thuong vo cua tran te xuong

TRẢ LỜI: -Nhìn cảnh vật yên tĩnh,vắng lặng cõi lòng nhà thơ cũng hoà điệu tĩnh lặng để cảm nhận độ trong veo của nước,cái hơi gợn tí của sóng,độ rơi khe khẽ của lá,âm thanh tiếng cá đớp

THƯƠNG VỢ

(Trần Tế Xương)

A.Mục đích yêu cầu:

Giúp học sinh nắm được:

1.Kiến thức:

-Cảm nhận được hình ảnh bà Tú: vất vả, đảm đang, thương yêu và lặng lẽ hi sinh

vì chồng con Thấy được tình cảm thương yêu, quý trọng của Trần Tế Xương dành cho người vợ Qua những lời tự trào, thấy được vẻ đẹp nhân cách và tâm sự của nhà thơ

2.Kĩ năng:

-Nắm được Nội dung và Nghệ thuật: từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm, vận dụng hình ảnh, ngôn ngữ văn học dân gian, sự kết hợp giữa giọng điệu trữ tình và tự trào

3.Thái độ:

-Bồi dưỡng lòng quý, cảm thông nhà thơ Trần Tế Xương

B.Chuẩn bị:

1.GIÁO VIÊN:

- Sách Giáo Khoa,Sách Giáo viên,Giáo Án

2.Học sinh:

- Sách Giáo Khoa, Vở ghi, Vở soạn…

C Tiến Trình Dạy Học

1.Kiểm tra sĩ số: (1P)

2 Kiểm tra bài cũ:

-Đọc thuộc lòng bài thơ “Thu Điếu” của Nguyễn Khuyến?

-Tâm trạng của Nguyễn khuyến qua bài thơ như thế nào?thể hiện rõ nhất ở câu thơ nào?

TRẢ LỜI:

-Nhìn cảnh vật yên tĩnh,vắng lặng cõi lòng nhà thơ cũng hoà điệu tĩnh lặng để cảm nhận độ trong veo của nước,cái hơi gợn tí của sóng,độ rơi khe khẽ của lá,âm

thanh tiếng cá đớp mồi dưới chân bèo =>nỗi buồn cô quạnh,uẩn khúc của nhà thơ sau khi từ quan,đồng thời thể hiện tâm hồn gắn bó tha thiết với quê hương đất nước,tấm lòng yêu nước thầm kín của tác giả

-“Cá đâu đớp động dưới chân bèo”

3.Bài mới:

- Đọc tiểu dẫn và nêu vài

nét về tiểu sử cuộc đời-sự

nghiệp thơ văn của Tú

Xương

GV: Ông chỉ sống có 37

tuổi đời và chỉ đỗ tú tài

nhưng sự nghiệp thơ ca của

ông đã trở thành bất tử

Mảng thơ trào phúng sắc

sảo, mạnh mẽ; mảng thơ trữ

tình sâu lắng Ông được

xem là bậc “thần thơ thánh

chữ”

-HS đọc và trả lời

I.Tìm Hiểu Chung:

1.Tác giả:

-Trần Tế Xương (1870 – 1907) thường gọi là Tú Xương, quê ở làng

Vị Xuyên, huyện Mĩ Lộc, tỉnh Nam Định

-Là người có tài nhưng con đường khoa cử lận đận

-Sáng tác của Tú Xương gồm hai mảng:Trào phúng và trữ tình + Nội dung: phê phán chế độ thực dân, tâm sự về cuộc đời, đất nước (chế độ thi cử đương thời)

+ Nghệ thuật: góp phần Việt hoá thơ

-Gọi 1, 2 HS đọc tác

phẩm(yêu cầu giọng đọc

vừa hóm hỉnh vừa thương

xót,trân trọng và ngợi

ca,vừa tự trào,bực bội,cay

đắng_2 câu cuối)

-Công việc của bà Tú là gì ?

thời gian làm việc,nơi làm

việc ?

- mom sông nghĩa là gì ?

-Những chi tiết này cho ta

thấy điều gì?

-Câu 2 có điều gì đặc biệt?

-Bà Tú nuôi con, nuôi

chồng là gánh nặng mà vẫn

chu toàn mọi thứ Như vậy,

bà Tú là người mẹ, người

vợ như thế nào trong gia

đình?

- Em có nhận xét như thế

nào về cách nói Nuôi đủ

năm con với một chồng mà

-học sinh đọc tác phẩm

-Công việc buôn bán,thời gian làm quanh năm,nơi làm việc ở mom sông -dải đất nhô ra cao ở

bờ sông -( Hoàn cảnh lam lũ- trách nhiệm nặng nề- công việc hiểm nguy) của bà Tú

Đường, làm phong phú ngôn ngữ Việt

-Tú Xương có nhiều bài thơ viết về

bà Tú nhưng “Thương vợ” là một trong những bài thơ hay và cảm động nhất của nhà thơ

2.Bài Thơ “Thương Vợ”

-Thể loại:thất ngôn bát cú đường luật,vần bằng

-Bố cục:có 2 cách chia

• Chia theo kết cấu thơ đường luật:đề,thực,luận,kết

• Chia theo mạch ý của bài(6 câu đầu:chân dung bà Tú vừa đảm đang,vất vả vừa âm thầm,cam chịu;2 câu cuối;thái

độ của Tú Xương trước gánh nặng của vợ

• II.Phân tích

1 Hai câu đề:

- Công việc: “Buôn bán”

-Thời gian: “Quanh năm” → thời gian triền miên, cả cuộc đời của bà

Tú ,tần tảo, tất bật ngược xuôi

- Địa điểm: “Mom sông”: →không gian sinh tồn hết sức bấp bênh, khó khăn, nguy hiểm

 Câu thơ vừa giới thiệu bà Tú một cách hồn nhiên,thân mật,lại dí dỏm,hóm hỉnh vừa gợi lên sự gian

Tú Xương diễn đạt qua câu

thơ?

- Tác giả mượn hình ảnh gì

để nói lên sự vất vả của Bà

Tú? Nhận xét về cách dùng

từ ngữ của tác giả trong 2

câu thực?

-Nghĩa của eo sèo,buổi đò

đông

-Em có nhận xét gì và cách

đối ở hai câu thực và hiệu

quả của nó?

-Nhận xét như thế nào về

Bà Tú?

-Em hiểu “duyên”-“nợ” ở

đây như thế nào?

-Khẳng định và ca ngợi vai trò trụ cột gia đình của bà Tú:nuôi con và nuôi chồng

-Từ chỉ số lượng gợi lên không khí gia đình đông đúc và thể hiện tài nội tướng của bà Tú

-suy nghĩ trả lời

-Mượn hình ảnh con cò,con đò trong ca dao xưa

• Đảo ngữ:con

cò lặn lội=>lặn lội thân cò

• Con cò=>thân cò

• Hình ảnh ẩn dụ:thân cò -

nan, vất vả

‘‘Nuôi đủ năm con với một chồng’’ + Nuôi con (năm con): chuyện bình

thường

+ Nuôi chồng (một chồng): khác

thường

 Cái gánh nặng mà bà phải mang

+ “Nuôi đủ” : đủ cả về số lượng và

chất lượng

 Bà Tú đảm đang, tháo vát và chu toàn

-Cách nói khôi hài:

+ Chồng là thứ con cần phải nuôi + Chồng xếp sau con: tự hạ mình + So sánh 5 con = 1 chồng: gánh nặng lại càng nặng hơn

 thể hiện lòng tri ân, thương quý vợ

2 Hai câu thực:

- Cuộc sống:

“Lặn lội thân cò khi quãng vắng

Eo sèo mặt nước buổi đò đông”

+ “Lặn lội”:  nhấn mạnh nỗi gian

truân, vất vả

-Khi nói về duyên số của bà

Tú, ông Tú tự nhận mình

như thế nào?

-Em hiểu cụm từ “âu đành

phận” có ý nghĩa như thế

nào ?

- Em hiểu như thế nào về

thành ngữ Năm nắng mười

mưa mà Tú Xương diễn đạt

trong câu thơ?

GV: “Năm nắng mười

mưa” nói lên sự vất vả, gian

truân vừa thể hiện đức tính

chịu thương chịu khó, hết

lòng vì chồng vì con của bà

Tú

- Em có nhận xét gì về cách

sử dụng các thành ngữ và

phép đối trong hai câu

luận ?

-Nhà thơ đã chửi những

điều gì trong xã hội và nơi

mình?(sử dụng khẩu ngữ

với lời chửi)

Nhưng đằng sau tiếng chửi

là tâm trạng gì của nhà thơ?

-Theo em, bi kịch đó là bi

kịch gì?

-Tú Xương nhận ra mình

như thế nào? Tâm trạng của

chỉ bà thân phận bà Tú

• Eo sèo:âm thanh,không khí ồn ào lúc tranh giành mua bán

• Buổi đò đông:chỉ cảnh chợ diễn ra lúc trời vừa sáng

-suy nghĩ trả lời

+ “thân cò”: hình ảnh ẩn dụ  chỉ

thân phận của bà Tú

+ “khi quãng vắng”: bao hàm cả

không gian và thời gian (có khi ở nơi heo hút vắng vẻ chứa đầy bất trắc, hiểm nguy)

 Câu thơ sáng tạo từ ca dao nhằm

cụ thể hơn về thân phận của bà Tú: một mình đơn chiếc, tần tảo ngược xuôi

- “Eo sèo mặt nước buổi đò đông” + “Eo sèo”: âm thanh kì kèo, kêu ca,

cáu gắt, phàn nàn giữa chợ

+ “buổi đò đông”: chỉ nơi đông đúc

người  diễn tả cảnh bà Tú chen chúc vất vả để buôn bán

- Hai câu thực đối nhau về từ ngữ:

+ lặn lội >< eo sèo

+ khi quãng vắng >< buổi đò đông

 Hiệu quả: làm nổi bật sự vất vả, gian truân – đã vất vả vì đơn chiếc lại bươn chãi trong cảnh chen chúc chốn đông người

→ Bà Tú là người đảm đang, tháo vát, chu đáo với chồng con

→ Bà Tú là người giàu đức hi sinh và

nhà thơ là gì?

-là người ăn bám vợ

-Cam chịu,chấp nhận

-Dựa SGK trả lời

lòng vị tha

3 Hai câu luận:

- “Một duyên hai nợ âu đành phận”

+ “duyên” (1): hạnh phúc thì ít + “nợ”: con lẫn chồng: lo toan, bộn

bề thì nhiều

 Tú Xương coi mình là cái nợ mà

bà Tú phải mang

+ “âu đành phận”: chấp nhận số

phận, không phàn nàn, lặng lẽ hi sinh

- “Năm nắng mười mưa dám quản công”

+ “nắng mưa”: ẩn dụ chỉ sự vất vả + “năm, mười”: số đếm, như nhân

lên gấp bội sự nhọc nhằn

+ “dám quản công”: không nề hà, kể

công

 Bằng các thành ngữ sáng tạo, phép đối chỉnh, nhà thơ thể hiện trọng vẹn đức tính cam chịu hi sinh

vì chồng con của bà Tú Đó là truyền thống của người phụ nữ Việt Nam 4.Hai câu kết:

+ chửi thói đời: thói quen đáng

trách được mặc nhiên công nhận  tập tục bất công của nho giáo: không cho ông được thương vợ thiết thực, không cùng vợ lặn lội, eo sèo

+ Vậy nên ông tự trách: “Có chồng

hờ hững cũng như không”

Đằng sau tiếng chửi xã hội, chửi mình là những giọt nước mắt của nỗi đau, của tâm tràn phẫn uất, của

bi kịch

+ Bi kịch của Tú Xương: từng nuôi

mộng “bia đá bảng vàng” “cho sang

mặt vợ”

+ Bi kịch của xã hội: chữ Hán đến thời mạt vận, thi cử lộn tùng phèo + Tú Xương trở thành kẻ vô tích sự,

ăn bám vợ  tê tái, đớn đau

III Tổng kết::

(Phần ghi nhớ/SGK) 4.Củng cố kiến thức:

-Tú Xương bày tỏ ân tình sâu nặng của ông đối với bà:thấu hiểu nỗi vất vả,gian

truân và đức tính cao đẹp của bà Tú.Đồng thời cho thấy tâm sự,vẻ đẹp nhân

cách,tai năng của nhà thơ

-Tú Xương phát huy lời ăn tiếng nói của dân gian,ngôn ngữ đời sống

5.Dặn dò học sinh,bài tập về nhà:

-các em học thuộc bài thơ,nắm vững nội dung đã được phân tích,chú ý hình ảnh

bà Tú lam lũ

Chuẩn bị bài mới và soạn trước bài mới

D.Rút kinh nghiệm,bổ sung:

E.Nhận xét của giáo viên hướng dẫn:

Duyệt giáo án của giáo viên