tay nam a

Địa hình và tài nguyên đất chí tuyến đi qua gần như giữa khu vực, làm cho khu vực chịu ảnh hưởng của khối khí chí tuyến khô, nóng - Phía Đông Bắc và Tây Nam tập trung nhiều núi và

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP

KHOA ĐỊA LÝ

ĐỊA LÝ KINH TẾ XÃ HỘI THẾ GIỚI

Người soạn: Nguyễn Văn Ngôi Em

KHU VỰC TÂY NAM Á

3 Mối quan

hệ Việt Nam – Tây Nam Á

1 Điều kiện phát triển kinh tế

Vị trí Tây Nam Á

1 Điều kiện phát triển kinh tế

Thứ tự Quốc gia Diện tích Dân số Mật độ dân số

biển Đen, biển

Địa Trung Hải,

biển Caxpi, án

ngữ kênh đào

Xuyê, tiếp giáp

với khu vực Trung

Á, Nam Á, Châu

Phi

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1 Vị trí địa lý

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.2.Điều kiện tự nhiên

1.1.1 Địa hình và tài nguyên đất

chí tuyến đi qua gần

như giữa khu vực, làm

cho khu vực chịu ảnh

hưởng của khối khí chí

tuyến khô, nóng

- Phía Đông Bắc và Tây

Nam tập trung nhiều núi

và sơn nguyên đồ sộ có

thể chia địa hình thành

3 miền:

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1.Điều kiện tự nhiên

1.1.1 Địa hình và tài nguyên đất

Chí tuyeán Baéc

- Miền Bắc có những cao

nguyên rộng lớn (cao nguyên

Anatôli độ cao từ 800-1000m.

- Miền Tây và Nam khu vực

Trung Cận Đông là bán đảo Arabi

( Arập), có diện tích gần 3 triệu

km 2 xung quanh miền có những

dãy núi chạy ven bờ biển và bao

bọc vùng hoang mạc rộng lớn.

- Miền giữa là đồng bằng

Lưỡng Hà do sông Tigơri và

Ơphơrat bồi đắp có thể phát triển

nông nghiệp đây là yếu tố quan

trọng hình thành nuôi dưỡng nền

văn minh Lưỡng Hà.

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1.Điều kiện tự nhiên

- Vùng đồng bằng Lưỡng Hà có lượng mưa trung bình

300mm, nhiệt độ mùa hè có khi đến 48oC

- Vùng phía bắc mưa nhiều từ 2000 - 3000mm, trung tâm các cao nguyên mưa ít từ 200 – 250 mm Ở vùng phía Đông

và Đông Nam ít mưa, khí hậu khô, nóng, lượng mưa chỉ

khoảng 100 mm

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1.Điều kiện tự nhiên

1.1.2 Khí hậu

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1.Điều kiện tự nhiên

1.1.3 Sông hồ

Là hồ lớn nhất tại Thổ Nhĩ Kỳ, nằm xa về phía đông của quốc gia này Nó là một hồ nước mặn, nhận nước từ một

loạt các con suối nhỏ chảy xuống từ các dãy núi bao quanh

Hồ Van là một trong các hồ nội lưu (nghĩa là không có lối

thoát ra) lớn nhất thế giới Lối thoát ra ban đầu từ bồn địa đã

bị phun trào núi lửa thời cổ đại chặn lại

- Hồ nước ngọt Tibêriát (nằm giữa Xiri và Ixraen

- Hồ nước mặn lớn nhất là hồ Van diện tích 3.700km2 ở

độ cao 1665m

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1.Điều kiện tự nhiên

1.1.3 Sông hồ

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1.Điều kiện tự nhiên

lượng dầu mỏ nhiều nhất thế

giới như: Ảrập xêut: 26 tỷ tấn;

nghèo nàn chủ yếu là cây bụi,

cây gai, động vật chỉ có các loài

bò sát, gặm nhắm nhỏ

Khai thác dầu ở Iran

Biểu đồ dự báo sản lượng dầu mỏ còn cung cấp cho thế giới

Số năm còn cung cấp cho thế giới

19.7

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1 Dân cư – xã hội và chế độ chính trịnh

1.1.5 Dân cư – xã hội

Số dân toàn vùng không

đông năm 2004 là 289,6

triệu người Dân số hơn 313

triệu người (năm 2005)

Mật độ dân cư ở Tây Nam

Á thấp dân cư tập trung đông

đúc ở đồng bằng Lưỡng Hà,

ven biển Địa Trung Hải, các

vùng khai thác dầu mỏ của

Irac, Kôoet, Arap xeut Tại các

vùng núi và sa mạc dân cư rất

Các nước Trung Cận Đông

giành được độc lập trong thời điểm

khác nhau nhưng chủ yếu là giai

đoạn sau thế chiến thứ hai Phần

nhiều các nước theo chế độ Cộng

Hòa trừ một số nước thiết lập chế

độ Quân chủ lập hiến (Arap xeut,

Kôoet, Baranh, Cata, Ooman,

Joocđani) Tây Nam Á luôn là điểm

nóng về an ninh chính trị trong nhiều

năm qua, được thế giới quan tâm

Tháng 9/1980 chiến tranh Iran và

Irac xảy ra và ngày 17/01/1991 Hoa kỳ

và một số nước tấn công Irac làm cho

nhiều cuộc khủng bố liên tiếp xảy ra

trên đất nước này.

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1 Dân cư – xã hội và chế độ chính trị

1.1.5 Dân cư – xã hội

Qua những bất ổn chính trị và kinh tế bị tàn phá đã làm hạn chế sự đầu tư của nước ngoài và sự phát triển kinh tế

xã hội nói chung của nhiều nước Tây Nam Á.

1 Điều kiện phát triển kinh tế

1.1 Dân cư – xã hội và chế độ chính trị

1.1.5 Dân cư – xã hội

Phần lớn là người Ả rập theo đạo Hồi

V n treo ườ Babilon

Nhà Thờ Hồi Giáo

Tây Nam Á có nhiều nền văn minh cổ đại ( Nền văn minh Lưỡng Hà)

2 Tình hình phát triển triển kinh tế

Mặc dù chịu ảnh hưởng rất nặng nề của chiến tranh và sự khai thác tài nguyên của các đế quốc Tuy nhiên khu vực Tây Nam Á vẫn là khu vực xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới

Phát triển mạnh công nghiệp khai thác và chế biến dầu mỏ

Tốc độ tăng trưởng GDP của toàn khu vực Tây Nam Á

là 5,9% trong năm 2008 và ước đạt 5% trong năm 2009

mặc dù kinh tế toàn cầu suy giảm mạnh Trong đó, bốn

nước đứng đầu về GDP theo đầu người là Qatar, Kuwait,

UAE và Israel

Ả Rập Xê-út -0,9 4,0 Sudan 4,0 5,5 Syria 3,0 4,2 UAE -0,2 2,4 Yemen 4,2 7,3

GDP = Tổng sản phẩm quốc nội; f =

dự báo Nguồn: Quỹ tiền tệ quốc tế

Ngành công nghiệp luyện gan thép được phát triển ở một

số nước thổ Nhĩ Kỳ, Ixraen, Iran, ngành công nghiệp cơ khí chủ yếu là lắp ráp sửa chữa, sản xuất tàu thủy trọng tải nhỏ, máy kéo, toa xe lửa, chỉ có Ixraen phát triển ngành công nghệ cao sản xuất vũ khí chiến tranh

Các ngành công nghiệp dệt, công nghiệp nhẹ được phát triển Dù có bất ổn của chiến tranh tuy nhiên cho đến nay khu vực Tây Nam Á vẫn là khu vực sản xuất nhiều dầu lửa nhất thế giới

2 Tình hình phát triển triển kinh tế

2 Tình hình phát triển triển kinh tế

2.1 Công nghiệp

Nền công nghiệp kém phát triển, nhiều khó khăn do thiếu vốn, công nghệ, kinh nghiệm,… Trong các ngành công nghiệp của các nước Tây Nam Á thì công nghiệp dầu mỏ giữ vai trò

quan trọng, đứng đầu là A Rập Xê-út có sản lượng dầu lửa lớn nhất khu vực và thế giới

Tính đến tháng 11 năm 2004, A Rập Xê-út sản xuất tới 9,5 triệu thùng/ngày, chiếm 11,3 % tổng sản lượng dầu sản xuất

trên thế giới (Nga : 10,9%, Hoa kỳ: 9%)

2 Tình hình phát triển triển kinh tế

2 Tình hình phát triển triển kinh tế

Ngành chăn nuôi kém phát triển, chỉ có một số nước có

ngành chăn nuôi tương đối phát triển Thỗ Nhĩ Kỳ, Irac, Iran,

Apganixtan Ngành đánh cá được phát triển ở Ôman

Nông nghiệp là ngành sản xuất được coi trọng ở nhiều

nước Đối với một số nước Tây Nam Á nông sản được xem là mặt hàng chính trong cơ cấu xuất khẩu

Cơ sở vật chất kỹ thuật nền nông nghiệp nhiều nước nghèo nàn, lạc hậu, cơ giới hóa và sử dụng phân bón hóa học còn hạn chế Khí hậu khắc nghiệt nên việc phát triển thủy lợi có tầm quan trọng.

2 Tình hình phát triển triển kinh tế

2.3 Dịch vụ

2.3.1 Giao thông vận tải

Tây Nam Á (Trung Cận Đông) có vị trí thuận lợi để

phát triển giao thông quốc tế Biển Đỏ cũng là nơi mà tàu biển

từ châu Âu sang Châu Á qua lại nhiều.Có các eo biển Bapen Mandep ( Biển đỏ), Oacmut, … cảng biển lớn Tripoli, Baayrrut, tenvip … cũng có ý nghĩa quan trọng trong hàng hải quốc tế Đường sắt là phương tiện vận tải quan trọng ở khu

vực Tây Nam Á Trung Cận Đông còn nằm trên đường hàng không quốc tế nối liền Châu Âu với nhiều nước Châu Á,

Trung Cân Đông còn có nhiều sân bay quốc tế như: Đamat

(Xiri), Bâyrut (Li Băng), Ancara (Thổ Nhĩ Kỳ), Batđa (Irac),

Têhêran (Iran)

Các nước Tây Nam Á buôn bán với nhiều nước tư bản phát triển nhất là Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Nhật Bản, Hà Lan… Tuy nhiên nền kinh tế trình độ vẫn còn lạc hậu, chậm phát triển, ngành công nghiệp dầu mỏ vẫn giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.

2 Tình hình phát triển triển kinh tế

2.3 Dịch vụ

2.3.1 Ngoại thương

Giá trị xuất nhập khẩu của các nước Trung Cận Đông chiếm một thị phần khiêm tốn so với thế giới: năm 1998 là 6,8%, 1993 là 3,4%, Năm 2005 là 3,9%, trong tổng giá trị xuất khẩu của thế giới.

I ran , Irac, Arap xeut là những nước xuất khẩu dầu lửa và nông sản Thổ Nhĩ Kỳ, Xiri, Apganixtan, Ixraen,…là những nước xuất khẩu nông sản Ngoài ra Ixraen là nước xuất khẩu nhiều sản phẩm công nghệ cao và vũ khí chiến tranh

Giá trị nhập khẩu của các nước Trung Cận Đông trong thị phần thế giới năm 2003 là 6,3%, năm 1993 là 3,3% và năm 2002 chiếm 2,7%.

3 Mối quan hệ Việt Nam – Tây Nam Á

Năm 2009, xuất khẩu của Việt Nam sang khu vực đạt 1,14

tỷ USD Năm 2010, xuất khẩu sang Trung Đông tăng mạnh, đạt 1,65 tỷ USD, tăng 44,7% so với năm 2009 Tính đến thời điểm hiện nay, Việt Nam đã có quan hệ buôn bán với tất cả 16 nước Trung Đông

Trong năm 2010, một số thị trường xuất khẩu lớn nhất

của Việt Nam tính theo kim ngạch bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ (528

triệu USD), UAE (508 triệu USD), Iraq (188 triệu USD), Ảrập

Saudi (144 triệu USD), Israel (97 triệu USD)

Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Trung Đông gồm: hàng hải sản (163 triệu USD), gạo (149 triệu USD), sợi (137,5 triệu USD), điện thoại di động (134,5 triệu USD), vải (110,4 triệu USD), …

3.1 Trao đổi thương mại

3 Mối quan hệ Việt Nam – Tây Nam Á

3.2 Hợp tác và đầu tư

Hiện nay, Ảrập Saudi đang quan tâm đầu tư vào Việt

Nam trong các lĩnh vực: dầu khí (xây dựng nhà máy lọc dầu và cung cấp nguyên liệu cho nhà máy); xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng dân dụng, bưu chính viễn thông, du lịch, bất động

sản

Tháng 2/2009, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đã ký

thỏa thuận với Tập đoàn dầu mỏ quốc gia Ảrập Saudi (Aramco)

về hợp tác trong việc cung cấp dầu thô cho Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, cung cấp sản phẩm khí hóa lỏng (LPG) và trong các

dự án lọc hóa dầu nói chung của Việt Nam

Việt Nam đã có mối quan hệ với tất cả các nước trong

khu vực Tây Nam Á và đã mở 5 thương vụ tại các nước:

Cô-oét, Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, UAE, I-rắc

Thủ tướng tiếp tân Đại sứ Irắc

Tổng thống Talabani

tiếp Đại sứ Phạm Sỹ Tam (trái)

Việt Nam và Kuwait ký hiệp định tránh đánh thuế hai lần

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tiếp Bộ trưởng Bộ Dầu mỏ và Thông tin Kuwait

Bên cạnh đó, Kuwait còn là

đối tác cung cấp ODA quan trọng

cho Việt Nam Tính đến nay,

thông qua Quỹ phát triển kinh tế

Ảrập của Kuwait, Kuwait đã cho

Việt Nam vay vốn 9 dự án với

tổng trị giá giá cho vay là 38 triệu

đina Kuwait, tương đương 140

3 Mối quan hệ Việt Nam – Tây Nam Á

3.2 Hợp tác và đầu tư

Ngày 9/9/2008, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định

số 125/2008/QĐ-TTg phê duyệt Đề án thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Trung Đông giai đoạn 2008-2015 Đề án đã đưa ra một

số nhóm giải pháp thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Trung Đông

trong các lĩnh vực chính trị, ngoại giao; đầu tư; dầu khí; lao

động; thương mại; tài chính - ngân hàng; giao thông vận tải; du lịch, thông tin văn hóa, thể thao,

Ngày 15/12/2008, Bộ trưởng Bộ Công Thương có

Quyết định số 6583/QĐ-BCT ban hành Chương trình hành

động của Bộ Công Thương thực hiện Đề án thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Trung Đông của Chính phủ giai đoạn 2008-2015 Trong những năm tới, dự kiến xuất khẩu của Việt Nam sang các nước Trung Đông năm 2011 sẽ đạt khoảng 1,98 tỷ

USD (tăng 20% so với năm 2010), năm 2015 sẽ đạt khoảng

4,1 tỷ USD