Mạch vữa đứng, nằm giữa các viên gạch trong mỗi một hàng của một lớp xây gọi là mạch đứng ngang gọi tắt là mạch ngang.. + Mạch vữa đứng dọc là mạch vữa đứng, nằm giữa các hàng gạch đá tr
Trang 1Câu 1: Định nghĩa khối xây?
Khối xây gạch đá (Brick or stone masonry) là tập hợp của những viên gạch đá riêng lẻ, được gắn chặt với nhau bằng vữa xây và được xếp thành hàng, thành lớp, nhưng toàn bộ tập hợp đó phải chịu lực (thường là các lực nén ép) như một thể thống nhất mà không có sự dịch chuyển của mọi viên thành phần
Câu 2: Cấu tạo của khối xây
Thành phần khối xây bao gồm các lớp gạch đá nằm chồng lên nhau Lớp vữa nằm giữa hai lớp gạch đá kề nhau, có bề mặt trải rộng song song với mặt lớp và vuông góc với phương của lực nén, gọi là mạch vữa nằm Một lớp xây bao gồm một lớp gạch đá đi kèm vớimột mạch vữa đi kèm ở bên dưới Lớp xây có bề mặt vuông góc với phương tác dụng của lực nén Các mạch vữa giữa các viên gạch đá trong một lớp (chỉ nằm trong nội bộ một lớp),
và chúng nằm dọc theo phương chịu nén gọi là các mạch vữa đứng
Lớp gạch hoặc đá là một phần của khối xây, là tập hợp những viên gạch, đá nằm trongcùng một mặt phẳng, mà mặt phẳng này nằm vuông góc với phương ứng lực nén Một lớp gạch đá gồm 1 hay nhiều hàng, mà mỗi hàng là một dãy các viên gạch đá (nằm trong một lớp) nối tiếp nhau theo một hướng Viên gạch đá có bề dài được xếp dọc theo chiều dài của hàng, gọi là viên dọc Hàng gồm toàn viên dọc, gọi là hàng dọc Viên gạch, đá có bề dài được xếp dọc theo chiều dài của hàng, gọi là viên dọc Hàng gồm toàn viên dọc, gọi là hàng dọc Viên gạch đá có bề ngang được xếp dọc theo chiều dài của hàng, gọi là viên ngang Hàng gồm toàn viên ngang, gọi là hàng ngang Hàng nằm giáp mặt bên khối xây gọi là hàng ngoài Hàng nằm bên trong lõi khối xây gọi là hàng trên
Trang 2Mạch vữa đứng, nằm giữa các hàng gạch, đá trong một lớp xây, gọi là mạch vữa đứng dọc (gọi tắt là mạch dọc) Mạch vữa đứng, nằm giữa các viên gạch trong mỗi một hàng của một lớp xây gọi là mạch đứng ngang (gọi tắt là mạch ngang) Các lớp xây có tồn tại một hay nhiều hàng gạch ngay có thể gọi là lớp ngang.
Câu 3: Các loại vật liệu tạo nên khối xây
Vật liệu tạo thành khối xây, đều là các dạng vật liệu ròn, chịu ứng suất nén rất tốt, nhưng chịu ứng suất kéo kém Do đó khối xây là loại kết cấu công trình thích hợp cho việc chịu các tải trọng gây ra các ứng lực nén ép vuông góc với các lớp xây, và rất không thích hợp để chịu các tải trọng gây ra ứng lực kéo hay mô men
Câu 4 : Khối xây nên làm việc với những loại nội lực gì là tốt nhất, những loại nội lực gì thì không tốt cho khối xây?
Do vật liệu tạo thành khối xây, đều là các dạng vật liệu ròn, chịu ứng suất nén rất tốt, nhưng chịu ứng suất kéo kém nên khối xây là loại kết cấu công trình thích hợp cho việc chịu các tải trọng gây ra các ứng lực nén ép vuông góc với các lớp xây, và rất không thích hợp để chịu các tải trọng gây ra ứng lực kéo hay mô men
Câu 5 : Lớp xây là gì?
Lớp xây là lớp gạch (đá) gồm một hay nhiều hàng nằm song song với mặt đất Một lớp xây bao gồm một lớp gạch đá đi kèm với một mạch vữa nằm bên dưới Lớp xây có bề mặt vuông góc với phương tác dụng của lực nén
Câu 6 : Lớp xây có cấu tạo như thế nào?
Lớp xây cấu tạo gồm một lớp gạch đá đi kèm với một lớp vữa xây mạch đứng và một lớp mạch nằm
Câu 7 : Trong lớp xây có thể có mấy hàng gạch?
Trong mỗi lớp xây có thể có một hay nhiều hàng gạch, nhưng chỉ có 1 lớp gạch
Trang 3Câu 8 : Hàng gạch dọc là hàng như thế nào (vẽ hình)?
Hàng dọc là hàng gồm toàn viên gạch, đá có bề dài xếp dọc theo chiều dài của hàng (viên dọc)
Câu 9 : Hàng gạch ngang là hàng như thế nào (vẽ hình) ?
Hàng ngang là hàng gồm toàn viên gạch đá có bề ngang được xếp dọc theo chiều dài củahàng (hay hàng một gạch, đối với gạch chỉ)
Câu 10 : Lớp xây dọc là lớp xây như thế nào?
Lớp xây dọc ( hay còn gọi là lớp dọc thuần túy ) là các lớp xây gồm chỉ toàn hàng gạch dọc sắp xếp theo cùng một hướng
Câu 11 : Lớp xây ngang là lớp xây như thế nào?
Lớp xây ngang (hay còn gọi là lớp ngang) là các lớp xây gồm chỉ toàn các
hàng gạch dọc sắp xếp theo cùng một hướng
Câu 12 : Đặt trong lớp xây, hàng trèn là những hàng có vị trí ở đâu?
Hàng trèn là hàng có vị trí nằm ở bên trong lõi khối xây
Câu 13 : Đặt trong lớp xây, hàng ngoài là những hàng có vị trí ở đâu?
Hàng ngoài là hàng có vị trí nằm giáp mặt bên khối xây
Trang 4Câu 14 : Có mấy loại mạch vữa trong khối xây?
Trong khối xây tồn tại hai loại mạch vữa là mạch vữa nằm và mạch vữa đứng Trong đó mạchvữa đứng được phân thành hai loại là mạch vữa đứng dọc và mạch vữa đứng ngang
Câu 15 : Mạch đứng là mạch thế nào và có mấy loại?
Mạch đứng là mạch vữa giữa các lớp gạch, đá trong một lớp và cùng nằm dọc theo phương chịu lực néncủa khối xây Mạch vữa đứng gồm có 2 loại đó là mạch vữa đứng dọc và mạch vữa đứng ngang
+ Mạch vữa đứng dọc là mạch vữa đứng, nằm giữa các hàng gạch đá trong một lớp xây (hay còn được gọi là mạch dọc)
+ Mạch vữa đứng ngang là mạch vữa đứng, nằm giữa các viên gạch trong mỗi hàng của một lớp xây (hay còn được gọi là mạch ngang)
Câu 18: Mạch ngang là mạch thế nào?
Mạch vữa đứng ngang là mạch vữa đứng, nằm giữa các viên gạch trong mỗi hàng của một
lớp xây ( hay còn được gọi là mạch ngang)
Câu 19 : Trong cấu tạo khối xây, các mạch vữa đứng của các lớp xây phải có vị trí như thế nào so với nhau?
Để đảm bảo cho khối xây chịu lực nén ép tốt như một thể thống nhất mà không có sự dịch chuyển của các phần khối xây, thì các mạch vữa đứng của các lớp trong khối xây phải khôngđược nối liên thông với nhau thành tuyến thẳng hàng hay gần thẳng hàng dọc theo phương chịu lực nén Hiện tượng các mạch vữa đứng của các lớp trong khối xây nối liên thông liên tiếp với nhau thành tuyến dọc theo phương chịu lực nén gọi là sự trùng mạch
Trang 5Câu 20 : Lớp xây trong một loại khối xây đặc biệt là loại khối xây vòm có tư thế nằm như thế nào (vẽ hình) ?
Câu 21 : Khối xây vòm chịu lực như thế nào?
Khối xây vòm chịu tải trọng thẳng đứng thường chỉ xuất hiện ứng lực nén dọc theo phương trục vòm
Câu 22 : Lớp xây trong một loại khối xây đặc biệt là loại khối xây tường chắn chịu áp lực (tường bể) có tư thế nằm như thế nào?
Lớp xây trong khối xây tường chắn chịu áp lực (tường bể) thường có bề dày nhỏ thì phải tạo thêm cho khối xây các gân gia cường (trụ liền tường) để phân bớt tải trọng hoặc tường
có mặt bên cong lồi về phía chịu áp lực (tương tự hiệu ứng vòm), hay tạo các lớp xây thẳng đứng (trong trường hợp tường bể, tránh trùng mạch theo phương ngang)
Trang 6Câu 23 : Khối xây tường chắn (tường bể) chịu lực như thế nào (vẽ hình)?
Khối xây tường chắn (tường bể) chịu lực tác động theo phương ngang
Hình vẽ:
Câu 24: Phân loại khối xây theo kết cấu xây (tức là công năng)?
Theo công năng, khối xây được chia làm 5 loại,
gồm:
Khối xây móng
Khối xây trụ gạch hay đá
Khối xây tường
Khối xây vòm cuốn
Khối xây đê kè, đập,
Câu 26 : Phân loại khối xây theo vữa xây (tức là vật liệu kết dính)?
Phân loại theo loại vật liệu kết dính, khối xây được chia làm 3 loại, bao gồm:
+ Khối xây vữa xi măng cát: Loại này dùng vữa có thành phần gồm cát làm cốt liệu và ximăng là chất kết dính
+ Khối xây vữa tam hợp (ba ta): Loại này sử dụng vữa xây có thành phần kết dính là hỗn hợp của hai hay nhiều chất kết dính (như: vôi kết hợp với xi măng, hay vôi với đường mật mía (vữa cổ truyền), )
+ Khối xây vữa vôi: Thành phần vữa là cát (cốt liệu) và vôi (chất kết dính)
Trang 7Câu 27 : Định nghĩa đợt xây?
Đợt xây là đơn vị thành phần của khối xây chia theo chiều cao
Câu 28 : Kích thước tối đa của đợt xây là bao nhiêu?
Kích thước tối đa của đợt xây là 1,5m
Câu 29 : Tại sao phải chia khối xây thành những đợt xây?
Phải phân chia khối xây thành những đợt xây là do:
-Tầm vóc (chiều cao) của con người là có hạn Cao độ công tác của mọi người thợđứng xây tối đa là khoảng 1,5 m so với mặt sàn công tác (ngay dưới chân người thợ).Tầm cao công tác hiệu quả của người thợ là khoảng 0,2-1,2 m so với sàn công tác(0,2-0,7 m là thuận lợi với tư thế ngồi xổm, còn 0,8-1,2 m là thuận lợi với tư thếđứng) Nếu muốn xây các phần khối xây ở độ cao >1,5 m so với nền đất (hoặc sànnhà) thì phải bắc giáo công tác để người thợ đứng lên đó thi công xây đợt xây cao(chuyển vị trí đứng của người thợ lên độ cao mới là mặt sàn công tác của giáo côngtác)
-Khối xây là sự kết hợp giữa hai loại vật liệu là gạch đá, đã có khả năng chịu lực từtrước, với vữa xây - khi xây chưa có khả năng chịu lực mà sẽ phát triển cường độ dầntheo thời gian sau khi đông cứng Cho nên nếu xây quá cao mà vữa chưa kịp đôngcứng, khối xây sẽ mất khả năng chịu lực, cần phải hạn chế chiều cao xây để chờ vữađông cứng
Câu 30 : Mỏ xây là gì?
Mỏ xây là gián đoạn kỹ thuật trong khối xây theo phương mặt bằng, giữa hai phân đoạn xây trước và sau, đồng thời là mối nối giữa hai phân đoạn đó Mỏ xây nằm ở hai đầu mỗi phân đoạn, là nơi kết thúc một phân đoạn
Câu 31 : Có mấy loại mỏ xây (vẽ cấu tạo các loại mỏ)?
Có 3 kiểu mỏ xây:
- Mỏ dật
Trang 8
- Mỏ nanh
- Mỏ hốc
Câu 32 : Đặc điểm của từng loại mỏ xây (vẽ hình khuyết tật khối xây tại vị trí mỏ nanh hay mỏ hốc)
Trang 9Mỏ dật là loại mỏ xây chất lượng tốt nhất Cách để mỏ dật là cách xây tự nhiên của các viên gạch khóa mạch đứng, tại đầu mỗi phân đoạn, của mỗi một lớp xây Do vậy, không
có sự khác biệt về chất lượng giữa phần khối xây tại vị trí mỏ với phần khối xây nằm trong ruột mỗi phân đoạn xây trước và xây sau Tuy nhiên, nhược điểm của việc để mỏ dật là diện xây của mỗi phân đoạn giảm dần theo chiều cao khi để mỏ dật, (diện xây có dạng hình thang càng lên cao càng nhỏ dần), dẫn tới năng suất xây giảm dần theo chiều cao khi để mỏ dật
Mỏ nanh và mỏ hốc thì ngược lại, chất lượng phần khối xây tại vị trí để các loại mỏ này không được tốt: khi để mỏ các viên gạch tạo thành các nanh chìa thường có dạng
conson, mà lại chỉ được giữ bởi một lớp vữa mạch nằm còn tươi và ở dạng lỏng khi xây, nên thường bị gục xuống, không đảm bảo cho lớp xây ngang bằng tại vị trí mỏ; đồng thời các mạch vữa tại vị trí các mỏ này thường không thể no đầy, tạo ra các khe rỗng gây giảm yếu cho khối xây tại vị trí mỏ Tuy nhiên, ưu điểm của hai loại mỏ này là diện xây không đổi theo chiều cao (tuy có hơi răng cưa tại vị trí mỏ), nên năng suất xây ổn định hơn so với việc
để mỏ dật
Câu 33 : Điều kiện áp dụng của từng loại mỏ xây (vẽ hình vị trí áp dụng để phân biệt
mỏ nanh với mỏ hốc)?
Dựa theo ưu nhược điểm của từng loại mỏ mà việc áp dụng chúng có khác nhau:
-Mỏ dật chất lượng tốt nên được khuyến khích dùng, đặc biệt là ở tầm trung bình hoặc thấp Chỉ khi không thể xây được loại mỏ này mới dùng các loại còn lại kia
-Khi phân đoạn xây mới nối tiếp thẳng hàng với phân đoạn trước thì sử dụng kết hợp mỏ dật với mỏ nanh, mỏ dật cho những lớp xây thấp bên dưới, các mỏ nanh cài vào nhau, cho những lớp xây bên trên Khi phân đoạn xây mới nối vuông góc với phân đoạn cũ, trên tầm cao lớn, thì ởphân đoạn cũ để mỏ hốc còn phân đoạn mới được nối vào đó bằng mỏ nanh, tầm trung bình
và thấp vẫn để mỏ dật liên kết với nhau
Câu 34 : Cữ xây là gì?
Cữ xây là độ dày trung bình của một lớp xây, bao gồm một lớp gạch đá kèm với một mạch vữa nằm ở bên dưới lớp gạch đá
Câu 35 : Độ lớn của một cữ xây đá hộc là khoảng bao nhiêu?
Trong khối xây đá hộc thường cữ xây bằng khoảng 250-400 mm (mạch vữa khoảng 15 mm)
Câu 36 : Độ lớn của một cữ xây gạch chỉ là khoảng bao nhiêu?
Trong khối xây gạch chỉ, cữ xây dầy khoảng 75-77 mm, ( gạch dầy 65 mm, mạch vữa nằm dàykhoảng 10 mm)
Câu 37 : Để đảm bảo cữ cho lớp xây phải dùng dụng cụ gì?
Để đảm bảo cữ cho lớp xây phải dùng dây lèo ngang
Trang 10Câu 38 : Thế nào là hiện tượng trùng mạch (vẽ hình)?
Trùng mạch là hiện tượng các mạch vữa đứngtrong các lớp xây liên tiếp nối liền với nhau thành một tuyến thẳng hàng hoăc gần như thẳng hàng dọc theo tác dụng của tải trọng nén, mà phương này thường vuông góc với lớp xây
đi rất nhiều, kể cả khi vữa đã có cường độ, thậm chí bị sụp đổ do mất ổn định
Câu 40 : Cách xử lý trùng mạch trong xây dựng:
Xử lý hiện tượng trùng mạch bằng cách ngắt sự nối liền các mạch vữa đứng bởi nhữngviên gạch đá khóa mạch Dọc theo phương tải trọng nén, thỉnh thoảng hay thường xuyên dùng những viên khóa mạch đặt vắt ngang qua bên trên mỗi mạch vữa đứng lớp dưới (chiều kích thước của viên khóa mạch, vuông góc với mạch đứng, được đặt vắt qua mỗi bên mạch đứng cần khóa một nửa), ngắt dòng mạch đứng ra Các viên khóa mạch của một lớp ngay bên dưới tập hợp thành lớp trên, với tất cả các mạch vữa đứng lớp trong nó nằm so le với mạch vữa đứng lớp dưới
Trang 11Khi xây gạch, để khỏi trùng mạch, độ lệch mạch trong khối xây phải lớn hơn hay bằngmột phần tư chiều dài viên gạch, ≥ L/4
Câu 42: Xử lý trùng mạch trong khối xây gạch:
Khi xây gạch, để khỏi trùng mạch, độ lệch mạch trong khối xây phải lớn hơn hay bằng (tức không nhỏ hơn) một phần tư chiều dài viên gạch, D/2 ≥ L/4 Đối với xây gạch, do gạch là vật liệu nhân tạo, để dễ ràng xử lý trùng mạch khi xây, con người thường sản xuất gạch theo một modul là:
bề dài viên gạch L xấp sỉ bằng hai lần bề ngang viên gạch 2B, L ≈ 2B Vậy nên trong khối xây gạch chỉ có 4 trường hợp sau xảy ra:
- Trường hợp lớp dọc chồng lên lớp dọc (các lớp dọc thuần túy, chồng lên nhau), thì độ lệch mạch D/2 = L/2 , một nửa bề dài viên gạch
Trang 12Câu 43 : Yêu cầu xử lý mạch trùng trong mạch dọc và mạch ngang khác nhau:
Mạch dọc: Đối với mạch vữa đứng dọc (mạch dọc) có thể cho phép trùng mạch tới năm
lớp, tuy nhiên không trùng mạch dọc vẫn là tốt nhất
Mạch ngang: đối với mạch vữa đứng ngang (mạch ngang) thì không cho phép trùng mạch
(mỗi lớp trên phải khóa ngay mọi mạch ngang của lớp dưới liền kề)
Câu 44: Trong xử lý trùng mạch, ngoài đa số các viên gạch nguyên, có thể cho phép sử dụng tới mấy loại viên mẩu (gọi theo chiều dài viên mẩu so với chiều dài viên nguyên)?
Trong xử lý trùng mạch, ngoài đa số các viên gạch nguyên, có thể cho phép sử dụngtới các loại viên mẩu là 3/4 L hoặc L/2 để xử lý
Câu 45 : Có nên dùng toàn bộ các viên gạch mẩu ¾ và gạch nửa để xây hay là phải dùng đa số các viên gạch là viên nguyên để xây các khối xây gạch chỉ?
Không nên dùng toàn bộ các viên gạch mẩu ¾ và gạch nửa để xây mà ta phải dùng hầu hết là gạchnguyên vì như thế ta sẽ ko mất công chặt gạch, đỡ việc vận chuyển, không tốn nhiều công, việc xây cũng
dễ dàng hơn
Câu 46: Định nghĩa phân đoạn xây (vẽ hình)?
Trang 13Phân đoạn xây là đơn vị thành phần của khối xây được chia ra theo các phương mặt bằng, sao cho đủ khối lượng công tác cho mỗi tổ đội công nhân làm việc đạt năng suất ngày công 8giờ đồng hồ, và độc lập về không gian làm việc với các tổ đội khác
Phân đoạn xây
Câu 47 : Trong mỗi đợt xây có thể có mấy phân đoạn xây?
Trong một đợt xây có thể có một hay nhiều phân đoạn xây Một ngày 24 giờ có thể chia tối đa làm 3 ca sản xuất (có thể 1 ca/ngày, 2 ca/ngày hay 3 ca/ngày)
Câu 48 : Tại sao phải chia khối xây theo phân đoạn?
Phải chia khối xây theo phân đoạn vì : Một tổ đội công nhân mỗi ngày chỉ làm việc trên một phân đoạn duy nhất và trong 8 tiếng đồng hồ Nếu tổ chức làm nhiều ca trong ngày thì phải tổ chức số lượng tổ đội khác nhau bằng với số ca làm việc, và sắp xếp làm trên các phân đoạn xây độc lập, liên tiếp nhau
Câu 49 : Theo độ quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng khối xây, có những yêu cầu
kỹ thuật (hay còn gọi là những nguyên tắc xây) nào?
Các nguyên tắc xây:
- Khối xây không được trùng mạch, mọi mạch vữ phải no đầy
- Khối xây phải thẳng đứng về tổng thể, mặt trên mỗi lớp xây phải phẳng và ngang bằng
- Mặt bên khối xây phải phẳng
- Góc của các khối xây tường và trụ phải vuông
Câu 50 : Độ dầy tiêu chuẩn khi xây xong của các loại mạch vữa (nằm, dọc, ngang)
trong khối xây gạch chỉ là khoảng bao nhiêu?
Độ dày tiêu chuẩn (khi xây xong) của các loại mạch vữa trong khối xây gạch chỉ khoảng
Trang 1410mm đối với gạch dầy 65 mm
Câu 51 : Độ dầy tiêu chuẩn (khi xây xong) của các loại mạch vữa (nằm, dọc, ngang)
trong khối xây đá hộc là khoảng bao nhiêu?
Độ dày tiêu chuẩn (khi xây xong) của các loại mạch vữa trong khối xây đá hộc là 15mm trong cữxây khoảng 250- 400 mm
Câu 52 : Độ đầy của mỗi lớp rải vữa mạch nằm khi tạo mạch trong khối xây gạch chỉ là khoảng bao nhiêu và tại sao phải dầy như thế?
Độ dầy của mỗi lớp rải vữa mạch nằm khi tạo mạch trong khối xây gạch chỉ khoảng dầy 1,2 cm Tại vì tất cả các mạch vữa trong khối xây phải được trèn đầy và ép ngoài cho chặt, nhất là mạch đứng Nếu không đầy mạch, sẽ làm giảm yếu cục bộ khối xây Tuy nhiên, cường độ vữa xây thường thấp hơn hay ngang bằng cường độ của gạch đá và lại phát triển dần theo thời gian (không có ngay được tại thời điểm thực hiện xây), nên mạch vữa quá dầy cũng làm yếu khối xây
0,8-Câu 53 : Để làm đầy mạch nằm cần phải làm gì?
Để làm đầy mạch ta dùng bay gõ viên gạch xuống và dùng bay miết mạch vữa
Câu 54 : Các thao tác thao tác cần thiết và vừa đủ để tạo các mạch vữa đứng (dọc và ngang) ?
Khi rải vữa cần phải đủ lượng vữa, diện rải vữa ít nhất phải lớn hơn kích thước mặt dưới của viên gạch (chiều dài dải vữa phải lớn hơn chiều dài viên gạch), để đảm bảo cho mạch vữa nằm no vữa Khi bắt đầu rải vữa, chiều dày của dải vữa tạo nên mạch nằm, thường khoảng 15mm Dùng dao xây vét gọn 2 bên dải vữa, để nó có tiết diện hình thang, nhằm làm giảm vữa thừa phè sang hai bên tường, khi gõ chỉnh gạch Để đảm bảo no mạch vữa đứng dọc và ngang, cần kết hợp các thao tác sau:
+ Sau khi rải vữa mạch nằm xong, thì dùng dao xây vét vữa từ mạch nằm này lên đầu viên gạch đã xây trước trong hàng, nhằm tạo một phần mạch ngang
+ Cầm viên gạch dúi mạnh vào di vữa vừa ri của mạch nằm theo hướng dọc theo hàng hạch, với mọt góc nghiêng 5 – 10o so với mặt bằng, để đẩy vữa từ mạch vữa nằm lên mạch vữa đứng ngang giữa viên đang xây và viên đã xây trước
+ Sau khi đặt, gõ và chỉnh gạch xong vữa thừa từ mạch nằm phè sang hai bên tường phi vát gọn và đổ vào các mạch vữa ngang và dọc để làm đầy các mạch này
Câu 55 : Tại sao khi rải vữa, cần vét gọn 2 bên mép dải vữa để dải vữa có tiết diện hình thang? Khi rải vữa cần vét gọn hai bên dải vữa để dải vữa có tiết diện hình thang: là vì vét gọn vữa
vừa giúp tiết kiệm vữa và tạo thành dải vữa co tiết diện hình thang trên nhỏ dưới đế to, để hợp lực của
Trang 15tải trọng nén có điểm đặt trùng với trọng tâm chân đế các kết cấu xây đó
Câu 56 : Tại sao các khối xây thông thường cần phải thẳng đứng về tổng thể?
Các khối xây cần phải thẳng đứng về tổng thể vì: Khối xây chịu kéo và chịu uốn kém, nó chịu nén tốt nhất theo phương vuông góc với lớp xây của nó Do chịu nén tốt, nên khối xây càng thẳng đứng thì nó chịu nén càng đúng tâm và càng đỡ mất ổn định hơn Trường hợp các khối xây
có mặt bên nằm nghiêng (không thẳng đứng) như các khối xây móng, khối xây đê, đập, để các khối xây này làm việc trong trạng thái chịu nén đúng tâm, thì chúng cần được xây rật cấp theo bậc thang thành các tiết diện tổng thể dạng hình thang cân, trên nhỏ dưới đế to, để hợp lực của tải trọng nén
có điểm đặt trùng với trọng tâm chân đế các kết cấu xây đó
Câu 57 : Các khối xây có mặt bên yêu cầu thực sự thẳng đứng (như tường hay trụ) yêu cầu thẳng đứng tổng thể trên được đảm bảo bằng các dụng cụ gì? Và làm thế nào để đảm bảo nguyên tắc này trong xây tường hay trụ?
+ Thước tầm để kiểm tra độ phẳng của các mặt bên khối xây
+ Thước vuông để kiểm tra và điều chỉnh các góc cạnh yêu cầu phải vuông trong các khốixây trên
Để đảm bảo nguyên tắc trong xây tường hay trụ, người thợ phải sử dụng ngay các dụng cụ
từ khi bắt đầu xây các lớp, và kiểm tra sau khi xây mỗi lớp để chỉnh sửa, ngoài ra, còn phải lựa chọn kĩ gạch đều và vuông vắn, đạt yêu cầu
Câu 58 : Sai số cho phép về việc thẳng đứng trong công việc xây các khối xây tường hay trụ là
khoảng bao nhiêu ?
Độ nghiêng cho phép của các mặt bên và các góc khối xây, mà yêu cầu phải thẳng đứng, không được phép vượt quá 10mm cho mỗi tầng nhà (cao 3-4m), nhưng cho toàn tòa nhà thì không được quá 30mm
Câu 59 : Các khối xây có mặt bên nằm nghiêng (móng, đê, đập, ) nguyên tắc thẳng đứng tổng thể được đảm bảo như thế nào (vẽ hình nguyên lý làm việc và cấu tạo của khối xây móng)?
Trường hợp các khối xây có mặt bên nằm nghiêng (không thẳng đứng) như các khối xây móng, khối xây đê, đập, , để các khối xây này làm việc trong trạng thái chịu nén đúng tâm, thì chúng cần được xây rật cấp theo bậc thang thành các tiết diện tổng thể hình thang cân, trên nhỏ dưới đế to, để hợp lực của tải trọng nén có điểm đặt trùng với trọng tâm chân
đế các kết cấu xây đó
Câu 60 : Các khối xây đặc biệt như khối xây vòm, nguyên tắc thẳng đứng tổng thể được thay
Trang 16thế bằng yêu cầu gì (vẽ hình)?
Trong kết cấu vòm (khối xây vòm) nguyên tắc thẳng đứng tổng thể được thay bằng yêu cầu:
Lớp xây vòm phải vuông góc với phương tiếp tuyến với trục vòm tại mỗi vị trí (cũng tức là vuông góc với phương trục vòm)
Câu 62 : Các dụng cụ cần thiết để xây các lớp xây ngang bằng?
Trang 17Các dụng cụ cần thiết để xây các lớp xây ngang bằng là:
- Ni vô để kiểm tra độ ngang bằng và dựng ngang bằng dây xây, kiểm tra độ ngang bằng của mỗi lớp xây sau khi xây
- Thước cữ để đo và điều chỉnh độ dầy đồng đều của từng lớp xây
- Dây xây (dây cữ), căng ở mép biên hàng ngoài của một lớp gạch, dùng để chỉnh phẳng lớp gạch
Câu 63 : Để lớp xây dưới cùng ngang bằng cần phải làm gì?
Để lớp xây dưới cùng ngang bằng cần dùng dây xây để điều chỉnh cao độ Sau khi đã căng ngang bằng dây xây vào hai mỏ góc hai đầu, thì phải chỉnh chính xác mép biên các viên mỏ góc trong cùng một lớp xây bắt mỏ cho song song với dây xây (bám dây xây) Nền nhà thường không bằng, ngay tại lớp xây đầu tiên ta dùng ni vô để kiểm tra độ thăng bằng nhau của cả hai mỏ góc hai đầu, và điều chỉnh chúng bằng độ dầy mỏng của lớp gạch và mạch vữanằm dưới cùng (nếu độ chênh lệch giữa hai đầu lớn thì đối với tường dầy ≥ 220 có thể dựng
bề ngang các viên gạch tại đầu thấp trong lớp này lên, gọi là xây vỉa)
Câu 64 : Để các lớp xây bên trên (không phải lớp dưới cùng) ngang bằng cần phải làm gì?
Để các lớp xây bên trên (không phải lớp dưới cùng) ngang bằng, ta cần phải điều chỉnh dâyxây luôn nằm trong mặt phẳng dây lèo đứng và lèo ngang, vì luôn phải thay đổi vị trí theo từng lớp xây (lên dây), nên nó phải được căng vào bên trong lèo đứng, nằm cùng phía với tường và người xây so với hệ lèo, để tránh va chạm làm sai lệch dây lèo đứng trong khi lên dây
Nếu dùng thước cữ góc hay cột lèo, ta móc mỗi đầu dây xây vào vạch cữ trên thước cữ haythước cữ di động trên cột lèo Trường hợp chỉ dùng lèo đứng trong phân đoạn xây, thì tại hai
mỏ góc hai đầu phân đoạn phải định vị trước và xây tạm trước một, hai lớp tường tại vị trí này gọi là xây bắt mỏ, để lấy chỗ cắm dây lèo đứng và dây xây Khi xây tường dùng lèo đứng luôn phải xây bắt mỏ góc trước một đến hai lớp trên để lấy chỗ ghim dây xây Sau khi
đã căng ngang bằng dây xây vào hai mỏ góc hai đầu, thì phải chỉnh chính xác mép biên các viên mỏ góc trong cùng một lớp xây bắt mỏ cho song song với dây xây (bám dây xây)
Các lớp xây bên trên thì có thể không cần đánh thăng bằng bằng nivô, nhưng được điều chỉnh bằng cách dùng dao xây gõ trên mặt trên viên gạch sao cho mặt trên lớp xây (cũng là mặt trên mỗi viên gạch trong lớp) độ ngang bằng, bởi chiều cao như nhau (75 ÷ 77 mm) của vạch cữ hay thước cữ di động tại mỏ góc hai đầu phân đoạn xây, và bởi độ thăng bằng của lớp xây ngay bên dưới
Trong quá trình xây, sau khi đặt viên gạch và vị trí, được chỉnh ngang bằng độ cao dây xây Các viên gạch ở hàng biên của mỗi lớp luôn được chỉnh mặt bên song song cách đều vớidây xây một khoảng hở bằng bề ngang thân dây xây (1 mm)
Câu 65 : Để đảm bảo yêu cầu về kiến trúc, loại khối xây nổi như khối xây tường cần phải kiểm tra
độ ngang bằng của các lớp xây nằm tại các mức cao độ nào?
Trang 18Để đảm bảo yêu cầu về kiến trúc, loại khối xây nổi như khối xây tường, tại các mức độ caođặc biệt như: bậu cửa sổ, lanh tô cửa, góc tường và trần phải đảm bảo độ ngang bằng chínhxác, ta phải dùng ni vô để kiểm tra.
Câu 66 : Các góc của các khối xây tường hoặc khối xây trụ phải vuông vì sao, dụng cụ nào đảm bảo yêu cầu này?
Các loại khối xây thường có bề mặt nổi lên trên mặt đất, không bị khuất lấp, như khối xâytường, trụ, cần được đảm bảo về mặt mỹ quan ngay trong khi thực hiện công tác xây Cácgóc của các khối xây tường hay trụ cần phải vuông góc, để khi thực hiện các công tác hoànthiện (lát, ốp, ), bề mặt lát nền hay ốp tường hoặc trụ được đẹp không méo tại vị trí các gócđó
Thước vuông để kiểm tra và điều chỉnh các góc cạnh yêu cầu phải vuông trong các khốixây tường hay trụ xây
Câu 67 : Mặt bên của các khối xây nổi trên mặt đất phải phẳng để làm gì?
Mặt bên (mặt biên) khối xây phải phẳng không lồi lõm cục bộ làm khối xây chịu lực tốt hơn, đồng thời đẹp hơn và tiết kiệm vật liệu, nhân công hoàn thiện
Câu 68 : Dụng cụ nào được dùng để kiểm tra độ phẳng của các mặt bên khối xây nổi?
Thước tầm để kiểm tra độ phẳng của các mặt bên khối xây nổi
Câu 69 : Có mấy nhóm dụng cụ theo chức năng của các nhóm, tên gọi của các nhóm dụng cụ này là gì?
Theo chức năng, dụng cụ xây được chia thành các nhóm chính sau:
-Nhóm dụng cụ dẫn hướng, gồm: Hệ thống lèo, dẫn hướng tổng thể: cột lèo, dây lèo:
đứng, ngang, xiên; hệ dẫn hướng cho từng lớp xây đó là dây xây
-Nhóm dụng cụ kiểm tra: dọi, ni vô, thước cữ, thước tầm, thước góc (còn gọi là thướcthợ)
-Nhóm dụng cụ xây chính đó là dao xây khi xây gạch, có thể được thay thế bằng bay kếthợp với búa khi xây đá hộc
-Nhóm dụng cụ phục vụ xây: dụng cụ đong đếm vật liệu khi trộn vữa, dụng cụ chứađựng vữa, dụng cụ vận chuyển vật liệu, giáo công tác khi làm việc xây trên cao,…
Câu 70 : Nhóm dụng cụ dẫn hướng gồm mấy phân nhóm, mỗi phân nhóm gồm những dụng cụ nào (vẽ hình minh họa mỗi dụng cụ)? Chức năng của từng dụng cụ dẫn hướng?
Dụng cụ dẫn hướng cho khối xây bao gồm:
-Hệ dẫn hướng tổng thể khối xây trong suốt mỗi đợt xây :
+ Cột lèo: có chức năng cơ bản nhất là cái trụ để treo buộc và căng mắc các loại dây lèo
Nếu cột lèo làm từ những loại thanh trụ thẳng tương đối chuẩn (ví dụ dùng thước tầm làm cột lèo), thì khi được dọi đứng cột lèo loại này có thể thay thế cho dây lèo đứng ở vị trí bắt
mỏ tại hai đầu mỗi phân đoạn Nếu dùng thước tầm làm cột lèo mà trên đó có vạch các vạch
Trang 19thước cữ xây, hoặc gắn mẩu thước cữ di động trên cột lèo thì cột lèo có thêm chức năng điều chỉnh cữ xây nữa Cột lèo cải tiến này vừa là chỗ căng dây lèo và dây xây, vừa chỉnh thẳng đứng mặt bên khối xây nhờ dọi, lại vừa điều chỉnh độ đồng đều và độ ngang bằng của lớp xây
+ Dây lèo: tạo ra các mặt phẳng giới hạn biên của khối xây, gọi là các mặt phẳng lèo, để
khi thi công mỗi đợt xây, các mặt biên của đợt xây được căn chỉnh trùng với các mặt phẳnglèo này Có 3 loại dây lèo: lèo đứng, lèo ngang và lèo xiên Trong mỗi khối xây, ta có thể tổhợp 2 trong 3 loại dây lèo này lại tạo ra một mặt phẳng lèo, để định vị cho một mặt bên khốixây Các mặt phẳng lèo của mỗi khối xây giao nhau tại một dây lèo, làm cho khối xây (cụ thể
là mỗi đợt xây) được định hình trong không gian ngay trước khi bắt đầu tiến hành xây đợtxây đó Do dùng làm hệ thống định hướng, nên các dây lèo cần phải được căng thật thẳng.Dây lèo đứng kết hợp với dây lèo ngang hoặc dây lèo xiên tạo ra mặt phẳng lèo đứng (qua vịtrí biên khối xây và vuông góc với mặt đất), định hướng cho các mặt bên khối xây thẳngđứng
Trang 20* Dây lèo ngang là nơi căng giữ dây lèo đứng Trên mỗi tuyến dây lèo ngang có thể cómột hay nhiều phân đoạn xây cùng được xây.
* Dây lèo đứng đòi hỏi phải được dựng thật căng và thật thẳng đứng để đảm bảo độthẳng đứng so với mặt đất của mặt phẳng lèo đứng cũng như mặt bên và góc của các khốixây đứng (như khối xây tường, khối xây trụ,…) Lèo đứng phải được dọi theo cả 2 phương(phương song song với mặt phẳng lèo đứng và phương vuông góc với mặt phẳng lèo đứng)
Để đảm bảo độ căng của dây lèo đứng, đầu trên của lèo đứng được treo buộc vào lèo ngang,đầu dưới phải được ghim chặt vào mạch vữa nằm dưới cùng của viên xây bắt mỏ lớpdưới cùng
* Dây lèo xiên được sử dụng cho những khối xây có những mặt phẳng biên nằm nghiêng(lèo xiên để định hướng cho những mặt nghiêng này của khối xây) Các loại khối xây nhưthế có thể kể đến: khối xây tường thu hồi của nhà mái dốc, khối xây tường đỡ bản thang bộ,khối xây bậc thang bộ, khối xây đê, kè, đập thủy lợi,…
- Hệ dẫn hướng cho từng lớp xây:
+ Dây xây: Dây xây là dụng cụ có chức năng dẫn hướng cho từng lớp xây Dây xây làmhai nhiệm vụ vừa điều chỉnh mặt bên của các viên gạch đá hàng ngoài của lớp xây trùng vớimặt phẳng lèo, vừa điều chỉnh cao độ toàn bộ lớp xây được ngang bằng đồng thời kết hợpcùng các dụng cụ khác điều chỉnh độ dầy (cữ xây) của lớp xây
Câu 71 : Dọi là dụng cụ kiểm tra đảm bảo yêu cầu gì của công việc xây (vẽ hình cấu tạo và cách sử dụng dọi)?
- Dọi dùng để xác định, điều chỉnh, dựng thẳng đứng và kiểm tra độ thẳng đứng so với mặtđất đối với dây lèo đứng, cột lèo; kiểm tra độ thẳng đứng của mặt bên yêu cầu thẳng đứngcủa các khối xây trụ hay tường ; kiểm tra độ thẳng đứng tổng thể của các khối xây
- Cách sử dụng dọi:
Treo dây dội vào lèo ngang, điều chỉnh để dây dọi thẳng đứng, cân bằng, đánh dấu vị trí
cố định trên mặt đất, xác định biên tường xây (viên mỏ), dây dọi phải nằm trong mặt phẳnglèo đứng ( hình bên)
Câu 72 : Ni vô là loại dụng cụ kiểm tra yêu cầu kỹ thuật gì?
Ni vô để kiểm tra độ ngang bằng và dựng ngang bằng dây xây, kiểm tra độ ngang bằng của mỗi lớp
xây sau khi xây
Trang 21Câu 73 : Có mấy loại ni vô đặc tính và cách sử dụng của từng loại ni vô (vẽ hình nguyên
Nivo 90cm Stanley
+ Ống: Sử dụng nguyên tắc bình thông nhau, điều chỉnh đến khi 2 mực nước ở 2 đầu
ống phải ngang bằng nhau, dễ sử dụng, đơn giản , di chuyển nhanh, linh hoạt
Câu 74 : Thước tầm, thước cữ, thước góc (tức e ke, hay thước thợ) thuộc nhóm dụng cụ nào?
Đặc tính và cách sử dụng của chúng (vẽ hình)?
Thước tầm, thước cữ, thước góc thuộc nhóm dụng cụ kiểm tra khối xây
- Thước tầm để kiểm tra độ phẳng của các mặt bên khối xây
- Thước cữ để đo và điều chỉnh độ dầy đồng đều của từng lớp xây.
- Thước vuông để kiểm tra và điều chỉnh các góc cạnh yêu cầu phải vuông trong các khối xây tường hay trụ xây
Câu 75 : Dao xây, bay, búa xây là những dụng cụ thuộc nhóm dụng cụ chức năng gì? Đặc tính
và cách sử dụng chúng như thế nào (vẽ hình cấu tạo của mỗi loại dụng cụ này)?
Dao xây, bay, búa xây là những dụng cụ thuộc nhóm dụng cụ thực hiện xây chính
Trang 22-Dao xây dùng để tạo mạch vữa (xúc vữa, rải vữa trước khi đặt gạch, vét vữa thừa, trèn và miết mạch vữa khi đã đặt gạch xong), chặt gạch và đặt gạch (gõ và chỉnh gạch theo dây xây
và dây lèo) Các chức năng này của dao xây cũng có ở bay nên có thể dùng bay thay cho dao xây và ngược lại Dao xây thích hợp cho việc chặt chém các loại gạch nguyên khối thành cácviên mẩu thích hợp, nên thường được dụng làm dụng cụ duy nhất thay cho bay và búa xây khi xây gạch
BÚA
Câu 76 : Các dụng cụ trong nhóm dụng cụ phụ nề được phân vào mấy phân nhóm, mỗi phân nhóm gồm những dụng cụ nào (vẽ hình cấu tạo từng dụng cụ)?
Các dụng cụ trong nhóm dụng cụ phụ nề được phân vào mấy phân nhóm:
- Dụng cụ đong đếm vật liệu khi trộn vữa
- Dụng cụ nhào trộn vữa: xẻng, cuốc,
- Dụng cụ chứa đựng vữa
- Dụng cụ vận chuyển vật liệu
Trang 23- Giáo công tác khi làm việc xây trên cao.
Một số dụng cụ nhóm phụ nề
Câu 77 : Các cách dùng dọi để dựng các dây lèo đứng được thực hiện như thế nào?
Cách dùng dọi để dựng các dây lèo đứng được thực hiện như sau:
Tại hai điểm góc biên của trục tường, được xác định sẵn (giác) trên mặt nền, ta dựng haicột lèo, góc cột lèo trùng với hai điểm trên Dùng dọi chỉnh cho hai cột lèo này đứng thậtthẳng đứng theo cả hai phương: phương trục tường và phương vuông góc với tường Khi trụctường được chia thành nhiều phân đoạn tường, để các phân đoạn xây nối nhau thẳng hàngtrên cùng một trục, qua hai đầu trên của hai cột lèo, dọc theo mép biên tường định xây, tabuộc một dây lèo ngang bằng thép Trên dây lèo ngang có treo các lèo đứng trung gian, đượcdọi đứng theo cả hai phương giống như với cột lèo và ghim đầu dưới vào mạch vữa nằmdưới cùng Đầu trên của các dây lèo đứng hay thước cữ góc được treo buộc vào lèo ngang vàđược điều chỉnh bằng dọi cho thẳng đứng với đầu dưới theo cả hai mặt: mặt tường và mặtvuông góc
Câu 78 : Có mấy loại dây lèo?
Có 3 loại dây lèo: