Hoa tuy líp đen

Hùưn ăïịn khai laâo rùìng vò Corneille de Witt thíịt voơng khi thíịy sùưc lïơnh baôi boê chïị ăöơ cuô do em mònh kyâ khöng cođn hiïơu lûơc nûôa vađ vò söi suơc cùm thuđ chöịng Guillaume

HOA TULIP ĐEN

Alexandre Dumas

MUÅC LUÅC

CHÛÚNG I : ANH EM NHAÂ ÖNG DE WITT BÕ TÛÚÁC QUYÏÌN 3

CHÛÚNG II : SÛÅ THUÂ HÙÇN GIÏËT NGÛÚÂI CUÃA CAÁC THÕ DÊN 13

CHÛÚNG III : CORNELIUS VAN BAERLE 23

CHÛÚNG IV : KEÃ PHAÃN BÖÅI, NGÛÚÂI TUÂ VAÂ CON GAÁI VIÏN CAI NGUÅC 34

CHÛÚNG V : TUÂ CHUNG THÊN 48

CHÛÚNG VI: ROSA HOÅC NGHÏÌ LAÂM VÛÚÂN VAÂ HOÅC VIÏËT 57

CHÛÚNG VII : HOA TUYLÑP ÀEN NÚÃ 67

CHÛÚNG VIII : HOA TUYLÑP ÀEN BÕ ÀAÁNH CÙÆP 77

CHÛÚNG IX : ISAAC BOXTEL BÕ LÖÅT MÙÅT NAÅ 85

CHÛÚNG X : CORNEÁLIUS TÑNH NÚÅ VÚÁI GRYPHUS 101

CHÛÚNG I : ANH EM NHAĐ ÖNG DE WITT

BÕ TÛÚÂC QUÝÌN

Ngađy 20 thaâng taâm 1672, úê La Haye, thuê ăö cuêa baêy Tónh Húơp nhíịt, caâc cöng dín trađn xuöịng caâc ngaê ặúđng lúân thađnh möơt dođng ngûúđi ăen kõt

Hoơ vai vaâc suâng, tay cíìm gíơy vöơi vađng, höín hïín -buơng daơ khöng ýn, chaơy vïì phña nhađ tuđ Buytenhof, núi giam giûô Corneille

de Witt, anh ruöơt cuêa öng cûơu thuê tûúâng vô ăaơi Hađ Lan Tûđ khi bõ nhađ phíîu thuíơt Tyckelaer buöơc töơi giïịt ngûúđi, öng bõ bùưt giam vađ ăang söịng leo lùưt úê nhađ tuđ noâi trïn

Nïịu lõch sûê cuêa thúđi kyđ ăoâ, nhíịt lađ vađo caâi nùm chuâng töi bùưt ăíìu kïí cíu chuýơn dûúâi ăíy, khöng gùưn liïìn míơt thiïịt vúâi hai tïn goơi noâi trïn thò möơt vađi dođng chuâng töi giaêi thñch sau ăíy chó coâ thïí coi nhû möơt moân "hors-d'Íuvre" mađ thöi Nhûng chuâng töi xin baâo trûúâc baơn ăoơc rùìng caâi ăiïìu caênh baâo íịy cuông cíìn thiïịt ăïí hiïíu roô cíu chuýơn chuâng töi kïí chùỉng khaâc gò ăïí hiïíu biïịt sûơ kiïơn lõch sûê

to lúân xaêy ra trong ăoâ chuýơn cuêa chuâng töi ăaô ặúơc löìng vađo

Vađo nùm Corneille hoùơc Corneâlius de Witt 49 tuöíi, nhín dín Hađ Lan ăaô thíịy chaân naên nïìn cöơng hođa theo kiïíu Jean de Witt, uơi toađn quýìn vô ăaơi cuêa Hađ Lan Hoơ ríịt thñch chïị ăöơ xtatudera ăaô bõ sùưc lïơnh cuêa Jean de Witt buöơc phaêi baôi boê vônh viïîn trong baêy Tónh Húơp nhíịt úê Hađ Lan röìi

Vò ñt coâ trûúđng húơp dín chuâng thíịy ăùìng sau möơt nguýn lyâ laơi khöng coâ boâng daâng möơt con ngûúđi nïn hoơ thíịy neât mùơt trang nghiïm cuêa anh em dođng hoơ De Witt lađ thíịy boâng daâng cuêa nïìn cöơng hođa Hai öng lađ cha sinh khöng khoan nhûúơng cuêa möơt nïìn tûơ

do coâ khuön pheâp vađ möơt nïìn thõnh vûúơng khöng thûđa thaôi xa hoa Cuông víơy, ăùìng sau chïị ăöơ stathoudeârat, hoơ thíịy coâ Guillaume d'

Or-ange trai treê vúâi víìng traân nghiïng nghiïng, trang troơng vađ suy tû ặúơc nhûông ngûúđi ặúng thúđi goơi lađ öng Tríìm Mùơc, sau nađy öng cuông ặúơc híơu thïị goơi y nhû thïị

Hai anh em nhađ de Witt kiïng nïí Louis XIV vua nûúâc Phaâp

vò caêm thíịy uy tñn cuêa öng cađng ngađy cađng lúân trïn khùưp chíu Íu öng vûđa thùưng tríơn trong chiïịn dõch kyđ diïơu söng Ranh: sau ba thaâng giao tranh öng ăaô chïị ngûơ ặúơc sûâc maơnh cuêa baêy Tónh Húơp nhíịt

Tûđ líu Louis XIV lađ keê thuđ cuêa nhín dín Hađ Lan Nay hoơ mong coâ möơt ngûúđi khaâc ặâng lïn cûâu ăíịt nûúâc hoơ thoaât khoêi caênh tan naât vađ tuêi nhuơc

Ngûúđi ăoâ ăaô sùĩn sađng xuíịt hiïơn vađ coâ ăuê khaê nùng ăïí chöịng laơi Louis XIV Ăoâ lađ Guillaume d'Orange, con vua Guillaume II, cíơu beâ tríìm mùơc nhû trïn ăaô noâi, ngûúđi ta thíịy boâng daâng cuêa cíơu thíịp thoaâng ăùìng sau chïị ăöơ stathoudeârat

Nùm 1672, cíơu hai mûúi hai tuöíi Jean de Witt ăaô tûđng lađ thaâi phoâ cuêa cíơu vađ öng muöịn daơy cíơu sau nađy trúê thađnh möơt cöng dín töịt Ăùơt quýìn lúơi cuêa töí quöịc lïn trïn quýìn lúơi cuêa trođ mònh, öng ăaô ban böị sùưc lïơnh baôi boê vônh viïîn chïị ăöơ stathoudeârat, lađm tùưt hy voơng khöi phuơc chïị ăöơ nađy, nhûng dín Hađ Lan mong muöịn líơp laơi chïị ăöơ cuô

Öng thuê tûúâng vô ăaơi chiïìu theo yâ muöịn cuêa toađn dín; nhûng Corneille de Witt bûúâng bónh hún

Öng khöng chõu kyâ vađo baên chûâng thû taâi líơp chïị ăöơ cuô

Sau cuđng chiïìu yâ do bađ vúơ khoâc loâc van xin, öng ăađnh kyâ, coâ ăiïìu öng ghi thïm vađo dûúâi chûô kyâ cuêa mònh hai chûô: V.C vi coactus, coâ nghôa lađ: chõu kyâ vò aâp lûơc

Nhûng nhûông ngûúđi theo phaâi orangistes khöng cíìn biïịt ăiïìu íịy Chñnh hai anh em De Witt múâi lađ víơt caên chñnh cuêa hoơ Ăïí ăaơt ặúơc muơc ăñch cuêa mònh, hoơ duđng mûu vu khöịng vađ trong hoađn caênh ăoâ hoơ ăaô tòm ặúơc möơt tïn khöịn naơn sùĩn sađng vađo cuöơc chúi vúâi hoơ Tïn nađy, chuâng töi hònh nhû ăaô coâ líìn noâi röìi, goơi lađ Tyckelaer, lađm nghïì phíîu thuíơt

Hùưn ăïịn khai laâo rùìng vò Corneille de Witt thíịt voơng khi thíịy sùưc lïơnh baôi boê chïị ăöơ cuô do em mònh kyâ khöng cođn hiïơu lûơc nûôa vađ vò söi suơc cùm thuđ chöịng Guillaume d' Orange nïn ăaô ngíìm sai möơt tïn saât nhín ăi giïịt öng nađy hođng cûâu vaôn nïìn cöơng hođa; tïn saât nhín íịy khöng ai khaâc lađ hùưn; víơy lađ Tyckelaer höịi híơn ăaô ăi töị caâo hún lađ ăïí mònh phaơm töơi

Bíy giúđ ta haôy thûê xem nhûông ngûúđi theo phaâi orangistes tûâc giíơn ăïịn chûđng nađo khi nghe tin íịy

Öng kiïím soaât trûúêng kyâ lïơnh bùưt Corneille taơi nhađ

Ngađy 16 thaâng taâm nùm 1672, Corneille de Witt, ngûúđi anh cao thûúơng cuêa Jean de Witt bõ ăaânh ăođn phuê ăíìu ngay trong buöìng giam cuêa nhađ tuđ Buytenhof nhùìm bùưt öng thuâ nhíơn lađ chuê mûu saât haơi Guillaume Nhûng Corneille chùỉng nhûông lađ möơt con ngûúđi cao thûúơng mađ cođn lađ möơt conngûúđi ăíìy duông khñ

Öng khöng thuâ nhíơn ăiïìu gò Khöng nhûông öng lađm mïơt sûâc caâc tïn ăao phuê mađ cođn lađm nhuơt caê tñnh cuöìng tñn cuêa chuâng

Khöng khai thaâc ặúơc gò caâc quan tođa víîn tuýn phaơt: Corneille bõ míịt moơi chûâc vuơ vađ phíím tûúâc, bõ phaơt tiïìn híìu tođa vađ bõ ăi ăađy chung thín biïơt xûâ

Quýịt ắnh ăoâ khöng nhûông xûê oan möơt ngûúđi vö töơi mađ cođn xuâc phaơm danh dûơ möơt ngûúđi coâ tïn tuöíi ùưt phaêi lađm vûđa lođng dín chuâng lùưm ăíy Tuy nhiïn khöng phaêi thïị lađ ăaô ăuê nhû chuâng ta seô thíịy sau ăíy

Ngay sau khi nghe tin anh mònh bõ xûê oan, Jean de Witt xin tûđ chûâc toađn quýìn Ăïịn lûúơt öng cuông thïị, öng khöng ặúơc ngûúđi

ta ăöịi xûê nhû ngûúđi coâ cöng vúâi Töí quöịc öng mang vïì trong cuöơc söịng riïng tû nhûông ûu phiïìn vađ ăau thûúng Ăoâ lađ hai moân lúơi duy nhíịt mađ nhûông con ngûúđi trung thûơc nhû öng thûúđng nhíơn ặúơc sau khi ăaô qún mònh phuơc vuơ ăíịt nûúâc

Trong thúđi gian ăoâ, Guillaume d' Orange bñ míơt hoaơt ăöơng bùìng moơi caâch ăïí ăaơt ặúơc muơc ăñch öng hy voơng quíìn chuâng ăaô coi mònh lađ thíìn tûúơng seô líịy thi thïí hai anh em De Witt lađm chiïịc cíìu cho öng nhaêy chiïịm võ trñ ặâng ăíìu chïị ăöơ stathoudeârat cuô

Ngađy 20 thaâng taâm nùm 1672, nhû chuâng töi ăaô noâi úê ăíìu chûúng, tíịt caê thađnh phöị ăöí xö vïì nhađ giam Buytenhof ăïí chûâng kiïịn caênh Corneille de Witt rúđi nhađ giam bùưt ăíìu kiïịp ăi ăađy

Chuâng töi phaêi noâi ngay rùìng nhûông ngûúđi chaơy vöơi vïì Buytenhof khöng phaêi chó ăïí chûâng kiïịn möơt caênh laơ mùưt; traâi laơi nhiïìu ngûúđi trong söị hoơ cođn muöịn ăoâng möơt vai trođ, hay ăuâng hún muöịn lađm thïm möơt cöng viïơc mađ hoơ cho lađ cođn chûa lađm ăuê

Chuâng töi muöịn noâi lađ cöng viïơc cuêa ăao phuê

Quíìn chuâng nguýìn ruêa caâc quan tođa döịt naât ăaô xûê thïị nađo laơi ăïí cho tïn töơi phaơm khöịn kiïịp kia cođn ặúơc söịng soât

Möơt vađi keê nhoê to xuâi bííy:

- Noâ sùưp ăi röìi! Noâ sùưp thoaât khoêi tay chuâng ta röìi

- Coâ möơt thuýìn Phaâp chúđ hùưn úê Scheveningen röìi

Möơt ngûúđi khaâc noâi:

- Khöng kïí trong luâc Corneille chuöìn, laôo Jean töơi chùỉng keâm cuông seô chuöìn theo

- Vađ hai thùìng xoê laâ íịy seô sang sinh söịng úê Phaâp Chuâng seô líịy tiïìn baơc do baân tađu beđ, xûúêng.ăoâng tađu, cöng trûúđng cuêa chuâng

ta cho Louis XIV ùn tiïu hïịt míịt thöi!

- Phaêi giûô chuâng laơi! - Möơt ngûúđi khaâc dûât khoaât noâi to lïn

- Töịng vađo tuđ! Vađo tuđ! - Moơi ngûúđi ăöìng thanh heât lïn

Tûâc thò caâc thõ dín cađng chaơy nhanh hún, suâng vöơi lïn ăaơn, dao vöơi vung lïn vađ caâc con mùưt trúê nïn naêy lûêa

Tuy nhiïn, baơo ăöơng khöng xaêy ra; hađng nguô ăöơi kyơ binh canh gaâc xung quanh Buytenhof víîn ặâng im, trú nhû ăaâ laơnh nhû tiïìn, cađng ăaâng súơ hún ăaâm ăöng la heât, giú chín, muâa tay, doơa naơt kia Hoơ, ăöơi kyơ binh cuêa thađnh phöị La Haye ăùơt dûúâi sûơ chó huy cuêa baâ tûúâc quan ba De Tilly víîn ặâng ýn lùơng Vúâi laơi, ngay khi dín chuâng hùng maâu muöịn bùm vùìm naơn nhín thûâ nhíịt

ra thò hoơ khöng biïịt rùìng naơn nhín thûâ hai, caâch xa hoơ khoaêng

trùm thûúâc ăang qua sau lûng ăaâm ăöng vađ ăöơi kyơ binh ăïí ăïịn Buytenhof

Thíơt víơy, Jean de Witt vûđa trïn xe bûúâc xuöịng cuđng vúâi möơt ngûúđi híìu öng lùơng leô qua caâi sín trûúâc cöíng nhađ tuđ

Öng xûng tïn vúâi ngûúđi gaâc cöíng, mađ khöng biïịt chñnh ngûúđi nađy cuông biïịt öng öng noâi:

- Chađo Gryphus, töi ăïịn tòm anh trai töi vûđa bõ aân tuđ biïơt xûâ, chuâ biïịt röìi chûâ gò?

Ngûúđi gaâc cöíng xûa nay chó biïịt múê, ăoâng cûêa theo lïơnh cuêa chuê, liïìn cuâi ăíìu chađo öng, ăïí öng vađo xong laơi ăoâng cûêa ngay

Ăi ặúơc mûúi bûúâc, öng gùơp möơt cö gaâi quaông mûúđi baêy mûúđi taâm tuöíi, ùn mùơc kiïíu quíìn aâo tónh Frisonne Thíịy öng, cö nghiïng mònh chađo möơt caâch duýn daâng öng níng cùìm cö lïn, noâi:

- Chađo chaâu Rosa xinh ăeơp vađ töịt buơng; anh töi ra sao röìi haê chaâu?

- Thûa öng Jean vô ăaơi - Cö beâ traê lúđi - Chaâu khöng lo ngûúđi

ta ăaânh ăíơp öng íịy ăíu aơ

- Víơy chaâu lo ăiïìu gò nađo?

- Chaâu lo ngûúđi ta cođn lađm ăiïìu tïơ hún nûôa ăöịi vúâi öng íịy aơ

- Ăuâng, - Jean de Witt noâi - chaâu súơ dín chuâng coâ phaêi khöng?

Khi Jean de Witt bûúâc theo thang ăaâ lïn buöìng giam Corneille thò caâc thõ dín úê ngoađi ăang cöị gùưng bùìng moơi caâch ăïí ăöơi quín baêo vïơ cuêa Tilly luđi ra xa chuât nûôa vò caâc khííu suâng ngùưn cuêa ăöơi kyơ binh lùm lùm trong tay lađm hoơ e ngaơi

Vïì phíìn mònh, baâ tûúâc De Tilly thíơn troơng nhûng cûúng quýịt, ăang thuýịt phuơc ăaâm dín.chuâng cho hoơ hiïíu lađ öng cuđng vúâi ba ăaơi ăöơi coâ nhiïơm vuơ canh gaâc nhađ tuđ vađ caâc ăiïím xung quanh

Möơt thõ dín heât to:

- Canh gaâc thïị lađ ăïí cho nhûông keê phaên böơi coâ caâch ra khoêi thađnh phöị chûâ gò?

- Coâ thïí nhû thïị, búêi vò hoơ ăaô bõ ăađy biïơt xûâ röìi - Baâ tûúâc traê lúđi

- Nhûng ai ra lïơnh?

- Chñnh phuê chûâ ai?

- Chñnh phuê phaên böơi

- Vïì ăiïìu ăoâ, töi khöng biïịt

- Chñnh öng cuông phaên böơi

- Töi íịy û?

- Chñnh öng

- A! Ăiïìu íịy, chuâng ta haôy hiïíu nhau hún caâc öng úi, töi phaên böơi ai nađo? Chñnh phuê û? Töi khöng thïí lađm thïị ặúơc, töi lađ ngûúđi ặúơc Nhađ nûúâc traê lûúng, töi lađm theo lïơnh Nhađ nûúâc

- Öng haôy nhûúđng chöî cho chuâng töi ăi; öng seô lađ möơt cöng dín töịt ăíịy

- Thûâ nhíịt, - De Tilly noâi - töi khöng phaêi lađ cöng dín bònh thûúđng, töi lađ sô quan, ăoâ lađ hai ăiïìu khaâc nhau Thûâ hai, töi khöng phaêi lađ ngûúđi Hađ Lan, töi lađ ngûúđi Phaâp, ăoâ lađ ăiïìu khaâc nhau nûôa Víơy töi chó biïịt coâ möîi Chñnh phuê ăaô traê lûúng cho töi thöi Caâc öng haôy mang lïơnh cuêa Chñnh phuê ra ăíy, töi seô giaêi taân ngay líơp tûâc, vúâi laơi töi cuông chaân úê ăíy maôi röìi

- Ăûúơc, ặúơc - Möơt trùm tiïịng cuđng luâc kïu lïn, möơt trùm tiïịng khaâc hoơa theo - Chuâng ta haôy ăïịn tođa Thõ chñnh Chuâng ta seô tòm caâc ngađi nghõ viïn Nađo, chuâng ta ăi, ăi thöi

Öng De Tilly nhòn nhûông keê ăiïn cuöìng nhíịt boê ăi, líím bíím:

- Thïị ăíịy, cûâ ăi mađ ăïì nghõ möơt ăiïìu ăöịn maơt nhû thïị xem coâ ặúơc chíịp nhíơn khöng; coâ gioêi thò cûâ ăi ăi, ăi ăi!

Jean de Witt ăaô túâi cûêa buöìng giam Anh öng, Corneille, ăang nùìm beơp dñ trïn chiïịc nïơm; viïn thanh tra thúị khoâa ăaô ăaânh öng möơt tríơn ăođn phuê ăíìu nhû chuâng töi ăaô noâi úê trïn

Corneille nùìm trïn giûúđng, caâc ngoân tay vađ cöí tay giíơp naât, tuy nhiïn öng khöng khai möơt lúđi vïì möơt töơi aâc mađ öng khöng lađm Sau cuđng, sau ba ngađy ăau ăúân, öng vûđa ặúơc tin caâc quan tođa, tûúêng xûê öng vúâi mûâc aân nùơng nhíịt hoâa ra chó cho öng ăi tuđ chung thín biïơt xûâ

Jean dõu dađng hön lïn traân anh vađ nheơ nhađng ăùơt ăöi bađn tay ăau ăúân cuêa ngûúđi anh lïn nïơm

- Corneille, anh ăau lùưm phaêi khöng?.- Ăûúơc tröng thíịy em, anh caêm thíịy khöng ăau ăúân nûôa Em ăúô anh díơy, anh ăi ặúơc cho

em xem

- Anh chó cíìn ăi dùm bûúâc thöi lađ túâi xe cuêa em ăúơi úê ao caâ ăùìng sau ăöơi quín cuêa öng Tilly íịy

- Coâ nhiïìu ngûúđi ăïịn Buytenhof xem lùưm phaêi khöng em?

- Nhiïìu anh aơ

Noâi xong, öng buöìn ríìu nhòn ngûúđi anh:

- Thïị mađ, ăïí ăïịn ặúơc ăíy - Ngûúđi anh noâi

- Anh aơ, anh cuông biïịt chuâng ta khöng ặúơc mïịn möơ lùưm - öng cay ăùưng noâi - Nhûng em ăi bùìng nhûông con ặúđng ngaâch cuông ăïịn ặúơc

Luâc ăoâ, tiïịng öìn ađo díng lïn úê quaêng trûúđng trûúâc nhađ tuđ

- Öi! öi! - Corneille noâi - Khöng biïịt em coâ cûâu nöíi anh ra khoêi chöịn nađy khöng

- Ăöơi ún chuâa, chuâng ta cöị gùưng xem, may ra

- Jean traê lúđi - Nhûng haôy ăïí em noâi möơt cíu

- Nïịu nhûông cuöơc thûúng lûúơng thađnh cöng coâ phaêi ăaô traânh ặúơc cho ta vađ cho Phaâp giao tranh khöng, vađ nûúâc Hađ Lan chuâng

ta laơi coâ thïí coi mònh lađ vö ắch vúâi caâc baôi líìy, söng ăađo röìi khöng?

- Tíịt caê lađ ăuâng anh aơ, nhûng nïịu luâc nađy chuâng bùưt ặúơc thû tûđ chuâng ta trao ăöíi vúâi öng M de Louvois thò khöịn Thû tûđ noơ seô chûâng minh vúâi nhûông ngûúđi coâ lûúng tri lađ em ýu nûúâc ăïịn chûđng nađo nhûng ăöịi vúâi boơn orangistes thùưng thïị thò ăoâ lađ möơt tai hoơa cho chuâng ta Chñnh vò thïị, em mong lađ anh ăaô ăöịt noâ ăi röìi trûúâc khi anh rúđi khoêi Dordrecht

- Em aơ! - Corneille ăaâp - Nhûông thû tûđ noơ chûâng toê vađo thúđi kyđ cuöịi nađy em lađ möơt cöng dín vô ăaơi nhíịt, tađi gioêi nhíịt, khön kheâo nhíịt trong baêy Tónh Húơp nhíịt chuâng ta Sûơ vinh quang cuêa ăíịt nûúâc ăöịi vúâi anh lađ vö cuđng quyâ baâu nhûng anh, anh laơi thñch nhíịt sûơ vinh quang cuêa em kia nïn anh khöng ăúđi nađo ăöịt noâ ăi

- Anh lađm thïị nađo nađo?

- Anh giao cho Corneâlius Van Baerle, con ăúô ăíìu cuêa anh, em ăaô biïịt noâ röìi ăíịy Noâ úê Dor-drecht

Noâ khöng biïịt tñnh chíịt vađ giaâ trõ tađi liïơu anh gûêi noâ giûô höơ ăíu

- Thïị thò nhanh lïn, cođn kõp, anh lïơnh cho noâ ăöịt ngay ăi - Bùìng caâch nađo baêo noâ ặúơc haê em?

- Nhúđ Craeke giuâp Anh ta lađ ngûúđi ăaânh xe ngûơa cho chuâng

ta, ăang ặâng úê cûêa kia, chúđ dòu anh xuöịng thang

- Em baêo anh ta vađo ăíy

Jean ra múê cûêa Quaê nhiïn, ngûúđi ăađy túâ trung thađnh víîn ặâng ăoâ

- Craeke laơi ăíy! Anh haôy nhúâ líịy ăiïìu anh töi dùơn nheâ

- Öì khöng, dùơn miïơng khöng ặúơc em aơ, anh phaêi viïịt tay Van Baerle chó trao laơi tíơp thû hoùơc ăöịt noâ ăi khi coâ möơt lïơnh roô rađng

- Nhûng tay anh ăau thïị viïịt lađm sao?

- Ăûúơc em aơ Coâ giíịy coâ buât lađ anh viïịt ặúơc ngay, röìi em seô thíịy - Corneille noâi

- Coâ ăíy röìi, ñt ra lađ caâi buât chò

- Em coâ giíịy khöng Chuâng chùỉng ăïí gò úê ăíy cho anh caê

- Coâ quýín Kinh Thaânh ăíy Anh xeâ líịy túđ ăíìu

- Ăûúơc röìi

- Em súơ anh viïịt chûô khöng ăoơc ặúơc

- Ăûúơc em aơ, - Corneille nhòn em mònh ăaâp -nhûông ngoân tay nađy ăaô chõu ặúơc lûêa do ăao phuê ăöịt, caâi yâ chñ nađy ăaô neân ặúơc ăau thò chuâng seô kïịt laơi thađnh möơt sûâc maơnh múâi; em haôy ýn tím, anh seô viïịt thùỉng dođng khöng run möơt neât chûô nađo ăíu

Noâi röìi Corneille cíìm biïịt viïịt

Ngûúđi ta thíịy maâu tûúi tûđ nhûông miïịng thõt nûât toaâc úê caâc ngoân tay bõ thûúng bíơt ra, do keơp quaâ chùơt cíy buât chò nïn maâu thíịm höìng cuöơn bùng trùưng

Möì höi vaô ra trïn traân ngûúđi em

Corneille viïịt:

"Con thín ýu, Con haôy ăöịt boơc giíịy cha gûêi Con ăöịt ngay khöng múê, khöng xem ăïí noâ luön luön lađ ăiïìu khöng biïịt ăöịi vúâi con Nhûông bñ míơt cuêa noâ ăuê giïịt ngûúđi cíịt giûô noâ Con haôy ăöịt ăi vađ nhû víơy lađ con cûâu cha Corneille vađ chuâ Jean cuêa con ăíịy

Vônh biïịt con

Con haôy thûúng cha

Corneille de Witt 20-8-1672." Jean giađn giuơa nûúâc mùưt, líịy tay chuđi möơt gioơt maâu rúi trïn giíịy; öng ặa thû cho ngûúđi híìu röìi troê vađo Corneille gíìn ngíịt xóu noâi:.- Bíy giúđ, khi Craeke nöíi lïn möơt höìi cođi lađ baâo hiïơu anh ta ăaô qua khoêi ăaâm ăöng, túâi búđ bïn kia ao caâ Luâc ăoâ ăïịn lûúơt chuâng ta ăi

Chûa ăïịn nùm phuât ăaô nghe thíịy höìi cođi dađi vađ maơnh nöíi lïn aât tiïịng öìn ađo cuêa ăaâm ăöng ăang tuơ tíơp trûúâc nhađ tuđ Buytenhof

Jean ặa tay lïn trúđi, caâm ún Chuâa röìi noâi:

- Thöi bíy giúđ, anh Corneille, ăïịn lûúơt chuâng ta ăi

CHÛÚNG II : SÛƠ THUĐ HÙÌN GIÏỊT NGÛÚĐI CUÊA CAÂC THÕ DÍN

Trong khi nhûông tiïịng la oâ cuêa ăaâm ăöng tuơ tíơp trûúâc nhađ tuđ Buytenhof thuâc giuơc hai anh em De Witt phaêi ríịt nhanh thò möơt ăoađn ăaơi biïíu ăi lïn phöị Hoogstraet

Buytenhof khöng xa Hoogstraet lađ míịy, do ăoâ ngûúđi ta thíịy möơt ngûúđi laơ mùơt tûđ naôy chùm chuâ theo doôi vïì hûúâng ăoađn ăaơi biïíu

ăi

Ăoâ lađ möơt chađng trai treê, tuöíi khoaêng hai mûúi hai, hai mûúi

ba, bïì ngoađi tröng khöng rùưn roêi lùưm

Coâ leô anh muöịn ngûúđi ta khöng nhíơn ra nïn anh che böơ mùơt dađi vađ xanh bùìng möơt chiïịc khùn moêng tónh Frise, ăöìng thúđi anh sûê duơng noâ ăïí lau möì höi traân hoùơc ăöi möi khö chaây

Anh ùn mùơc giaên dõ vađ hònh nhû khöng ăeo suâng; caânh tay gíìy vađ run run do bïơnh thíìn kinh vađ bađn tay trùưng, mõn, veê quyâ phaâi khöng khoaâc tay mađ quađng lïn vai möơt sô quan Ăïịn quaêng trûúđng Hoogstraet, ngûúđi trai treê coâ böơ mùơt xanh xao ăííy ngûúđi cuđng ăi vađo dûúâi möơt caânh cûêa chúâp ăang múê vađ chùm chuâ nhòn lïn ban cöng tođa thõ chñnh

- Ai úê ban cöng thïị? - Chađng treê tuöíi hoêi

- Ngađi nghõ viïn

- Öng lađ ngûúđi thïị nađo, anh coâ biïịt khöng?

- Möơt ngûúđi trung híơu, thûa quyâ ngađi

Ngûúđi ặúơc goơi lađ quyâ ngađi laơi hoêi:

- YÂ anh noâi lađ trung híơu hay can ăaêm?

- Quyâ ngađi tha löîi cho, töi khöng thïí phín biïơt ặúơc, thûa Hoađng thín, vò töi chó biïịt mùơt chûâ khöng ặúơc tiïịp xuâc vúâi ngađi ăoâ bao giúđ

Hoađng thín noâi tiïịp:

- Nïịu lađ möơt ngûúđi trung híơu thò öng ta seô nhíơn lúđi thónh cíìu cuêa boơn ăiïn röì kia, hay ăíịy nhó!

Bađn tay cuêa Hoađng thín ăùơt trïn vai ngûúđi sô quan chûâng toê ngađi giíơn lùưm

Öng nghõ M Bawebt daâng chûđng muöịn noâi nhûng ngûúđi ta khöng nghe thíịy nhûông lúđi öng noâi mađ chó thíịy tay öng giú lïn giú xuöịng theo lúđi noâi mađ thöi

Nhín dín ăi síu vađo cöíng chñnh cuêa tođa thõ chñnh Ngûúđi trai treê laơnh luđng noâi:

- Hònh nhû coâ höơi bađn trong phođng hoơp Chuâng ta thûê vađo xem sao

- Bíím Hoađng thín, xin Hoađng thín cíín thíơn!

- Cíín thíơn caâi gò?

- Trong söị caâc nghõ viïn coâ nhiïìu ngûúđi coâ quan hïơ vúâi Hoađng thín, nïịu chó cíìn möơt ngûúđi nhíơn ra Hoađng thín

- Hoơ seô buöơc töơi töi lađ keê xuâi giuơc ăaâm ăöng nađy chùng? Anh noâi coâ lyâ - Ngûúđi treê tuöíi noâi

- Nhûng bíím Hoađng thín, Hoađng thín khöng líìn nađo ăùơt giaê thiïịt lađ caâc ngađi nghõ viïn lïơnh cho Tilly giaôn quín ra chûâ aơ?

- Taơi sao? - Ngûúđi treê tuöíi laơnh luđng hoêi

- Búêi vò hoơ lađm nhû víơy, ăún giaên lađ hoơ kïịt aân tûê hònh hai öng Corneille vađ Jean de Witt

- Röìi ta seô thíịy - Hoađng thín laơnh luđng traê lúđi - Chó coâ Trúđi múâi biïịt lođng ngûúđi ra sao

Viïn sô quan tröơm nhòn veê mùơt laơnh nhû tiïìn cuêa ngûúđi cuđng

ăi, mùơt öng ta böîng nhiïn taâi meât

Phođng nghõ luíơn chíơt nñch ngûúđi

Tiïịng öìn ađo böîng ngûng röìi böîng nhiïn laơi nöíi lïn maơnh hún lađm tođa nhađ cuô rung chuýín ăïịn tíơn noâc

Sau cuđng, dođng ngûúđi xö nhau qua caâc hađnh lang, caâc cíìu thang röìi tuön ađo ra cûêa nhû möơt caâi vođi röìng miïơng lúân

- Hoơ ặúơc lïơnh röìi - Ngûúđi sô quan ngaơc nhiïn líím bíím

- Thïị lađ töi xaâc ắnh ặúơc röìi - Hoađng thín bònh tônh noâi - öng ăaơi taâ aơ, öng khöng biïịt öng BÍwelt lađ trung híơu hay can ăaêm Töi baêo öng ta chùỉng phaêi trung híơu cuông chùỉng phaêi can ăaêm

Röìi lùơng leô nhòn ăaâm ăöng ăang chen nhau chaơy trûúâc mùơt, öng noâi:

- Bíy giúđ chuâng ta ăïịn Buytenhof; töi tin rùìng chuâng ta seô chûâng kiïịn möơt caênh tûúơng kyđ laơ ăíy

Quaêng trûúđng vađ xung quanh nhađ lao ngûúđi ăöng nhû kiïịn Nhûng quín cuêa Tilly víîn cûúng quýịt caên hoơ

Luâc sau, baâ tûúâc nghe thíịy tiïịng xò xađo möîi luâc möơt to röìi öng tröng thíịy möơt túđ giíịy khua khua trïn nhûông nùưm tay giú lïn vađ nhûông vuô khñ saâng loaâng

Öng nhöím ngûúđi trïn lûng ngûơa noâi:

- Ta cho rùìng ăaâm vö laơi kia ăaô coâ lïơnh röìi ăíy

Quaê nhiïn ăoâ lađ túđ lïơnh mađ luâc naôy boơn thõ dín ăaô kïu ruâ lïn thñch thuâ khi ặúơc cíịp

- Lïơnh ăíy! Lïơnh ăíy! - Trùm tiïịng höîn xûúơc vang lïn

Baâ tûúâc kinh ngaơc cíìm líịy, lûúât ăoơc röìi noâi to:

- Ai kyâ lïơnh nađy roô rađng lađ ăao phuê giïịt chïịt öng Corneille de Witt

Öng gíịp túđ giíịy laơi vađ ăïí cíín thíơn vađo tuâi aâo cheôn quín phuơc

Röìi quay vïì phña hađng quín, öng hö to:

- Kyơ binh Tilly, bïn phaêi, quay!

Möơt tiïịng kïu tûâc giíơn tiïịp sau cuöơc giaôn quín ăoâ

Nhû víơy lađ chuâng ta thíịy, Jean de Witt ăaô noâi ăuâng vïì sûơ nguy hiïím khi öng vûơc öng anh díơy giuơc mau mau phaêi tröịn khoêi núi nađy

Dûơa vađo ngûúđi em, Corneille bûúâc xuöịng thang

Ăïịn sín, öng thíịy cö gaâi Rosa xinh ăeơp ăang ặâng run súơ

- Öi ngađi Jean, khöí quaâ ăi míịt! - Cö noâi

- Coâ chuýơn gò ăíịy? - Jean hoêi

Hoơ keâo nhau ăi Hoogstraet ýu cíìu lïơnh cho quín baêo vïơ giaôn ra

- Ăuâng víơy chaâu aơ, nïịu quín baêo vïơ ăi khoêi chöî nađy thò ăoâ lađ ăiïìu tïơ haơi cho chuâng ta - Jean noâi

- Bíím ngađi Jean, - cö theơn thuđng noâi tiïịp -nïịu lađ chaâu, chaâu seô chui qua cöíng ặúđng ngíìm

Cöíng nađy múê ra úê cuöịi phöị nhoê vùưng veê ăùìng kia

Cođn úê cûêa chñnh phöị lúân bíy giúđ, ngûúđi ặâng ăöng nghõt caê röìi

- Nhûng anh töi khöng thïí lï ăïịn tíơn ăíịy ặúơc

- Anh seô cöị gùưng - Corneille traê lúđi

- Chùỉng hay caâc ngađi khöng coâ xe hay sao?

- Xe chuâng töi ăúơi úê thïìm cöíng chñnh

- Khöng phaêi! - Cö gaâi traê lúđi - Chaâu thíịy öng ăaânh xe lađ ngûúđi tíơn tím nïn chaâu ăaô baêo öng íịy chúđ caâc ngađi úê ăíìu cûêa ngíìm ăùìng kia röìi

- Chaâu gaâi aơ, - Corneille noâi - baâc chùỉng coâ gò tùơng ăïí caâm ún chaâu vïì nhûông gò chaâu ăaô lađm cho baâc ngoađi quýín Kinh Thaânh baâc coâ ăïí úê buöìng baâc

Ăoâ lađ víơt kyê niïơm cuöịi cuđng cuêa möơt ngûúđi coâ phíím giaâ; baâc mong noâ mang laơi haơnh phuâc cho chaâu

- Chaâu xin caâm ún baâc, chaâu seô khöng bao giúđ rúđi víơt kyê niïơm cuêa baâc - Cö gaâi traê lúđi

Rösa díîn hoơ ăi, xuöịng chûđng mûúđi hai bíơc thang, qua möơt sín nhoê coâ tûúđng ăaô raơn nûât bao boơc xung quanh

Nhû víơy lađ hoơ ăaô ăïịn bïn kia nhađ lao úê möơt phöị vùưng núi coâ chiïịc xe ặâng ăúơi

Ngûúđi ăaânh xe súơ haôi cuöịng cuöìng kïu lïn:

- Xin caâc ngađi mau lïn, mau lïn; caâc ngađi coâ nghe thíịy hoơ la heât ăíịy khöng?

Sau khi ăaô ăííy ặúơc Corneille lïn xe trûúâc tiïn, öng cûơu thuê tûúâng quay sang noâi vúâi cö gaâi:

- Tûđ biïơt chaâu, chuâng ta seô cíìu nguýơn Chuâa, kñnh baâo vúâi Ngađi rùìng chaâu lađ ngûúđi ăaô cûâu söịng hai maơng ngûúđi chuâng ta, Chuâa haôy che chúê cho chaâu

Rosa nùưm tay võ thuê tûúâng cuô, trín troơng ặa lïn möi hön

- Xin caâc ngađi ăi ngay cho! - Cö noâi - Hònh nhû hoơ ăang phaâ cûêa ăíịy

Jean de Witt vöơi nhaêy lïn xe, ngöìi caơnh ngûúđi anh, röìi keâo caânh cûêa xe laơi, noâi to:

- Ăïịn Tol-Hek!

Tol-Hek lađ hađng ghi chùưn cûêa múê ra caâi bïịn nhoê Scheveningen, úê ăíịy coâ con tađu nhoê ăúơi sùĩn hai anh em cûơu thuê tûúâng

Hai con tuíịn maô keâo vöơi chiïịc xe, chúê ăi nhûông con ngûúđi ăang tòm ặúđng tííu thoaât

Möơt vađi phuât sau cûêa chñnh bõ phaâ búêi caâc ăođn thuâc, ăođn bííy; dín chuâng uđa vađo nhađ tuđ, vûđa chaơy vûđa la heât:.- Quín phaên böơi, phaên böơi! Treo cöí thùìng Cor-neille lïn! Noâ phaêi chïịt! Phaêi chïịt!

Ngûúđi treê tuöíi noâi trïn, víîn ăöơi chiïịc muô che kñn mùơt, víîn tûơa ngûúđi vađo viïn sô quan; anh ặâng úê möơt goâc quaêng trûúđng

Buytenhof quan saât caênh höîn loaơn do ăaâm thõ dín gíy nïn ăaô sùưp

ăi ăïịn ăoaơn kïịt thuâc

Thíơt víơy, dín chuâng thíịy buöìng nhađ lao tröịng khöng Hoơ nhö mùơt ra ngoađi cûêa söí tûâc giíơn heât:

- Tröịn röìi! Vûúơt nguơc röìi! Boơn chuâng ăaô ăaânh traâo Ăuöíi theo ngay ăi!

- Bíím ngađi, hònh nhû Corneille de Witt ăaô biïịn thíơt sûơ röìi - Viïn sô quan noâi

- Ăuâng, nhûng lađ biïịn khoêi nhađ tuđ chûâ chûa biïịn khoêi nöíi thađnh phöị - Ngûúđi kia traê lúđi - Anh Van Deken nađy, röìi anh seô thíịy caânh cûêa mađ con ngûúđi khöí súê kia hy voơng múê hoâa ra laơi lađ ăoâng trûúâc mùơt hùưn

- Bíím ngađi, ăaô coâ lïơnh ăoâng caâc cûêa thöng ra biïín röìi chùng?

- Khöng, töi khöng tin; ai lađ ngûúđi coâ thïí ra lïơnh nađo?

- Víơy lađm sao ngađi giaê thiïịt ặúơc nhû víơy?

Hoađng thín húđ hûông traê lúđi:

- Ngûúđi ta ăïìu coâ söị Coâ trûúđng húơp nhûông con ngûúđi vô ăaơi nhíịt víîn phaêi quađng vađo mònh söị mïơnh tai ngûúơc

Viïn sô quan caêm thíịy úân laơnh suöịt söịng lûng vò anh hiïíu rùìng söị phíơn ngûúđi tuđ kia ăaô caơn bùìng caâch nađy hay caâch khaâc

Vađo luâc ăoâ, ăaâm ăöng gađo theât nhû cuöìng vò roô rađng lađ Corneille de Witt khöng cođn trong nhađ giam

Thíơt víơy, sau khi qua búđ ao caâ ra phöị lúân ăi Tol-Hek thò Jean dùơn ngûúđi ăaânh xe phaêi cíín thíơn cho xe chaơy tûđ tûđ ăaô ăïí khöng gíy bíịt cûâ sûơ nghi ngúđ nađo Ăïịn giûôa phöị ngûúđi ăaânh xe múâi cho xe chaơy nhanh nhûng böîng nhiïn anh ghò cûúng

- Coâ chuýơn gò thïị? - Jean thođ ăíìu ra ngoađi cûêa xe hoêi

- Daơ, bíím caâc ngađi, coâ coâ

Sûơ khiïịp ăaêm lađm ngûúđi ăaânh xe khöng noâi thađnh lúđi

- Thïị nađo, noâi tiïịp ăi chûâ! - öng cûơu thuê tûúâng noâi

- Cûêa ra biïín ăoâng röìi aơ

- Cûâ ăi ăi! - Jean ăaâp - Töi ăaô coâ lïơnh giao hoaân röìi, ngûúđi gaâc cöíng seô múê cûêa Möơt luâc sau ăaô ăïịn Tol-Hek

- Múê cöíng ra! - Ngûúđi ăaânh xe goơi to

- Múê cûêa, múê bùìng caâch nađo? - Ngûúđi gaâc cöíng ặâng trïn bíơc cûêa nhađ mònh noâi

- Thïị öng khöng coâ chòa khoâa hay sao? - Ngûúđi ăaânh xe hoêi

- Khöng

- Anh baơn aơ, - öng cûơu thuê tûúâng thođ ăíìu ra ngoađi noâi, - haôy múê cûêa cho töi vađ cho Corneille anh trai töi, töi díîn anh töi ăi biïơt xûâ ăíy mađ

Ngûúđi gaâc cöíng noâi:

- Öì thûa öng De Witt, töi ríịt líịy lađm phiïìn, nhûng töi xin thïì vúâi öng rùìng saâng nay coâ ngûúđi ăaô ăïịn líịy chòa khoâa cuêa töi mang

ăi röìi

- Ai líịy?

- Möơt ngûúđi trai treê chûđng hai mûúi tuöíi, xanh xao gíìy guöơc

- Thïị taơi sao baâc laơi ặa cho ngûúđi ta?

- Vò anh ta coâ lïơnh, phong bò daân kyô vađ xi ăoâng cíín thíơn mađ Jean noâi vúâi ngûúđi ăaânh xe:

- Thöi ặúơc, Trúđi sinh ra con ngûúđi thò con ngûúđi phaêi tòm moơi caâch ăïí cûâu söịng mònh; anh ăaânh xe, chuâng ta ăi cöíng khaâc víơy

Trong khi ngûúđi ăaânh xe quay xe, Jean noâi vúâi ngûúđi gaâc cöíng:

- Caâm ún thiïơn chñ cuêa baâc nheâ!

Vađ ra lïơnh cho ngûúđi ăaânh xe:

- Cho phi nûúâc ăaơi! Reô traâi, hy voơng duy nhíịt cuêa chuâng ta lađ

úê ăoâ

Ăaâm thõ dín hiïơn ra úê ăíìu phöị mađ Jean seô ăi qua Hoơ tiïịn laơi, nhanh vađ ađo ađo nhû möơt tríơn cuöìng phong

- Dûđng laơi, anh haôy tröịn ăi! - Jean noâi vúâi ngûúđi ăaânh xe - Chaơy nûôa lađ vö ñch Chuâng ta, söị tíơn röìi

- Chuâng kia röìi, kia röìi! - Hađng trùm tiïịng kïu lïn

Trong khoaênh khùưc, chiïịc xe ngûơa bõ ăaâm ăöng víy quanh, ngûơa ặâng chûông laơi

Luâc ăoâ, möơt caânh cûêa söí heâ ra Ngûúđi ta nhòn thíịy böơ mùơt taâi meât vađ ăöi mùưt ím u cuêa ngûúđi trai treê chùm chuâ nhòn caênh diïîn

ra

Ăûâng sau hùưn, viïn sô quan cuông thođ ăíìu ra, mùơt cuông taâi xanh nhû mùơt hùưn

- Öi! Ngađi nhòn thíịy khöng, hoơ löi viïn cûơu thuê tûúâng ra khoêi

xe ăaânh ăíơp tuâi buơi

- Boơn hoơ phaêi tûâc giíơn lùưm múâi lađm thïị -Ngûúđi trai treê víîn thaên nhiïn traê lúđi nhû moơi khi - Vađ bíy giúđ ăïịn lûúơt Corneille bõ löi ra khoêi xe öi ngađi nhòn kòa, nhòn kòa

Viïn sô quan bíơt ra möơt tiïịng kïu nhoê: Cor-neille vûđa bõ möơt thanh sùưt ăíơp vađo ăíìu lađm vúô soơ

Sùưc mùơt ngûúđi treê tuöíi trúê nïn tñm taâi hún, ăiïìu ăoâ tûúêng khöng thïí coâ ặúơc, vađ mùưt anh ta böîng thoaâng nhođe sau cùơp mi kheâp laơi

Ngûúđi sô quan nhíơn ra cûê ăöơng xoât thûúng ăoâ

Nhûng ngûúđi treê tuöíi ăaô múê mùưt ra

Guillaume d' Orange, vò chñnh lađ öng ta, nhùn traân möơt caâch ăöơc ắa vađ noâi:

- Ăaơi taâ Van Deken, töi ýu cíìu ăi tòm quín ta ngay ăïí hoơ sùĩn sađng ăöịi phoâ vúâi moơi tònh huöịng xaêy ra

- Töi ăïí ngađi möơt mònh trûúâc nhûông hung thuê úê ăíy hay sao?

- Ăûđng quaâ lo cho töi - Hoađng thín noâi sùĩng

- Ăi ăi!

Viïn sô quan ăi ngay

Hùưn chûa kõp kheâp cûêa buöìng laơi thò úê ngoađi kia, trïn mùơt phöị, Jean ăaô laêo ăaêo do nhûông ăođn ăíịm ăaâ túâi tíịp

- Anh töi, anh töi ăíu? - öng kïu lïn

Möơt tïn ăiïn cuöìng ăíịm öng möơt quaê lađm muô öng rúi

Möơt tïn khaâc ăím muôi giaâo vađo mùơt lađm öng toâe maâu

- Anh úi! - Qua khe mùưt ăíìy maâu lađm moơi thûâ nhođe ăi, öng cöị tòm xem anh mònh ặâng ăíu - Anh úi!

- Nađy, ăi mađ gùơp anh mađy! - Möơt tïn khaâc gñ suâng vađo thaâi dûúng öng vađ boâp cođ

Jean de Witt ngaô xuöịng khöng bao giúđ ặâng díơy laơi nûôa Ăaâm ăöng xeâo lïn hai thíy ngûúđi

Khi hai ngûúđi ăaô ăau ăúân ï chïì, mònh maêy raâch naât, ăaâm ăöng múâi keâo lï thín thïí tríìn truöìng vađ ăíîm maâu cuêa hoơ ăïịn möơt caâi giaâ treo cöí múâi dûơng röìi treo ngûúơc hoơ lïn

Chuâng töi khöng thïí noâi ngûúđi treê tuöíi coâ xem hïịt caênh chïịt choâc haôi huđng ăoâ khöng, nhûng coâ thïí noâi vađo luâc hoơ treo ngûúơc hai ngûúđi thò hùưn len qua ăaâm ăöng ăïí ăi Tol-Hek; luâc nađy víîn thíịy cûêa ăoâng

- A! Thûa öng, - ngûúđi gaâc cöíng noâi - öng mang chòa khoâa laơi traê töi ăíịy chûâ?

- Víng, cuêa baâc ăíy - Ngûúđi treê tuöíi traê lúđi

- Öi, thíơt khöng may, öng khöng mang traê töi trûúâc ăíy nûêa giúđ - Ngûúđi gaâc cöíng thúê dađi noâi - Taơi sao thïị? - Ngûúđi treê tuöíi hoêi

- Vò nhû víơy töi ăaô coâ thïí múê cöíng giuâp hai öng De Witt röìi

- Cûêa! Cûêa! - Möơt tiïịng noâi hònh nhû cuêa ai ăoâ ríịt vöơi vaô cíịt lïn

Hoađng thín quay ăíìu laơi vađ nhíơn ra öng ăaơi taâ Van Deken

- Öng ăaơi taâ ăoâ û? - öng noâi - öng chûa rúđi khoêi La Haye sao? Thïị lađ öng thi hađnh mïơnh lïơnh cuêa töi chíơm röìi ăíịy

- Bíím Ngađi, - viïn ăaơi taâ noâi - ăíy lađ caânh cûêa thûâ ba töi túâi Hai caânh trûúâc töi ăïịn ăïìu thíịy ăoâng caê

- Thïị thò caânh nađy, anh baơn tûê tïị cuêa chuâng ta kia seô múê cho chuâng ta thöi Nađy anh baơn, múê ăi! -Hoađ ng thín noâi vúâi anh gaâc cöíng ăang hïịt sûâc ngúô ngađng vïì caâch xûng hö trõnh troơng cuêa viïn ăaơi taâ ăöịi vúâi ngûúđi treê tuöíi da mùơt xanh xao mađ luâc naôy khi tiïịp xuâc anh ăaô vö tònh "cíơu cíơu, túâ túâ"

Búêi víơy, ăïí chuöơc löîi, anh vöơi múê cûêa thíơt nhanh lađm noâ rñt lïn trïn goong sùưt

- Bíím Ngađi coâ cíìn ăïịn ngûơa cuêa töi khöng aơ?

- Viïn ăaơi taâ hoêi Guillaume

- Caâm ún ăaơi taâ, chùưc phaêi coâ ngûơa ăúơi töi caâch ăíy vađi bûúâc Ăoaơn öng ruât trong tuâi ra chiïịc cođi bùìng vađng vađo thúđi ăoâ ngûúđi ta hay duđng ăïí goơi ngûúđi híìu, öng thöíi möơt tiïịng sùưc vađ to, möơt ngûúđi cûúôi ngûơa chaơy ăïịn dùưt theo sau möơt con ngûơa nûôa

Öng nhaêy phùưt lïn lûng ngûơa, thuâc vađo buơng noâ, thùỉng tiïịn vïì Leyde öng tûúêng tûúơng neât mùơt cuêa vua Louis XIV, kònh ắch cuêa öng, mïơnh danh lađ Vua Mùơt Trúđi seô ra sao khi ặúơc tin hai öng baơn vađng tûâc anh em nhađ De Witt ăaô chïịt nhû thïị nađo

Öng cođn tûúêng tûúơng ra hai thíy ma cuêa Jean vađ Corneille ặúơc duđng lađm bađn ăaơp cho öng bûúâc lïn quy chïị stathouder ặúơc khöi phuơc laơi

CHÛÚNG III : CORNELIUS VAN BAERLE

Ngûúđi ýu hoa tuylñp Khi caâc thõ dín La Haye xeâ ra thađnh tûđng maênh thi hađi anh em De Witt, khi Guillaume d' Orange chùưc chùưn hai ắch thuê cuêa mònh ăaô chïịt thûơc sûơ, Hoađng thín ăang cuđng viïn ăaơi taâ Van Deken thaâp tuđng rong ruöíi trïn con ặúđng ăi Leyde thò Craeke, ngûúđi ăađy túâ trung thađnh cuêa Jean cuông cûúôi möơt con ngûơa ngoan cûúđng chaơy trïn con ặúđng hai bïn tröìng cíy

Craeke nhòn thíịy tûđ xa thađnh phöị vui tûúi Dor-drecht nùìm dûúâi chín ăöìi ăoâ ăíy coâ vađi caâi cöịi xay böơt Anh thíịy nhûông nhađ maâi ăoê ăeơp ăeô vúâi nhûông bûâc tûúđng trùưng phau

Vađ sau cuđng anh nhíơn thíịy úê döịc ăöìi thoai thoaêi coâ möơt maâi nhađ mađu trùưng vađ höìng, ăoâ lađ ăñch chuýịn ăi cuêa anh Noâc nhađ líîn trong tíịm mađn laâ mađu vađng cuêa caâc hađng cíy dûúng vađ nöíi bíơt trïn nïìn xanh töịi cuêa caâc hađng cíy du

Ăoâ lađ nhađ cuêa baâc sô Corneâlius Van Baerle, con ăúô ăíìu cuêa Corneille Thín sinh ra Corneâlius ăaô khuýn con trai chúâ theo gûúng cha ăúô ăíìu lađ Corneâlius de Witt, nghôa lađ ặđng lađm chñnh trõ

Khi cha chïịt, Corneâlius Van Baerle ặúơc hûúêng gia tađi caâi nhađ vađ nhiïìu tiïìn baơc nhûng caâc thûâ ăoâ anh chùỉng quan tím

Cha ăúô ăíìu kiïịm viïơc lađm cho anh úê caâc cöng súê nhûng anh tûđ chöịi; öng muöịn cho anh ặúơc nïịm muđi vinh quang, anh cuông khöng thiïịt

Anh muöịn taơo dûơng möơt haơnh phuâc theo yâ riïng cuêa mònh; anh bùưt ăíìu nghiïn cûâu cíy coê vađ cön truđng, thu lûúơm vađ xïịp loaơi caâc hoa laâ trïn ăaêo - ăïì tađi nađy anh viïịt thađnh möơt chuýn ăïì keđm theo caâc baên minh hoơa do chñnh tay anh veô - vađ sau cuđng chùỉng biïịt duđng thò giúđ vađ nhíịt lađ tiïìn baơc ăïí lađm gò, anh bùưt ăíìu choơn

trong caê múâ nhûông caâi ăiïn röì trong nûúâc vađ trong thúđi ăaơi anh líịy caâi ăiïn röì thanh lõch nhíịt vađ ăùưt tiïìn nhíịt: Anh ýu hoa tuylñp

Chùỉng bao líu, tûđ Dordrecht ăïịn Mons, chó coâ möîi víịn ăïì hoa tuylñp cuêa Van Baerle lađ nöíi lïn caê

Van Baerle bùưt ăíìu duđng tiïìn thu nhíơp nùm ăïí lađm böơ sûu tíơp vađ hoađn thiïơn noâ Do ăoâ anh thu ặúơc möơt kïịt quaê tuýơt vúđi; anh tòm ra ặúơc nùm loaơi hoa khaâc nhau, möơt loaơi anh goơi lađ Jeanne, tïn meơ anh, möơt loaơi lađ Baerle, tïn cha anh vađ möơt loaơi.lađ Corneille, tïn cha ăúô ăíìu cuêa anh; cođn nhûông loaơi hoa tuylñp khaâc, chuâng töi khöng toê nhûng nïịu caâc võ ýu quyâ hoa tuylñp, tra cûâu caâc catalo thúđi ăoâ hùỉn lađ thíịy

Corneille de Witt khi reo bao nhiïu haơt giöịng coâ haơi mađ ngûúđi ta goơi lađ nhûông thuâ say mï chñnh trõ ăaô lađm naêy sinh bao nhiïu nhûông hùìn thuđ tai haơi; cođn Van Baerle khi boê qua caâc hoaơt ăöơng chñnh trõ ăïí ăi síu vađo viïơc tröìng hoa tuylñp thò thu huât ặúơc bíịy nhiïu caêm tònh chan chûâa

Do ăoâ, anh ặúơc caâc ngûúđi giuâp viïơc vađ caâc ngûúđi thúơ lađm cöng ríịt ýu mïịn

Tuy nhiïn Corneâlius Van Baerle cuông coâ möơt keê thuđ mađ anh khöng biïịt, möịi thuđ cuêa tïn nađy thò kñn ăaâo síu xa vađ dai dùỉng, khaâc hùỉn caâch thuđ cuêa caâc orangistes dûô dùìn nhíịt ăöịi xûê vúâi Corneille vađ Jean de Witt

Vađo luâc Corneâlius bùưt ăíìu quan tím ăïịn hoa tuylñp thò úê Dordrecht cuông coâ möơt ngûúđi say mï nhû thïị; hùưn tïn lađ Isaac Boxtel, möơt thõ dín, nhađ úê ăöịi diïơn ngay vúâi nhađ cuêa Corneâlius; khi hùưn bùưt ăíìu trûúêng thađnh cuông lađ luâc hùưn bùưt ăíìu ýu hoa

Boxtel khöng coâ caâi may mùưn ặúơc giađu sang nhû Van Baerle Búêi víơy phaêi thíơt víịt vaê, cöị gùưng vađ kiïn nhíîn trùm ặúđng hùưn múâi taơo dûơng ặúơc cho mònh úê qú nhađ möơt maênh vûúđn ăïí tröìng hoa

Hùưn ăaô cuöịc xúâi theo hûúâng díîn vađ ăaô uê caâc luöịng hoa theo mûâc ăöơ noâng maât khaâc nhau nhû saâch cuêa caâc nhađ lađm vûúđn cùn dùơn

Isaac ăo ặúơc nhiïơt ăöơ trong khung nhađ kñnh cuêa mònh ăuâng sai ăïịn möơt phíìn hai mûúi cuêa möơt ăöơ Do víơy caâc saên phíím do hùưn taơo ra bùưt ăíìu ặúơc ûa chuöơng Nhiïìu ngûúđi chúi hoa ăïịn thùm vûúđn cuêa hùưn Sau cuđng Boxtel ăaô tung ra möơt loaơi hoa tuylñp líịy tïn hùưn Thûâ hoa nađy lađ möơt thađnh cöng; noâ ặúơc xuíịt sang Phaâp, Tíy Ban Nha, Böì Ăađo Nha; ăïịn öng vua nûúâc nađy lađ Alphonse VI ăaô bõ truíịt khoêi kinh thađnh Lisbonne vađ vïì íín díơt úê ăaêo Terceire líịy viïơc tröìng hoa tuylñp lađm thuâ vui, khi ngùưm thûâ hoa cuêa Boxtel noâi trïn cuông phaêi khen "khöng phaêi lađ töìi"

Böîng nhiïn, möơt sûơ say mï tûúng tûơ cuông bùưt ăíìu xím chiïịm tím höìn Van Baerle Anh liïìn tu sûêa laơi nhađ úê Dordrecht, xíy thïm möơt tíìng úê nhađ cuô trïn sín; nhû víơy nhađ lïn cao ăaô giaêm noâng ặúơc nûêa ăöơ vađ ngûúơc laơi cuông tùng tûđng íịy ăöơ laơnh trong vûúđn cuêa Boxtel

Tuy nhiïn anh laâng giïìng Isaac khöng coi ăiïìu tai haơi trïn lađ quan troơng Van Baerle chó lađ möơt anh hoơa sô, nghôa lađ möơt anh thuöơc loaơi ăiïn röì cûâ ắnh taâi hiïơn lïn vaêi bùìng caâch boâp meâo nhûông caâi diïơu kyđ cuêa thiïn nhiïn Chùỉng qua anh hoơa sô lïn.thïm möơt tíìng ăïí xûúêng veô cuêa anh ặúơc thïm aânh saâng lađ quýìn cuêa anh ta chûâ coâ gò ăíu

Vaê laơi, Boxtel nhíơn ra rùìng nhiïìu nùưng quaâ seô coâ haơi cho hoa tuylñp; thûâ hoa nađy moơc khoêe vađ rûơc rúô vúâi nùưng íịm buöíi saâng hay buöíi chiïìu hún lađ vúâi nùưng boêng giûôa trûa

Thïị lađ gíìn nhû hùưn biïịt ún Corneâlius Van Baerle ăaô xíy caâi loơng che cho vûúđn hùưn mađ khöng tñnh tiïìn

Chao öi! Caâi anh chađng Boxtel híím hiu íịy cuơt hûâng khi thíịy hiïơn ra qua cûêa kñnh cuêa tíìng múâi xíy nađo cuê, nađo míìm, nađo hoa, hoa tröìng trïn ăíịt, hoa tröìng trong chíơu, thöi thò ăuê thûâ liïn quan ăïịn nghïì nghiïơp cuêa möơt ngûúđi tröìng hoa tuylñp say mï cuöìng tñn

Boxtel nhúâ ra ngay con ngûúđi thöng thaâi kia coâ 400.000 florins tiïìn vöịn, 10.000 florins tiïìn laôi, ăaô duđng hïịt khaê nùng vïì tinh thíìn vađ víơt chíịt cuêa mònh ăïí tröìng ăaơi trađ hoa tuylñp Hùưn nhòn trûúâc sûơ thađnh cöng cuêa ngûúđi nađy trong tûúng lai vađ hùưn taâi mùơt vò ghen tõ

Víơy ra ăïí chùm hoa cuêa mònh, Van Baerle ăaô líịy ăi míịt cuêa Boxtel nûêa ăöơ nhiïơt Van Baerle sùưp coâ möơt núi ăeơp nhíịt ăïí hûâng aânh saâng mùơt trúđi; ngoađi ra cođn coâ möơt buöìng röơng raôi, saâng suêa vađ thöng gioâ ăïí baêo quaên cuê vađ míìm tuylñp Boxtel khöng thïí nađo coâ ặúơc möơt buöìng nhû thïị Boâ buöơc hùưn phaêi duđng ngay phođng nguê cuêa mònh ăïí lađm möơt viïơc nhû thïị Gíìn ăíy hùưn ăađnh lïn nguê úê gian chûâa luâa mò ăïí traânh húi ngûúđi ngađy ăïm úê chung vúâi míìm vađ cuê seô lađm hû haơi chuâng

Nhû víơy, cûêa ăöịi cûêa, tûúđng ăöịi tûúđng, Boxtel sùưp coâ möơt ắch thuê vađ ắch thuê nađy khöng phaêi lađ möơt ngûúđi lađm vûúđn tíìm thûúđng khöng ai biïịt ăïịn, traâi laơi lađ con ăúô ăíìu cuêa Corneâlius de Witt, möơt ngûúđi coâ tiïịng tùm

Nhû ngûúđi ta coâ thïí thíịy ặúơc: khi ăaô say mï cöng viïơc, laơi sùĩn coâ trñ thöng minh trúđi phuâ, Van Baerle dïî dađng tröìng ặúơc nhûông böng hoa tuylñp ăeơp nhíịt, ăa daơn g vïì mađu sùưc, taơo ặúơc nhiïìu kiïíu daâng vađ lai ặúơc nhiïìu giöịng khaâc nhau

Van Baerle ăaơt ặúơc nhiïìu thađnh cöng, nhiïìu ngûúđi nhùưc ăïịn tïn anh khiïịn tïn tuöíi cuêa Boxtel vônh viïîn biïịn míịt trong danh saâch nhûông ngûúđi tröìng hoa tuylñp kyđ cûơu nhíịt cuêa ăíịt nûúâc Hađ Lan

Do víơy phaêi xem xeât Boxtel suöịt trong thúđi kyđ nađy Trong khi Van Baerle boân, xúâi, tûúâi caâc luöịng hoa, trong khi anh quyđ xuöịng búđ coê ăïí phín tñch tûđng gín hoa ăang núê, suy ngíîm vïì sûơ thay ăöíi coâ thïí lađm ặúơc, vïì caâc mađu sùưc coâ thïí thñ nghiïơm ặúơc thò Boxtel tređo lïn nuâp trïn cíy thñch trùưng tröìng doơc búđ tûúđng, mùưt cùng ra, möìm nhuâm laơi,.theo doôi tûđng bûúâc ăi, tûđng cûê chó möơt cuêa Van Baerle vađ khi nhòn ngûúđi baơn hađng xoâm coâ veê vui tûúi, hay khi bùưt gùơp trïn möi hay trong mùưt anh thoaâng möơt nuơ cûúđi, hay möơt tia haơnh phuâc lađ anh ta vùng vïì phña nhađ baơn nhûông lúđi nguýìn ruêa hay doơa naơt giíơn dûô, khiïịn ngûúđi ta khöng hiïíu sao nhûông húi ăöơc sùơc muđi ghen tõ vađ cùm húđn kia thíịm síu vađo caâc cíy hoa laơi khöng ăïí laơi úê ăíịy nhûông nguýn nhín hay míìm möịng cuêa sûơ thoaâi hoâa vađ caâi chïịt

Boxtel mua möơt caâi öịng nhođm tuýơt vúđi ăïí theo doôi nhûông tiïịn triïín trong cöng viïơc tòm tođi vađ nghiïn cûâu cuêa Van Baerle

Öi ăaô bao líìn con ngûúđi ghen tõ khöịn khöí kia tređo lïn cíy, thíịy nhûông böng hoa tuylñp nhađ bïn kia núê mađ veê ăeơp vađ sûơ hoađn haêo cuêa chuâng lađm cho anh ta hoa mùưt vađ ngheơt thúê

Thïị lađ sau möơt thúđi gian chiïm ngûúông khöng ặđng ặúơc, hùưn phaât öịm vò ghen tûâc, caâi ghen noâ gíơm nhíịm ngûúđi hùưn, biïịn traâi tim hùưn thađnh muön vađn con rùưn nhoê xoùưn tñt vađo nhau, cùưn xeâ líîn nhau, ăoâ lađ nguöìn göịc gúâm ghiïịc cuêa nhûông ăau ăúân kinh hoađng

Chñnh vađo thúđi kyđ ăoâ, höơi nhûông ngûúđi tröìng hoa tuylñp úê thađnh phöị Harlem ăùơt möơt giaêi thûúêng cho ai phaât hiïơn - chuâng töi khöng daâm noâi cho ai tröìng ặúơc - möơt böng hoa tuylñp mađu ăen, xin nhíịn maơnh mađu ăen, thíơt lađ möơt víịn ăïì khöng dïî giaêi quýịt thíơm chñ khöng tađi nađo giaêi quýịt nöíi vò höìi ăoâ chûa coâ giöịng tuylñp nađo mađu níu síîm huöịng höì mađu ăen

Thïị coâ nghôa lađ caâc võ treo giaêi thûúêng coâ thïí ăùơt giaêi hai triïơu hay möơt trùm nghòn livres cuông thïị thöi, vò víịn ăïì coi nhû khöng ai lađm nöíi, tûâc khöng giíơt ặúơc giaêi

Tuy nhiïn khöng vò thïị mađ giúâi tröìng hoa khöng xaâo ăöơng Van Baerle thuöơc hađng nguô nhûông ngûúđi tröìng hoa tuylñp quan tím ăïịn viïơc phaât minh ăoâ; anh bùưt ăíìu choơn caâc haơt giöịng tûđ tûđ, cíín thíơn vađ tiïịn hađnh caâc biïơn phaâp cíìn thiïịt ăïí chuýín mađu nhûông caânh hoa anh tröìng tûđ trûúâc ăïịn nay, tûđ ăoê sang níu vađ tûđ mađu níu non sang mađu níu síîm

Túâi ăíìu nùm sau, anh ăaô coâ ặúơc nhûông böng hoa ăuâng mađu níu hoađn haêo trong khi Boxtel múâi chó tòm thíịy möơt mađu níu nhađn nhaơt

Boxtel bõ ắch thuê cuêa mònh boê xa liïìn chaân cöng viïơc tröìng troơt; hùưn gíìn nhû ăiïn döìn hïịt sûâc lûơc ra dođ xeât maênh vûúđn hađng xoâm ăïí cuê giöịng cuêa hùưn thöịi rûôa trïn luöịng uê, ăïí hoa cuêa hùưn tađn taơ trïn luöịng ûúm, ăïí ăúđi hùưn qua ăi khi chó nhòn.sang nhađ bïn khöng quan tím gò khaâc ngoađi nhûông gò diïîn ra úê bïn íịy

Chñnh vò víơy, hùưn ăaô bùưt gùơp cuöơc trao ăöíi giûôa Corneille de Witt vúâi ngûúđi con ăúô ăíìu vađo möơt ngađy thaâng giïng nùm 1672

Vađo thúđi kyđ ăoâ Corneille coâ ăïịn nhađ Van Baerle vađ muöịn gùơp riïng anh Hai cha con díîn nhau lïn buöìng síịy coâ cûêa kñnh, núi luâc nađo Boxtel cuông chiïịu öịng nhođm nhòn sang úê ăíịy, Corneille ăaô trao cho con ăúô ăíìu möơt goâi ăöì mađ Boxtel nhanh choâng ăoaân ra rùìng trong ăoâ coâ nhûông giíịy túđ liïn quan ăïịn chñnh trõ

Keê ghen ùn khöng hïì nhíìm líîn trong suy ăoaân cuêa mònh Goâi ăöì cuêa Ruart trao cho con ăúô ăíìu chñnh lađ nhûông bûâc thû trao ăöíi giûôa öng Jean vađ öng De Louvois ngûúđi Phaâp Baerle ăúô líịy cíín thíơn vađ öm trïn ngûơc

Coâ ăiïìu Corneille khöng hïì löơ cho Baerle biïịt ăoâ lađ caâc tađi liïơu chñnh trõ quan troơng, ăuâng nhû Corneille kïí laơi vúâi ngûúđi em trai mònh

Öng chó cùn dùơn con lađ chó ặúơc trao laơi tíơn tay cho öng hoùơc coâ chûô kyâ cuêa öng cođn tuýơt ăöịi khöng ặa cho ai duđ ngûúđi ăoâ coâ ýu cíìu

Vađ Corneâlius ăaô cíịt goâi ăöì trong tuê ặơng nhûông míìm hoa quyâ hiïịm

Öng Ruart ăi khoêi, ăeđn ăaô tùưt vađ cûêa ăaô ăoâng, Baerle khöng nghô ăïịn goâi ăöì nûôa Traâi laơi, nhû möơt hoa tiïu lađnh nghïì, Boxtel nhòn boơc gûêi nhû möơt ăaâm míy ăen ăùìng xa ăang lúân díìn vađ chûâa ặơng trong noâ síịm seât vađ baôo taâp

Khöng biïịt chuýơn gò nïn Baerle ýn tím tiïịp tuơc ăi lađm cöng viïơc cuêa mònh vúâi mong muöịn ăoaơt ặúơc giaêi thûúêng cuêa Höơi tröìng vûúđn Harlem Anh ăaô qua ặúơc giai ăoaơn biïịn böng hoa tuylñp mađu níu síîm sang mađu cađ phï rang; vađo chñnh ngađy úê La Haye xaêy ra sûơ kiïơn khuêng khiïịp chuâng töi ăaô kïí úê chûúng ăíìu thò möơt giúđ trûa úê qú anh, Baerle nhíịc nhûông mùưt míìm cuêa möơt cuê hoa mađu cađ phï rang lïn khoêi lúâp ăíịt Ăïịn möơt ngađy nađo ăoâ nhíịt ắnh noâ seô cho ra cíy tuylñp coâ hoa mađu ăen vô ăaơi

Ăuâng ngađy 20 thaâng taâm 1672, höìi möơt giúđ trûa, Corneâlius úê trong buöìng síịy ngíy ngíịt ngùưm nhòn ba mùưt míìm anh vûđa taâch

ra khoêi cuê hoa giöịng anh ûúm Vûđa taâch míìm anh vûđa tûơ nhuê:

- Ta seô tòm ra giöịng hoa tuylñp ăen Ta seô ăoaơt giaêi thûúêng trùm nghòn florins cuêa Höơi tröìng vûúđn Ta seô phín phaât cho dín ngheđo Dordrecht

Ngûúđi ta seô ăùơt tïn con gaâi ta, con gaâi cuêa nhûông buöíi ta thûâc thíu ăïm, cuêa cöng lao ăöơng miïơt mađi, cuêa trñ túơ ta lađ gò nhó? Tulipa nigra barlaensis

Barlaensis, möơt tïn ăeơp, ặúơc ăíịy! Caê chíu Íu cuêa hoa.tuylñp coâ nghôa lađ caê chíu íu trñ túơ seô giíơt mònh khi tin nađy ặúơc tung ra böịn biïín nùm chíu hoa tuylñp ăen vô ăaơi! Tïn noâ lađ gò? Nhûông ngûúđi ýu hoa hoêi - Tulipa nigra barlaensis - Sao goơi lađ Barlaensis? Vò ngûúđi phaât minh ra noâ lađ Van Baerle, coâ ngûúđi traê lúđi - Van Baerle lađ ai? - Ăoâ lađ tïn ngûúđi ăaô tòm ra nùm loaơi hoa múâi; hoa Jeanne, hoa Jean de Witt, hoa Corneille v v Ăoâ múâi lađ tham voơng cuêa ta Noâ khöng lađm ai phaêi traê giaâ bùìng nûúâc mùưt Vađ coâ leô ngûúđi ta cođn noâi ăïịn hoa Tulipa nigra barlaensis khi cha ăúô ăíìu cuêa ta, nhađ chñnh trõ löîi laơc, cođn ặúơc biïịt ăïịn lađ do ta mûúơn tïn öng ăùơt cho hoa öi! Nhûông míìm giöịng nađy múâi ăeơp lađm sao!

Thïị lađ Corneâlius thñch thuâ ngùưm nghña nhûông mùưt míìm hoa; Corneâlius ăùưm mònh trong nhûông möơng mú ăeơp ăeô

Böîng nhiïn chuöng úê buöìng anh kïu gíịp gaâp

Baerle giíơt mònh, uâp tay lïn míịy mùưt hoa röìi ngoaâi ăíìu laơi hoêi:

- Ai ngoađi ăoâ?

- Thûa öng, töi lađ Craeke aơ

- Craeke úê nhađ öng Jean ăíịy haê? Ăûúơc! Chúđ möơt tñ

- Thûa, töi khöng thïí chúđ ặúơc

Cuđng luâc bíịt chíịp tíơp tuơc, Craeke nhaêy xöí vađo buöìng síịy

- Chïịt chûêa! - Corneâlius noâi - Coâ chuýơn gò thïị Craeke?

- Thûa öng, coâ chuýơn, - Craeke vûđa ăùơt möơt maênh giíịy lïn chiïịc bađn röơng vûđa noâi - öng ăoơc ngay giíịy nađy ăi cho

Vò Craeke cho rùìng úê Dordrecht mònh cuông thíịy nhûông díịu hiïơu höîn loaơn nhû úê La Haye liïìn chuöìn ngay khöng ngoaâi cöí laơi

- Ăûúơc! Ăûúơc, ta seô ăoơc ngay ăíy - Corneâlius noâi

Ăuâng luâc íịy, caânh cûêa buöìng síịy lay chuýín ríịt dûô röìi bíơt tung, Corneâlius ăoê mùơt tña tai quaât:

- Gò thïị nûôa! Nhađ nađy ăiïn caê röìi hay sao?

- Thûa öng, thûa öng! - Möơt gia nhín chaơy vöơi vađo, mùơt taâi meât vò súơ cođn hún caê Craeke luâc naôy

- Gò thïị? - Corneâlius hoêi Luâc nađy anh cuông caêm thíịy möơt tai hoơa

- Daơ, xin öng chaơy tröịn ngay, chaơy tröịn mau lïn! - Ngûúđi ăađy túâ noâi

- Tröịn, lađm sao phaêi tröịn?

- Thûa öng, quín chñnh phuê ăïịn ăíìy nhađ

- Hoơ muöịn gò?

- Hoơ tòm bùưt öng - Bùưt ta?

- Thûa öng ăuâng víơy Coâ möơt viïn quan hađnh chñnh ăi trûúâc

- Thïị nghôa lađ gò? - Van Baerle vûđa hoêi vûđa nùưm chùơt hai mùưt míìm hoa; anh höịt hoaêng nhòn ra cíìu thang

- Hoơ lïn ăíịy aơ - Ngûúđi ăađy túâ noâi to

- Öi! Cíơu úi! Cíơu úi! - Ăïịn lûúơt ngûúđi vuâ nuöi chaơy vađo noâi - Xin cíơu líịy tiïìn vađng, líịy tû trang chaơy ăi, chaơy ăi mau lïn!

Vûđa luâc ăoâ, qua caâc chùưn song cíìu thang ngûúđi ta thíịy nhûông muôi nhoơn cuêa giaâo maâc binh lñnh nhö lïn

Vïì phíìn Corneâlius Van Baerle, ăiïìu quan tím duy nhíịt lađ nhûông mùưt míìm hoa quyâ giaâ

Anh ặa mùưt nhòn quanh xem coâ maênh giíịy nađo khöng ăïí goâi chuâng nhûng chó thíịy coâ túđ giíịy tûđ saâch Kinh Thaânh xeâ ra do

Craeke ăïí laơi; anh cíìm líịy song vò tinh thíìn röịi loaơn anh khöng nhúâ ra túđ giíịy íịy úê ăíu ra Anh líịy ba mùưt míìm cuê hoa goâi laơi, giíịu trong ngûơc vađ ặâng ăúơi Caâc binh lñnh do viïn quan hađnh chñnh ăi ăíìu cuđng luâc bûúâc vađo

- Öng coâ phaêi lađ baâc sô Corneâlius van Baerle khöng?

- Viïn quan hoêi mùơc díìu biïịt roô ngûúđi mònh hoêi lađ ai, nhûng lađm víơy lađ öng tiïịn hađnh ăuâng luíơt ắnh?

- Thûa ngađi Van Spennen, chñnh lađ töi, ngađi thûđa biïịt töi lađ

ai - Van Baerle noâi, röìi cuâi chađo öng thíím phaân möơt caâch lõch sûơ

- Thïị thò öng haôy ăem nöơp ra ăíy nhûông giíịy túđ phaên loaơn öng cíịt giíịu trong nhađ

- Thûa ngađi Van Spennen - Corneâlius traê lúđi

- Töi cam ăoan vúâi ngađi töi hoađn toađn khöng hiïíu yâ ngađi noâi

gò

Viïn quan noâi:

- Thïị thò töi noâi öng roô: öng haôy nöơp nhûông giíịy túđ cuêa tïn phaên böơi Corneille de Witt gûêi úê nhađ öng thaâng giïng nùm trûúâc

Corneâlius chúơt hiïíu ra

- ÖÌ! ÖÌ! - Van Spennen noâi tiïịp, - öng nhúâ ra röìi coâ phaêi khöng?

- Coâ leô thïị, nhûng ngađi baêo lađ giíịy phaên loaơn thò töi khöng coâ thûâ giíịy íịy

- AĐ, thïị öng chöịi ađ?

- Töi khöng chöịi, töi chó khöng cöng nhíơn

Viïn quan quay ngûúđi nhòn khùưp gian buöìng möơt lûúơt

- Buöìng nađo úê nhađ öng goơi lađ buöìng síịy? -Viïn quan hoêi

- Chñnh buöìng nađy ăíy, thûa ngađi

Viïn quan liïịc nhòn túđ giíịy con cíìm trong tay - Thïị thò ặúơc

- öng noâi kiïíu ngûúđi hiïíu roô cöng viïơc mònh lađm

Öng quay sang nhòn Corneâlius

- Öng coâ nöơp cho töi nhûông giíịy túđ ăoâ khöng?

- Thûa ngađi Van Spennen, töi khöng thïí lađm thïị ặúơc Nhûông giíịy túđ ăoâ khöng phaêi cuêa töi, ăoâ lađ giíịy túđ ngûúđi ta gûêi mađ ăaô lađ ăöì gûêi lađ ăöì thiïng liïng

- Öng Corneâlius! - öng thíím phaân noâi - Líịy danh nghôa Nhađ nûúâc töi ra lïơnh cho öng múê tuê nöơp caâc giíịy túđ cíịt trong ăoâ

Öng thíím phaân chó ngùn keâo thûâ ba úê chiïịc tuê kï gíìn lođ sûúêi Quaê nhiïn trong ngùn keâo coâ goâi ăöì cuêa Ruart de Pulten gûêi con ăúô ăíìu giûô höơ, ăiïìu ăoâ chûâng toê caênh saât ăaô ặúơc baâo roô rađng

Thíịy Corneâlius ặâng im vò ngaơc nhiïn, Van Spennen noâi:

- Öng khöng ắnh giao haê? Töi seô tûơ múê líịy

Múê hïịt ngùn keâo ra, trûúâc tiïn viïn quan tröng thíịy chûđng hai mûúi cuê hoa ặúơc sùưp xïịp vađ ghi kyâ hiïơu cíín thíơn; röìi ăïịn boơc gûêi ăïí ăuâng nguýn tònh traơng nhû khi cha ăúô ăíìu ngađy thíịt baơi gûêi con Van Baerle cíịt giûô

Viïn quan beê xi gùưn, xeâ bò boơc, hau haâu nhòn nhûông trang giíịy ăíìu tiïn hiïơn ra trûúâc mùơt röìi noâi to möơt cíu nghe khiïịp súơ:

- A! Tin baâo cho caênh saât khöng phaêi lađ möơt tin bõa ăùơt

- Thïị nađo! Tin baâo gò? - Corneâlius hoêi

Viïn quan noâi:

- Thöi ăi öng Van Baerle aơ! Ăûđng coâ giaê vúđ nûôa öng haôy theo töi

- Thïị nađy lađ thïị nađo, sao töi phaêi theo öng? -Baâc sô kïu lïn

- Phaêi! Líịy danh nghôa Nhađ nûúâc, töi bùưt öng

- Bùưt töi? - Corneâlius kïu lïn - Töi phaơm töơi gò kia chûâ?

- Ăiïìu ăoâ khöng liïn quan ăïịn töi, öng baâc sô aơ öng seô ặúơc giaêi thñch trûúâc tođa

- Tođa nađo?

- Tođa aân thađnh phöị La Haye

Corneálius ngaåc nhiïn, öm hön ngûúâi vuá nuöi, bùæt tay caác gia nhên, röìi theo viïn quan lïn xe chúã tuâ cuãa Nhaâ nûúác; viïn quan cho xe chaåy nûúác àaåi dêîn anh vïì La Haye

CHÛÚNG IV : KEÊ PHAÊN BÖƠI, NGÛÚĐI TUĐ

VAĐ CON GAÂI VIÏN CAI NGUƠC

Nhûông ăiïìu vûđa xaêy ra lađ kïịt quaê cuêa viïơc lađm quyê quaâi cuêa Isaac Boxtel

Vöịn chuâ yâ theo doôi tònh hònh chñnh trõ hún ngûúđi baơn laâng giïìng Corneâlius nïn khi hay tin Cor-neille de Witt bõ bùưt vò töơi phaên quöịc Boxtel hiïíu ngay rùìng chó cíìn noâi möơt cíu lađ caê cha nuöi líîn con ăúô ăíìu seô cuđng bõ bùưt möơt luâc Mùơt khaâc, Boxtel khöng laơ gò Van Baerle ăang trïn ặúđng thađnh cöng trong viïơc tòm tođi taơo giöịng hoa tuylñp múâi mađu ăen Nïịu Corneâille bõ bùưt, chùưc chùưn viïơc ăoâ seô gíy nïn röịi loaơn lúân trong gia ằnh anh Sau ăïm anh bõ bùưt, seô khöng ngûúđi nađo cođn nghô ăïịn chuýơn chùm soâc hoa tuylñp trong vûúđn nûôa

Vađo chñnh ăïm ăoâ, hùưn nghô seô leo tûúđng vađo nhađ Baerle Biïịt trûúâc chöî cuê ûúm hoa tuylñp ăen nùìm úê ăíu, hùưn seô ăïịn thùỉng chöî íịy líịy: thay vò hoa núê úê nhađ Corneâlius, böng hoa mađu ăen seô khÍ sùưc úê nhađ hùưn vađ chñnh hùưn khöng nhûông seô ăoaơt giaêi thûúêng möơt trùm nghòn florins mađ cođn ặúơc hûúêng vinh dûơ lúân lao ăùơt tïn cho hoa lađ Tulipa nigra Boxtenlensis

Möơt muôi tïn nhùìm hai muơc ăñch: vûđa traê ặúơc thuđ riïng, vûđa thoêa ặúơc lođng tham nùơng tuâi

Ăïí thûơc hiïơn, hùưn viïịt möơt thû nùơc danh chñnh xaâc ăïịn tûđng chi tiïịt röìi gûêi qua bûu ăiïơn

Ngay chiïìu höm ăoâ, viïn quan thanh tra ăíìu ngađnh nhíơn ặúơc thû Boxtel, hùưn líơp tûâc triïơu tíơp caâc ăöìng sûơ Saâng höm sau hoơ hoơp quýịt ắnh bùưt giam vađ trao lïơnh cho thíím phaân Van Spennen thi hađnh; öng nađy ăaô lađm ăuâng phíơn sûơ nhû chuâng ta thíịy

Song hoùơc vò höí theơn hoùơc vò ýịu boâng vña súơ viïơc tađy ằnh, Boxtel khöng daâm chôa öịng nhođm sang nhađ Van Baerle ngađy höm ăoâ Hùưn thûđa biïịt chuýơn gò xaêy ra bïn nhađ Van Baerle kia röìi nïn khöng cíìn phaêi ngoâ ngađng gò nûôa

Vađo khoaêng chñn giúđ saâng, hùưn giíơt mònh khi nghe thíịy coâ tiïịng öìn ađo ngoađi phöị Möơt ngûúđi híìu chaơy vađo hñ hûêng baâo tin cho chuê, hùưn kïu lïn:

- Thûa öng chuê, öng khöng biïịt ăiïìu gò ăang xaêy ra sao?

- Lađm sao ta biïịt ặúơc - Boxtel traê lúđi kheô nghe khöng roô - öng Baerle bõ bùưt röìi, ngûúđi ta töịng öng lïn xe chúê ăi La Haye röìi

- Ăi La Haye?

- Víng, nïịu ăuâng nhû víơy thò nguy to cho öng ta ăíịy

- Thïị ngûúđi ta noâi gò? - Boxtel hoêi

- Trúđi úi! Ngûúđi ta kïí rùìng vađo giúđ nađy coâ leô hai öng Corneâille vađ Jean de Witt ăang bõ caâc thõ dín saât haơi

- Öi! - Boxtel líím bíím, hùưn nhùưm mùưt laơi nhû ăïí khöng nhòn thíịy caâi caênh haôi huđng ăang diïîn ra trûúâc mùưt hùưn

Quaê víơy, Isaac Boxtel phaât öịm nhû chñnh mònh ăaô giïịt chïịt möơt ai

Ăuâng víơy, hùưn ăaô giïịt chïịt ngûúđi ăoâ nhùìm hai muơc ăñch mađ muơc ăñch thûâ nhíịt ăaô ăaơt, bíy giúđ tñnh ăïịn muơc ăñch thûâ hai phaêi thûơc hiïơn

Ăïm ăïịn, caâi ăïm mong ăúơi cuêa Boxtel ăaô ăïịn

Hùưn ăaô tñnh toaân kyô: khöng ai nghô ăïịn chuýơn canh gaâc khu vûúđn Nhađ cûêa, gia nhín ăïìu bõ ăaêo löơn lung tung Trong vûúđn, thaêy ăïìu im ùưng Khöng möơt tiïịng ăöơng coâ thïí phaâ tan sûơ im lùơng

Hùưn vùưt chín qua tûúđng, ngöìi nghó möơt luâc trïn ăoâ röìi khi tin chùưc khöng coâ gò ăaâng súơ, hùưn ruât chiïịc thang bïn tûúđng nhađ hùưn, keâo qua, ăùơt sang vûúđn nhađ Corneâlius röìi nheơ nhađng tuơt xuöịng tûđng bíơc

Vò biïịt roô luöịng Baerle ăùơt caâc míìm giöịng hoa tuylñp ăen sau nađy úê ăíu, hùưn chaơy thùỉng ăïịn ăoâ, ăïịn ăuâng chöî hùưn suơc tay vađo chöî ăíịt mïìm, tòm

Hùưn chùỉng thíịy gò, tûúêng mònh nhíìm líîn Möì höi vaô ra

Suyât nûôa hùưn phaât röì khi nhíơn ra chöî ăíịt nađy ăaô bõ búâi ăađo ngay saâng höm nay

Thíơt víơy, Corneâlius ăaô búâi líịy cuê giöịng lïn nhû chuâng ta ăaô biïịt vađ chia ra lađm ba míìm giöịng

Böîng nhiïn, möơt tia hy voơng cuöịi cuđng loâe saâng trong ăíìu oâc tïn ùn tröơm

Chùưc lađ caâc míìm ặúơc cíịt trong buöìng síịy

Víơy lađ hùưn laơi mođ vađo ăíịy nhû luâc naôy vađo vûúđn úê ăíịy, chùưc seô tòm thíịy

Thíơt ra khöng coâ gò khoâ Caâc cûêa kñnh úê buöìng síịy ặúơc níng lïn dïî nhû búôn Thang ăùơt vûđa ăuâng tíìm khung cûêa söí Boxtel nheât chiïịc ăeđn loâ vađo tuâi, tređo lïn thang vađ nhaêy vađo buöìng

Trong nhíơt kyâ ghi cheâp cuêa Baerle thíịy coâ nhûông dođng chûô sau ăíy: "Höm nay lađ ngađy 20 thaâng taâm 1672, töi ăađo cuê hoa tuylñp lïn vađ taâch ặúơc ba mùưt hoa hoađn haêo" - Nađy míìm! Nađy cuê!

- Boxtel líơt, phaâ, ăaơp ăöí lung tung trong buöìng síịy röìi kïu lïn: - Noâ giíịu úê ăíu, úê ăíu kia chûâ?

Röìi böîng nhiïn hùưn vöî traân:

- Öi! Mònh ngöịc thíơt! - Hùưn kïu lïn - Coâ khi nađo ngûúđi ta boê míìm cuê cuêa mònh laơi mađ ra ăi khöng, nhíịt lađ míìm cuê ăoâ laơi cuêa hoa tuylñp ăen?

Ăuâng, caâi thùìng khöịn kiïịp ăaô kõp líịy chuâng mang theo ăi röìi! Noâ giùưt trong mònh noâ, noâ tha lïn La Haye röìi

Trong giíy laât Boxtel nhíơn thíịy tai hoơa mònh gíy ra chùỉng mang laơi lúơi ñch gò

- Ăaô thïị thò ặúơc! - Tïn theđm khaât cuêa ngûúđi ngûêng böơ mùơt tñm nhúơt cuêa mònh lïn noâi - Nïịu noâ giùưt trong ngûúđi thò noâ cođn lađ cuê giöịng cođn vađ

YÂ nghô tiïịp theo cuêa hùưn thïí hiïơn bùìng möơt nuơ cûúđi khuêng khiïịp:

- Nïịu míìm ăaô ăïí úê La Haye, - hùưn noâi - thò ta khöng thïí nađo söịng ặúơc úê Dordrecht nûôa

Nghô thïị, hùưn tređo qua cûêa söí, xuöịng thang röìi líín vïì nhađ, lođng ăíìy tûâc giíơn

Vađo nûêa ăïm, coâ ngûúđi goô cûêa nhađ tuđ Buytenhof hay ăuâng hún lađm ăöơng hađng rađo chùưn thay cûêa nhađ tuđ

Ăoâ lađ ngûúđi ta díîn Corneâlius Van Baerle ăïịn

Khi ngûúđi cai nguơc "tiïịp ăoân öng khaâch múâi" vađ ăoơc lyâ lõch trïn giíịy giao nhíơn tuđ thò hùưn móm cûúđi noâi kheô: ađ, anh baơn, úê ăíy

ta coâ cùn buöìng íịm cuâng dađnh cho anh ăíy

Thñch thuâ vúâi lúđi böng pheđng vûđa noâi, tïn orangiste dûô túơn cíìm chiïịc ăeđn löìng vađ chuđm chòa khoâa díîn Corneâlius vađo chñnh buöìng giam Corneille de Witt vûđa rúđi khoêi saâng nay

Nùm phuât sau, hùưn bûúâc vađo nhađ nguơc

Sau khi chó cho ngûúđi tuđ chiïịc giûúđng cuêa anh ta, chñnh chiïịc giûúđng ngûúđi cha ăúô ăíìu cuêa anh bao líu ăaô nùìm ăau ăúân ï chïì trûúâc khi truât húi thúê cuöịi cuđng ăïí ăi gùơp Chuâa vađo saâng nay, Gryphus cíìm líịy cíy ăeđn ra khoêi buöìng giam

Trúê laơi möơt mònh, Corneâlius nùìm víơt xuöịng giûúđng nhûng anh khöng nguê

Khi trúđi saâng, nhûông tia nùưng súâm roơi xuöịng caâc maâi nhađ oâng aânh nhû traâng baơc, Corneâlius söịt ruöơt muöịn biïịt caênh víơt núi mònh söịng ra sao, liïìn tiïịn laơi gíìn cûêa söí

Anh nhíơn ra caâi giaâ treo cöí úê ăùìng ăíìu phöị

Trïn giaâ cođn luêng lùỉng hai thín hònh ngûúđi khöng cođn nguýn veơn, hai böơ xûúng cođn lùìng nhùìng thõt vađ maâu Corneâlius thíịt ăaêm kïu lïn vađ vö cuđng súơ haôi

Anh duđng caê chín vađ tay lay cûêa dûô döơi khiïịn Gryphus giíơn dûô chaơy túâi, chuđm chòa khoâa to tûúâng trong tay

Hùưn vûđa múê cûêa, vûđa chûêi búâi om sođm anh tuđ ăaô quíịy ríìy hùưn vađo ăuâng caâi giúđ hùưn vïì nghó sau khi ăaô ăi tuíìn kiïím tra xong

- Thûa öng, thûa öng! - Corneâlius bñu chùơt líịy tay viïn cai tuđ noâi Röìi keâo hùưn ra gíìn cûêa söí noâi tiïịp - Caâi gò ăùìng kia, thïị öng?

Anh run súơ chó caâi giaâ treo cöí

Gryphus cûúđi lïn hö höị:

- AĐ! AĐ! - Hùưn traê lúđi - Nađy anh baơn, ăoâ lađ ăiïím ngûúđi ta seô túâi khi ngûúđi ta coâ nhûông möịi liïn laơc míơt thiïịt vúâi nhûông keê thuđ cuêa Hoađng tûê Guillaume d'Orange ăíịy, anh baơn khöng biïịt ađ?

- Caâc öng De Witt bõ aâm haơi caê röìi! - Corneâlius vûđa líím bíím, vûđa ăïí rúi ngûúđi xuöịng giûúđng

- Caâc öng De Witt chõu hònh phaơt cöng minh cuêa nhín dín chûâ! Anh noâi thïị mađ nghe ặúơc ađ? - Gryphus noâi - Töi, töi baêo lađ phaêi cheâm ăíìu múâi ăuâng

Boê mùơc ngûúđi tuđ raô rúđi caê chín tay, hùưn bûúâc ra khoêi buöìng giam, khoâa cûêa laơi, tiïịng kïu loaêng xoaêng

Khi tônh tím, Corneâlius caêm thíịy mònh ăún ăöơc vađ nhíơn ra núi mònh bõ giam giûô lađ úê ăíu

Lađ ngûúđi coâ triïịt lyâ söịng, nhûng trûúâc nhíịt lađ möơt ngûúđi ngoan ăaơo nïn viïơc lađm ăíìu tiïn cuêa anh lađ cíìu nguýơn cho linh höìn cha ăúô ăíìu vađ linh höìn võ ặâng ăíìu baêy Tónh Húơp nhíịt vô ăaơi trûúâc kia ặúơc ýn nghó

Sau khi bûúâc xuöịng ăíịt vađ chùưc chùưn chó coâ mònh mònh trong buöìng giam, anh múâi líịy trong ngûơc ra ba mùưt míìm hoa tuylñp ăen vađ ăem giíịu sau viïn ăaâ sađnh xûa nay víîn ăùơt chiïịc huô, cuông

lađ núi töịi nhíịt trong buöìng giam Thïị lađ bao nhiïu nùm thaâng miïơt mađi vö ñch!

Thïị lađ bao nhiïu hy voơng ïm ăïìm suơp ăöí! Sûơ tòm tođi cuêa anh röìi ăi ăïịn söị khöng nhû cuöơc ăúđi anh ăi ăïịn caâi chïịt mađ thöi

Nghô víơy, Corneâlius caêm thíịy tuýơt voơng

Tuy nhiïn, möơt ngíîu nhiïn vö cuđng sung sûúâng ăöịi vúâi anh nhûng laơi vö cuđng khöịn khöí ăöịi vúâi viïn cai nguơc lađ anh may mùưn ặúơc tiïịp xuâc vúâi cö con gaâi cuêa tïn nađy Búêi vò, ngay ăïm ăoâ khi mang cúm tuđ ăïịn cho Corneâlius, Gryphus ăaô trûúơt chín trïn sađn ăaâ ûúât vađ bõ gaôy tay

Nhûông tiïịng kïu íìm ô khiïịn Rosa chaơy ăïịn

Cö húi ngaơc nhiïn thíịy Corneâlius sùn soâc cha mònh ăang ngíịt xóu

- Caâm ún öng ăaô giuâp ăúô - Cö noâi - Töi chó lađm böín phíơn cuêa ngûúđi thúđ Chuâa, giuâp ăúô ăöìng loaơi cuêa töi nhû Chuâa baêo

- Víng, sûơ giuâp ăúô cuêa öng ăïm nay chûâng toê öng ăaô boê qua nhûông lúđi mùưng nhiïịc cuêa cha töi saâng nay

Corneâlius ngûúâc mùưt nhòn cö gaâi xinh xùưn; nhûng anh chûa kõp bađy toê sûơ ngaơc nhiïn, Gryphus ăaô múê mùưt

Corneâlius baêo Rosa ăi tòm bùng, neơp Corneâlius ăùơt chiïịc tay gaôy cuêa Gryphus lïn bađn vađ so cho thùỉng Röìi vúâi möơt sûơ thađnh thuơc hoađn haêo, anh nùưn chöî gaôy, ăùơt hai keơp göî lïn röìi bùng laơi, ngûúđi cai nguơc thò ăaô ngíịt xóu

- Cö ăi kiïịm ngay díịm thanh cho töi! -Corneâlius noâi - Ăïí töi ăaânh gioâ cho öng

Nhûng Rosa khöng lađm ngay theo ýu cíìu; chùưc chùưn cha mònh chûa tónh ngay nïn cö tiïịn laơi gíìn Corneâlius

- Thûa öng! - Cö noâi - Töi xin líịy ín traê ín

- Thïị nghôa lađ thïị nađo, cö beâ? - Corneâlius hoêi

- Coâ nghôa lađ, thûa öng, töi khöng thïí nađo cûâu ặúơc öng Corneille vađ öng Jean de Witt nïn chao öi! Töi muöịn cûâu öng

Nhûng öng phaêi nhanh lïn, cha töi thúê laơi röìi kia kòa; coâ leô phuât chöịc nûôa öng múê mùưt thò muöơn míịt öng cođn lûúông lûơ sao?

Thíơt thïị, Corneâlius ặâng ngíy nhû phöîng Anh nhòn Rosa, nhûng anh nhòn mađ nhû khöng nghe thíịy nađng noâi

- Öng khöng hiïíu û? - Cö gaâi söịt ruöơt hoêi

- Coâ chûâ, töi hiïíu - Corneâlius traê lúđi - Nhûng

- Nhûng gò?

- Töi chõu thöi Ngûúđi ta kheâp töơi cö míịt

- Mùơc xaâc ngûúđi ta - Rosa ăoê mùơt noâi

- Ríịt caâm ún cö! - Corneâlius noâi tiïịp - Nhûng töi úê laơi ăíy, khöng tröịn

- Öng úê laơi! Trúđi úi lađ trúđi! öng khöng biïịt röìi öng seô bõ kïịt aân sao? Kïịt aân tûê hònh, lïn ăoaơn ăíìu ăađi vađ seô bõ giïịt chïịt, xeâ ra muön ngađn maênh nhû ngûúđi ta ăaô lađm vúâi hai öng Corneille vađ Jean ăoâ û?

- Gò thïị? - Tïn cai nguơc tónh díơy hoêi - Ăûâa nađo vûđa noâi ăïịn hai tïn vö laơi íịy ăíịy?

- Xin öng ặđng noâng, öng baơn tûê tïị aơ! - Corneâlius móm cûúđi noâi - Gaôy xûúng mađ nöíi noâng lađ khöng töịt ăíu

Röìi anh kheô noâi vúâi Rosa

- Cö em aơ, töi lađ ngûúđi vö töơi, töi bònh tônh, sûơ bònh tônh vađ

ïm aê cuêa ngûúđi vö töơi chúđ tođa aân xeât

- Im lùơng, em xin öng! - Rosa noâi nhoê

- Taơi sao laơi phaêi thïị?.- Khöng nïn ăïí cha em biïịt chuâng ta ăaô noâi chuýơn vúâi nhau