Sang kien kinh nghiem tin hoc 12

SKKN

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Với tiến bộ nhảy vọt trong vài chục năm trở lại đây, cuộc cách mạng công nghệ thông tin đã thâm nhập vào mọi lĩnh vực hoạt động của con người Hiện nay, trên phạm vi toàn cầu, các công cụ của công nghệ thông tin đang dần dần thay thế những công cụ truyền thống, góp phần thúc đẩy sự phát triển trên tất cả các lĩnh vực khoa học, kĩ thuật, giáo dục, kinh tế, xã hội Cũng giống như cuộc cách mạng công nghiệp, cuộc cách mạng công nghệ thông tin đang dẫn đến những thay đổi quan trọng trong cách sống và ngay cả cách suy nghĩ của chúng ta Ngoài sự tò mò, ham hiểu biết, càng sớm càng tốt mỗi người phải ý thức rằng nếu không có hiểu biết nhất định về máy tính nói riêng

và tin học nói chung thì khó có thể hòa nhập vào cuộc sống hiện đại

Vì vậy việc đưa tin học vào giảng dạy trong các trường phổ thông là việc làm rất cần thiết, giúp các em nắm được các kiến thức cơ bản, những lợi ích của tin học để áp dụng vào đời sống và góp phần làm nền tảng kiến thức để học tập cao hơn

Tuy vậy, trong quá trình giảng dạy môn Tin học 12, tôi nhận thấy đa số học sinh không hứng thú với môn học này Nội dung chương trình tin học 12 giới thiệu cho học sinh các kiến thức về cơ sở dữ liệu và làm quen với hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access; Nhằm giúp cho học sinh hiểu được cách tổ chức, quản lí dữ liệu trên máy tính và thông qua hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access giúp học sinh bước đầu làm quen với các thao tác cơ bản để

có thể xây dựng một chương trình quản lí trên máy tính Đây là những kiến thức rất cần thiết đối với học sinh vì ngày nay các chương trình quản lí được

sử dụng rất nhiều để giải quyết các bài toán quản lí trong xã hội Tuy nhiên nội dung phần chương I, III, IV là những kiến thức về cơ sở dữ liệu khá trừu tượng và khô khan; nội dung chương II giúp học sinh làm quen xây dựng và

Sáng kiến kinh nghiệm thao tác với các đối tượng của Access Nhưng khi tìm hiểu xong một số đối tượng như Table, Form, Query, Report học sinh vẫn khó hình dung các đối tượng này được sử dụng trong một chương trình quản lí như thế nào Vả lại, các em là học sinh cuối cấp nên có xu hướng học các môn chính để thi tốt nghiệp và thi cao đẳng, đại học Vì những lí do đó dẫn đến các em không hứng thú với môn học và hiệu quả học tập không cao

Từ lí do trên, tôi xin trình bày một sáng kiến nhỏ trong dạy học với đề tài:

“SỬ DỤNG MỘT PHẦN MỀM QUẢN LÍ HOÀN CHỈNH ĐỂ MINH HỌA KHI HỌC SINH LÀM QUEN VỚI HỆ QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ LIỆU MICROSOFT ACCESS”

Phần mềm sử dụng để minh họa có thể là phần mềm quản lí học sinh, phần mềm quản lí thư viện, phần mềm quản lí bán hàng, …được xây dựng bằng Access Ở đây tôi sử dụng phần mềm Quản lí thư viện để học sinh dễ hiểu hơn vì trong SGK có nội dung tìm hiểu quản lí mượn trả sách trong thư viện

2 MỤC ĐÍCH

Sử dụng phần mềm ứng dụng giới thiệu với học sinh để giúp học sinh

có cái nhìn tổng quát, biết được sản phẩm mình có thể làm được sau khi tìm hiểu về cơ sở dữ liệu và hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access Thông qua việc sử dụng các đối tượng trong phần mềm để minh họa cho bài học hoặc yêu cầu học sinh làm lại các đối tượng đó khi thực hành Từ đó giúp học sinh cảm thấy hứng thú với môn học và hiệu quả học tập cao hơn

II NỘI DUNG

ĐỀ TÀI

“SỬ DỤNG MỘT PHẦN MỀM QUẢN LÍ HOÀN CHỈNH ĐỂ MINH HỌA KHI HỌC SINH LÀM QUEN VỚI HỆ QUẢN TRỊ CƠ SỞ DỮ

LIỆU MICROSOFT ACCESS”

1 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ

Học sinh của trường đa số là người dân tộc, điều kiện gia đình khó khăn nên ít có điều kiện tiếp xúc với tin học Một số em có điều kiện hơn thì tiếp xúc với tin học chủ yếu để chơi game và giải trí Từ đó các em không biết đến các chương trình quản lí và không thấy được tầm quan trọng của việc quản lí

dữ liệu trên máy tính Đối với học sinh lớp 12, tin học là môn phụ, nội dung kiến thức lại khá mới mẻ, khó tiếp thu dẫn đến các em thấy chán và lơ là với môn học Vì vậy việc giới thiệu với các em các chương trình quản lí thông qua các bài học trên lớp là việc làm rất cần thiết

2 CƠ SỞ LÍ LUẬN

Khi học sinh học Chương II Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access, mục tiêu là để các em có kĩ năng cơ bản sử dụng Microsoft Access và bước đầu tạo lập, cập nhật và khai thác CSDL Ban đầu học sinh khá hứng thú

vì được tìm hiểu một phần mềm mới Nhưng qua các tiết học tìm hiểu các đối tượng như Table, Form, Query, Report, học sinh vẫn chưa hình dung được ứng dụng thực tế của Access trong việc quản lí dữ liệu như thế nào Học Microsoft Word giúp soạn thảo một văn bản đẹp, khoa học Học Microsoft Excel giúp tạo ra các bảng tính cho phép tính toán, thống kê nhanh chóng Vậy học Microsoft Access sẽ được ứng dụng thế nào trong thực tế? Cái mà học sinh cần là thấy một sản phẩm cụ thể được tạo ra từ những gì mình đã học

Sáng kiến kinh nghiệm

và sẽ học về Access Từ đó mới kích thích được sự hứng thú học tập của học sinh để có thể đạt được mục tiêu đề ra khi tìm hiểu nội dung này

3 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Tôi đã sử dụng chương trình Quản lí thư viện – một chương trình nhỏ

do tôi và một số người bạn thực hiện khi còn là sinh viên Đây là một sản phẩm hoàn toàn được tạo ra từ Access Sau đây là một số hình ảnh của chương trình:

Khi bắt đầu tìm hiểu Chương II - Bài 3: Giới thiệu Microsoft Access tôi

đã giới thiệu chương trình với học sinh trên máy chiếu:

- Đây là chương trình Quản lí thư viện được làm từ Access Chương trình này có thể giúp cho người thủ thư quản lí sách trong thư viện về số lượng, thể loại, tác giả, … Có thể tìm kiếm, tra cứu sách nhanh chóng, thuận tiện khi cần Chương trình có thể quản lí được việc mượn và trả sách của học sinh và giáo viên Chương trình còn cho phép thống kê và lập một số báo cáo cần thiết Vậy sau khi các em học xong nội dung chương II thì có thể tạo ra một chương trình quản lí tương tự thế này

Học sinh rất hứng thú và nhiều em thắc mắc:

- Để tạo ra được chương trình thế này thì có khó không thầy và có mất nhiều thời gian không?

- Để hoàn thành chương trình này cũng không khó nhưng khá mất thời gian, không phải trong 1 tiết học hay một buổi mà có thể làm xong được Chương trình này có thể làm xong trong một tuần hoặc nửa tháng Đây là một chương trình nhỏ, đối với những chương trình lớn thì phải mất cả tháng, cả năm và có thể cần một nhóm người cùng thực hiện

Học sinh tỏ ra rất tò mò và ngạc nhiên

- Qua các tiết học của chương này, chúng ta sẽ tìm hiểu các kĩ năng cơ bản sử dụng Microsoft Access và bước đầu tạo lập, cập nhật và khai thác CSDL Để các em có cái nhìn thực tế và dễ hiểu bài thì qua các tiết học của chương này thầy sẽ cùng các em tìm hiểu và xây dựng lại chương trình này

Học sinh tỏ ra rất đồng tình và hứng thú

Khi tìm hiểu Bài 4 Cấu trúc bảng, tôi đã giới thiệu với học sinh các

bảng dữ liệu của chương trình Quản lí thư viện ở trên, để các em có cái nhìn trực quan và thấy rõ được tầm quan trọng trong việc lưu trữ dữ liệu của bảng Dưới đây là bảng lưu dữ liệu sách trong thư viện:

Các bảng trong chương trình cũng là các bài tập để học sinh thực hành thêm ở tiết thực hành

Ở Bài 6 Biểu mẫu, tôi cũng giới thiệu với học sinh một số biểu mẫu của

chương trình để các em thấy được sản phẩm mình có thể làm được sau khi tìm hiểu bài này Theo tôi đây là bài thú vị nhất trong chương 2 Các em có thể phát huy được tính sáng tạo của mình để thiết kế được một biểu mẫu đẹp Vì vậy các em rất hứng thú khi xem một số biểu mẫu của chương trình

Ở Bài 7 Liên kết giữa các bảng, qua ví dụ trong SGK/57, học sinh đã

phần nào hiểu được vì sao phải lập CSDL gồm nhiều bảng rồi sau đó muốn có được thông tin đầy đủ thì phải liên kết các bảng lại với nhau Để các em hiểu

Sáng kiến kinh nghiệm

kĩ hơn và có được cái nhìn trực quan, tôi đã giới thiệu và giải thích trên cửa số liên kết của chương trình Quản lí thư viện:

- Từ cửa sổ liên kết của chương trình ta thấy các bảng liên kết với nhau

thông qua các trường khóa cùng tên và một bảng có thể liên kết với nhiều bảng

Đối với Bài 8 Truy vấn dữ liệu, đây là bài tương đối khó Học sinh phải

nắm được các biểu thức và các hàm để tạo các mẫu hỏi Qua các ví dụ và bài thực hành trong SGK thì các em đã nắm được cách tạo một mẫu hỏi, nhưng các em không hình dung được các mẫu hỏi sẽ được sử dụng như thế nào trên một chương trình quản lí Tôi đã giải thích cho các em bằng việc tạo lại form tìm kiếm sách trong chương trình Quản lí thư viện:

- Để tạo được form trên ta phải tạo một form con để hiển thị thông tin sách tìm được, form con này được tạo từ mẫu hỏi như sau:

Ở trường tensach ta đặt điều kiện lọc là Like “*”&[timtensach], có

nghĩa là tìm sách có tên được nhập vào ở ô tìm kiếm là một Textbox có tên

timtensach Nội dung SGK chỉ dừng lại ở mức học sinh biết cách tạo một mẫu

hỏi Vì vậy mục đích tôi giới thiệu với học sinh cách tạo form tìm kiếm sách trên, để các em nắm được kết quả của việc tạo mẫu hỏi sẽ được sử dụng như thế nào trong chương trình quản lí, chứ không yêu cầu các em phải hiểu và nắm đuợc cách tạo một form tìm kiếm tương tự như trên Nhưng đối với những học sinh giỏi thì sẽ rất hứng thú tìm hiểu kĩ hơn để có thể xây dựng được một chương trình quản lí

Đối với Bài 9 Báo cáo và kết xuất báo cáo, sau khi hướng dẫn xong nội

dung các bước để tạo một báo cáo, tôi cũng giới thiệu với các em một số báo cáo của chương trình Ví dụ báo cáo số sách chưa trả, báo cáo số sách mượn theo lớp, …Giúp các em thấy rõ được mục đích và ưu điểm của báo cáo và đây cũng là những mẫu báo cáo để các em thực hành thêm

Sáng kiến kinh nghiệm

4 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

Học sinh rất thích thú và có tinh thần tập trung đối với bài học, từ đó tiếp thu bài và hiểu bài nhanh hơn Các em đã có được cái nhìn thực tế và thấy được tầm quan trọng của việc ứng dụng các chương trình quản lí trong đời sống xã hội Nhiều học sinh tỏ ra rất quan tâm và đặt rất nhiều câu hỏi xung quanh việc xây dựng các chương trình quản lí và ứng dụng thực tiễn của nó Học sinh đã yêu thích môn học và có ý thức học tập đúng đắn

III KẾT LUẬN

Tin học nói chung đóng vai trò hết sức quan trọng trong xã hội hiện đại, tin học đã làm thay đổi nhận thức của con người và ứng dụng trong hầu hết các hoạt động của xã hội loài người Các phần mềm tin học ngày càng được ứng dụng hiệu quả trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực của đời sống Bên cạnh nhu cầu giải trí trên máy tính ngày càng được ưa chuộng đối với mọi tầng lớp,

từ học sinh, sinh viên đến các công chức, viên chức, những người lớn tuổi, việc giới thiệu đến học sinh những chương trình quản lí là rất cần thiết, nhằm giúp cho các em có cái nhìn thực tế về cách thức tạo lập, lưu trữ và khai thác

dữ liệu trên máy tính

Đề tài này mang tính ứng dụng thực tiễn cao vì nếu không có chương trình quản lí mình xây dựng thì giáo viên có thể tìm trên mạng, các chương trình quản lí được viết bằng access có chia sẻ mã nguồn cũng khá nhiều Những chương trình giới thiệu với học sinh có thể là từ những chương trình nhỏ đến những chương trình lớn Kết hợp giới thiệu nội dung bài học với giới thiệu các thành phần của một chương trình quản lí như những ví dụ minh họa cho bài học cũng không có gì khó thực hiện Nếu thời gian của tiết lí thuyết không đủ thì giáo viên có thể giới thiệu vào tiết thực hành vì số tiết thực hành cũng khá nhiều

Kết quả là có rất nhiều học sinh cảm thấy thích thú với môn học hơn và một số em đã có mong muốn tự tay xây dựng một chương trình quản lí trên máy tính bằng access

Trong quá trình thực hiện đề tài không tránh khỏi những thiếu sót Mong quý thầy cô góp ý để lần sau làm tốt hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Sáng kiến kinh nghiệm

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sách giáo khoa Tin học 12 - Hồ Sĩ Đàm (Chủ biên).

2 Sách giáo viên Tin học 12 – Hồ Sĩ Đàm

3 Mã nguồn chương trình Quản lí thư viện

KBang, ngày 08 tháng 03 năm 2012

NGƯỜI THỰC HIỆN

Trần Sĩ Nguyên

MỤC LỤC

I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 LÝ DO 1

2 MỤC ĐÍCH 2

II NỘI DUNG 3

1 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ 3

2 CƠ SỞ LÍ LUẬN 3

3 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4

4 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 10

III KẾT LUẬN 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12