thu trong kỳ hoặc phân bổ theo thời gian cho thuê.

Trang 25

Kế toán thuê tài chính

• Tài khoản sử dụng: TK 212-Tài sản cố định thuê tài chính

TK 212 – Tài sản cố định thuê tài chính

- Nguyên giá của TSCĐ thuê tài chính

tăng được ghi theo giá trị nhỏ hơn giữa

giá trị hợp lý và giá trị hiện tại của khoản

tiền thuê tối thiểu + các chi phí trực tiếp

Nguyên giá của TSCĐ thuê tài chính giảm

do chuyển trả lại cho bên cho thuê khi hết hạn hợp đồng hoặc mua lại thành TSCĐ của doanh nghiệp.

tiền thuê tối thiểu + các chi phí trực tiếp

liên quan đến tài sản

của doanh nghiệp.

Nguyên giá của TSCĐ thuê tài chính hiện

có.

Trang 26

• Các nguyên tắc khi hạch toán thuê tài chính

– Giá trị tài sản là giá không bao gồm thuế GTGT kể cả khi

DN nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp hoặc thuộcdiện không chịu thuế GTGT

– Khoản thanh toán tiền thuê cần được tách thành nợ gốc vàlãi

– Bên đi thuê thực hiện trích KH tài sản đi thuê và tính vàochi phí sản xuất KD của kỳ

Trang 27

• Các chi phí liên quan trực tiếp đến nghiệp vụ thuê phát sinhtrước khi thuê được tập hợp trên TK 142 khi thuê làmtăng NG tài sản thuê

• Các khoản thanh toán để đảm bảo nghiệp vụ thuê xảy ra baogồm:

– Ký cược, ký quỹ tập hợp vào TK 244

– Ứng trước các khoản tiền thuê ghi giảm Nợ gốc phải trảdài hạn (Nợ TK 342)

Trang 28

• Khi phát sinh tài sản thuê TC:

Nợ TK 212: Giá trị TS thuê tài chính

Có TK 342: Giá trị hiện tại của các khoản thanh toán tiền thuêtối thiểu

Có TK 315: Số nợ gốc phải trả kỳ này

Có TK 142: Chi phí phát sinh trước khi thuê

Có TK 111, 112, 331…: Chi phí trực tiếp liên quan đến việccho thuê

• Cuối kỳ kế toán, xác định giá trị khoản thuê đến hạn trả trong niên

độ kế toán tiếp theo:

Nợ TK 342

Có TK 315

Lãi được tính vào chi phí tài chính của kỳ (Nợ TK 635/Có TK

111, 112)

Trang 29

• Thuế GTGT_ Nợ gốc phải trả không bao gồm thuế GTGT (ápdụng cho thuế GTGT được thanh toán làm nhiều lần)_ Phươngpháp khấu trừ

– Đến kỳ thanh toán nợ gốc, lãi và thuế GTGT:

Nợ TK 635: tiền lãi thuê trả kỳ này

Nợ TK 133: phần thuế phải trả cho bên cho thuê kỳ này

Nợ TK 315: tiền nợ gốc thuê tài chính

Có TK 111,112: tổng tiền thanh toán– Đến kỳ thanh toán nhưng không thanh toán phần nợ gốcthuế GTGT được theo dõi trên TK 315, tổng tiền lãi đượctheo dõi trên TK 338

Trang 30

• Thuế GTGT_ Nợ gốc phải trả không bao gồm thuế GTGT (ápdụng cho thuế GTGT được thanh toán làm nhiều lần)_ Phươngpháp trực tiếp

hạch toán tương tự nhưng phần thuế GTGT kỳ này được tínhvào chi phí của bộ phận sử dụng tài sản (Nợ TK 623, 627, 641, 642)

Trang 31

• Thuế GTGT_ Nợ gốc phải trả bao gồm thuế GTGT (áp dụngcho thuế GTGT được thanh toán làm nhiều lần)

– Khi nhận TS thuê tài chính: phần nợ thuế GTGT được ghinhận trên TK 138 và phần nợ gốc được ghi nhận trên TK

342 và TK 315 bao gồm cả nợ thuế GTGT

– Khi thanh toán tiền thuê và thuế GTGT:

Nợ TK635: tổng tiền lãi

Nợ TK 133:tiền thuế GTGT (pp khấu trừ)

Nợ TK 6XX: tiền thuế GTGT (pp trực tiếp)

Nợ TK 315: Nợ gốc phải trả bao gồm cả nợ gốc thuế

Có TK 111, 112: tiền thanh toán

Có TK 138: Nợ gốc thuế

Trang 32

• Thuế GTGT_ Nợ gốc phải trả bao gồm thuế GTGT (áp dụngcho thuế GTGT được thanh toán làm nhiều lần)

– Đến hạn trả nhưng chưa trả tiền:

• Nợ gốc bao gồm cả thuế đã được theo dõi trên TK 315

Trang 33

• Khấu hao TSCĐ thuê tài chính:

– Tương tự khấu hao tài sản sở hữu của đơn vị

– Nếu không chắc chắn có được quyền sở hữu tài sản sau khithuê, thời gian khấu hao theo thời gian thuê

– Khi khấu hao: Nợ TK chi phí/ Có Tk2142

– Khi trả lại Ts khi hết thời gian thuê: Nợ TK2142/Có TK 212

• Kết thúc thời hạn mua, TS thuê chuyển giao quyền sở hữu chobên đi thuê:

– Ghi tăng TSCĐ sở hữu: Nợ TK 211/Có TK 212

– Chuyển khấu hao từ 2142 thành 2141

– Các chi phí bỏ ra để chuyển giao quyền sở hữu tăng NG tài sản

Trang 34

Thuê hoạt động

• Bên đi thuê:

– Không ghi nhận tài sản thuê vào BCĐKT tại đơn vị

– Tiền thuê được tính vào chi phí hoạt động kinh doanh của kỳ hoặc phân

bổ theo phương pháp đường thẳng trong suốt thời gian thuê không phụ thuộc vào phương thức thanh toán.

– Thuê hoạt động không bao gồm khoản lãi từ tiền thuê tài sản.

• Bên cho thuê:

– Tiếp tục ghi nhận TS cho thuê trên BCĐKT tại đơn vị

– Tiền thu được từ hoạt động cho thuê được ghi nhận vào doanh thu cung cấp dịch vụ và phân bổ theo phương pháp đường thẳng trong suốt thời gian thuê.

– Chi phí thuê được ghi nhận vào chi phí của kỳ hoặc phân bổ.

– Tiếp tục tính KH cho tài sản cho thuê

Trang 35

Kế toán thuê hoạt động

Trang 36

• Bên cho thuê:

– Các chi phí liên quan đến việc cho thuê:

• Chi phí giao dịch, hợp đồng:

– Nợ TK 627, 142, 242– Nợ TK 133

– Có TK 111,112…

• Chi phí khấu hao:

– Nợ TK 627– Có TK 214

Trang 37

• Bên cho thuê:

– Doanh thu từ việc cho thuê:

• Thu tiền từng kỳ:

– Nợ TK 111, 112, 131 – Có TK 511

– Có TK 3331

• Thu tiền nhiều kỳ:

– Nợ TK 111, 112, 131 – Có TK 3387

Trang 38

Giao dịch bán và thuê lại tài sản

• Giao dịch bán và thuê lại tài sản:

– Chủ sở hữu tài sản bán tài sản cho một bên thứ hai

– Chủ sở hữu thuê lại tài sản ngay sau khi bán

Chủ tài sản không mất quyền sử dụng tài sản mà vẫn cómột khoản tiền từ giao dịch bán hoạt động để huy độngvốn

Khi thuê lại tài sản có thể là thuê tài chính hoặc thuê hoạtđộng tùy thuộc vào việc chuyển giao lợi ích và rủi ro

Kế toán: kế toán hoạt động bán tài sản và kế toán hoạt

động thuê lại tài sản

Trang 39

Kế toán giao dịch bán và thuê lại tài sản _

Thuê Tài chính

• Nguyên tắc kế toán:

– Khi có chênh lệch giữa giá bán và giá trị còn lại của TS lãi chưa thực hiện/chi phí trả trước dài hạn phân bổ vàolãi/chi phí theo thời gian cho thuê

– Ghi nhận tài sản theo đúng hoạt động thuê tài chính

– Chi phí phát sinh liên quan được ghi nhận vào chi phí SX,

KD của kỳ

Trang 40

Kế toán giao dịch bán và thuê lại tài sản _

Thuê Tài chính

• Bán với giá cao hơn giá trị còn lại của TS:

– Xác định doanh thu từ việc bán TS:

Nợ TK 111,112,131: Giá thanh toán

Có TK 711: Giá trị còn lại

Có TK 3387: Giá bán – Giá trị còn lại vì sao???

Có TK 3331: Thuế GTGT thuế tính trên giá nào????– Xóa sổ TSCĐ:

Định dạng
Số trang	46
Dung lượng	203,78 KB