Lý thuyết cung cầu kinh tế vi mô

Cầu: là số lượng hàng hoá mà người mua sẵn sàng mua và có khả năng mua ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất định các yếu tố khác không đổi.. • Cầu cá nhân là cầu của m

Ch−¬ng II

Lý thuyÕt cung - cÇu

1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Cầu: là số lượng hàng hoá mà người mua

sẵn sàng mua và có khả năng mua ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian

nhất định (các yếu tố khác không đổi).

- Khả năng mua (ngân sách của người tiêu dùng)

- Sự sẵn sàng mua (sở thích về hàng ho á)

• CÇu kh«ng ph¶i lµ con sè cô thÓ mµ lµ mét k/n m« t¶ hµnh vi cña ng−êi tiªu dïng

• VD: CÇu thÞ tr−êng g¹o ®−îc m« t¶ qua biÓu sau:

12

5,5

10 14

16 18

20 22

24

Q

6,0 5,0

4,5

4,0

3,5 3,0

2,5

P

1.1.2 L ượ ng c ầ u: v ề m ộ t lo ạ i hàng hóa là ñạ i l ượ ng ph ả n ánh s ố l ượ ng hàng hóa mà ng ườ i mua s ẵ n sàng mua và

có kh ả n ă ng mua ở m ộ t m ứ c giá nh ấ t ñị nh trong m ộ t

kho ả ng th ờ i gian nào ñ ó ( các yế u t ố khác không ñổ i)

VD: C ầ u th ị tr ườ ng g ạ o: Q D =34 – 4P

L ượ ng c ầ u t ạ i m ứ c P=4 là 18

Tháp Abraham Maslow v ề phân lo ạ i nhu c ầ u

T Ự

TH Ể

HI Ệ N

ĐƯỢ C KÍNH TR Ọ NG GIAO TI Ế P XÃ H Ộ I

AN TOÀN

Ă N,M Ặ C, Ở , Đ I LAI, H Ọ C HÀNH ,

• Cầu cá nhân là cầu của một thành viên kinh tế như cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp

• Cầu thị trường là tổng hợp cầu cá nhân về một hàng hoá - dịch vụ cụ thể

• Lượng cầu thị trường bằng tổng lượng cầu cá nhân tại từng mức giá.

1.1.4 Cầu cá nhân và cầu thị trường

CÇu c¸ nh©n vµ cÇu thÞ tr−êng

P P

D 2

CÇu cña c¸ nh©n thø hai

CÇu cña thÞ tr−êng

Q*

D M

q1* + q2* = Q*

1.2 Ph−¬ng ph¸p biÓu diÔn cÇu

1.2.1 BiÓu cÇu1.2.2 Hµm cÇu1.2.3 §å thÞ cÇu

14 16

18 20

22 24

Q

6,0 5,5

5,0 4,5

4,0 3,5

3,0 2,5

P

1.2.3 Đồ th ị c ầ u: Mô tả cầu bằng ñồ thị

P

Q 34

0 8,5

L−ợng cầu của một loại hàng hoá tăng lên khi giá cả của hàng hoá đó giảm đi và ng−ợc lại (trong điều kiện các yếu tố khác không

đổi)

1.3 Luật cầu

1.4.1 Giá cả hàng hoá có liên quan (P y )

Khái niệm:

Hàng hoá có liên quan là những hàng hoá có quan

hệ với nhau trong việc thoả mãn một nhu cầu nào đó của con người

- Hàng hoá thay thế

- Hàng hoá bổ sung

1.4.3.Thu nhập khả dụng (I)

Khái niệm

Là thu nhập mà hộ gia đình nhận đ−ợc từ việc sở hữu các yếu tố sx, cộng với các

khoản chuyển nh−ợng (trợ cấp) và trừ đi thuế trực thu

• Nghiên cứu ở dạng tổng quát:

Giữa cầu và thu nhập có quan hệ thuậnchiều vì khi thu nhập tăng người tiêu

dùng sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn ñể

Nghiờn c ứ u c ụ th ể :

Theo QL tiờu dựng c ủ a Engel.

+ Đối với hàng hóa xa xỉ: tốc độ tăng của cầu lớn hơn tốc độ tăng của thu nhập

+Đối với hàng hóa thiết yếu: thu nhập và cầu có quan

hệ tỷ lệ thuận: nếu I ’ =2I
Q D ’ =2Q D

+ Đối với hàng hóa thứ cấp: Sau khi tăng đến một mức nhất định, Thu nhập và cầu có quan hệ tỷ lệ nghịch

1.4.5 Kỳ vọng của người mua (E)

• Kỳ vọng đề cập đến sự mong đợi hay dự kiến củangười tiêu dùng về sự thay đổi trong tương lai cácnhân tố tác động tới cầu hiện tại

1.4.6 Qui mô thị trường (N D )

Qui mô thị trường xác định bằng số lượng người mua trên thị trường

• Qui mô thị trường và cầu có quan hệ thuận

chiều

1.5 Sự di chuyển và dịch chuyển

1.5.1 Sự di chuyển (Sự vận động dọc theo

đường cầu )

Khái niệm biến nội sinh

Biến nội sinh là những biến số phát sinh từ mô hình

Sự thay đổi của nhân tố nội sinh dẫn đến sự di chuyển đường cầu

1.5.2 Sù dÞch chuyÓn ®−êng cÇu

BiÕn ngo¹i sinh lµ nh÷ng biÕn sè gi¶i thÝch m« h×nh nh− thu nhËp, gi¸ hµng ho¸ liªn quan

®©y lµ nh÷ng yÕu tè cho tr−íc (chóng cã thÓ

®−îc gi¶i thÝch ë m« h×nh kh¸c)

Sự dịch chuyển đường cầu

D’

Sự tác động của nhân tố ngoại sinh làm đường cầu dịch chuyển

II Cung (Supply)

2.1 Một số khái niệm

2.1.1 Khái niệm cung:

Cung về một loại hàng hóa là số lượng hàng hoá mà người bán có khả năng bán và sẵn sàng bán ở các mức giá khác nhau trong một khoảng thời gian nhất

định (các yếu tố khác không đổi)

5 4

3 2

1 0

Q

3 2.5

2 1.5

1 0.5

P

• VD: Cung vÒ thÞ tr−êng t¸o m« t¶ qua b¶ng sè liÖu sau

BiÓu cung

2.1.2 L ượ ng cung:

L ư ng cung v  m t lo i hàng hóa là s 

l ư ng hàng hóa mà ng ư i bán có kh

n ă ng bán và s n sàng bán  m t m  c giá

nh  t ñ nh trong m t kho ng th  i gian nào

ñ ó (các y ế u t ố khác không ñổ i).

20 19

18 17

16 15

QS

6,0 5,5

5,0 4,5

4,0 3,5

3,0 2,5

P

2.3 Cung c¸ nh©n vµ cung thÞ tr−êng

q q Q

P P

P

q1 A q1 B

P1

+ Cung thÞ tr−êng b»ng tæng cung c¸ nh©n

+ L−îng cung thÞ tr−êng b»ng tæng l−îng cung cña c¸c c¸ nh©n t¹i mçi møc gi¸

Q1

S

q1A + q1B = Q1

• Sù ®iÒu tiÕt cña ChÝnh phñ (thuÕ)

• Kú väng cña ng−êi s¶n xuÊt (E)

2.5.1 Giá c ả hàng hóa ñ ang nghiên c ứ u (Px)

dụng trong quá trình sản xuất nhằm biến ñổicác yếu tố ñầu vào thành sản phẩm ñầu ra

với trình ñộ máy móc và kỹ thuật tương ứng

2.5.3 Giá các yếu tố đầu vào (Pi)

• Các yếu tố đầu vào sản xuất: vốn, lao động, đất đai

• Π=(PX-AC)Q

+ Pi giảm AC giảmΠQui mô sx tăng

+ Pi tăng AC tăng Π giảm  Giảm qui mô sx

2.5.4 S ố l ượ ng ng ườ i sx (N)

QS=ΣqSi

2.5.5 Chính sách thu ế

Thu ế ñ ánh m ộ t l ầ n (tr ọ n gói): Ch ỉ làm gi ả m

l ợ i nhu ậ n mà không làm thay ñổ i cung, giá

s ả n ph ẩ m c ũ ng không thay ñổ i: quy ế t ñị nh sx

c ủ a dn không thay ñổ i

ΠST= Πtr.thuế -TX

Thu ế ñ ánh vào t ừ ng ñơ n v ị hàng hóa: Giá

thay ñổ i và cung c ủ a dn thay ñổ i.

VD: CP ñ ánh thu ế vào m ỗ i ñơ n v ị sp là

t  ΠQ 

t= tSX+ ttd

2.5.6 Kỳ vọng của người sx (E)

• Kỳ vọng đề cập đến sự mong đợi hay dự kiến của người sx về những thay đổi trong tương lai về các nhân tố xác định cung

2.6 S ự di chuy ể n và d ị ch chuy ể n

c ủ a ñườ ng cung

• S ự di chuy ể n d ọ c theo ñườ ng cung:

• S ự d ị ch chuy ể n ñườ ng cung:

các yếu tố ngoại sinh thay ñổi sẽ làm dịch

cung ở tất cả các mức giá

Các nhân tố tác động đến cung l à m thay

ủổi cung ở tất cả các mức giá gồm:

• Công nghệ (T)

• Giá các yếu tố đầu vào (Pi)

• Sự điều tiết của Chính phủ

• Kỳ vọng của người sản xuất (E)

III Sù co d·n cña cÇu

1 Khái niệm hệ số co dãn của cầu

Là tỉ lệ % thay đổi của lượng cầu với % thay

đổi của nhân tố ảnh hưởng đến cầu khi các nhân tố khác không đổi

2 Công thức tính

• Hệ số co giãn cầu (E D)

Q

Q X

X

Q Q

- %∆Q: Sự thay đổi của l−ợng cầu ( % ∆ Q= ∆ Q/Q)

- %∆X: Sự thay đổi của nhân tố xác định cầu

(% ∆ X= ∆ X/X)

3 C¸c lo¹i co gi·n th−êng gÆp

D P

E

• HÖ sè co gi·n cÇu theo gi¸

D Y X

E ,

• HÖ sè co gi·n chÐo

D IE

• HÖ sè co gi·n cÇu theo thu nhËp

3.1 HÖ sè co gi·n cÇu theo gi¸

3.1.2 Công th ứ c t ổ ng quát

Q

P P

Q P

P

Q Q

nó, vì v  y, ng ư i ta qui ư c h  s  co dãn c  a c  u theo giá ñư c tính theo giá tr  tuy  t ñ i

3.1.2 Phương pháp tính

2 2

/

/

A B

A B

A B

A B

D P

P P

P P

Q Q

Q Q

P P

Q

Q E

AB = ∆∆ = +ư ữ +ư

a) Co giãn đoạn (khoảng)

Là co dãn trên một đoạn hữu hạn nào đó của đường cầu (hay

hệ số co dãn giữa hai mức giá khác nhau)

H/s co giãn được tính theo phương pháp trung điểm

Trong đó: ∆ Q=QB-QA; Q= (QA+ QB)/2

∆ P=PB-PA ; P=(PA+PB)/2

P P

P dQ dP

E

Q

P Q Q

P dP

dQ P

dP

Q

dQ E

D P

D P

1

' /

/

Người tiêu dùng ít nhạy cảm với

sự thay đổi của giá D < 1

P 0

Q 0

Q10

D P

E=1 (C ầ u co dãn

ñơ n v ị ) E>1

(C ầ u co dãn)

E=1 E>1

E<1 E>1

E<1 P

0

P

0

Q E=1

T ổ ng doanh thu và ñộ co dãn c ủ a c ầ u

a)Đường cầu

b) Đườ ng t ổ ng

doanh thu

3.2 Hệ số co dãn chéo (hệ số co dãn của cầu theo giá hàng hóa khác)

3.2.1 K/N:

Hệ số co dãn chéo của cầu là đại l−ợng đo bằng tỷ số giữa % thay đổi của l−ợng cầu với % thay đổi của giá hàng hóa khác (các nhân tố khác không đổi)

3.2.2 Công thức tổng quát

• Trong đó:

- %∆Q X : Sự thay đổi của l−ợng cầu hàng hoá X

- %∆P Y: Sự thay đổi giá hàng hoá Y

X

Y

Y

X D

Y X

Q

P P

Q P

P

Q Q

P

Q E

Y Y

X X

3.2.3 Ph−¬ng ph¸p tÝnh

• Co gi·n ®o¹n

2 2

/

/

,

A B

A B

Y Y

X X

Y Y

Y Y

A B

A B

D Y X

P P

P P

Q Q

Q Q

P P

Q

Q E

+

−

÷ +

Ph−¬ng ph¸p tÝnh

• Co gi·n ®iÓm

X

Y Y

X

Y P

D Y X

Q

P P

Q

P Q

P

Q

P Q

Q

P P

Q E

X

Y

X Y

Y X

Y

Y X

1

'

,

E<0

3.3 Hệ số co dãn cầu theo thu nhập

K/n: Hệ số co dãn của cầu theo thu nhp là đại l−ợng

đo bằng tỷ số giữa % thay đổi của l−ợng cầu với % thay đổi của thu nhp ( các nhân tố khác không đổi)

3.3.1 Công thức tính tổng quát

Q

I I

Q I

I

Q

Q I

- %∆Q: Sự thay đổi của l−ợng cầu

- % ∆I: Sự thay đổi của thu nhập

3.3.2 Ph ươ ng pháp tính

• Co dãn ñ o ạ n

I I

Q

I dQ

dP Q

I Q Q

I dI

dQ E

I I

I

I Q

Q

Q Q

Q

I I

Q E

D I

A B

A B

A B

A B

2 2

3.3.4 Ph©n lo¹i hÖ sè co d·n theo thu nhËp

a) Hµng ho¸ thø cÊp vµ th«ng th−êng

+ E D

I < 0: Hµng ho¸ thø cÊp + E D

1 Khái ni ệ m

lượng ño lường sự phản ứng của người

sản xuất ñối với sự thay ñổi của giá, nó

biểu hiện bằng tỷ số giữa % thay ñổi

của lượng cung với % thay ñổi của giá

⋅

∆

∆

(2) Độ co dãn c ủ a cung ph ụ thu ộ c vào 3 y ế u t ố : ñộ d ố c

c ủ a ñườ ng cung; giá và l ượ ng cung.

(3) Co dãn c ủ a cung b ị ả nh h ưở ng b ở i y ế u t ố th ờ i gian

3 Phương pháp tính

2 2

/

/

A B

A B

A B

A B

S P

P P

P P

Q Q

Q Q

P P

Q

Q E

AB = ∆∆ = +ư ữ +ư

a) Co giãn đoạn (khoảng)

Là co dãn trên một đoạn hữu hạn nào đó của đường cung (hay

hệ số co dãn giữa hai mức giá khác nhau)

H/s co giãn được tính theo phương pháp trung điểm

Trong đó: ∆ Q=QB-QA; Q= (QA+ QB)/2

∆ P=PB-PA ; P=(PA+PB)/2

P P

P dQ

dP E

Q

P Q Q

P dP

dQ P

dP

Q

dQ E

S P

S P

1

' /

/

Trường hợp 2: E S

P <1- Cung ít co dãn

Q

P

Người sản xuất ít nhạy cảm với

sự thay đổi của giá S < 1

%∆∆∆∆Q=%∆∆∆∆P

S P

V Sự cân bằng cung cầu

1 Trạng thái cân bằng

1.1 Khái niệm: Là trạng thái mà ở đó l−ợng

cung vừa đủ để đáp ứng cầu trong một

khoảng thời gian nhất định

1.2 Cách xác ñị nh giá và l ượ ng cân b ằ ng

1.2.1.Dùng b ả ng:

VD:

10 12

14 16

18 20

22 24

Q D

22 21

20 19

18 17

16 15

Q S

6 5,5

5 4,5

4 3,5

3 2,5

P

1.2.3 Dùng ñồ thị:

18

4 0

Q S = 2P+10

Q D = 34-4P

E P

Q

1.3 Sù thay ñổi tr¹ng th¸i c©n b»ng

VD: Gi¶ sö ®−êng cÇu dÞch chuyÓn, ®iÓm c©n b»ng sÏ thay

Thay đổi trạng thái cân bằng do dịch chuyển đường cầu

0

2 Trạng thái d− thừa và thiếu hụt

2.1 D− thừa

Là trạng thái mà ở đó l−ợng cung lớn hơn cầu trong một

khoảng thời gian nhất định (d− cung)

2.2.Thiếu hụt

Là trạng thái mà l−ợng cung nhỏ hơn cầu trong một khoảng thời gian nhất định (d− cầu)

Tr¹ng th¸i d− thõa vµ thiÕu hôt

D− cÇu

… l−îng cÇu lín h¬n l−îng cung

D

0

3 KiÓm so¸t gi¸ c¶

- B¶o vÖ quyÒn lîi ng−êi tiªu dïng

- B¶o vÖ quyÒn lîi ng−êi s¶n xuÊt

ttd= Pt-P0= P0Pt

tsx=t-ttd= P1P0

Thuế đánh vào người mua …

E E’

t

t

Tr−êng hîp 1: ES> ED

… Ng−êi tiªu dïng chÞu phÇn lín thuÕ

D

S ’

CÇu hoµn toµn kh«ng

co gi·n theo gi¸ …

Ng−êi tiªu dïng chÞu toµn

bé g¸nh nÆng thuÕ …

PL

Q

Std=s-ssx

s =std + ssx

Ssx= s-std =P0P2

s =std + ssx

§−êng cÇu hoµn toµn

co gi·n theo gi¸ …

… Ng−êi s¶n xuÊt h−ëng toµn bé trî cÊp