Ngữ văn 9 - Ánh trăng

I/ Đọc và tìm hiểu chung bài thơHồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên nh cây cỏ ngỡ không bao giờ

TiÕt 58:

(NguyÔn Duy)

NguyÔn Duy

I Giới thiệu tác giả - Tác phẩm:

1 Tác giả (1948):

2 Tác phẩm (1978):

- In trong tập thơ cùng tên, tập thơ đã đ ợc nhận giải A của Hội nhà văn Việt Nam 1984

- G ơng mặt tiêu biểu của lớp nhà thơ trẻ thời chống Mĩ

- Giải nhất cuộc thi thơ của báo Văn nghệ 1972 – 1973

- Từ 1977, đại diện thuờng trú báo văn nghệ tại thành phố HCM

- Sau 1975, chuyển về làm báo Văn nghệ giải phóng

- 1996 gia nhập quân đội, vào binh chủng thông tin, tham ia nhập quân đội

gia chiến đấu ở nhiều chiến tr ờng

I/ Đọc và tìm hiểu chung bài thơ

Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên nh cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa

Ánh tr ng ă

Nguy n Duy ễ

Từ hồi về thành phố

quen ánh điện, cửa g ơng

vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

Thình lình đèn điện tắt

phòng buyn-đinh tối om

vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình

ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình

Bài thơ viết về điều gì? Hãy xác định nhân vật trữ

tình và đối t ợng trữ tình của bài thơ.

suy ngẫm về trăng

 Ph ơng thức biểu đạt:

 Thể thơ:

 Bố cục:

Quan sát hình thức diễn đạt để nhận diện bài thơ về:

Tự sự để biểu cảm + năm tiếng

+ nhiều khổ thơ, mỗi khổ có bốn dòng + th ờng là vần chân, gián cách

(gồm ba phần)

+ Kể và cảm nghĩ về vầng trăng quá khứ (khổ 1,2)

+ Kể và cảm nghĩ về vầng trăng hiện tại (khổ 3,4)

+ Suy ngẫm của nhân vật trữ tình (khổ 5,6)

ánh trăng ( Nguyễn Duy)

Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên nh cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa

Từ hồi về thành phố

quen ánh điện, cửa g ơng

vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om

vội bật tung cửa sổ

đột ngột vầng trăng tròn

Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì r ng r ng

nh là đồng là bể

nh là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình

ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình

II Tìm hiểu bài thơ:

Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi giữa thiên nhiên

hồn nhiên nh cây cỏ ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa

1 Cảm nghĩ về vầng trăng quá khứ :

Trong bài thơ, vầng trăng đ ợc xem là tri kỉ,

 Thời thơ ấu ở làng quê (với đồng, sông, bể )

 Thời chiến tranh ác liệt ở rừng , giữa thiên nhiên

Hồi nhỏ sống với đồng Trần trụi giữa thiên nhiên

với sông rồi với bể hồn nhiên nh cây cỏ

hồi chiến tranh ở rừng ngỡ không bao giờ quên

vầng trăng thành tri kỉ cái vầng trăng tình nghĩa

Vầng trăng đ ợc xem là tri kỉ, tình nghĩa vào :

- Trăng "tri kỉ", "tình nghĩa" (nhân hóa) => thân thiết

với con ng ời, là bạn của con ng ời

Nhà thơ đã dùng biện pháp nghệ thuật gì để nói về trăng? Tác dụng của cách diễn đạt này?

Trăng đẹp đẽ, ân tình; trăng gắn bó với con

ng ời cả trong hạnh phúc và gian lao.

Từ đó, em có nhận xét gì?

2 Cảm nghĩ về vầng trăng hiện tại:

Từ hồi về thành phố quen ánh điện, cửa g ơng vầng trăng đi qua ngõ

nh ng ời d ng qua đ ờng

• thành phố, ánh điện, cửa g ơng :

cuộc sống đô thị phồn hoa, sung s ớng -> trăng thành ng ời d ng qua

đ ờng

• Giọng điệu tâm tình, chân thực

 Hoàn cảnh sống thay đổi đã khiến cho lòng ng ời thay đổi, không còn nhớ đến quá khứ

Thình lình đèn điện tắt

phòng buyn-đinh tối om

vội bật tung cửa sổ

•Trăng xuất hiện theo qui luật tự nhiên

•Tình huống: điện tắt , tối om -> thấy lại vầng trăng tri kỉ x

a

•Từ đột ngột : -> giọng điệu sửng sốt gợi cảm giác bừng tỉnh

 ánh trăng nhắc nhở con ng ời nhớ về quá khứ

đọc hai khổ thơ sau và nhắc lại nội dung mục 3?

Ngẩng mặt lên nhìn mặt

có cái gì r ng r ng

nh là đồng, là bể

nh là sông, là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh

kể chi ng ời vô tình

ánh trăng im phăng phắc

đủ cho ta giật mình

- mặt trăng (nhân hóa) -> nhớ lại tri kỉ quá khứ

- Cảm xúc : "r ng r ng" -> xúc động, xao xuyến, nghẹn ngào

- Điệp từ "là"; hình ảnh "đồng", "bể", "sông", "rừng" -> kỉ niệm quá khứ hiện về cùng ánh trăng)

- Cái giật mình của nhân vật trữ tình chứa đựng nhiều tâm trạng:

+ ân hận vì đã vô tình + xúc động vì nhớ lại quá khứ + tự vấn mình về thái độ, tình cảm, đối với quá khứ

3 Suy ngẫm của tác giả

- Giọng điệu thiết tha cảm xúc; nhịp thơ: trầm lắng,

 Đối diện với vầng trăng là đối diện với quá khứ, đối diện với chính mình; ánh trăng nhắc nhở cho con ng ời về lẽ sống thủy chung, tình nghĩa ở đời

* Hình ảnh vầng trăng:

- Vẻ đẹp thiên nhiên bình dị, vĩnh hằng

- T ợng tr ng cho quá khứ tình nghĩa, thủy chung

* Chủ đề và ý nghĩa của bài thơ:

- Lời nhắc nhở thấm thía về thái độ, tình cảm đối với quá khứ; với thiên nhiên, đất n ớc.

- Khẳng định truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân tộc: "uống n ớc nhớ nguồn”

IV Tæng kÕt:

¸nh tr¨ng

C¶m xóc vÒ

vÇng tr¨ng

qu¸ khø

Suy ngÉm

H×nh ¶nh giµu tÝnh biÓu c¶m

Ghi nhí - SGK (T157)

C¶m xóc vÒ vÇng tr¨ng hiÖn t¹i