Em bé thông minh Ngữ văn 6 tập 1

Tiết 25 - Văn bản: EM BÉ THÔNG MINH Em hãy cho biết nhân vật chính trong truyện Em bé thông minh là ai?. Văn bản: EM BÉ THÔNG MINH Văn bản: EM BÉ THÔNG MINH Tiết 26 - Văn bản: EM BÉ THÔ

Trang 1

Thạch Sanh cứu Thái tử con

Thạch Sanh được tặng

đàn thần

Thạch Sanh bị vu oan Thạch Sanh gảy đàn giải câm cho công chúa, giải oan cho mình.

Trang 2

GV: U«ng ThÞ H ¬ng Giang

Trang 3

KIỂM TRA BÀI CŨ:

1 Truyện cổ tích thường kể về những nhân vật nào?

Truyện cổ tích thường kể về những nhân vật quen thuộc:

- Người con riêng, em út.

- Người có hình dạng xấu xí.

- Nhân vật thông minh, dũng sĩ.

- Nhân vật là người đội lốt vật….

2 Quan sát những hình ảnh sau trong truyện “Thạch

Sanh”, em hãy kể những thử thách mà Thạch Sanh

đã trải qua?

Trang 4

Tiết 25, 26 – Văn bản

(TRUYỆN CỔ TÍCH SINH HO ẠT )

GV: Uơng Thị Hương Giang Trường THCS Tây Sơn

Trang 5

I Đọc – tìm hiểu văn bản

1 Đọc

- Giọng đọc vui tươi, hóm hỉnh

- Chú ý giọng của nhân vật, người kể

Văn bản: EM BÉ THÔNG MINH

Tiết 25 - Văn bản: EM BÉ THÔNG MINH

Trang 6

- Kiến càng: kiến có càng to

- Vô hiệu: Không có tác dụng, kết quả

- Đại thần: quan lớn trong thời phong kiến

2.Giải thích từ khó

Trang 7

-> Kiểu nhân vật thông minh.

-> Thể loại: Truyện cổ tích sinh

hoạt

Em hãy cho biết

nhân vật chính trong truyện Em

bé thông minh là ai? Kiểu nhân

vật gì?

Kiểu nhân vật

đó ứng với loại truyện cổ tích nào?

Trang 8

3 Thể loại: Truyện cổ tích sinh hoạt

4 Bố cục: 3 phần Truyện có thể

chia làm mấy phần? Em hãy nêu nội dung chính của từng phần?

a/ Mở đầu truyện: “Từ đầu… thật lỗi

lạc” (Vua sai quan đi khắp nơi để tìm

người hiền tài giúp nước)

b/ Diễn biến truyện: “Một hôm…

nước láng giềng” (Em bé thông

minh vượt qua các thử thách)

c/ Kết thúc truyện: Còn lại (Em bé thông minh trở thành trạng nguyên)

Trang 9

Sự việc (1): Nhà vua anh minh sai quan

đi tìm người hiền tài lo việc nước

Sự việc (2): Viên quan gặp cha con

người thợ cày và ra câu đố -> em bé giải đố -> quan về báo vua

Sự việc (3): Vua thử tài em bé hai lần -> em bé giải đố -> vua công nhận trí thông minh của em và ban thưởng

Sự việc (4): Em bé giải câu đố của sứ thần nước láng giềng -> vua phong em

là trạng nguyên

(?) Liệt kê những sự việc chính trong

mỗi phần em vừa tìm được ở bố cục?

(?) Từ những sự việc chính đó, em hãy tóm tắt truyện Em bé thông minh?

Trang 10

5 Tóm tắt

Ngày xưa, có một vị vua anh minh sai quan đi dò la khắp nơi tìm người tài giỏi Một hôm, viên quan gặp hai cha con người thợ cày và ra câu đố Trên đồng rộng quê hương, em bé đã đối đáp như thần làm cho viên quan

phải kinh ngạc Giữa sân rồng, em đã khiến vua tự nói ra

sự phi lí trong câu đố của mình và chiến thắng Rồi sau

đó, tại công quán, em lại phản ứng cực kì nhanh nhạy khi giải đố khiến đấng chí tôn phải tâm phục Cuối cùng, khi

cả triều thần phải lắc đầu bó tay trước câu đố của sứ thần nước láng giềng, em đã ung dung giải đố bằng một câu hát đồng dao khi còn đang đùa nghịch ở sau nhà Công nhận sự thông minh lỗi lạc ấy, vua phong cho em bé làm trạng nguyên

Trang 11

Câu hỏi

Mở đầu truyện kể về

sự việc gì? Sự việc

đó giúp em hiểu như thế nào vềnhà vua?

- Sự việc: Nhà vua sai viên quan đi dò

la khắp nơi để tìm người tài giỏi giúp

em hiểu ông vua này như thế nào?

Văn bản: Tiết 25 - Văn bản: EM BÉ THÔNG MINH EM BÉ THÔNG MINH

II Đọc – TÌ m hiểu chi tiết văn bản :

- Cách tìm người tài: ra những câu đố

Trang 13

GV: U«ng ThÞ H ¬ng Giang

Tr êng THCS T©y S¬n

Trang 14

Tiết 26 – V ăn bản: EM BÉ THÔNG MINH

Trang 15

Trang 17

- Này, lão kia! Trâu của lão cày một ngày được mấy đường ?

- Thế xin hỏi ông câu này đã Nếu ông trả lời đúng ngựa của ông đi một ngày được mấy bước, tôi sẽ cho ông biết trâu của cha tôi cày một ngày được mấy đường.

Em có nhận

xét gì về

câu đố của

viên quan?

Trang 18

2 Diễn biến truyện: Em bé thông

minh và những cuộc thử tài.

Häc sinh chuÈn bÞ bµi theo nhãm

+ Nhóm 1: Trình bày cuộc thử tài lần thứ nhất của em bé thông minh.

+ Nhóm 2: Trình bày cuộc thử tài lần thứ hai của em bé thông minh.

+ Nhóm 3: Trình bày cuộc thử tài lần thứ ba của em bé thông minh.

+ Nhóm 4 : Trình bày cuộc thử tài lần thứ tư của em bé thông minh.

a) Cuộc thử tài lÇn thứ nhất:

Trang 19

NỘI

DUNG

ĐỐ

Trâu cày một ngày

được

mấy đường

CÁCH

GIẢI ĐỐ Hỏi vặn lại: Ngựa

của ông một

ngày…

a) Cuộc thử tài thứ nhất:

Em cã thÝch c©u tr¶ lêi cña

em bÐ kh«ng?

V× sao?

Trang 20

Vua sai ban cho làng ấy ba thúng gạo nếp với ba con trâu đực, ra lệnh phải nuôi làm sao cho ba con trâu ấy đẻ thành chín con, hẹn năm sau phải đem nộp

đủ, nếu không cả làng phải tội…

- Thế sao làng chúng con lại có lệnh trên bắt nuôi ba con trâu đực cho đẻ

Trang 21

mấy đường

Ba thúng gạo nếp nuôi

ba con trâu đực, trong một năm đẻ thành chín con

CÁCH

GIẢI ĐỐ Hỏi vặn lại: Ngựa

của ông một

ngày…

Để vua tự nói ra sự phi

lµng T¹i sao vËy?

Trang 22

Qua hôm sau, khi hai cha con đang ăn cơm ở công quán, bỗng có sứ giả nhà vua mang tới một con chim sẻ, với lệnh bắt họ phải dọn thành ba cỗ thức ăn

Em bé nhờ cha lấy cho mình một cái kim may rồi đưa cho sứ giả, bảo: - Ông cầm lấy cái này về tâu đức vua xin rèn cho tôi thành một con dao để xẻ

Trang 23

Ba thỳng gạo nếp nuụi ba con trõu đực, trong một năm

đẻ thành chớn con

Một con chim sẻ làm

thành ba

cỗ thức ăn

CÁCH

GIẢI ĐỐ

Hỏi vặn lại: Ngựa của ụng một

ngày…

Để vua tự núi

ra sự phi lớ của cõu đố.

Ra i u điều ều

ki n l i: ện lại: ại:

Nhờ vua rèn cây kim thành con dao

a) Cuộc thử tài thứ ba:

Vậy là cả hai lần

em bé đã giải đ ợc câu đố của vua, qua đó em nhận thấy phẩm chất

đáng quý nào của

em bé?

Trí thông minh hơn ng ời, lòng can đảm, hồn nhiên.

Trang 24

Trang 25

Em bé hát lên một câu:

Tang tình tang! Tính tình tang Bắt con kiến càng buộc chỉ ngang lưng Bên thời lấy giấy mà bưng

Bên thời bôi mỡ, kiến mừng kiến sang Tang tình tang ….

Rồi bảo:

-Cứ theo cách đó là xâu được ngay!

Trang 26

Cả làng Hai cha

con

Vua, quan, trạng, nhà thông thái

NỘI

DUNG

ĐỐ

Trâu cày một ngày mấy

đường

Ba thúng gạo nếp nuôi ba con trâu đực, trong một năm đẻ thành chín con

Một con chim sẻ làm

thành ba

cỗ thức ăn

Xâu sợi chỉ mảnh qua ruột con ốc vặn dài

CÁCH

GIẢI ĐỐ Hỏi vặn lại Để vua tự nói ra sự phi lí Ra điều kiện lại Dùng mỡ nhử kiến

d) Cuộc thử tài thứ tư:

Trang 27

Cả làng Hai cha

con

Vua, quan, trạng, nhà thông thái

NỘI

DUNG ĐỐ

Trâu cày một

ngày mấy đường

Ba thúng gạo nếp nuôi ba con trâu đực, trong một năm đẻ thành chín con

Một con chim sẻ làm

thành ba

cỗ thức ăn

Xâu sợi chỉ mảnh qua ruột con ốc vặn dài

CÁCH

GIẢI ĐỐ

Hỏi vặn lại

Để vua tựnói

ra sự phi lí

Ra điều kiện lại

Dùng mỡ nhử kiến

Ngày càng quan trọng

hơn Đông hơn, quan trọng hơn.

Oái oăm hơn

Lý thú

Trang 28

+ C ả lµng không ai tìm được lời giải đố.

+ Cậu bé không tr l iả ời ngay mà đẩy vua vào tình huống để vua nhận ra sự vô lý trong câu hỏi của mình

+ Em bé không tham và có tinh thần trách nhiệm cao với công việc

Cách giải đố khiến người ra câu đố, người chứng kiến và cả người nghe phải hả hê sung sướng

Trang 29

- Cách xây dựng tình huống truyện gay cấn, sắp xếp

theo trình tự tăng cấp, hợp lí.

=> Thử thách càng lớn, tài năng của em bé thông minh càng

được bộc lộ và khẳng định

Bốn lần thử thách với

thử thách sau khó hơn

thử thách trước,

tác giả dân gian

xây dựng điều này

nhằm mục đích gì?

Trang 30

Nếu câu chuyện tiếp tục phát triển với những lần thử thách bằng các câu đố oái oăm và em bé lại tiếp tục giải đố bằng cách hỏi vặn lại thì truyện gì sẽ xảy

ra ?

Trong giao tiếp đặc biệt khi nói năng với ng ườ i lớn các em phải chú ý th a gửi cho lễ phép, lịch sự tránh hỏi vặn lại ng ời lớn vì có thể sẽ bị coi là

thiếu văn hoá trong giao tiếp ứng xử.

Trang 31

nguyên.

Trang 32

Trong truyện cổ tích Sọ Dừa, nhân vật chính cũng trở thành trạng nguyên Con

đường trở thành trạng nguyên của Sọ Dừa có

gì giống và khác với nhân vật em bé thông minh trong truyện?

Th¶o luËn nhãm

hai ng êi

Trang 33

Giống nhau

Khác nhau

- Đều thông minh

- Đều thi tài và kết thúc có hậu

Miệt mài đèn sách,

dự thi và đỗ trạng nguyên

=> Trở thành trạng nguyên theo cách thông thường (qua thi cử, kiến thức văn chương, chữ nghĩa)

Không dự thi nhưng thi tài, đấu trí với

những người tài giỏi bằng kiến thức thực tiễn

=> Trở thành trạng nguyên theo cách không thông

Trang 34

- Tạo tiếng cười vui vẻ, hồn nhiên

trong đời sống hàng ngày

Hãy chỉ ra biện pháp nghệ thuật

mà tác giả dân gian sử dụng trong văn bản?

Ghi nhớ (SGK – 74)

2 Nghệ thuật

Em hãy nêu ý nghĩa của truyện

cổ tích Em bé thông minh?

1 Nội dung

Nghệ thuật xây dựng tình huống

truyện mang tính tăng cấp

Trang 35

IV.LUYệN TậP:

Bài tập1:

Em hãy so sánh truyện cổ tích thần kỳ và truyện cổ tích sinh hoạt để tìm ra điểm giống nhau và khác nhau?

Văn bản: EM Bẫ THễNG MINH

Trang 36

TruyÖn cæ tÝch thÇn kú

Cã nhiÒu yÕu

tè t ëng t îng

thÇn kú

TruyÖn cæ tÝch sinh ho¹t ThÓ hiÖn íc

Cã Ýt hoÆc kh«ng cã yÕu

tè thÇn kú

Trang 37

A.Lần đố sau có nội dung khó hơn lần đố tr ớc

B.Lần đố sau có đối t ợng ra câu đố cao hơn lần đố tr ớc

C.Lần đố sau có đối t ợng tham gia trả lời nhiều hơn lần đố tr ớc

D.Kết hợp cả A,B,C

Trang 38

3 Cách giải đố của em bé có gì lí thú ?

A Đẩy thế bí về phía ng ời ra câu đố .

B Làm họ tự nhận ra điều phi lý trong câu đố của họ.

C Dùng kinh nghiệm dân gian để trả lời câu đố hóc búa.

D Sử dụng yếu tố hoang đ ờng

5 Đáp án nào sau đây nêu đầy đủ nhất ý nghĩa của truyện Em bé thông minh ?

A Đề cao sự thông minh của con ng ời,

B Ca ngợi trí khôn dân gian.

C Tạo tiếng c ời sảng khoái hồn nhiên.

D Đề cao sự thông minh, trí khôn dân gian, từ đó tạo ra tiếng c ời

Trang 39

IV.LUYệN TậP:

Bài tập 3: Viết đoạn văn ngắn khoảng 5 đến 7 câu nêu cảm nghĩ của em về nhân vật Em bé thông minh.

Trang 40

H íng dÉn häc bµi ë nhµ

1 Kể diễn cảm truyện Em bé thông minh.

2. V b n ẽ bản đồ tư duy ả đồ tư duy ư duy t duy ở nhà v o gi y A4 ho c à ấy A4 hoặc ặc

gi y A3 ấy A4 hoặc để n ắm được nội dung kiến thức cơ n bản của bài

3. Soạn bài mới: Văn bản Cây bút thần

Trang 41

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN CÁC THẦY CÔ

ĐÃ VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

Định dạng
Số trang	41
Dung lượng	859,5 KB