Giáo án vật lý 10 cả năm chuẩn 2011-2012

- Nắm được khái niệm về: chất điểm, chuyển động cơ và quỹ đạo của chuyển động cơ- Nêu được ví dụ về: chất điểm, chuyển động, vật mốc, mốc thời gian - Phân biệt hệ toạ độ và hệ quy chiếu,

bộ giáo dục và đào tạo

Tài liệu môn vật lý THPT áp dụng từ năm học 2011-2012 PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRèNH vật lý LỚP 10

Cả năm: 37 tuần = 70 tiết Học kỡ I: 19 tuần = 36 tiết Học kỡ II: 18 tuần = 34 tiết

HỌC Kè I

Nội dung số tiết Tổng thuyết Lớ Thực hành

Bài tập,

ụn tập

Chương III Cõn bằng và chuyển động của vật rắn 9 8 1

Kiểm tra 1 tiết (học xong chương I) 1

ụn tập

Chương VI Cơ sở của nhiệt động lực học 4 3 1

Chương VII Chất rắn và chất lỏng Sự chuyển thể 12 8 2 2

Kiểm tra 1 tiết (học xong chương V) 1

- Nắm được khái niệm về: chất điểm, chuyển động cơ và quỹ đạo của chuyển động cơ

- Nêu được ví dụ về: chất điểm, chuyển động, vật mốc, mốc thời gian

- Phân biệt hệ toạ độ và hệ quy chiếu, thời điểm và thời gian

2 Về kỹ năng:

- Xác định được vị trí của 1 điểm trên 1 quỹ đạo cong hoặc thẳng

- Làm các bài toán về hệ quy chiếu, đổi mốc thời gian

II Chuẩn bị:

Giáo viên:

- Một số ví dụ thực tế về cách xác đinh vị trí của điểm nào đó

- Một số bài toán về đổi mốc thời gian

III Tiến trình dạy học

1 Ổn định tổ chức

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Nhắc lại khái niệm chuyển động, tìm hiểu khái niệm chất điểm, quỹ đạo của chất điểm.

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên Nội dung

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 2

Nhắc lại khái niệm

- Khi nào một vật CĐ được coi là chất điểm ?

- Nêu một vài ví dụ về một vật CĐ được coi là chất điểm và không được coi là chất điểm

- Hoàn thành yêu cầu C1Đường kính quỹ đạo của TĐ quanh

MT là bao nhiêu?

Hãy đặt tên cho đại lượng cần tìm?

Áp dụng tỉ lệ xíchHãy so sánh kích thước TĐ với độ dài đường đi ?

Ví dụ: quỹ đạo của giọt nước mưa

Quỹ đạo của 1 điểm đầu mút kim đồng hồ có dạng như thế nào?

I Chuyển động cơ Chất điểm: 1.Chuyển động cơ:

Khi chuyển động, chất điểm vạch

ra một đường trong không gian gọi

Hãy nêu tác dụng của vật làm mốc ?

Làm thế nào xác định vị trí của vật nếu biết quỹ đạo ? Hoàn thành yêu cầu C2

Xác định vị trí của một điểm trong mặt phẳng ?

C3?

II Cách xác định vị trí của vật trong không gian:

1.Vật làm mốc và thước đo:

Muốn xác định vị trí của một vật ta cần chọn:

- Vật làm mốc

- Chiều dương

- Thước đo

2.Hệ toạ độ

Hoạt động 3: Tìm hiểu cách xác định thời gian trong chuyển động

III Cách xác định thời gian trong gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m

häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 3

H O

y

x

- HS tự tìm đọc SGK để tìm

hiểu cách xác định thời gian

trong chuyển động

Phân biệt thời điểm và thời

gian và hoàn thành câu C4

Thảo luận

Lấy hiệu số thời gian đến

với thời gian bắt đầu đi

- Ghi nhận hệ quy chiếu

- Hãy nêu cách xác định khoảng thời gian đi từ nhà đếntrường?

- C4?

- Bảng giờ tàu cho biết điều gì?

-Lấy ví dụ-Xác định thời điểm và thời gian tàu chạy từ Hà Nội đến Sài Gòn

chuyển động:

1 Mốc thời gian và đồng hồ

Để xác định thời gian chuyển động

ta cần chọn một mốc thời gian và dùng một đồng hồ để đo thời gian

2 Thời điểm và thời gian

a Thời điểm : Lúc, khi

b Thời gian : Từ khi đến khi

IV Hệ quy chiếu:

- Chất điểm là gì? Quỹ đạo là gì?

- Cách xác định vị trí của vật trong không gian

- Cách xác đinh thời gian trong chuyển động

- Nêu được định nghĩa đầy đủ hơn về chuyển động thẳng đều

- Phân biệt các khái niệm; tốc độ, vận tốc

- Nêu được các đặc điểm của chuyển động thẳng đều như: tốc độ, phương trình chuyển

động, đồ thị toạ độ - thời gian

- Vận dụng các công thức vào việc giải các bài toán cụ thể

- Nêu được ví dụ về chuyển động thẳng đều trong thực tế trong thực tế

2 Kĩ năng:

- Vận dụng linh hoạt các công thức trong các bài toán khác nhau

- Viết được phương trình chuyển động của chuyển động thẳng đều

- Vẽ được đồ thị toạ độ - thời gian

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m

häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 4

- Biết cách xử lý thông tin thu thập từ đồ thị.

- Nhận biết được chuyển động thẳng đều trong thực tế trong thực tế nếu gặp phải

- Ôn lại kiến thức về chuyển động ở lớp 8

- Các kiến thức về hệ toạ độ, hệ quy chiếu

III.Tiến trình dạy - học:

1 Ổn định

2 Kiểm tra: Trình bày các khái niệm sau

- Chuyển động cơ, chất điểm, quỹ đạo ?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Ôn tập kiến thức về chuyển động thẳng đều.

HD đổi đơn vị : km/h → m/s và ngược lại

.Hoạt động 2: Ghi nhận các khái niệm: Vận tốc trung bình , chuyển động thẳng đều:

Tính vận tốc TB ? Nói rõ ý nghĩa vận tốc TB, phân biệt vận tốc Tb và tốc độ TB

Nếu vật chuyển động theo chiều

âm thì vận tốc TB có giá trị âm →

Vtb có giá trị đại số

Khi không nói đến chiều chuyển động mà chỉ muốn nói đến độ lớn của vận tốc thì ta dùng kn tốc độ TB

Như vậy tốc độ TB là giá trị số học của vận tốc TB

Yêu cầu học sinh định nghĩa vận tốc

TB

- Yêu cầu HS đọc SGK tự tìm hiểu

về chuyển động thẳng đều

I.Chuyển động thẳng đều: 1.Tốc độ trung bình:

t

s

vtb =

Tốc độ trung bình của một chuyển động cho biết mức độ nhanh chậm của chuyển động Đơn vị: m/s hoặc km/h

2.Chuyển động thẳng đều:

CĐTĐ là chuyển động có quỹ đạo là đường thẳng và có tốc độ trung bình như nhau trên mọi quãng đường

3 Đường đi trong CĐTĐ

s = v.t

Hoạt động 3:Xây dựng phương trình chuyển động, Tìm hiểu về đồ thị toạ độ - thời gian

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m

häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 5

Nhắc lại dạng:y = ax + bTương đương: x = vt + x0

Đồ thị có dạng gì ? Cách vẽ ?Yêu cầu lập bảng giá trị (x,t) và

II Phương trình chuyển động và

đồ thị toạ độ - thời gian của cđtđ 1) Phương trình của cđtđ:

t(h) 0 1 2 3 6x(km) 5 15 25 35 65

- Nắm được khái niệm vận tốc tức thời: định nghĩa, công thức, ý nghĩa các đại lượng

- Nêu được định nghĩa CĐTBĐĐ, CĐTNDĐ, CĐTCDĐ

- Nắm được các khái niệm gia tốc về mặt ý nghĩa của khái niệm, công thức tính, đơn vị

đo Đặc điểm của gia tốc trong CĐTNDĐ

- Viết được phương trình vận tốc, vẽ được đò thị vận tốc - thời gian trong CĐTNDĐ

2.Kĩ năng:

- Vẽ được vectơ biểu diễn vận tốc tức thời

- Bước đầu giải được bài toán đơn giản về CĐTNDĐ

- Biết cách viết biểu thức vận tốc từ đồ thị vận tốc - thời gian và ngược lại

II.Chuẩn bị :

1.Giáo viên:

- Các kiến thức về phương pháp dạy học một đại lượng vật lý

2.Học sinh: Ôn kiến thức về chuyển động thẳng đều.

III.Tiến trình dạy học:

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m

häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 6

1.Ổn định:

2.Kiểm tra bài cũ:

3.Hoạt động dạy - học:

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm vận tốc tức thời:

Trả lời câu hỏi của giáo viên

Tìm xem trong khoảng thời

xe tải đi theo hướng Tây - Đông

- Cá nhân suy nghĩ để trả lời câu

Muốn biết tại M chất điểm chuyển động nhanh hay chậm ta phải làm thế nào ?

Tại sao cần xét quãng đường đi trong khoảng thời gian rất ngắn ?

Đó chính là vận tốc tức thời của

xe tại M, kí hiệu là v

Độ lớn của vận tốc tức thời cho

ta biết điều gì ? Trả lời C1?

Vận tốc tức thời có phụ thuộc vào việc chọn chiều dương của

hệ toạ độ không ?Yêu cầu HS đọc mục 1.2 và trả lời câu hỏi: tại sao nói vận tốc là một đại lượng vectơ ?

Trả lời C2?

Ta đã được tìm hiểu về chuyển động thẳng đều, nhưng thực tế các chuyển động thường không đều, điều này có thể biết bằng cách đo vận tốc tức thời ở các thời điểm khác nhau trên quỹ đạo

ta thấy chúng luôn biến đổi

Loại chuyển động đơn giản nhất là CĐTBĐĐ

I Vận tốc tức thời Chuyển động thẳng biến đổi đều" 1) Độ lớn của vận tốc tức thời:

t

sv

3)Chuyển động thẳng biến đổi đều:

Là chuyÓn động trên đường thẳng có độ lớn của vận tốc tức thời tăng đều hoặc giảm đều theo thời gian

Vận tốc tăng → CĐNDĐ Vận tốc giảm → CĐCDĐ

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m

Hoạt động 2: Nghiên cứu khái niệm gia tốc trong CĐTNDĐ.

Trả lời các câu hỏi của GV

Thảo luận và hoành thành

câu hỏi của giáo viên

Thành lập được công thức

tính gia tốc

Thảo luận và trả lời theo

yêu cầu của GV và tìm ra

đơn vị gia tốc

So sánh phương chiều…

theo yêu cầu của giáo viên

Trong chuyển động thẳng đều muốn biết vật chuyển động nhanh hay chậm ta phải làm gì?

Nhưng đối với các CĐTBĐ vận tốc như thế nào?

Gia tốc được tính bằng công thức nào ?

Yêu cầu HS thảo luận tìm đơn vị của gia tốc

Gia tốc là đại lượng véctơ hay là đại lượng vô hương ? Vì sao?

So sánh phương và chiều của a so với v0 , v, ∆v

II.Chuyển động thẳng nhanh dần đều:

1) Gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều:

Định nghĩa: SGK Công thức t

va

∆

∆

=

∆v là độ biến thiên vận tốc ∆t Khoảng thời gian xảy ra biến thiên vận tốc

t

vva

Hoạt động 3: Nghiên cứu khái niệm vận tốc trong CĐTNDĐ

HS hoàn thành yêu cầu

của GV

vt

t

vva

Củng cố, dặn dò:

- Nhắc lại kiến thức về chuyển động thẳng nhanh dần đều, gia tốc và vận tốc của

chuyển động thẳng nhanh dần đều

Tiết 4 : CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU (Tiết 2)

I Mục tiêu

1) Về kiến thức

- Viết được công thức tính quãng đường đi trong chuyển động thẳng nhanh dần đều;

mối quan hệ giữa gia tốc và quãng đường đi được; phương trình chuyển động của

chuyển động nhanh dần đều

- Nắm được đặc điểm của chuyển động thẳng chậm dần đều về gia tốc, vận tốc, quãng

đường đi được và phương trình chuyển động Nêu được ý nghĩa vật lý của các đại

lượng trong công thức đó

2) Về kĩ năng

- Giải được bài toán đơn giản về chuyển động thẳng biến đổi đều

II Chuẩn bị

Học sinh: ôn lại kiến thức chuyển động thẳng đều

III Tiến trình dạy - học

1 Ổn định

2 Kiểm tra: ? thế nào là chuyển động thẳng biến đổi đều, viết công thức tính vận tốc

của chuyển động thẳng NDĐ và chỉ rõ các đại lượng trong công thức ?

3 TiÕn tr×nh dạy học

Hoạt động: Xây dựng công thức của CĐTNDĐ

Hoạt động của HS Trợ giúp của GV Nội dung

Những đại lượng biến thiên đều thì giá trị TB của đại lượng

đó = TB cộng của các giá trị đầu và cuối

Hãy viết CT tính tốc độ TB của CĐTNDĐ ?

- Viết CT tính vận tốc của CĐTNDĐ ?

Hãy xây dựng biểu thức tính đường đi trong CĐTNDĐ ?Trả lời câu hỏi C5

3.Công thức tính quãng đường đi được của CĐTNDĐ:

0 at2

2

1tv

s = +

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m

häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 9

s = + (2) Hãy tìm mối liên hệ giữa a, v,

v0, s ? (Công thức không chứa t

→ thay t ở (1) vào (2)

- Phương trình chuyển động tổngquát cho các chuyển động là:

x = x0 + s Hãy xây dựng PTCĐ của CĐTNDĐ

Viết biểu thức tính gia tốc trong CĐTCDĐ ? Trong biểu thức a

có dấu như thế nào ? Chiều của vectơ gia tốc có đặc điểm gì ?

Vận tốc và đồ thị vận tốc - thờigian trong CĐTCDĐ có gì giống và khác CĐTNDĐ ?Biểu thức và ptc® của CĐTCDĐ ?

- GV nêu sự giống và khác nhau giữa 2 loại chuyển động

4.Công thức liên hệ giữa gia tốc, vận tốc, và quãng đường đi được của CĐTNDĐ:

x= + +

III Chuyển động chậm dần đều:

1)Gia tốc trong chuyển động thẳng chậm dần đều:

t

v v t

t

v v a

s= + Trong đó a ngực dấu với v

2 0

2

1tvx

x= + +Chú ý:

CĐTNDĐ: a cùng dấu v0.CĐTCDĐ: a ngược dấu v0

- Vận dụng, biến đổi các công thức của CĐTBĐĐ để giải các bài tập

- Xác định dấu của vận tốc, gia tốc

II.Chuẩn bị

1 Giáo viên: Giải trước các bài tập trong SGK và SBT.

2 Học sinh:

- Thuộc các công thức của CĐTBĐĐ

- Giải các bài tập đã được giao ở tiết trước

Công thức tính gia tốc ?

Công thức tính quãng đường ?

Hãy tìm công thức tính thờigian dựa vào đại lượng đã biết là: gia tốc, vận tốc ?

Thời gian tính từ lúc tàu đạt vận tốc 40km/h ?

a) a = ?b) s1 = ?c) v2 = 60 km/h = 16,7m/s ∆t = ?

Giải Chọn chiều dương: là chiều cđGốc thời gian: lúc tàu rời gaa) Gia tốc của tàu:

1 t v

1 1

t

v v

a = −

)s(90185,0

7,

16a

va

vv

2 = − = = =

⇒Thời gian tính từ lúc tàu đạt vận tốc 40km/h ∆t = t2 - t1 = 90 - 60 = 30 (s)

Tọa độ ban đầu của

xe xuất phát từ B bằngbao nhiêu ?

Khi 2 xe gặp nhau thì toạ độ của chúng ntn ? Thay 2 pt vào giải pt tìm t ?

Tóm tắt:

a1 = 2,5.10-2 m/s2 a2 = 2.10-2 m/s2

AB = 400m

v01 = 0 v02 = 0 Giải

a).Phương trình chuyển động của xe máy xuất phát

từ A:

2 1 01

01

2

1tvx

2 2 2

2 2

1

2

t10.5,2ta2

02

2

1tvx

2 2 2

2

2

t10.2400

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m

häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 12

Tính vận tốc của 2 xelúc đuổi kịp nhau.

- Làm tiếp các bài tập còn lại

- Đọc bài "Sự rơi tự do"

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 14

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 15

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 16

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 17

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 18

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 19

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 20

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 21

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 22

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 23

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 24

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 25

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 26

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 27

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 28

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 29

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 30

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 31

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 32

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 33

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 34

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 35

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 36

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 37

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 38

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 39

gi¸o ¸n vËt lý 10 c¬ b¶n c¶ n¨m chuÈn kiÕn thøc kü n¨ng míi n¨m häc 2011-2012 liªn hÖ ®t 0943926597 hoÆc 01689218668 40