Tài liệu này dành cho sinh viên, giảng viên viên khối ngành tài chính ngân hàng tham khảo và học tập để có những bài học bổ ích hơn, bổ trợ cho việc tìm kiếm tài liệu, giáo án, giáo trình, bài giảng các môn học khối ngành tài chính ngân hàng
Trang 1CHƯƠNG 5 THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
ü Tổng quan về TTTC ü Cấu trúc của TTTC ü Công cụ trên TTTC
Instructor: Lê Vân Chi
1
Trang 2Tổng quan về thị trường tài chính (1)
Khái niệm
Thị trường tài chính là nơi diễn ra việc
mua và bán các công cụ tài chính
2
Trang 3Tổng quan về thị trường tài chính (2)
Chức năng
Chức năng của TTTC là chuyển giao vốn,
biến tiết kiệm thành đầu tư
3
Trang 4Tổng quan về thị trường tài chính (3)
=> TTTC thực hiện chức năng tài chính trực tiếp 4
Trang 5Tổng quan về thị trường tài chính (4)
Vai trò
ü Thúc đẩy việc tích lũy và tập trung vốn
ü Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
ü Là môi trường để thực hiện các chính sách kinh tế
vĩ mô
ü Xác định giá cả và tăng tính thanh khoản cho các tài sản tài chính
5
Trang 6Tổng quan về thị trường tài chính (5)
Trang 7Cấu trúc của thị trường tài chính
- Căn cứ vào tính chất công cụ được giao dịch:
Trang 8Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo tính chất của công cụ tài chính (1)
Thị trường nợ
• Khái niệm: TT nợ là nơi giao dịch các công cụ nợ
như trái phiếu và các món vay thế chấp; là nơi hình thành các loại lãi suất ngắn hạn và dài hạn trong nền kinh tế
8
Trang 9Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo tính chất của công cụ tài chính (2)
• Đặc trưng của thị trường:
ü Thời hạn: Hàng hóa giao dịch trên thị trường là tín phiếu, kỳ phiếu, trái phiếu à gắn liền với kỳ hạn (thời gian xác định)
ü Mối quan hệ giữa người nắm giữ công cụ và người phát hành: “chủ nợ” và “con nợ”
ü Giá cả là các loại lãi suất ngắn và dài hạn trong nền kinh tế
ü Độ rủi ro: thấp do tính thanh khoản cao, được giao dịch với quy
mô lớn
ü Là nơi hình thành nên các loại lãi suất trong nền kinh tế
9
Trang 10Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo tính chất của công cụ tài chính (3)
Thị trường vốn cổ phần
• Khái niệm: là thị trường diễn ra việc giao dịch cổ phiếu của
các công ty, các quyền đối với công ty; phản ánh dự tính về hoạt động trong tương lai của các công ty cổ phần
10
Trang 11Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo tính chất của công cụ tài chính (4)
Đặc trưng của thị trường:
• Thời hạn: Hàng hóa giao dịch trên thị trường: Cổ phiếu à không
• Độ rủi ro: cao (giá cả biến động, thứ tự thanh toán sau cùng)
• Phản ánh dự tính của các nhà đầu tư về hoạt động trong tương lai của các công ty cổ phần
11
Trang 12Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo tính chất của công cụ tài chính (5)
Đầu tư vào thị trường nợ hay
thị trường vốn cổ phần?
12
Trang 13Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo tính chất của công cụ tài chính (6)
Trang 14Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo quá trình phát hành và lưu thông (1)
Thị trường sơ cấp (TT cấp 1)
• Khái niệm: Đây là thị trường mà các công ty tìm
kiếm nguồn vốn bằng cách phát hành chứng khoán mới
• Các hoạt động trên TT cấp 1:
ü IPO
ü Phát hành bổ sung
14
Trang 15Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo quá trình phát hành và lưu thông (2)
Trang 16Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo quá trình phát hành và lưu thông (3)
Khái niệm: Là nơi diễn ra các hoạt động mua bán lại các công
cụ tài chính đã được phát hành trên thị trường sơ cấp
Chức năng của thị trường thứ cấp:
ü Tạo khả năng thanh khoản cho các công cụ tài chính
ü Định giá chứng khoán mà công ty phát hành bán trên TT sơ cấp
16
Trang 17Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo quá trình phát hành và lưu thông (4)
- Đặc trưng:
• Phạm vi hoạt động rộng
• Quy mô giao dịch lớn
• Khoản thu được từ bán chứng khoán trên thị trường thứ cấp thuộc
về các nhà đầu tư, các nhà kinh doanh chứng khoán
- Thị trường cấp 2 được tổ chức theo 2 cách
ü Sở giao dịch
ü Thị trường trao tay
17
Trang 18Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo quá trình phát hành và lưu thông (5)
ü Các sở giao dịch (Exchanges): Người mua và
người bán gặp nhau tại một vị trí để tiến hành buôn bán
ü Thị trường trao tay (Over-the-counter market):
Người mua và bán không gặp nhau tại 1 địa điểm
mà giao dịch thông qua mạng máy tính
18
Trang 19Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo quá trình phát hành và lưu thông (6)
• Không phải tuân thủ quy định về giao dịch chặt chẽ như trên
Trang 20Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo quá trình phát hành và lưu thông (7)
So sánh TT sơ cấp và TT thứ cấp
- Số lượng chủ thể tham gia
- Phạm vi
- Khả năng cung cấp vốn cho người phát hành
- Mối quan hệ giữa hai thị trường
20
Trang 21Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo sự kiểm soát của nhà nước (1)
• Thị trường chính thức : Chấp hành 100% sự điều tiết và quản lý của Nhà nước
• Thị trường không chính thức : nhà nước chỉ can thiệp một phần
21
Trang 22Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo sự kiểm soát của nhà nước (2)
Trang 23Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo thời hạn chuyển giao vốn (1)
Thị trường tiền tệ
Khái niệm: Là thị trường diễn ra việc mua bán những công cụ
ngắn hạn (kỳ hạn thanh toán dưới 1 năm)
Chủ thể tham gia:
ü Kho bạc Nhà nước
ü Ngân hàng Trung ương
ü Ngân hàng Thương mại
ü Các tổ chức tài chính phi ngân hàng
ü Các doanh nghiệp, các cá nhân, các nhà môi giới tiền tệ
23
Trang 24Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo thời hạn chuyển giao vốn (2)
Thị trường tiền tệ
Đặc trưng:
• Thời hạn chuyển giao vốn ngắn: nhỏ hơn 1 năm
• Các công cụ được giao dịch có rủi ro thấp, tính an toàn cao
• Quy mô giao dịch vốn lớn
Trang 25Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo thời hạn chuyển giao vốn (3)
Thị trường vốn
Khái niệm: Đây là thị trường diễn ra việc mua bán
các công cụ nợ trung và dài hạn và cổ phiểu doanh
Trang 26Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo thời hạn chuyển giao vốn (4)
Thị trường vốn
Đặc trưng:
• Thời gian chuyển giao vốn dài: đây là TT mua bán những công
cụ có thời gian chuyển giao vốn trên 1 năm
• Công cụ được giao dịch có độ rủi ro cao, tính an toàn thấp vì nó
có tính thanh khoản thấp và biến động giá lớn hơn
• Mức lợi tức cao các công cụ trên thị trường tiền tệ
Trang 27Cấu trúc của thị trường tài chính
Phân theo thời hạn chuyển giao vốn (5)
So sánh thị trường tiền tệ và thị trường vốn:
Trang 28Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường tiền tệ (1)
ü Tín phiếu kho bạc
ü Chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn
ü Thương phiếu các loại
ü Bảo lãnh hay chấp nhận của các ngân hàng thương mại
(Bank Acceptances)
ü Các hợp đồng mua lại (Repurchases) và các loại giấy tờ có giá khác
28
Trang 29Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường tiền tệ (2)
Tín phiếu kho bạc
- Khái niệm: giấy tờ ghi nợ do KBNN phát hành để bán ra
thị trường nhằm mục đích vay nợ trong nền kinh tế (hình thức huy động vốn ngắn hạn)
- Phương thức mua: đấu thầu
- Đặc điểm: tính lỏng cao nhất và an toàn nhất trong tất cả
các công cụ trên thị trường tiền tệ
29
Trang 30Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường tiền tệ (3)
Chứng chỉ tiền gửi
• Khái niệm: là 1 giấy tờ ghi nợ do NHTM phát
hành ra để phát hành cho những người mang tiền đến ngân hàng gửi
Trang 31Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường tiền tệ (4)
Thương phiếu
• Khái niệm: Giấy tờ ghi nợ trong thương mại, xác
nhận 1 khoản nợ trong thương mại
• Phân loại:
ü Lệnh phiếu
ü Hối phiếu
31
Trang 32Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường tiền tệ (5)
Hối phiếu được ngân hàng chấp nhận
• Khái niệm: Là công cụ nợ, do một công ty phát
hành, được ngân hàng đóng dấu bảo đảm thanh toán, ngân hàng sẽ thu phí bảo lãnh và người mua chịu sẽ phải có tài khoản ký quỹ tại ngân hàng để đảm bảo việc thanh toán hối phiếu
32
Trang 33Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường vốn (1)
33
Trang 34Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường vốn (2)
Cổ phiếu
- Khái niệm: Là chứng chỉ (hoặc bút toán
ghi sổ) chứng nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần tài sản và thu nhập của doanh nghiệp
- Cổ phiếu vô danh và ghi danh
- Tính ưu đãi
34
Trang 35Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường vốn (3)
ü Cổ phiếu thường ( Common Stock)
ü Cổ phiếu ưu đãi ( Preferred Stock)
=> So sánh cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi?
35
Trang 36Tiêu chí Cổ phiếu thường Cổ phiếu ưu đãi
Quyền chuyển đổi Ko thể chuyển đổi thành cổ
phiếu ưu đãi
Có thể chuyển đổi thành cổ phiếu thường
Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường vốn (4)
36
Trang 37Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường vốn (5)
Trái phiếu
Khái niệm: Là chứng chỉ xác nhận quyền đòi
nợ của người đầu tư đối với người phát hành
Phân loại:
- Chủ thể phát hành
- Phương thức trả lãi
- Sự thay đổi lãi suất
- Khả năng chuyển đổi
37
Trang 38Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường vốn (6)
Chủ thể phát
hành
Trái phiếu chính phủ
Trái phiếu địa phương
Trái phiếu doanh nghiệp
Phân loại trái phiếu
38
Trang 39Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường vốn (7)
Phương thức trả lãi
Trả lãi một lần
Trả lãi định kỳ (coupon)
Khả năng chuyển đổi
Có khả năng chuyển đổi
Không có khả năng chuyển
đổi
Phân loại trái phiếu
39
Trang 40Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường vốn (8)
năng chuyển đổi
Có khả năng chuyển đổi
Không có khả năng
chuyển đổi
Phân loại trái phiếu
40
Trang 41Công cụ của thị trường tài chính
Công cụ của thị trường vốn (9)
Món vay thế chấp
• Đối tượng vay: Cá nhân, công ty
• Mục đích: Đầu tư vào BĐS
• Lợi nhuận
• Rủi ro
• Quy mô thị trường
Tại Hoa Kỳ, thị trường các khoản vay thế chấp là thị trường nợ lớn nhất, trong đó các khoản vay thế chấp để mua nhà gấp bốn
Trang 42Hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam
• Quá trình hình thành và phát triển
• Những đóng góp tích cực:
- Đối với các cá nhân và doanh nghiệp
- Đối với nền kinh tế
- Đối với các nhà nghiên cứu và cơ quan hoạch định chính sách
- Đối với các cơ quan quản lý nhà nước
• Thực trạng hoạt động của thị trường chứng khoán:
- Vấn đề quản lý nhà nước
- Hoạt động của các trung gian tài chính và các tổ chức phụ trợ
- Hành vi của các nhà đầu tư sự thao túng thị trường
42