Vận dụng nguyên lý về sự phát triển để phân tích tình hình phát triển của ngành cà phê Việt Nam trên thị trường thế giới

Vận dụng nguyên lý về sự phát triển để phân tích tình hình phát triển của ngành cà phê Việt Nam trên thị trường thế giới

PHẦN MỞ ĐẦU

Cà phê là cây công nghiệp quan trọng Sản phẩm của nó là một

loại nước uống không thể thiếu của nhiều dân tộc Cây cà phê ở Việt

Nam đã có từ rất lâu nhưng việc đầu tư và phát triển mạnh về ngành

cà phê ở nước ta mới chỉ thực sự bắt đầu trong vài năm gần đây

Nước ta có nhiều điều kiện thuận lợi để trồng và phát triển ngành cà

phê như: Điều kiện về tự nhiên, địa lý, khí hậu Nhờ đó mà ngành cà

phê Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh vượt bậc và trở

thành nước xuất khẩu cà phê đứng thứ hai trên thế giới

Với sự hướng dẫn giảng giải nhiệt tình của thầy giáo Trần Đình

Bích và sự say mê tìm hiểu của bản thân, tôi chọn đề tài: “Vận dụng

nguyên lý về sự phát triển để phân tích tình hình phát triẻn của

ngành cà phê Việt Nam trên thị trường thế giới”

Tiểu luận chia làm hai chương:

ChươngI: thực trạng của ngành cà phê Việt Nam đối với thế giới

1, Nhưĩng điều kiện thuận lợi để phát triển ngành cà phê Việt Nam

2, Sự phát triển của ngành cà phê Việt Nam đối với thế giới trong

những năm qua

ChươngII: Các giải pháp và phương hướng chiến lược để tiếp tục

phát triển ngành cà phê Việt Nam trên thế giới

1, Các giải pháp phát triển thị truờng cà phê Việt Nam

2, Phương hướng chiến lược phát triển ngành cà phê Việt Nam

trên thế giới

Phần nội dung

Chương I: thực trạng của ngành cà phê Việt Nam đối với thế giới

1, Những điều kiện thuận lợi để phát triển ngành cà phê Việt Nam

- Điều kiện địa lý và tự nhiên

Nước Việt Nam nằm trong vành đai nhiệt đới Bắc Bán Cầu, trỉa dài

khí hậu và địa lý của Việt Nam rất thích hợp với việc phát triển cà

phê và đem lại cho cà phê Việt Nam một hương vị rất ngon và rất

riêng Việt Nam có đèo Hải Vân nằm trong dãy Bạch Mã cuối dãy

Trường Sơn Bắc, nằm ngang ra biển tạo nên một bức tường thành

cao trên 1000m ngăn gió mùa Đông Bắc và chia địa lý khí hậu Việt

Nam thành hai miền Miền địa lý khí hậu phía Nam thuộc khí hậu

nhiệt đới nóng ẩm thích hợp với cà phê Robusta Miền khí hậu phía

Bắc có mùa đong lạnh và có mưa phùn thích hợp với cà phê

Arabica Đó là vùng chủ yếu quy hoạch phát triển cà phê Arabica

- Điều kiện đất đai

Nước ta có thế mạnh về trồng cây cà phê do điều kiện đất đai thuận

lợi Đất đỏ ba gian rất thích hợp với cây cà phê được phân bố rộng

rãi khắp lãnh thổ Trong đó phổ biến nhiều ở Tây Nguyên và Đông

Nam Bộ với diện tích hàng triệu hecta

Đó là hai điều kiện rất cần thiết và thuận lợi cho sự phát triển của

cây cà phê mà ở nước ta đều có

2, Sự phát triển của ngành cà phê Việt Nam đối với thị trường thế

giới trong những năm qua

a Sự phát triển của ngành cà phê Việt Nam

Phát triển là một phạm trù của triết học dùng để khái quát quá trình

vận động từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn

thiện đến hoàn thiện hơn

Bất kể ngành nào cũng vậy khi đạt được những thành quả hay thành

tựu thì đều phải trải qua một quá trình lâu dài về sự tìm tòi sáng tạo,

tự vận động và phát triển

Đối với ngành cà phê Việt Nam cũng vậy, từ buổi sơ khai đến nay

đã phải trải qua một quá trình phát triển lâu dài Trong quá trình đó,

ngành đã gặp không ít khó khăn về mọi mặt Nhưng với sự cố gắng

vươn lên của mình ngành cà phê Việt Nam đã khắc phục được

những khó khăn để tiếp tục đi lên và phát triển Chúng ta có thể tin

rằng sự vận động và phát triển của ngành cà phê không bao giờ

ngừng mà sẽ luôn luôn biến đổi và ngày càng phát triển theo chiều

hướgn đi lên để tiếp tục tăng thu nhập cho ngành mà cho cả đất

nước Như V.I Lênin đã viết: "Logic biện chứng đòi hỏi phải xét sự

1

V.ILênin toàn tập - NXB Toàn bộ Matxcơva 1979, T42

Cây cà phê đầu tiên được đưa cào Việt Nam năm 1870, mãi đến đầu

thế kỷ mới được trồng ở một số đồn điền Năm 1930, ở Việt Nam có

5900 ha

Trong thời kỳ những năm 1960-1970, cây cà phê được phát triển ở

một số nông trường quốc doanh ở các tỉnh miền bắc , khi cao nhất

(1964-1966) đạt tới 13000 ha Cho đến năm 1975, khi đất nước hoàn

toàn thống nhất thì diện tích cà phê có khoảng 13000 ha, cho sản

lượng 6000 tấn Sau năm 1975, cà phê Việt Nam được ohát triển

mạnh Tại các tỉnh Tây Nguyên, nhờ có vốn từ hiệp định hợp tác

liên Chính phủ với các nước Liên Xô cũ, CHDC Đức, Hungari, Tiệp

Khắc và Ba Lan Đến năm 1990, đã có 119300 ha Các tỉnh này đã

giàu lên nhờ có sự phát triển của cây cà phê Chỉ trong vòng 15-20

năm trở lại đây, chúng ta đã đưa sản lượng cà phê nước tătng lên

hàng trăm tấn Năm 2000, cả nước đã có 500000 ha cà phê sinh

trưởng tốt, cho năng suất cao, tổng sản lượng đạt tới 80 vạn tấn

Những con số vọt xa tất cả mọi suy nghĩ mọi mục tiêu chiến lược

của ngành Diện tích cà phê bắt đầu tăng nhanh vào cuối thập kỷ

80của thế kỷ XX Ta có thể thấy sự phát triển mạnh của ngành cà

phê Việt Nam qua các niên vụ: niên vụ 1992/1993, với diện tích

140000 ha cho sản lượng 140400 tấn Đến niên vụ 1997/1998, diện

tích 410000 ha cho sản lượng 413580 tấn Niên vụ 2000/2001, diện

tích 500000 ha cho sản lượng 900000 tấn Qua những số liệu trên

chúng ta có thể thấy dễ dàng ngành cà phê Việt Nam đã phát triển

mạnhvề cả diện tích cây trồng và sản lượng Sự tăng trưởng này sẽ

còn tiếp tục trong những năm tới Đây là những thành quả mới mà

ngành cà phê đã đạt được

b Sự phát triển của ngành cà phê Việt nam đối với thị trường thế

giới

Cây cà phê Việt Nam là cây công nghiệp gắn với xuất khẩu rất

chặt chẽ Quy mô sản xuất luôn phụ thuộc vào thị trường cà phê thế

giới vì trên 95%cà phê sản xuất là để xuất khẩu Năm 2000, sản

lượng xuất khẩu cà phê của Việt Nam lên tới 660000 tấn Tốc độ

phát triển cà phê Việt Nam có qua hệ trực tiếp tới quan hệ cung cầu

của cà phê trên thị trường thế giới, nhất là các nước sản xuất cà phê

và thị trường tiêu thụ cà phê Sản lượng cà phê thế giới niên vụ

1990/1991 là 5,586 triệu tấn Trong đó cà phê Arabica chiếm 75,6%,

còn cà phê Robusta chiếm 24,4% Từ năm 1970 trở lại đây tỷ lệ này

tương ổn định Dạng sản phẩm được xuất khẩu trên thị trường thế

giới chủ yếu là cà phê nhân sống Năm 1990, lượng cà phê xuất

khẩu là 4,778 triệu tấn, giá trị 6,73 tỷ USD Trong đó cà phê nhân

sống chiếm 95,2% Cà phê rang chiếm 0,1 %, cà phê tan chiếm

4,7%

Trong 70 nước sản xuất cà phê thì Việt Nam cách đây 20 năm còn

dứng ở vị trí thấp Hnàg năm xuất khẩu 5000-6000 tấn Ngoài việc

trao đổi hàng hoá với nước Đông Âu và Liên Xô, còn lại một lượng

nhỏ được bán cho các cho thương gia hai thị trường Xingapo và

Hồng Kông Ngày nay cà phê Việt Nam đang trực tiếp xuất sang

trên 40 nước với khối lượng xuất khẩu hàng năm khá lớn Năm

1992/1993 lượng xuất khẩu là 130000 tấn, tốc độ tăng là 65% , đến

năm 1999/2000 lượng xuất khẩu là 660000 tấn tăng 72,7%

Kim ngạch xuất khẩu cà phê còn phụ thuộc vào giá cả Có năm

ngành cà phê thu được 560 triệu USD Từ 1/1/1997 đến 31/12/1997

Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 390000 tấn tăng 56% so với 1996

đạt giá trị khoảng 500 triệu USD đứng thứ sáu về kim ngạch xuất

khẩu cả nước Năm 1998 đạt 593,8 triệu USD , năm 1999 đạt 585,3

triệu USD

Từ những dẫn chứng cụ thể trên có thể khẳng định rằng: ngành cà

phê Việt Nam đã có chỗ đứng ổn định và vững chắc trên thị trường

thế giới Bởi hàng năm kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam trên

thế giới ngày càng tăng mạnh Điều đó đã góp phần không nhỏ vào

việc thúc đẩy ngành cà phê Việt Nam ngày càng phát triển hơn, bền

vững hơn Ngành cà phê Việt Nam đã vận dụng đúng đắn về nguyên

lý về sự phát triển để phát triển ngành cà phê tăng về số lượng và đạt

hiệu quả về chất lượng

Chương II Các giải pháp và phương hướng , chiến lược để tiếp tục

phát triển ngành cà phê Việt Nam trên thế giới

1 Các giải pháp để tiếp tục phát triển thị trường cà phê Việt

Nam

- Chuyển dịch cơ cấu cây trồng

Ngành cà phê Việt Nam chủ trương đổi mới phương hướng, sản

xuất cà phê theo hai hướng:

+ Giảm bớt diện tích cà phê Rosbuta Chuyển các diện tích cà phê

phát triển kém, không có hiệu quả sang trồng các loại cây lâu

năm khác

+ Mở rộng diện tích cà phê Arabica ở những nơi có điều kiện khí

hậu đất đai thích hợp Giữ tổng diện tích cà phê không đổi hoặc

tăng lên

- ứng dụng khoa học công nghệ và tăng cường đào tạo cán bộ

cho ngành cà phê

Nội dung công tác khoa học công nghệ của ngành cà phê khá

rộng rãi.Tuy nhiên, một số lĩnh vực trước đây vẫn chưa được

quan tâm Một thời gian dài chúng ta chú trọng đến vấn đề nông

sinh học như: Quy vùng quy hoạch, tìm các giống mới, kỹ thuật

canh tác tạo hình, bón phân, tưới nước Thời gian tới cần đầu tư

nghiên cứu hơn nữa vào công nghệ sau thu hoạch, công nghiệp

chế biến Lập thêm các trạm nghiên cứu thực nghiệm ở một số

vùng Tăng cường công tác đào tạo cán bộ và phổ cập rộng rãi

các hình thức khuyến nông cà phê đến hộ nông dân Hội đồng

khoa học công nghệ cà phê đã được thành lập và hoạt động có

hiệu quả Trên cơ sở xây dựng hoàn chỉnh hệ thống quản lý công

nghệ, tạo thêm sức mạnh cho toàn ngành phát triển vững chắc

trong cơ chế mới

- Hạ giá thành sản phẩm, nâmg cao hiệu quả kinh doanh

Chi phí lao động của ngành cà phê Việt Nam tương đối thấp so

với nhiều nơi khác Vì GDP bình quân trên đầu người thấp

Năng xuất cà phê Việt Nam cũng vào loại cao trên thế giới

nhưng giá thành lại chưa thấp đến mức có thể cạnh tranh được

Do nông dân Việt Nam muốn đạt năng xuất cao nhất và tăng

đầu tư phân bón và nước tưới trên mức rất cao, vì vậy mà gía

thành sản phẩm cao Việc phải làm để tiếp tục phát trển là tìm

công thức đầu tư cho hiệu quả kinh tế cao nhất , trong đó giảm

thiểu đầu tư vào phân bón hoá học thuốc trừ sâu, nước tưới đạt

năng xuất không phải là cao nhưng lại có mức lợi nhuận cao

nhất

2 Một số phương hướng mục tiêu và chiến lựơc để tiếp tục

phát triển ngành cà phê Việt Nam trên thế giới

- Phát triển công nghiệp chế biến

Việt Nam đã có mọt sản lượng cà phê khá lớn với phẩm chất

thơm ngon vốn có của giống tốt được sản xuất trên các cao

nguyên có điều kiện khí hậu thích hợp.Tuy nhiên cà phê hạt xuất

khẩu lsị không có chất lượng tương ứng , vì vậy đã thua thiệt giá

cả so với các nước khác Một thời gian dài trước đây , công

nghiệp chế biến cà phê đã không được quan tâm đầy đủ do có sự

thiếu sót về nhận thức, khó khăn về vốn

Mặt khác, hơn 80% cà phê được sản xuất ra từ hộ nông dân sản

xuất nhỏ thiếu các điều kiện sơ chế tối thiểu Các doanh nghiệp

kinh doanh cà phê, đại lý mua cà phê cũng thiếu hệ thống kho

tàng và thiết bị để chế biến Vì những lý do trên mà trong những

năm tới đây cần đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến cà phê

phải coi là nhiệm vụ, mục tiêu rất quan trọng của qua trình công

nghiệp hoá hiện đại hoá ngành cà phê Phải sử dụng thêm nhiều

cụm chế biến công nghiệp bao gồm công nghệ chế biến ướt và

khô, hệ thống xây xát, đánh bóng, sân phơi, nhà kho Có như vậy

sản lượng cà phê Việt Nam khi xuất khẩu sang thị truờng thế giới

sẽ được đảm bảo về chất lượng và về số lượng

- Mở rộng thị trường cà phê, tăng cường hợp tác quốc tế Hiện

nay, hàng năm chúng ta đã xuất khẩu cà phê sang hơn 40 nước

trên thế giới và có quan hệ thương mại với tất cả các hãng cà

phê trên thị trường thế giới Nâng cao chất lượng cà phê , đảm

bảo tín nhiệm với khách hàng, tuân thủ luật lệ buôn bán quốc

tế- là những mục tiêu quan trọng để củng cố thị trường Mặt

khác cần có những phương hướng , chiến lược để khôi phục thị

trường truyền thống trước đây ở các nước SNG và Đông Âu

Mở rộng thị trường mới ở Trung Quốc và các nước cận trung

Đông Khối lượng cà phê sản xuất ngày một lớn Không thể

thụ động chờ ai đén mú , mà chúng ta cần chủ động tạo thị

trường, mở quan hệ đại diện và sử dụng các hiệp định chính

phủ Việt Nam đã gia nhập ICO, sẽ tham gia tổ chức hiệp hội

các nước sản xuất cà phê(ACPC) và những tổ chức quốc tế có

liên quan để tăng cường hợp tác kinh tế thương mại khoa học

công nghệ va phát triển nguồn nhân lực

- Vấn đề tổ chức quản lý và chính sách , hiện nay ngành cà phê

Việt Nam có vị trí rất quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và

đang trên đà phát triển mạnh mẽ Kim ngạch xuất khẩu hàng

năm khá lớn có thể dự đoán rằng trong 5-10 năm tới cà phê ,

lúa gạo vẫn là những nông sản xuất khẩu hàng đầu của nước

ta Việt Nam là một nước xuất khẩu cà phê lớn nên có ảnh

hưởng đến giá cả cà phê trên thị trường thế giới

Những vấn đề trên khá phức tạp, đòi hỏi phải nghiên cứu một

cơ cấu tổ chức quản lý ngành hợp lý hơn và đề xuất những

chính sách mới tạo điều kiện cho ngành cho cà phê phát triển

thuận lợi Việt Nam cũng cần sớm ra đời một tổ chức quản lý

sản xuất và xuất khẩu cà phê gọn nhẹ có thành viên chuyên

trách, và một số thành viên kiêm nhiệm của Bộ Nông nghiệp

và phát triển nông thôn Bộ Thương mại, Bộ Tài chính với tên

gọi cụ thể là “Hiệp hội phát triển cà phê quốc gia” Hiệp hội sẽ

nghiên cứu và ban hành một số chính sách riêng cho ngành cà

phê như: tín dụng dài hạn, giá cả và hỗ trợ xuất khẩu, khuyến

nông bảo hiểm, và các quy chế quản lý khác để đảm bảo phát

triển mạnh lâu dài, bền vững của cà phê Việt Nam trên thị

trường thế giới

Tiếp tục xây dựng và phát triển thương hiệu của ngành cà phê

Việt Nam trên thế giới

Trong thời gian vừa qua sản xuất cà phê hoà tan mà thương

hiệu của nó là Vinacaphe đã đạt được những kết quả quan

trọng trong lĩnh vực xuất khẩu trên thị trường thế giới là nhờ

vào các yếu tố sau:

*Thứ nhất, muốn sản xuất đi xa được thì ngành cà phê Việt

Nam phải xây dựng được một thương hiệu tốt Mà một thương

hiệu tốt thì trước hết phải gắn bó với một chất lượng tốt Nhờ

chất lượng của mình mà các sản phẩm Vinacaphe ngày càng

được khách hàng nhiều nước đặt hàng và ít khó khăn khi thâm

nhập thị trường mới

* Thứ hai, đầu tư phát triển thương hiệu không chỉ đơn thuần

là thực hiện hàng loạt các hoạt động xúc tiến thương mại, đánh

bóng thương hiệu mà trước hết phải biết đầu tư cho chất lượng

sản phẩm tốt và đầu tư cho dịch vụ Muốn sản phẩm tốt phải

hội tụ đủ hai yếu tố căn bản là: mang một nét riêng đặc thù của

mình và phải phù hợp với thị trường đang nhằm tới Điều đó

có nghĩa là một sản phẩm tốt phải được thừa nhận đầy đủ từ

hai phía: Sản xuất phải được sự hài lòng về chất lượng về sản

phẩm của mình theo "con mắt" chuyên môn, và phải được

người tiêu dùng ưa thích Vinâcaphe đã mở rộng được thị

trường xuất khẩu nhiều bí quyết riêng trong việc khai thác

hương vị thuần nhất và tinh khiết có nguồn gốc tự nhiên của cà

phê Việt Nam, hợp với "gu thưởng thức" của đa số người tiêu

dùng