Epi info 2000: Manual

Epi Info là một nhóm các chương trình của Microsoft để phục vụ cho các nhà chuyên môn y tế công cộng trong tiến hành điều tra các vụ dịch, quản lý cơ sở dữ liệu cho các hoạt động giám sát ý tế công cộng và các hoạt động khác và các cơ sở dữ liệu tổng quát và các ứng dụng thống kê.

Bộ môn Thống Kê Y Học Khoa Y tế Công Cộng ĐạI Học Y Dược TP Hồ Chí Minh

Epi Info 2000

Epi Info™ 2000

Chương trình cơ sở dữ liệu và thống kê Dành cho chuyên viên y tế công cộng Trên máy tính Windows ® 95, 98, NT, và 2000

Thiết kế chương trình bởi Andrew G Dean, MD, MPH,

và Thomas G Arner, PhD (Epi Map)

Hướng dẫn bởi Andrew G Dean, Juan Carlos Zubieta,

MD, MPH và Kevin M Sullivan, PhD, MPH, MHA, và

Cecile Delhumeau

Lập trình bởi Godha Sunki, MS, Sireesha Sangam, Thomas G Arner, Roger Friedman, Matthew Lantinga, Andrew G Dean, Saliil Diskalkar, và Donald C Smith

Kiểm tra bởi Juan Carlos Zubieta, Catherine Yglesias, MHS, Cassandra Brown, và Natalie Huet

Schenck-Bài tập hướng dẫn bởi Juan Carlos Zubieta, Consuelo

M Beck-Sagué, MD, và G Allen Tindol, MD

Đơn vị Giám sát y tế công cộng và tin học Văn phòng chương trình Dịch tễ, MS K74 Trung tâm kiểm soát và phòng chống bệnh tật Centers cho Disease Control và Prevention (CDC)

Atlanta, Georgia 30341-3717

Những ấn bản trước được xây dựng cùng với sự hợp tác của Tổ chức Y tế thế giới

(WHO), Geneva, Switzerland, bởi Andrew G Dean, Jeffrey A Dean, Denis

Coulombier, Anthony H Burton, Karl A Brendel, Donald C Smith, Richard C

Dicker, Kevin M Sullivan, Thomas G Arner, và Robert F Fagan

Hướng dẫn và chương trình này là tài sản công cộng và có thể tự do sao chép,

dịch và phân phối Hướng dẫn và chương trình có Internet tại

www.cdc.gov/epiinfo Những sửa chữa nhỏ được bổ sung vào ngày 30 tháng 11

năm 2000

Epi Info 2000

2-dvd

Mục lục

Tổng quan về Epi Info 2000 7

Epi Info 2000 là gì? 7

Tài liệu tham khảo 9

Cài đặt 11

Yêu cầu hệ thống và cài đặt 11

Yêu cầu hệ thống 11

Gỡ cài đặt của Epi Info 2000 11

Các ứng dụng trên màn hình 11

Cài đặt từ CD-ROM 11

Tải xuống Epi Info 2000 từ Internet 11

CÀI ĐẶT EPI INFO 2000 12

Các thành phần của Epi Info 2000 13

Ổ đĩa và đường dẫn 13

Tạo nối tắt đến Epi Info 2000 13

Khởi động Epi Info 2000 13

Làm quen Epi Info 2000 13

Cài đặt phần dịch thuật 14

Cẩn thận 14

Vấn đề với cài đặt 14

Chương trình Epi Info 2000 15

Tổng quan về chức năng của chương trình 15

Sử dụng Epi Info 2000 15

Setup: Chương trình cài đặt 16

Menu của Epi Info 2000 : Một menu đa dụng và có thể cấu hình 16

MakeView: Thiết kế câu hỏi và biểu mẫu 17

Enter: Chương trình nhập liệu cho Epi Info 2000 18

Epi Info 2000

Analysis: Làm sạch, chuyển đổi, và phân tích số liệu để tao ra bảng, bản đồ và đồ thị 18

Xử lí văn bản trong Windows 20

NutStat: Tính toán nhân trắc 20

Epi Map: Chương trình vẽ bản đồ tương thích với các chương trình GIS phổ biến 20

Quan sát số liệu: chương trình VisData 21

Hành trình nhanh 23

Cho các chuyên viên đang vội vã 23

Menu Epi Info 2000 23

MakeView 23

Enter 23

Analysis 23

NutStat: Chương trình nhân trắc dinh dưỡng 24

Epi Map 24

Tiện ích VisData dùng cho quan sát số liệu 24

Hành trình được hướng dẫn 25

Làm quen với chương trình 25

Đi theo hành trình được hướng dẫn 25

Hành trình được hướng dẫn cho menu Epi Info 2000 25

Hành trình hướng dẫn cho chương trình MakeView 26

Hành trình hướng dẫn cho chương trình Enter 29

Tạo cơ sở dữ liệu quan hệ 30

Epi Info 2000

4-dvd

Câu lệnh 41

Mô tả chi tiết các lệnh trong ngôn ngữ lập trình Epi Info 41

Tổng quan 41

Câu lệnh Epi Info 2000 42

Chương trình Epi Info 2000 Programs: các nét chung 45

Đặc điểm của lệnh Check 48

Lưu ý về thư viện kết xuất trong Analysis 102

Hàm và Toán tử 107

Biến đổi giá trị trong biểu thức 107

Tổng quan 107

Toán tử 108

Boolean Operators (VÀ, HAY, XOR, NOT) 109

Hàm của số 111

Date và Time Functions 117

Time Functions 119

Text Functions 123

Hàm hệ thống 127

Hồi quy Logistic – Chương trình MVAWin 130

Hỏi và trả lời 130

Làm sao tôi biết khi nào tôi cần hồi quy logistic 130

Loại số liệu dịch tễ nào là đặc biệt phù hợp với hồi quy logistic? Loại nào không? 130

Các loại biến số 130

Thế nào là mô hình hồi quy logistic? 130

Làm sao tôi chọn được biến số kết cuộc? 131

Làm sao tôi sử dụng được các biến số phân loại có nhiều hơn hai giá trị? 132

Làm sao tôi có thể sử dụng biến số giải thích? 132

Tưong tác là gì và và tại sao phải xem xét đến nó sớm trong mô hình? 133

Sau khi chọn biến số kết cuộc, làm thế nào để xây dụng một mô hình hồi quy logistic tốt? 133

Epi Info 2000

Tôi đã thấy nhiều sự tranh luận trong y văn về việc sử dụng không đúng phân tích hồi quy, kể cả trong những chuyên gia Điều gì đã gây nên kết luận sai lầm? làm sao tôi biết tôi dùng nó đúng

đắn? 136

Trong Epi Info mô hình trông ra sao? 136

Làm sao tôi lí giải kết quả của hồi quy logistic có chứa số hạng tương tác ? 140

Tôi nên trình bày kết quả của hồi quy đa biến trong Slide hay trong một bài báo như thế nào? (Xin cho thí dụ.) 141

Tài liệu tham khảo 141

Phân tích sống còn Kaplan-Meier 143

Chương trình KMWin 143

Mục tiêu của phương pháp Kaplan-Meier là gì? 143

KM thích hợp cho nghiên cứu nào? 143

Biến số được nghiên cứu là gì? 143

Hình dạng của hàm số sống còn KM như thế nào? 144

Làm thế nào tôi lí giải được kết quả của đường cong KM? 146

Epi Info 2000 tính ước lượng của KM như thế nào? 146

Làm sao tôi trình bày kết quả của KM trên một slide hay bài báo? 149

Làm sao tôi đánh giá được đường cong KM của hai hay nhiều nhóm có tương đương về mặt thống kê hay không? 150

Tài liệu tham khảo 152

Phụ lục: Nguồn để tạo ra bản đồ y tế công cộng 153

Overviews 153

Geographic Boundaries 153

Epi Info 2000 Tổng quan về Epi Info 2000

Tổng quan về Epi Info 2000

Epi Info 2000 là gì?

Epi Info là một nhóm các chương trình của Microsoft Windows 95, 98, NT, và 2000

để cho các nhà chuyên môn y tế công cộng sử dụng trong tiến hành điều tra các vụ

dịch, quản lí cơ sở dữ liệu cho các hoạt động giám sát y tế công cộng và các hoạt động khác và các cơ sở dữ liệu tổng quát và các ứng dụng thống kê Sử dụng Epi-Info và

các máy tính cá nhân (PC) các bác sĩ, nhà dịch tễ học và các nhân viên y khoa và y tế công cộng có thể nhanh chóng xây dựng một bộ câu hỏi hay bảng biểu, thiết kế

chuyên biệt việc nhập liệu, nhập và phân tích số liệu

Thống kê dịch tễ, bảng và đồ thị được tạo ra bằng cách sử dụng các lệnh đơn giản như

READ, FREQ, LIST, TABLES, và GRAPH Một thành phần được gọi là Epi Map

thể hiện bản đồ địa lí với số liệu từ Epi Info Epi Info là thuộc về sở hữu công cộng và

có thể được tải xuống từ Bản CD-ROM và các hướng dẫn có thể có được từ các cửa hàng tư nhân

Bản đầu tiên của Epi Info được xuất hiện từ năm 1985 Một nghiên cứu vào năm 1997

cho thấy có 145,000 bản Epi Info sử dụng trên nền DOS và bản Epi Map trên 117

quốc gia Các chương trình và tài liệu hướng dẫn của chương trình đã được dịch sang

13 ngôn ngữ khác

Epi Info 2000 là một nhóm chương trình hoàn toàn mới dùng cho Microsoft Windows

95, 98, NT, và 2000, được viết bằng ngôn ngữ Visual Basic, Version 6 Nó dùng các dạng thức tập tin của Microsoft Access để liên thông với các tiêu chuẩn cơ sở dữ liệu của công nghiệp Mặc dù Epi Info 200 sử dụng các tập tin để có sự tương thích tối đa với các hệ thống khác, nó có thể phân tích, nhập và xuất nhiều loại tập tin khác

Epi Info 2000 bao gồm hệ thông thông tin địa lí - Geographic Information System

(GIS), được gọi là Epi Map 2000, được xây dựng trên chương trình MapObjects từ

Công ty Nghiên cứu Hệ thống Môi trường - Environmental Systems Research, Inc

(ESRI), nhà sản xuất của ArcView Epi Map tương thích với số liệu GIS từ các site

Internet ở định dạng ESRI thông dụng

Epi Info 2000 Tổng quan về Epi Info 2000

8-dvd

• Tính mở, các tổ chức không phải là CDC có thể thêm vào các ứng dụng

• Epi Map, Một chương trình GIS tương thích với ArcView®

• Hồi quy Logistic và phân tích sống còn Kaplan-Meier

• Bài tập giảng dạy

• Hoàn toàn mới, không chỉ là sự biến cải của Epi Info cho DOS

• Tương thích với Microsoft Windows 95, 98, NT, và 2000

• Cho phép phân tích và nhập các loại tập tin khác

Yêu cầu hệ thống

• Windows 95, 98, NT, hay 2000, với 32 megabytes RAM – Nhiều hơn nếu sử dụng hệ điều hành NT

• Tối thiểu 50 megabytes đĩa cứng tự do

• Đề nghị có bộ vi xử lí 200-megahertz trở lên nhưng không tuyệt đối cần thiết

Kế hoạch nâng cấp Epi Info 2000 từ Epi Info cho DOS

• Người sử dụng Windows 3.1x nên tiếp tục sử dụng Epi Info 6.04 Bản 6.04b và 6.04c

sử dụng năm với 4 chữ số để tương thích cho năm 2000

• Hồi quy Logistic và phân tích sống còn Kaplan-Meier có thể sử dụng với tập tin với Epi Info 6.xx

• Chuyển đổi chương trình được cung cấp để chuyển các file từ bản cho DOS của Epi Info lên bản cho Windows

• Đối với các hệ thống thường trực, cần lập trình lại một số tập tin chương trình (PGM)

và tập tin Check (CHK)

Hỗ trợ kĩ thuật và các thông tin thêm

CDC cung cấp tài trợ cho đường dây nóng Epi Info, cung cấp trợ giúp kĩ thuật miễn phí cho người sử dụng Epi Info trong giờ làm việc tính theo múi giờ miền Đông (8

AM – 5 PM, U.S Eastern Standard hay Giờ tiết kiệm ánh sáng ban ngày) Xem trang tựa của sách hướng dẫn để biết số điện thoại, FAX và địa chỉ e-mail

Nhóm thảo luận Epi Info toàn cầu

CDC duy trì LISTSERVer cho các người dùng Epi Info Người dùng gửi e-mail để

đăng kí vào danh sách sẽ nhận được email với các hướng dẫn và sẽ tự động nhận được các thông điệp do các người dùng khác gửi lên Điển hình, yêu cầu để được cố vấn sẽ được trả lời bởi một số thông điệp từ các người dùng khác Nhóm phát triển Epi Info Development Team tham gia vào Danh sách, và thông báo các cơ hội nâng cấp, sửa lỗi, hay những sự kiện khác được gửi theo Danh sách Nó là một diễn đàn quan trọng

để hướng dẫn sự phát triển trong tương lai của Epi Info

Tải xuống Epi Info hay những chương trình có liên quan từ

Internet

từ trang chủ của CDC ở www.cdc.gov, chọn “Publications, Products, and Software,” rồi “Software” hay vào trực tiếp www.cdc.gov/epiinfo Nhấp vào Download để xem

Epi Info 2000 Tổng quan về Epi Info 2000

các hướng dẫn bổ sung, hay duyệt qua trang Epi Info để tìm hiểu thêm về chương

trình Epi Info và các tài liệu có liên quan có được trên Web Tìm kiếm cụm từ “Epi Info” với mộ trong nhiều động cơ tìm kiếm (search engines) trên Web (như yahoo,

alta vista, v.v…) sẽ cho phép tiếp cận các sites này

Tài liệu tham khảo

Burton AH, Dean JA, Dean AG Software cho data management và analysis in

epidemiology World Health Forum 1990; 11:75-77

Dean AG, Dean JA, Coulombier D, Brendel KA, Smith DC, Burton AH, Dicker RC, Sullivan K, Fagan RF, Arner TB Epi Info, Version 6.04a, a word processing,

database, và statistics program cho public health on IBM-compatible microcomputers Atlanta: Centers cho Disease Control và Prevention; July 1996

Dean AG, Gerstman BB Computing và epidemiology In: Gerstman BB

Epidemiology kept simple New York: John Wiley; 1998 p 275-288

Dean AG, Shah SP, Churchill J DoEpi: Computer-assisted instruction in

epidemiology và computing và a framework cho creating new exercises Am J

Preventive Medicine 1998; 14(4):367-371

Dean AG A course in microcomputer use cho epidemiologists và others who count things, using Epi Info Atlanta: Centers cho Disease Control và Prevention,

Epidemiology Program Office; 1994

Dean AG Using a microcomputer cho field investigation In: Gregg, MB Field

epidemiology New York và London: Oxford University Press; 1996 Chapter 12, p 164-180

Dean AG Epi Info và Epi Map: Current status và plans cho Epi Info 2000 J Pub

Health Management và Practice 1999; 5(4): 54-57

Dean AG Microcomputers và the future of epidemiology Public Health Reports

1994;109(3):439-41

Dean AG EPIAID Byte Magazine 1985 October; 10:225

Dean AG, Dean JA, Burton AH, Dicker RC Epi Info: A general purpose

microcomputer program cho health information systems Am J Preventive Medicine 1991; 7:178-182

Dean AG, Fagan RF, Panter-Connah B Computerizing public health surveillance

Epi Info 2000 Tổng quan về Epi Info 2000

10-dvd

Fegan G, Dean AG, Shah SP Epi Info/Epi Map Internet Site World Wide Web pages (approximately 60) on the Internet Epidemiology Program Office, Centers cho

Disease Control và Prevention, 1996 (http://www.cdc.gov/epo/epi/epiinfo.htm)

Harbage B, Dean AG Distribution of Epi Info software: An evaluation using the

Internet Am J Preventive Medicine 1999; 16(4): 314-317

Stroup DF, Williamson GD, Dean AG, et al Statistical software cho public health

surveillance (SSS1) (software manual) Atlanta: Centers cho Disease Control và

Prevention, Epidemiology Program Office; 1994

Epi Info 2000 Cài đặt

Cài đặt

Yêu cầu hệ thống và cài đặt

Yêu cầu hệ thống

Yêu cầu sau cần thiết để cài đặt và chạy Epi Info 2000:

• Microsoft Windows 95, 98, NT, hay 2000

• 32 mb bộ nhớ trong - Random Access Memory (RAM) nhiều hơn để dùng cho Windows

NT

• 50 mb không gian trống trong ổ cứng

• Khuyến cáo sử dụng bộ vi xử lí 200 megahertz hay nhanh hơn

Gỡ cài đặt của Epi Info 2000

Nếu bạn đã có một ấn bản của Epi Info 2000 được cài đặt trong máy, bạn sẽ phải gỡ cài đặt trước khi cài đặt ấn bản mới Trước khi gỡ cài đặt, đi đến Menu START trên màn hình Windows, nhấp vào SETTINGS, CONTROL PANEL, ADD/REMOVE

PROGRAMS, và chọn Epi Info 2000 Một ô thoại sẽ xuất hiện cho phép chọn phương pháp gỡ cài đặt Chọn tự động và nhấp nút NEXT và sau đó nút FINISH để hoàn tất việc gỡ cài đặt Bạn cũng có thể gỡ cài đặt án bản trước bằng cách sử dụng chương

trình UNWISE.EXE được tìm thấy trên thư mục EPI2000, hay bằng cách chọn biểu tượng ADD/REMOVE PROGRAMS trên cửa sổ CONTROLS ở dưới SETTINGS

trong menu START của Windows

Các ứng dụng trên màn hình

Phải đảm bảo rằng tất cả các ứng dụng trên màn hình phải được đón trước khi cài đặt Epi Info 2000 Thông thường không cần tắt các ứng dụng nền như các chương trình kiểm tra virus

Epi Info 2000 Cài đặt

12-dvd

và gõ vào tên cho thư mục đó Thư mục này sẽ là thư mục mà bạn dùng để tải xuống

các tập tin Lưu ý: Đừng đặt tên thư mục là Epi2000; đặt tên TEMP là phù hợp

Các tập tin cài đặt Epi Info 2000 có thể được tiếp cận từ các web site của CDC bằng cách sử dụng các phần mềm duyệt web (web browser) như Netscape Communicator hay Microsoft Internet Explorer

Sau khi tiếp cận với website, tên của khoảng 30 tập tin SETUP sẽ xuất hiện trên phầm mềm duyệt web Những tập tin này có thể tải xuống từng tập tin một bằng cách nhấn vào mỗi file và chọn “Save As” dưới menu FILE Tiếp tụ cho đến khi tất cả các tập tin setup được lưu vào thư mục tạm của bạn trong ổ cứng Nếu bạn có đường kết nối

Interent nhanh, tất cả các tập tin cài đặt có thể có được bằng cách tải xuống một tập

tin thực thi duy nhất tự gỡ nén, ALL_IN_1.EXE Sau khi tải xuống ALL_IN_1.EXE vào thư mục tạm thời, chạy (thực hiện) tập tin để tạo ra các tập tin cài đặt đơn lẻ Việc cài đặt đòi hỏi hoặc là tập tin ALL_IN_1.EXE hoặc là các tập tin nhỏ đơn lẻ, không cần thiết phải có cả hai loại

Hướng dẫn Epi Info 2000 được bao gồm trong tập tin cài đặt dưới định dạng HTML (browser), nhưng bạn cần tải xuống tập tin Microsoft Word (.DOC) hay các ấn bản

của Adobe Reader (.PDF) từ web site nếu cần thiết Chúng được thiết kế để in hướng dẫn ra văn bản

Sau khi lưu tất cả các tập tin cài đặt trong thư mục tạm thời trong ổ cứng, vào menu START trong Windows 95, 98, NT, hay 2000, nhấp vào RUN, đưa vào đường dẫn

đến tập tin SETUP.EXE (thí dụ: C:\TEMP\SETUP.EXE), hay nhấp vào nút

BROWSE để tìm kiếm và sau đó nhấp vào OK để chạy chương trình SETUP

CÀI ĐẶT EPI INFO 2000

Khi bạn tiến hành Setup từ một đĩa CDROM hay từ các tập tin được tải xuống ở trong

ổ cứng của bạn, một hộp thoại “Welcome” sẽ xuất hiện Nhấp vào NEXT để tiếp tục với phần cài đặt Hộp thoại “Choose Destination Location” sẽ xuất hiện Ở đây là cơ hội để chọn lựa cài đặt vào thư mục khác với C:\EPI2000 Để làm được như vậy, nhấp vào nút BROWSE và chọn ổ đĩa và thư mục tuỳ chọn Nhấn vào nút nút NEXT; hộp thoại “Select Components” sẽ xuất hiện Theo mặc định, tất cả các thành phần sẽ

dược đánh dấu để cài đặt Để tiếp tục hoàn tất cài đặt, nhấn vào nút NEXT Nếu bạn muốn cài đặt một số thành phần chứ không muốn tất cả, không chọn bằng cách nhấp cho đến khi chỉ có những thành phần bạn muốn cài đặt được đánh dấu Nhấn nút

NEXT để tiếp tục cho đến hộp thoại “Start Installation” Sau khi các tập tin được cài đặt, hộp thoại “Add to Desktop” sẽ hỏi nếu bạn muốn cài đặt một biểu tượng màn

hình Chọn YES để tạo ra biểu tượng màn hình Epi Info 2000 Các hộp thoại thông tin

bổ sung có thể xuất hiện; nhấp OK khi bạn muốn đọc chúng

Sau khi một loạt các tập tin được chép vào ổ cứng (bởi một chương trình Microsoft

program cài đặt thành phần MDAC của Visual Basic), bạn có thể được yêu cầu khởi động lại máy tính Trong Windows 95 hay 98, sẽ có một lần khởi động thứ hai để cài cặt DCOM Nhớ cho phép điều này xảy ra Không cài đặt hay tiến hành các chương trình khác cho đến khi hoàn tất việc cài đặt

Epi Info 2000 Cài đặt

Các thành phần của Epi Info 2000

Epi Info 2000 có một số các thành phần - MakeView, Enter, Analysis, Statcalc,

Nutstat, Epi Map, VisData, sách hướng dẫn, và Trợ giảng Chúng có thể được cài đặt

riêng lẻ hay chung với nhau Cài đặt đầy đủ sẽ bao gồm tất cả các thành phần của Epi Info 2000 Chương trình tiện ích VisData sẽ được cài đặt tự động với bất kì lựa chọn nào

Cài đặt đầy đủ

Việc cài đặt mặc định sẽ cài đặt tất cả các thành phần của phần mềm Khi hộp thoại “Select Components” xuất hiện trong quá trình cài đặt, đảm bảo rằng tất

cả các thành phần đều được chọn lựa để tiến hành việc cài đặt hoàn toàn

Cài đặt theo ý (Chọn các thành phần để cài đặt)

Nếu bạn muốn thiết kế theo ý việc cài đặt bằng cách chọn các phần của Epi

Info 2000, bạn có thể thực hiện khi hộp thoại “Select Components” xuất hiện Chọn lụa chọn bạn muốn có để cài đặt bằng ccsh dùng chuột để chọn hay bỏ chọn những chương trình nhất định Hộp thoại sẽ chỉ ra khoảng trống đĩa cần thiết và khoảng đĩa trống còn lại trong máy Thông tin về khoảng trống sẽ

phản ánh lựa chọn của bạn

Ổ đĩa và đường dẫn

Epi Info 2000 sẽ được cài đặt trên ổ C trừ khi bạn chọn khác đi Một thư mục

(C:\EPI2000) sẽ được tạo ra khi phần mềm được cài đặt Nếu bạn chọn ổ đĩa khác hay đường dẫn khác, bạn có thể làm điều này khi hộp thoại “Destination Folder” xuất hiện trong quá trình cài đặt Sử dụng nút BROWSE để chọn vị trí khác

Tạo nối tắt đến Epi Info 2000

Khi hộp thoại “Add to Desktop” xuất hiện, chọn YES sẽ tạo ra một nối tắt (shortcut) đến Epi Info 2000 trên màn hình Windows Biểu tượng sẽ giúp việc khởi động Epi

Info dễ dàng hơn

Khởi động Epi Info 2000

Sau khi cài đặt, bạn có thể mở Epi Info 2000 sử dụng biểu tượng màn hình, hay từ

menu START trên màn hình Windows dưới nhóm chương trình PROGRAMS Có thể

Epi Info 2000 Cài đặt

14-dvd

Toàn bộ phần hướng dẫn (MANUAL) có trong menu chính của Epi Info 2000 Nó

trình bày tổng quan và các chương trình trong Epi Info 2000 Hướng dẫn trực tuyến là một tài nguyên có giá trị để có được các thông tin về các câu lệnh hay chương trình

đặc biệt trong Epi Info 2000

Cài đặt phần dịch thuật

Sau khi cài đặt, một chương trình được gọi là TSETUP có trong menu Epi Info 2000 dưới phần LANGUAGE | INSTALL TRANSLATION Thực hiện chương trình này cho phép bạn cài đặt các tập tin cần thiết để thực hiện Epi Info 2000 bằng ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh Phần mềm cung cấp một thí dụ dịch thuật sang tiếng Tây Ban Nha

Cẩn thận

Tập tin dữ liệu (.MDB) của hệ thống, như SAMPLE.MDB và REFUGEE.MDB, được loại bỏ và thay thế khi cài đặt lại hoặc gỡ cài đặt Nếu bạn có thêm vào số liệu của

riêng bạn trong các tập tin dữ liệu này (không phải là ý hay), nên đổi tên hay tạo ra

các bản sao dự phòng của các tập tin dữ liệu này trước khi thực hiện SETUP Cơ sở

dữ liệu với tên khác không bị loại bỏ bởi việc cài đặt

Vấn đề với cài đặt

Khi một hay các chương trình không hoạt động, chúng tôi gợi ý nên gỡ cài đặt phần mềm sử dụng tập tin UNWISE.EXE file trong thư mục EPI2000 và sau đó cài đặt lại sau khi đóng tất cả các ứng dụng màn hình Để loại trừ sự không chắc chắn, nên tắt

các chương trình kiểm tra virus và các quá trình nền khác trước khi cài đặt lại Cài đặt lại Epi Info 2000, cẩn thận và nhớ cho phép khởi động lại máy khi chương trình cài

đặt gợi ý

Nếu cần giải quyết thêm vấn đề, tập tin gọi là INSTALL.LOG, được viết trong thư

mục cài đặt, có chứa danh sách các phần được cài đặt và cung cấp các gợi ý để chẩn đoán vấn đề Bạn có thể tự xem xét INSTALL.LOG sử dụng chương trình xử lí văn bản hay gửi nó cho một người hỗ trợ kĩ thuật Dù vậy, đừng sửa chữa hay xoá bỏ

INSTALL.LOG sau khi cài đặt Epi Info bởi vì nó sẽ được dùng bởi các chương trình

gỡ cài đặt để loại bỏ các tập tin trong máy tính

Epi Info 2000

Chương trình Epi Info 2000

Tổng quan về chức năng của chương trình

Sử dụng Epi Info 2000

Epi Info 2000 là một căn cứ dữ liệu và chương trình thống kê cho các chuyên viên y

tế công cộng Mặc dù nó có thể lập trình để tạo ra các hệ thống cho phép sử dụng lập lại hay thường xuyên, nó có thể được sử dụng một cách tương tác để thiết kế bộ câu hỏi, nhập số liệu và phân tích trong một vụ dịch

Thiết lập một cơ sở dữ liệu cho Epi Info 2000 được thực hiện bởi MakeView, bộ phận thiết kế cho View hay bộ câu hỏi MakeView cho phép một số trường hay câu hỏi

được đặt vào các trang liên tiếp nhau của bộ câu hỏi Các View có liên quan cũng

được xây dựng sử dụng các nút để chỉ và nhấp Giá trị hợp lệ, trường mã tự động và những thao tác nhập liệu phức tạp khác có thể được đưa vào View ở thời điểm thiết kế hay sau đó

Một khi View đã được thiết kế, nó được lưu một cách tự động Một menu lựa chọn

được gọi là ENTER DATA hay chỉ đơn giản chạy chương trình Enter với một View

mới sẽ tự động xây dựng một bảng khác trong cùng cơ sở dữ liệu (MDB) để lưu giữ

số liệu jvà trình bày biểu sẵn sàng cho việc nhập liệu

Trong khi nhập liệu, một số giới hạn được đặt ra trong khi thiết kế trở nên hoạt động

và và người dùng có thể di chuyển từ mẩu tin này sang mẫu tin khác bằng một số

cách, hay tìm kiếm các mẩu tin có một giá trị đặc biệt Các mẫu tin được lưu một cách

tự động bất cứ khi nào yêu cầu một trang hay một mẩu tin mới

Tiếp cận với số liệu trong View của Epi Info hay bảng cơ sở dữ liệu, hay trong một

loạt những định dạng khác của tập tin, bao gồm HTML và những định dạng với với

driver của ODBC, chỉ cần lệnh đọc READ trong Analysis Kết xuất dưới dạng HTML

Epi Info 2000 Chương trình Epi Info 2000

16-dvd

chương trình thông dụng ArcView program của Viện nghiên cứu Hệ thống Môi

trường - Environmental Systems Research Institute, Inc (ESRI)

Epi Info 2000 có thể được tải xuống từ Internet hay có được từ CD-ROM từ một số

nguồn khác nhau Sử dụng chương trình đòi hỏi nó phải được cài đặt trong máy tính trong trong mạng sử dụng Windows 95, 98, NT, hay 2000 sử dụng chương trình

Setup Xem chương hành trình được hướng dẫn để có những hướng dẫn cài đặt cụ

thể

Chương này mô tả khả năng của mỗi chương trình Epi Info Chương hành trình được hướng dẫn sẽ cho các thí dụ về các chức năng chính Chúng tôi khuyên các bạn nên

làm theo các hướng dẫn trong hành trình để làm quen với Epi Info 2000 dù rằng bạn

là người sử dụng Epi Info mới hay đã có kinh nghiệm với ấn bản DOS của chương

trình, bởi vì nhiều đặc tính của Epi Info 2000 sẽ khác với Epi Info, ấn bản 6, dùng cho DOS

Setup: Chương trình cài đặt

Các chương trình của Windows đòi hỏi sự cài đặt chuyên biệt để phân tích loại phần mềm đã có trên máy tính, chép các tập tin vào ổ cứng và đăng kí các module cần thiết phải đăng kí Sau khi cài đặt, một chương trình khác sẽ cài đặt những chuyển ngữ hiện

có để chương trình có thể hoạt động trong các ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh

Trong quá trình cài đặt, danh sách các bước cài đặt được tạo ra trong INSTALL.LOG

để chương trình gỡ cài đặt UNINSTAL (thực chất là UNWISE.EXE) có thể được

dùng để loại bỏ Epi Info 2000 trong máy tính, nếu cần thiết Bởi vì việc gỡ cài đặt loại

bỏ chương trình đặt trong các thư mục COMMON hay SYSTEM và dọn sạch registry của hệ thống, cần phải sử dụng chương trình gỡ cài đặt để loại bỏ Epi Info 2000 chứ không chỉ là xoá các tập tin trong ổ cứng UNINSTALL sẽ không loại bỏ các tập tin được tạo ra sau khi cài đặt, như là các tập tin cơ sở dữ liệu được đặt tên khác với

SAMPLE.MDB và NUTRI.MDB, là những tập tin được đi kèm với Epi Info và bị

loại bỏ khi bị gỡ cài đặt hay được chép chồng lên khi cài đặt

Sau khi cài đặt, một chương trình được gọi là TSETUP có được từ menu của Epi Info

2000 menu ở phần LANGUAGE | INSTALL TRANSLATION Chạy chương trình

này cho phép bạn cài đặt các tập tin cần thiết để chạy Epi Info 2000 bằng các ngôn

ngữ không phải tiếng Anh Một thí dụ của chuyển ngữ tiếng Tây Ban Nha được cung cấp Những người nào muốn chuyển ngữ cho Epi Info 2000 cần tham khảo chương về dịch thuật để có những hướng dẫn thêm

Xem chương cài đặt để có hướng dẫn chi tiết sử dụng Setup

Menu của Epi Info 2000 : Một menu đa dụng và có thể cấu hình Menu cho phép tiếp cận đến những chương trình Epi Info, nhưng cũng là một menu

đa dụng có thể cấu hình được có thể sử dụng trong Windows 95, 98, NT, hay 2000 để tạo ra các menus và nút lệnh dẫn đến các chương trình, chức năng, hình ảnh và văn

bản khác để tạo ra một chủ đề Bằng cách chọn mục menu hay nút lệnh trên menu,

người dùng có thể chạy các chương trình khác hay các chức năng của các chương

trình Windows hay DOS Một lệnh được gọi là EXECUTE có thể sử dụng để cho

phép Windows xác định phần mở rộng của tập tin (thí dụ như HTM hay TXT) cho phép chương trình nào được sử dụng để hiển thị về tập tin Bởi vì menu có thể thực

hiện các mệnh lệnh lô (batch file) của DOS, một loạt các thao tác, như chép tập tin

Epi Info 2000 Chương trình Epi Info 2000

cho sao lưu hay truyền đến các vị trí khác có thể được chuyên biệt hoá cho một lựa

chọn menu hay nút lệnh

Các mục menu và lệnh được chạy được xác định bằng một file văn bản với phần mở rộng MNU có thể được tạo ra hay chỉnh dạng với chương trình WordPad đi cùng với Windows Tập tin menu có thể được tạo ra với Microsoft Word hay Corel

WordPerfect, nhưng cần phải lưu tập tin dưới dạng tập tin văn bản của DOS (DOS

text file) và xãc nhận rằng nó phải có phần mở rộng là MNU

Có thể tạo ra nhiều menu để tạo thanh một chuỗi các menu liên kết Mỗi menu có thể

có một hình ảnh khác nhau, một loạt những mục menu khác nay và các chức năng

tương ứng và một cơ sở dữ liệu ngôn ngữ để thực hiện dễ dàng cho các ngôn ngữ

không phải tiêng Anh Biến số toàn thể LANGUAGE có thể được cài đặt trong menu chọn để chỉ định bảng chuyển ngữ nào được dùng cho menu và cho các chương trình Epi Info khác.Mục menu SETTINGS có thể được dùng để chuyên biệt hoá một thư

mục làm việc (Working Directory); thư mục mà máy tính sử dụng trước khi chương trình được thực hiện từ menu

Có hành trình được hướng dẫn cho chương trình Menu

MakeView: Thiết kế câu hỏi và biểu mẫu

Các bộ câu hỏi và biểu mẫu trong Epi Info 2000 được gọi là Views Chương trình

MakeView được sử dụng để đặt các lời nhắc hay các trường nhập liệu vào một hay

nhiều trang của một View Bởi vì quá trình này định nghĩa cơ sở dữ liệu sẽ được tạo

ra, MakeView có thể được xem là chương trình thiết kê biểu mẫu và môi trường thiết

kế cơ sở dữ liệu Các lời nhắc hay câu hỏi, loại trường, và các chi tiết khác được nhập vào hộp thoại Những nét chuyên biệt như giá trị hợp lệ, mã, phạm vi, trường lập lại

và tình trạng chỉ đọc được chỉ định trong hội thoại của trường Các trường này có thể

di chuyển bằng cách nhấp trái và rê kéo lời lời nhắc và kích thước của nó có thể thay đổi bằng cách nhấp vào trường để hiện lên thanh mở rộng kích thước

Các số liệu hay trường có được dưới dạng văn bản, số, ngày, yes/no, và các loại số

liệu khác Những trường chuyên biệt bao gồm những trường nhập liệu nhiều hàng cho phép giữ một lượng lớn văn bản; lưới hay bảng tự động liên kết các tập tin cho các giá trị như số trẻ em trong bộ câu hỏi của gia đình và hình ảnh

Bộ câu hỏi có thể có nhiều trang theo ý muốn; các số liệu bổ sung được tạo ra và liên kết tự động nếu số các trường vượt quá 255 theo quy định của tập tin Microsoft

Access Hình ảnh có thể được đặt làm nền của View và có thể chỉ định màu nền Các

Epi Info 2000 Chương trình Epi Info 2000

18-dvd

Các chức năng được cung cấp để nhập các tập tin từ Epi Info cho DOS, để sắp hàng các trường, và cho việc đặt một lưới nhập liệu Nhóm các trường có thể được chọn để hiện ra trông một bảng để cho, thí dụ các TRIỆU_CHỨNG được hiển thị trong một

nhóm và có thể được gán cho tên của nhóm trong Analysis Trong Analysis, lệnh

FREQ TRIỆU_CHỨNG sẽ tạo ra phân phối tần suất của tất cả các trường có trong

nhóm triệu chứng

Có hành trình được hướng dẫn cho chương trình MakeView

Enter: Chương trình nhập liệu cho Epi Info 2000

Chương trình Enter thể hiện View được xây dựng trong MakeView, tạo ra một bảng

số liệu nếu cần thiết và kiểm soát quá trình nhập số liệu, sử dụng các thiết lập và mã

kiểm soát được chỉ ra trong MakeView Con trỏ di chuyển từ trường này sang trường

khác và từ trang này sang trang khác và lưu trữ kết quả nếu cần thiết Các nút dùng để tiếp cận đến các mẫu tin mới, trước đó, tiếp theo, cuối cùng và đầu tiên là tiếp cận đến các bảng có liên quan

Mục menu cho phép người dùng thiết lập cho các giá trị cho viện hiển thị Yes và No Các giá trị thực ra được lưu trữ trong bảng số liệu là 0 cho Không (No), 1 cho Có

(Yes), và 2 cho Không rõ (Unknown), nhưng Enter và Analysis có thể hiển thị tương

đương như là "Đúng" và "Sai" hay “Si” và “Non” do người dùng chỉ định

Khi các tập tin liên kết được đánh giá với các nút tương ứng trong Enter, bảng biểu

chính có thể luôn luôn được hiển thị với nút HOME và bảng biểu bố mẹ của bảng

biểu hiện tại luôn luôn có thể hiện thị bới nút BACK Do vậy, việc du hành tương tự như trang web trên Internet

Chức năng tìm kiếm được cung cấp để định vị các mẫu tin phù hợp với các giá trị

được chỉ ra cho một tổ hợp biến số nào

Có hành trình được hướng dẫn cho chương trình Enter

Analysis: Làm sạch, chuyển đổi, và phân tích số liệu để tao ra

bảng, bản đồ và đồ thị

Chương trình Analysis cho phép tiếp cận với số liệu có sẵn hoặc là trực tiếp hay thông

qua các Views Có thể đọc được các tập tin và bảng tạo ra trong Epi Info, Microsoft Access, FoxPro, dBASE, Paradox, và bất cứ định dạng nào có sẵn driver “ODBC”

Bởi vì SAS, Oracle, Informix, và các cơ sở dữ liệu khác có driver ODBC, nó có thể đọc được nhiều loại nguồn số liệu Phần lớn các chương trình khác có thể tạo ra một trong những định dạng được hỗ trợ, hay tối thiểu tập tin có trường cố định hay trường

có hạn chế Có thể đọc bởi Analysis Analysis có thể đọc các bảng HTML, vcho phép

số liệu được trích xuất trực tiếp ra trang Web

Định dạng Microsoft Access 97/Epi Info 2000 là tiêu chuẩn cho chương trình

Analysis Một số định dạng khác được tiếp cận thông qua “Links” được tạo ra trong

cơ sở dữ liệu của Access Nếu bạn muốn đọc định dạng tập tin không phải là

ACCESS/EPI2000, bạn sẽ được hỏi để chỉ định một tập tin cơ sở dữ liệu Access

(.MDB) mới hay có sẵn Khi bạn chọn một tập tin số liệu, một liên kết được đặt trong tập tin MDB để có thể được tiếp cận như là một bảng số liệu Access Mặc dù trên

thực tế nó chỉ chứa thông tin về loại và vị trí của các tập tin không phải là Access

(non-Access file), nó là thế vai (proxy) cho một tập tin ngay cả khi nó có trên mạng

Epi Info 2000 Chương trình Epi Info 2000

hay trên một máy tính khác Khi tập tin Epi Info 6 được đọc trong Analysis, một tập

tin Microsoft Access tạm thời tự động được tạo ra tự động và sau đó được loại bỏ

Analysis có các câu lệnh như READ, LIST, FREQ, TABLES, GRAPH, và MAP Các

lệnh này được hiển thị ở bờ trái của màn hình Nhấp vào một câu lệnh sẽ hiển thị một hộp thoại để bạn có thể tạo ra một lệnh bằng cách lựa chọn trong hộp thoại Bạn có

thể đánh lệnh trực tiếp và lưu nó và thực hiện chương trình ở thời điểm sau (như trong Epi Info cho DOS) Hộp thoại giúp viết câu lệnh được đúng cú pháp

Sau khi đọc một tập tin hay bảng số liệu, bạn có thể muốn xem nội dung bằng lệnh

LIST, và đếm các trường hợp của mỗi giá trị của biến số sử dụng lệnh FREQuency

Nếu bạn READ một view được gọi viewOswego trong SAMPLE.MDB, cho thí dụ, phân phối tần suất của biến số ILL sẽ cho biết 46 mẫu tin với ILL bằng “Yes” và tổng

số là 75 mẫu tin Bảng chéo của ILL với biến số khác sử dụng lệnh TABLES, sẽ tạo

ra bảng 2x2 với tần suất cho mỗi tổ hợp của hai biến số (nếu biến số là yes/no) Bảng tần suất được kèm theo giới hạn tin cậy của tỉ lệ, và bảng 2x2 được kèm theo tỉ số số chênh (odds ratios), nguy cơ tương đối (risk ratios), và các giới hạn tin cậy của những

tỉ số này cũng như kiểm định chi bình phương và kiểm định chính xác Fisher Phân

tích phân tầng sử dụng tỉ số số chênh Mantel-Haenszel tổng hợp và khoảng tin cậy

Đối với biến số liên tục như huyết áp và chiều cao, lệnh MEANS thực hiện kiểm định ANOVA một chiều và kiểm định t của Student, cùng với kiểm định phi tham số

Kruskal-Wallis trong trường hợp các kiểm định tham số là không phù hợp

Kết xuất từ phân tích thống kê bao gồm các tập tin tương thích với Internet compatible) với ngôn ngữ tạo dựng siêu văn bản - Hypertext Markup Language

(Internet-(HTML) và có thể hiển thị bằng bất cứ với bất cứ một browser nào Một chỉ số được gọi là THƯ VIỆN KẾT QUẢ (RESULTS LIBRARY) được tự động tạo ra khi tập tin kết xuất được tạo ra Một phần mềm duyệt web được cung cấp kèm theo với Epi Info,

và không cần phải liên kết với Internet connection để xem kết quả

Hồi quy tuyến tính và hồi quy logistic có thể được tiến hành Hồi quy logistic được

thực hiện trên một chương trình khác cũng phân tích các tập tin trên Epi Info với định

dạng DOS Dù vậy, nó cũng có thể chạy từ Analysis sau khi chọn các biến số đưa vào

mô hình Một chương trình kèm theo cho phân tích sống còn Kaplan-Meier Meier survival analysis) được cung cấp cho phân tích các nghiên cứu dọc, như các thử nghiệm lâm sàng với các mức độ theo dõi khác nhau

(Kaplan-Analysis cho các lệnh GRAPH và MAP với các lựa chọn thường sử dụng Cả bản đồ

và đồ thị có thể được thiết kế chuyên biệt và lưu lại trong tập tin MAP hay tập tin

Epi Info 2000 Chương trình Epi Info 2000

20-dvd

Xử lí văn bản trong Windows

Trình đơn Epi Info 2000 cho phép tiếp cận chương trình xử lí văn bản Wordpad có

sẵn với mọi hệ điều hành Windows Bằng cách biên tập tập tin Epi2000.MNU, bạn có thể thay đổi bộ xử lí văn bản liên kết với menu chọn hay nút lệnh theo tên đó Để làm được điều này, trước tiên cần phải sao lưu tập tin Epi2000.MNU của bạn dưới tên

khác Sau đó, biên tập khối lệnh có trong tập tin MNU được gọi là WordProcess (xử lí văn bản) Giữa các từ BEGIN và END, bạn sẽ tìm thấy mệnh đề EXECUTE Biên tập mệnh đề EXECUTE để chứa tên và đường dẫn đến tập tin xử lí văn bản của bạn

Mệnh đề phải tương tự như mệnh đề chạy chương trình xử lí văn bản trong cửa sổ

RUN trong menu START của Windows Thí dụ, "WinWord.exe" có thể có hiệu quả đối với Microsoft Word Lưu tập tin Epi2000.MNU dưới dạng văn bản (text file) và kiểm tra menu để xem nó có chạy tập tin xử lí văn bản hay không

Lưu ý để tránh lỗi: Một nguyên nhân phổ biến của vấn đề khi chỉnh sửa tập tin MNU là một số chương trình xử lí văn bản tự động thêm vào phần mở rộng khi lưu một tập tin văn bản, tạo ra

Epi2000.MNU.TXT Phần mở rộng TXT cần phải được loại bỏ bằng cách đặt tên lại tập tin trong

Windows Explorer hay My Computer trước khi menu Epi2000 có thể làm việc với tập tin MNU

NutStat: Tính toán nhân trắc

NutStat so sánh tuổi, giới tính, chiều cao, cân nặng và chu vi đầu, cánh tay của đứa trẻ

với đường cong tăng trưởng quy chiếu từ một trong hai nguồn và tính toán bách vị, scores (số lần độ lệch chuẩn), hay phần trăm của trung vị cũng như chỉ số khối Đồ thị của tiêu chuẩn tăng trưởng cùng với giá trị của một đứa trẻ hay của một nhóm trẻ có thể được hiển thị hay in ra

z-Với chiều cao, cân nặng, và cân nặng theo chiều cao, NutStat cho lựa chọn sử dụng

đường cong tăng trưởng của tiêu chuẩn quốc tế 1977/1985 CDC/WHO Để sử dụng

NutStat, chọn nó từ menu, sử dụng menu FILE để OPEN (mở) một cơ sở dữ liệu và

một bảng phù hợp, và nhập vào tuổi, giới, chiều cao, cân nặng và những đặc tính tuỳ chọn khác của đứa trẻ Các lựa chọn mở rộng cho việc thêm vào hay loại bỏ các mục trên, ở cả hai hệ thống hệ đo lường anh và hệ đo lường mét có được từ tuỳ chọn

CUSTOMIZE trên menu FILE

NutStat sẽ nhập số liệu có sẵn trong tập tin Microsoft Access và tiến hành tính toán trong khi nhập tập tin và lưu giữ kết quả trong định dạng tập tin của NutStat NutStat

sẽ tiến hành tính toán trên tập tin Access và thêm vào các kết quả vào trưởng được chỉ định bởi người dùng trong tập tin nguyên thuỷ

Trong View của Epi Info, nút RELATE trong hộp thoại xây dựng trường của

MakeView có thể được dùng để tạo ra một nút lệnh và liên kết với NutStat, để cho

các mục dinh dưỡng trở thành một phần trong bộ câu hỏi – thí dụ như của một hồ sơ bệnh án lâm sàng

Có hành trình được hướng dẫn cho chương trình NutStat

Epi Map: Chương trình vẽ bản đồ tương thích với các chương

trình GIS phổ biến

Epi Map, thành phần vẽ bản đồ của Epi Info, được xây dựng dựa trên phần mềm

MapObjects có từ ESRI, công ty đã tạo ra ArcView và ARC/INFO, công cụ phổ biến

của hệ thống thông tin địa lí - popular Geographic Information System (GIS) Epi

Map hiển thị các tập tin hình dạng (Shapefiles) từ hai hệ thống này và do đó có thể sử

Epi Info 2000 Chương trình Epi Info 2000

dụng rất nhiều kho ranh giới bản đồ và số liệu địa lí có được trên Internet trong dạng thức tương thích với ESRI

Epi Map được thiết kế để cho hiển thị số liệu từ tập tin Epi Info 2000 bằng cách liên

kết các trường số liệu với tập tin SHAPE có chứa các ranh giới địa lí Shapefiles cũng chứa các số liệu về dân số hay các biến số khác và có thể cung cấp số liệu của tử số

hay mẫu số của số liệu được hiển thị Giá trị số có thể được hiển thị dưới dạng bản đồ màu sắc /hoa văn (choropleth) hay dưới dạng bản đồ mật độ điểm với các điểm được phân bố ngẫu nhiên trong khu vực địa lí (Để tránh gọi các khu vực địa lí là “đa giác,” chúng tôi sẽ gọi một đa giác là “khu vực.”)

Các vị trí điểm có thể được vẽ một cách tự động bao gồm toạ độ x và y với các kí

hiệu, màu sắc và kích thước khác nhau Tập tin hình dạng (Shapefiles) có thể bao gồm các đường hay các điểm để thể hiện các đường đường hay các vị trí của điểm, và các điểm có thể được đặt trên một lớp của tập tin hình dạng để thể hiện một căn nhà hay một điểm địa lí cần quan tâm

Phần lớn các công việc của Epi Map được thực hiện với bộ quản lí bản đồ (Map

Manager), cho phép các lớp có thể được xây dựng với các tập tin hình dạng

(Shapefiles) và các số liệu có liên quan Các lớp có thể được loại bỏ hay di chuyển ra trước hay ra sau các lớp khác Nhiều thuộc tính ảnh hưởng đến màu sắc, hình dạng,

nhóm số liệu, cách hiển thị và những thuộc tính khác có thể được đặt trong bộ quản lí bản đồ (Map Manager) Khi một bản đồ đã được hoàn tất, nó có thể được lưu dưới

dạng một thước mẫu (template) hay tập tin MAP để có thể gọi lại ở lần làm việc sau

hay từ Analysis để tạo bản đồ gốc

Có hành trình được hướng dẫn cho chương trình Epi Map

Quan sát số liệu: chương trình VisData

VisData là một chương trình tiện ích được cung cấp bởi Microsoft cùng với Visual

Basic, để đọc các tập tin số liệu và xem xét và thay đổi các thuộc tính VisData có thể

được dùng để xem xét các trường và thuộc tính của một số các tập tin, để hiện thị số liệu theo dạng bảng tính (lưới số liệu), và để biên tập hay loại bỏ các mục, hàng hay cột số liệu Các chức năng tiện ích cho phép COMPACT (LÀM GỌN) hay REPAIR (SỬA CHỮA) tập tin số liệu COMPACT (LÀM GỌN) không tiến hành việc nén

nhưng sẽ tổ chức lại tập tin trải qua biên tập để nó chiếm ít không gian đĩa hơn

REPAIR (SỬA CHỮA) xem xét lại các tập tin bị hư hỏng và sửa chữa nếu có thể

Epi Info 2000 Hành trình nhanh

Hành trình nhanh

Cho các chuyên viên đang vội vã

Menu Epi Info 2000

Thăm dò menu chính của Epi Info 2000 Thí dụ, sử dụng bộ xử lí văn bản, thăm dò

tập tin EPI2000.MNU, định cầu hình và chương trình của menu này So sánh nó với tập tin SURVEIL.MNU, định cấu hình của menu Giám sát sẽ hiện lên khi bạn chọn SURVEILLANCE SYSTEM (HỆ THỐNG GIÁM SÁT) của phần EXAMPLES (THÍ DỤ)

MakeView

Chạy MakeView Chọn MAKE NEW VIEW từ menu FILE, và đánh vào tên của bạn

cho tên cơ sở dữ liệu và “NEW1” cho tên của View Sau đó tạo một trường đầu tiên bằng cách nhấp vào chuột phải nơi bạn muốn đặt câu hỏi và đáp ứng với hộp thoại

Tạo ra một số trường và sau đó sử dụng ADD PAGE (THÊM TRANG) để di chuyển đến trang 2 Hãy thêm vào một trường lưới nhập liệu (grid) và một trường nhiều dòng (multiline) Sử dụng nút RELATED VIEW để tạo ra nút tiếp cận đến một View có

liên quan Di chuyển con trỏ để nhìn thấy các tổ hợp phím để thay đổi kích thước hay

để di chuyển nút và đi đến các View liên quan Sử dụng ctrl-nhấp chuột trái click) để đi đến View mới, và sau đó nhấp chuột phải để thêm vào một hay vài

(ctrl-left-trường Một bảng biểu liên kết được tạo ra và được thể hiện và tiếp cận bằng một nút lệnh Khi bạn hoàn tất View, chọn ENTER DATA từ menu file để chạy chương trình

Enter và vào số liệu trong view mới này Nếu bạn muốn thêm các lệnh Check, trở về MakeView bằng cách chọn EDIT VIEW từ menu File và sau đó nhấp vào nút

Program (chương trình) Chọn một trường và thêm các mệnh lệnh với sự trợ giúp của hộp thoại xuất hiện mỗi khi bạn chọn một lệnh

Enter

Chạy Enter Từ menu FILE, chọn OPEN, cơ sở dữ liệu SAMPLE.MDB, và View

Epi Info 2000 Hành trình nhanh

24-dvd

NutStat: Chương trình nhân trắc dinh dưỡng

Chạy NutStat Mở cơ sở dữ liệu NUTRI.MDB và sau đó cơ sở dữ liệu nutChildren

database Chọn CUSTOMIZE từ trong menu và điều chỉnh các thiết lập tuỳ theo địa phương và đơn vị đo lường phù hợp Vào một số mẫu tin, sử dụng nút lệnh NEW ở

trên đầu để di chuyển đến một ID mới hay một ngày đo lường mới cho một đứa trẻ

nhất định Di chuyển đến mẫu tin Record 101 và nhấp vào GRAPH Điều chỉnh đồ thị vào ZSCORE trên màn hình CUSTOMIZE và chọn GRAPH một lần nữa

Epi Map

Chạy Epi Map từ menu chính Chọn MAP MANAGER (QUẢN LÍ BẢN ĐỒ) từ

menu FILE Thêm ADD MAP LAYER (THÊM LỚP BẢN ĐỒ) để hiển thị

MXState.SHP, chọn NAME làm trường địa lí (Geographic Field) Sử dụng ADD

DATA (THÊM SỐ LIỆU) để lựa chọn MXMapOct từ cơ sở dữ liệu SAMPLE.MDB,

và chọn PerAdolBIRTHoct98 làm trường số liệu (Data Field) Bạn sẽ thấy một bản đồ màu sắc/kiểu dáng (choropleth) của "Percentage of Births to Adolescents for October 1998" ("Phần trăm sinh con vị thành niên ở tháng 10 năm 1998")

Để hiện thị các điểm của cơ sở dữ liệu, sử dụng thí dụ của John Snow về vụ dịch dịch

tả năm 1854 tại quận Soho của Luân Đôn, chọn CLEAR ALL LAYERS (XOÁ TẤT

CẢ CÁC LỚP) và saud dó dùng ADD MAP LAYER (THÊM LỚP BẢN ĐỒ) để nạp tập tin hình dạng (Shapefile) SohoSt.SHP Chọn ADD POINTS (THÊM ĐIỂM) và

sau đó, trong tập tin Sample.MDB, chọn bảng SohoPumps Chọn X_COORD làm

trường của X (X Field) và Y_COORD làm trường của Y (Y Field), nhấp vào NAME

để tạo ra nhãn,nhấp vào Color để chọn màu (color) và chọn kích thước (size) là 15

Bạn có thể nhìn thấy các vị trí bơm nước trên bản đồ Hiển thị căn nhà có người bệnh bằng cách làm lại quá trình với ADD POINTS (THÊM ĐIỂM) và bảng SohoDead

(Chết ở Soho) trong Sample.mdb Chọn kích thước 4 cho biểu tượng Bạn sẽ nhìn

thấy các căn nhà có người bệnh và quan hệ của nó với các vị trí bơm Nhớ rằng tử số

là một vấn đề quan trọng, dù vậy bạn có thể nhận thấy được mối liên hệ địa lí mạnh

mẽ với bơm nước ở Broad Street (Phố Broad)

Tiện ích VisData dùng cho quan sát số liệu

Chạy VisData và chọn Open Database và Microsoft Access Mở cơ sở dữ liệu

LANGUAGE.MDB và sau đó nhấp đúp vào bảng NUTSTAT Bạn sẽ nhìn thấy một lưới nhập liệu có các từ ngữ của 6 ngôn ngữ khác nhau dùng trong chương trình

NutStat Đây là phần của cơ sở dữ liệu cho phép chuyển ngữ chương trình dễ dàng

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

Hành trình được hướng dẫn

Làm quen với chương trình

Đi theo hành trình được hướng dẫn

Chương naỳu sẽ hướng dẫn từng bước để thực tập những nét chính của chương trình Nếu bạn đang đọc trên mành hinh, bạn sẽ cảm thấy tiện hơn nếu bạn in hướng dẫn sử dụng lệnh PRINT trên menu FILE của bộ duyệt hay phần mềm xử lí văn bản Trên

màn hình lớn, có thể để các hướng dẫn mở ở một cửa sổ và làm việc với Epi-Info ở

một cửa sổ khác trên cùng màn hình

Hành trình được hướng dẫn cho menu Epi Info 2000

Điểm chính:

• Tạo cấu hình của menu chính

• Thí dụ một menu hoàn toàn khác một menu được sao chép, đặt lại tên và chỉnh

sửa tập tin Epi2000.MNU

• Xem qua một tập tin MNU

Hình ảnh trên màn hình của menu chính của Epi Info 2000 là bản đồ nổi tiếng của

John Snow's về vị trí của những ca dịch tả nằm chung quanh trụ bơm nước ở phố

Broad (Broad Street) ở Luân đôn vào năm 1846 Sự phóng túng nghệ thuật sẽ được sử dụng để thể hiện các ca bệnh chung quanh trụ bơm dưới dạng những cột thẳng đứng thay vì những vạch trong bản đồ của Bác sĩ Snow

Những chương trình chính của Epi Info có thể thực thi hoặc thông qua menu

PROGRAMS hay bằng cách nhấp nút lệnh Các nút lệnh có thể để tắt hay mở với

mục BUTTONS trong menu SETTINGS Hành trình có hướng dẫn là một phần của sách hướng dẫn Epi Info 2000 và hệ thống tập tin hỗ trợ thể hiện trong menu

MANUAL Một số bài thực hành để học dịch tễ và tính toán được tìm thấy trong

menu TUTORIALS

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

26-dvd

Nếu bạn quan tâm đến chi tiết của tập tin ở dưới menu, dùng bộ xử lí văn bản và mở (OPEN) tập tin EPI2000.MNU và SURVEIL.MNU Lưu ý sự khác biệt trong những tập tin văn bản này và sự khác biệt về hình thức và chức năng của hai menu

Hành trình hướng dẫn cho chương trình MakeView

• Trường văn bản lớn có nhiều dòng

Chạy MakeView, nhấp vào nút MakeView trên màn hình menu chính Bạn sẽ thấy

một trang trắng để xây dựng một “View.” Bộ câu hỏi được gọi là Views trong Epi

Info 2000 bởi vì có thể có nhiều View trong cơ sở dữ liệu hay bảng số liệu Một bảng

cơ sở dữ liệu với tiền tố “view” lưu giữ màn hình xuất hiện của bộ câu hỏi, đặc tính của trường, và bất kì mã Check cho những lệnh đặc biệt cho quá trình nhập liệu Giá

trị số liệu được đưa vào chương trình Enter sẽ đượclưu ở trong một bảng khá, không

có tiền cố

Để tạo ra view, từ menu FILE chọn Make New View Hộp thoại CREATE HAY

OPEN PROJECT xuất hiện Vào tên bạn chọn cho cơ sở dữliệu, thí dụ như tên của

bạn hay các chữ đầu tên của bạn, và nhấp OPEN

Một dự án hay một tập tin cơ sở dữ liệu (.MDB cho "Microsoft Database") có thể giữ nhiều Views và bảng số liệu tuỳ ý của bạn (có thể lên đến 1000) Nói chung, tốt nhất nên tạo ra tập tin MDB cho mỗi dự án bạn phát triển, bởi vì một tập tin MDB có chứa

đến hàng trăm bảng rất khó lòng chép ra đĩa mềm Chương trình Analysis để xử lí số

liệu được cất giữ trong cùng tập tin MDB với số liệu, tạo điều kiện thuận lợi cho đóng gói dự án

Trong hộp thoại "Name the View", nhập MOTHER làm tên của View trong MDB, và sau đó nhấp OK Đặt con trỏ kế bên góc trên bên trái của tờ giấy trắng và nhấp vào

con chuột phải Hộp thoại trường (field dialog box) sẽ xuất hiện cho phép các lựa

chọn nhập vào lời nhắc, loại và chiều dài của trường, và một số các đặc tính khác mà trong Epi Info 6 được thiết lập trong tập tin Check

Đối với trường đầu tiên, nhập vào lời nhắc “First Name” (Không có dấu nháy) và

nhấn Enter hai lần Nó sẽ tạo ra một trường số có thể chứa đến 255 kí tự

Đối với trường kế tiếp, bạn có thể di chuyển con trỏ và nhấp phải với con chuột vào vị trí nhất định, nhưng, để dùng cách tắt, gõ Enter khi con trỏ đang ở trong trường

FIRST NAME Hộp thoại trường sẽ hiện ra và bạn sẵn sàng nhập “Last Name” vào

lời nhắc Sau khi làm như vậy gõ Enter hai lần, và lưu ý rằng trường thứ hai đã được

tự động định vị View

Ở dưới First Name, nhấp chuột phải để thêm vào một trường mới Nhập vào lời nhắc

“Today’s Date,” và sử dụng thanh cuộn ở bên phải của field types (loại trường) để

xem phần còn lại của danh sách các loại Chọn kiểu DATE và định dạng ngày phù

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

hợp như MM-DD-YYYY hay DD-MM-YYYY trong hộp thoại Nhấp OK Thêm vào một trường khác cho “Date of Birth,” sử dụng loại trường (field type) và định dạng

(pattern) tương tự Nhấp OK

Nhấp phải vào bảng biểu tạo trường cho AGE Gõ “Age” vào lời nhắc (promt) Chọn NUMBER cho TYPE (loại trường) và chọn ### hay ## từ danh sách định dạng

(PATTERN list) Bạn cũng có thể gõ vào loai định dạng trong của số định dạng

(pattern window) Gõ vào OK ở cuối hộp thoại

Trường tiếp theo là “Sex.” Chúng ta sẽ dùng nó để minh hoạ cách xây dựng tên biến Nhấp chuột phải ở nơi bạn muốn đặt trường vào đó Gõ “Male, Female, or Unknown Sex” vào cửa số lời nhắc (prompt window), nhấn Enter, và lưu ý điều gì xuất hiện ở cửa sổ tên ở bên phải Bây giờ nhấp lại cửa sổ lời nhắc (prompt window) một lần nữa,

và giữ đề con chuột trái, chọn từ “Sex” Nhấp đúp vào từ được chọn trong của sổ lời nhắc Lưu ý rằng tên biến sẽ trở thành SEX (Trong Epi Info 6, chúng ta phải đóng

dấu ngoặc xoắn vào chữ “Sex” )

Bây giờ tạo giá trị hợp lệ cho SEX bằng cách nhấp đúp vào nút LEGAL VALUES

Trong hộp thoại xuất hiện, chọn tạo CREATE NEW, và sau đó nhập vào giá trị thích hợp (Male, Female, Unknown) trong danh sách xuất hiện, nhấn Enter sau mỗi giá trị

để có một hàng mới Nhấp OK và sau đó OK một lần nữa trong hộp thoại trường Lưu

ý rằng nút ở bên phải của trường SEX Nhấp trái của nút sẽ cho thấy các danh sách

của giá trị hợp lệ được chọn trong khi đang nhập liệu

Để di chuyển một trường trong một màn hình, nhấp vào lời nhắc của trường đó và rê

nó đến một vị trí mới trong khi đang đè nút chuột trái Sử dụng phương pháp này để tách khoảng các trường trong một trang Hầu hết các trường đều có thể thay đổi kích thước bằng cách nhấp vào trường và rê các quai xuất hiện Trường văn bản bị giới hạn chỉ nằm trong một dòng nhưng sau này chúng ta có thể thêm trường văn bản nhiều

dòng

Đã đến lúc lưu lại trang và thêm vào trang khác Nhấp vào nút ADD PAGE dưới cửa

sổ trang ở phía trái của màn hình, trang đầu tiên được lưu một cách tự động và một

trang trắng tiếp theo xuất hiện

Chúng ta sẽ thêm vào một lưới nhập liệu (một bảng gồm có hàng và cột) ở trang 2 để ghi nhận tên tuổi và tình trạng tiêm chủng của các đứa trẻ trong gia đình Nhấp chuột phải vào góc trên bên trái của bảng biểu và nhập vào “Children in the Household” khi được nhắc Nhấp vào nút INSERT GRID trong hộp thoại Nhập vào tên của cột đầu tiên, “Name,” trong hộp lời nhắc Nhấp vào SAVE COLUMN ở giữa dưới của bảng

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

28-dvd

Lưới nhập liệu sẽ tạo ra một tập tin cho phép người dùng nhập vào số trẻ tuỳ ý cho

mỗi hộ Chương trình sẽ tự động duy trì một khoá phù hợp cho các tập liên có liên

Kiểm tra (checking) và Kiểm soát (controlling) việc nhập liệu

Điểm chính

• Thêm vào lệnh để chuyên biệt hoá quá trình nhập liệu

• Tính toán tuổi từ hai giá trị ngày/tháng

Chúng ta muốn tuôỉ (age) được tính toán một cách tự động khi nhập vào ngày hôm

nay (Today’s Date) và ngày sinh (Date of Birth) Nếu cả hai ngày ngày được cho thì con trỏ sẽ bỏ qua AGE sau khi tính toán Những chức năng này có thể được lập trình

sử dụng môi trường mã Check

Trả về trang 1 bằng cách nhấp vào nhãn của nó ở danh sách các trang ở phía trên bên trái Hiện lên môi trường Check bằng cách nhấp vào nút PROGRAM ở phía trái của view Một danh sách các trường và các lệnh Check xuất hiện ở phía trên màn hình

trong một hộp thoại có các thẻ (tabbeb dialog), và bộ soạn thảo chương trình sẽ hiển thị ở dưới

Nhấp vào mũi tiên dưới “Choose Field Where Action Will Occur” (chọn trường nơi tác động xảy ra) để kéo xuống các lựa chọn Bởi vì chúng ta muốn Age (tuổi) được

tính sau khi đã nhập DateOfBirth (ngày sinh), chọn trường DateOfBirth Nhấp vào thẻ VARIABLES tab và sau đó lệnh ASSIGN Hiển thị danh sách các biến số hiện có cho ASSIGN VARIABLE bằng cách nhấp vào mũi tiên Chọn AGE, và sau đó gõ

Years(DateOfBirth,TodaysDate) vào khoảng trống tiếp theo Chọn tên trường từ danh

sách kéo xuống (pull-down list) nếu bạn không biết chúng từ trước Nhấp vào nút

SAVE và lưu ý rằng lệnh,

ASSIGN Age=Years(DateOfBirth, TodaysDate)

xuất hiện trong bộ soạn thảo chương trình YEARS là một hàm số tính toán khoảng cách giữa hai trường ngày tháng bằng năm thay vì bằng ngày, tuần hay tháng Ngày

tháng đầu tiên được liệt kê trước và ngày tháng sau xuất hiện ở vị trí thứ nhì trong

ngoặc, cách rời nhau bởi dấu phảy Danh sách các hàm được liệt kê trong chương

Hàm số và Toán tử (Functions và Operators) của hướng dẫn này

Để khiến cho con trỏ bỏ qua AGE nếu nó đã được tính toán, chọn AGE trong FIELD WHERE ACTION WILL OCCUR Một câu nhắc sẽ hỏi bạn có muốn lưu lại lệnh

trước đó hay không Nhấp vào nút YES Bây giờ trên thẻ RECORDS, chọn lệnh IF

Trong ô CONDITION (điều kiện) còn trống, gõ vào (hay chọn từ danh sách kéo

xuống và các nút) điều kiện, AGE>1 Gõ vào nút THEN Bây giờ từ thẻ FIELDS,

nhấp vào GOTO, và trong hộp thoại tiếp theo, gõ hay chọn biến số SEX Nhấp OK,

và bạn sẽ có thể thấy trong cửa sổ chương trình, câu lệnh,

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

IF AGE >1 THEN

Goto Sex

END

Bạn đã viết chương trình Check Epi Info 2000 Thoát khỏi tiện ích lập trình Check

bằng cách nhấp vào nút OK và trả lời “Yes” cho lời nhắc về mã Check Điều này

hoàn tất view Mặc dù bạn có thể thoát khỏi MakeView ở thời điểm này và chạy

chương trình Enter từ Menu Epi Info 2000, sẽ tiện hơn nếu bạn chạy Enter từ trong MakeView

Tạo thành cơ sở dữ liệu

Vẫn còn trong MakeView, chọn ENTER DATA từ menu FILE và trả lời “OK” để có

chương trình xây dựng cơ sở dữ liệu từ view Bảng dữ liệu sẽ có tên được hiển thị trừ

khi bạn sửa lại tên này Chương trình Enter hiển trị view cho việc nhập liệu

Hành trình hướng dẫn cho chương trình Enter

Điểm chính

• Nhập số liệu và kiểm chứng rằng việc tính toán tuổi là đúng

• Di chuyển từ trang này sang trang khác

• Mở View và cơ sở dữ liệu hiện hành

• Di chuyển từ mẫu tin này sang mẫu tin khác

• Tìm kiếm một mẫu tin chuyên biệt

• Môt view mẫu về giám sát với các view có liên quan tuỳ thuộc vào tình trạng của bệnh

Bạn có lẽ đã có bộ câu hỏi MOTHER trên màn hình Nếu không, trở lại menu chính

và chọn ENTER DATA, OPEN trên menu File, và sau đó cơ sở dữ liệu mà bạn đã tạo

ra và view MOTHER Vào số liệu của trường được hiểu thị Sau khi các bạn đã vào Date of Birth (ngày sinh), tuổi (age) sẽ được tính toán tự động và con trỏ sx nhảy đến trường giới tính Ở cuối mỗi trang, các mục nhập được lưu một cách tự động Ở trang hai, điền vào lưới nhập liệu với các câu trả lời phù hợp Sau dòng đầu tiên, dòng thứ hai được tạo ra tự động Nhập vào số trẻ tuỳ ý, di chuyển con trỏ với phím key và/hay phím mũi tên Nhấn Enter hay Esc để di chuyển đến trang tiếp theo, lưu lại trang 2

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

30-dvd

Di chuyển từ mẫu tin này sang mẫu tin khác

Xem xét các mẫu tin trong tập tin bằng cách di chuyển từ mẫu tin này sang mẫu tin

khác với nút mũi tên ở phía dưới trái Mũi tên đúp để di chuyển đến mẫu tin đầu tiên

và cuối cùng; các mũi tên đơn di chuyển mỗi lúc một mẫu tin Để di chuyển đến mẫu

tin mới, nhấp vào mũi tên kép bên phải hai lần

Tìm kiếm mẫu tin

Để tìm kiếm các mẫu tin phù hợp với tiêu chuẩn cho trước, nhấp vào nút FIND ở bên trái Một hộp thoại hiện ra Chọn trường AGE (tuổi) và gõ vào "11" (không có dấu

nháy) trong trường xuất hiện Gõ vào nút OK để tìm kiếm tất cả các mẫu tin trong đó AGE là 11 Để chọn một trong những mẫu tin này để chỉnh sửa, nhấp đúp vào phía

trái của hàng cho đến khi toàn bộ hàng được bôi sáng và mẫu tin được chọn lọc xuất hiện trên màn hình Nếu bạn không muốn chọn mẫu tin hiện ra mà muốn tiếp tục với mẫu tin hiện tại, nhấp vào nút BACK

View phức tạp hơn với nhóm các biến số và các view có liên quan

Mở view được gọi là SURVEILLANCE trong cơ sở dữ liệu SAMPLE.MDB Lưu ý rằng các biến số được sắp xếp trên bảng (panels) Mỗi bảng là một GROUP (nhóm)

Trong Analysis, tên nhóm có thể được xem là một đường tắt để tiến hành thao tác với

tất cả các biến số có trong nhóm Thí dụ, LIST PersonalInfo sẽ hiển thị thông tin từ

các biến có trong bảng ở phía đưới

Các view có liên quan được hiển thị trong ô ở phần dưới của bảng bên trái Bởi vì mỗi Views được trình bày được gán cho một bệnh đặc biệt, chúng bị bất hoạt và không

đáp ứng với nhấp chuột khi bạn đầu tiên mở SURVEILLANCE và một mẫu tin mới, trắng được hiển thị

Sử dụng nút mũi tên trái đơn hay kép trong bảng dưới trái sẽ di chuyển về mẫu tin 1 Nút mũi tên kép di chuyển ngay lập tức về mẫu tin đầu tiên hay cuối cùng của bảng và mũi tên đơn di chuyển từng mẫu tin một Nút New di chuyển đến mẫu tin trống kế

tiếp

Lưu ý rằng bệnh trong mẫu tin số 2 là “Hepatitis,” và do đó nút HEPATITIS

DETAILS (chi tiết về viêm gan) là hoạt động Nhấp vào nút này để xem bảng biểu

chuyên dụng cho Hepatitis (viêm gan) Sử dụng nút Back để trở về bảng biểu

Surveillance chính

Sau khi thử nghiệm với SURVEILLANCE và có lẽ thêm vào một hay nhiều mẫu tin, chọn EXIT từ menu FILE để trở về menu chinh

Tạo cơ sở dữ liệu quan hệ

Cơ sở dữ liệu quan hệ được tạo ra trong MakeView Để tạo ra một hệ thống cơ sở dữ liệu quan hệ mới mở MakeView và chọn MAKE NEW VIEW từ lựa chọn FILE trong

menu kéo xuống Nó hiển thị một bảng biểu tên là NAME THE VIEW cho phép bạn nhập vào tên của view mới Nhấp vào CHANGE PROJECT để tạo ra một dự án mới hoàn toàn

Bước 1: Tạo một Dự án mới

Trên hộp FILE NAME, gõ vào một tên độc nhất cho dự án MDB (thí dụ như tên của bạn) và nhấp vào Open Dự án mới là trống và bạn sẽ được hỏi tên của view được tạo

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

ra Gõ “House” vào trong hộp có tên là VIEW NAME và gõ enter hay nhấp OK Sẽ

hiện ra một bảng biểu mới trên màn hình với từ "House" ở phần trên

Bước 2Tạo ra view chính

Bằng cách nhấp phải trên View và trả lời với những câu hỏi trên hộp thoại trường,

thêm vào những biến số sau trên cơ sở dữ liệu của bạn:

Lời nhắc (Prompt) Loại biến (Variable

Bước 3: Tạo ra nút quan hệ

Ở phía dưới của trang tạo một biến mới Ở trường câu nhắc, gõ “Children” và sau đó nhấp vào nút có nhãn là CREATE RELATED VIEW

Bước 4: Thiết lập quan hệ

Một bảng biểu có nhãn là CONDITIONS CHO RELATED FORM TO BE ACTIVE (Điều kiện cho bảng biểu quan hệ hoạt động) sẽ xuất hiện Trên một khung có nhãn là FORM SHOULD BE ACCESSIBLE (bảng biểu phải tiếp cận) chọn ONLY WHEN CERTAIN CONDITIONS ARE TRUE (Chỉ khi một số điều kiện là đúng) – Giá trị

mặc định là ANY TIME (mọi lúc) Có hai hộp kiểm Chúng không được đánh dấu

Khi bạn ONLY WHEN CERTAIN CONDITIONS ARE TRUE, một bộ các trường

mới sẽ được xuất hiện

Mở một hộp có tên là AVAILABLE VARIABLES (các biến hiện có) và chọn

ANYCHILDREN (trẻ em bất kì) từ trong danh sách Một khi ANYCHILDREN được

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

32-dvd

Bước 6: Di chuyển và định lại kích thước của nút lệnh

Bây giờ có một nút trên trang gọi là CHILDREN, nhưng nút lệnh này không hoạt

động! Nhấp vào nút lệnh bạn không nhận được sự đáp ứng nào Đặt con trỏ lên nút

lệnh và đợi một chút để hướng dẫn xuất hiện

Trong chương trình Enter, nhấp vào nút sẽ đưa bạn trực tiếp đến bảng biểu quan hệ,

nhưng ở đây là MakeView, mọi việc phức tạp hơn Bạn có thể di chuyển nút bằng

cách nhấp và kéo nó đến một vị trí mới trong khi nhấn phím Shift Để định lại kích

thước, nhấp nút với phím Alt Một nhóm những hộp nhỏ màu xanh chung quanh nút

lệnh cho phép bạn định lại kích thước nút lệnh Bây giờ, để đến một View quan hệ

mới, nhấp vào nút lệnh trong khi nhấn phím control (Ctrl)

Bước 7: Tạo ra một view quan hệ

Trong trang trắng xuất hiện, tên ở cạnh trên sẽ là CHILDREN thay vì HOUSES

Trong view mới này, nhập vào các biến sau:

Câu hỏi hay Lời nhắc Loại

Name Text

Tennis, Swimming, Other) Comments Multiline

Bước 8: Lưu view

Epi Info 2000 luôn luôn lưu view một cách tự động, nhưng bạn có thể lưu công trình của bạn vào bất cứ lúc nào bằng cách nhấp SAVE trong tuỳ chọn FILE của menu kéo xuống

Bước 9: Xem lại công trình

Hai nút lệnh mới sẽ được hiển thị ở phía trái của bảng biểu BACK và HOME Nhấp vào BACK, bạn sẽ được đưa về bảng bố mẹ (parent table – trong trường hợp này là

bảng House) Nhấp vào nút trong khi giữ phím Ctrl key bạn có trở về view

CHILDREN ở bất cứ lúc nào

Lưu ý: Khi bạn nhấp vào BACK lần đầu tiên, một cửa sổ mới được gọi là NEW

DATA TABLE sẽ hiện lên Nó sẽ kiểm tra rằng bạn không chỉ muốn tạo ra một view mới mà còn muốn tạo ra một bảng cơ sở dữ liệu để lưu trữ thông tin Bảng biểu này sẽ được hiển thị chỉ một lần Nhấp OK

Bước 10: Kiểm tra hệ thống cơ sở dữ liệu quan hệ

Từ view bố mẹ (HOUSE) nhấp vào ENTER DATA ở trên lựa chọn File trong menu kéo xuống Nhấp OK để tạo ra bảng số liệu cho view chính (HOUSE) Nhớ rằng bạn

được hỏi tạo ra bảng chỉ một lần MakeView thực hiện chương trình Enter và bạn sẽ

sẵn sàng kiểm tra cơ sở dữ liệu quan hệ mới Lưu ý rằng ở bất đầu, nút CHILDREN

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

không hoạt động (còn có màu xám) Nó sẽ trở nên hoạt động khi bạn nhập liệu và gõ

enter trong trường ANYCHILDREN Gõ số liệu sau cho gia đình đầu tiên:

House Id: 0001

Address: 100 any road

Address 2: across the street from the maple tree

Fence: Yes

Children: “Yes”

Comments: “None”

Có thể là Enter sẽ không chấp nhận “Yes” là giá trị có thể cho biến children Trong

trường hợp này, nhấp vào lựa chọn và thay đổi thiết lập trở thành “Yes” và “No”

trước khi thử lại

Lưu ý rằng nút CHILDREN trở nên hoạt động sau khi chọn “Yes” trong trường

ANYCHILDREN Bây giờ nháp vào nút CHILDREN và nhập vào số liệu sau:

Name Age Sex Sport Comments

Bob 7 Male Soccer

Nhớ phải nhấn phím “Esc” để thoát khỏi trường có nhiều dòng (multiline field) Khi

thực hiện xong với nhà đầu tiên, nhấp vào “Back” để trả lại bộ câu hỏi Để nhập vào

nhà thứ nhì, nhấp vào nút “New”

House Id: 0002

Address: 121 any road

Address 2: in front of the maple tree

Fence: “No”

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

34-dvd

Name Age Sex Sport Comments

Mike 11 Male Tennis

Khi nhập vào “Amy” lưu ý rằng số mẫu tin là “2” bởi vì Amy là đứa trẻ thứ hai của

nhà 0003 trong khi Carolyn là đứa trẻ thứ 4 cho nhà một và không có trẻ ở nhà 0002

Hành trình hướng dẫn cho chương trình Analysis

Điểm chính

• READ (ĐỌC) một view hay tập tin dữ liệu hay bảng

• LIST (LIỆT KÊ) nội dung của cơ sở dữ liệu

• Tạo được FREQuency (PHÂN PHỐI TẦN SUẤT) của giá trị trong một trường

• Tạo bảng chéo với lệnh TABLES (BẢNG) và thu được các thống kê dịch tễ

• Thư viện của kết xuất trước đó, tất cả trong HTML cho Internet

• Chọn cách hiển thị Yes" và "No"

• Định nghĩa (Define) một biến mới và gán một giá trị

• Sử dụng lệnh IF để xác định và gán

• SELECT (CHỌN) một tập con các mẫu tin để xử lí

• RECODE (MÃ HOÁ LẠI) giá trị để nhóm trường AGE

• WRITE (VIẾT) số liệu vào một tập tin hay bảng khác

• READ (ĐỌC) một tập tin không phải là Access

• READ (ĐỌC) liên kết bảng trong view và phân tích số liệu từ nhiều bảng

Để chạy Analysis, nhấp vào nút lệnh ANALYZE DATA trên màn hình menu chính

Lưu ý rằng tất cả các lệnh được tình bày trong cửa sổ cây ở phía bên trái Nhấp vào

mọt lệnh sẽ tạo ra một hộp thoại đặt lệnh vào một dạng thức thích hợp trong trình

soạn thảo chương trình ở đáy màn hình Kết quả xuất hiện trên cửa sổ thứ ba phía trên

trình soạn thảo chương trình, là ấn bản đơn giản của trình duyệt Microsoft Internet

READ (đọc) một View trong Analysis

Nhấp vào lệnh READ Một hộp thoại xuất hiện để bạn chọn cơ sở dữ liệu và view

Chọn dự án SAMPLE.MDB và View OSWEGO Nhấp OK và lưu ý rằng lệnh READ

xuất hiện trong trình soạn thảo chương trình trong cú pháp phù hợp Bạn tạo ra

chương trình bằng cách trả lời những câu hỏi trên hộp thoại

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

Lists

Nhấp vào lệnh LIST Trên hộp thoại xuất hiện, chọn một hay nhiều biến số hay nhấp

“ALL” để chọn tất cả Chọn GRID là định dạng kết xuất và nhấp OK Biến số được hiển thị theo cột trong một cửa sổ cuốn Nhấp nút với chữ "X" ở trên góc trên bên

phải của lưới sẽ thoát khỏi lưới Thử lại lệnh LIST một lần nữa, nhưng chọn HTML làm định dạng kết xuất Lúc này, kết quả xuất hiện trong dạng của trang Web thể hiện trong bộ duyệt đi kèm với Epi Info 2000 Bộ duyệt này thể hiện trang web của máy

cục bộ nhưng không kết nối với Internet Nếu các bạn có một bộ duyệt khác trên máy

của bạn, bộ duyệt Epi Info sẽ dùng nó để kết nối Internet khi cần thiết

Frequencies

Chọn lệnh FREQuencies (tần suất) Trong hộp thoại, dùng menu rớt xuống để chọn

một hay nhiều biến số, và sau đó nhấp OK Sau khi chờ đợi, kết quả sẽ xuất hiện trên cửa sổ bộ duyệt Cuộn lên và xuống và lưu ý rằng mỗi bảng sẽ được kèm theo một

thanh vàng để chỉ định tần suất Thống kê sẽ xuất hiện dưới bảng nếu giá trị của biến

là số, như AGE, nhưng không xuất hiện cho trường Yes/No như ILL

Tables

Nhấp vào lệnh TABLES Trong trường EXPOSURE VARIABLE (biến số phơi

nhiễm), chọn VANILLA và đối với OUTCOME VARIABLE, chọn ILL Nó sẽ tiến hành bảng chéo VANILLA theo ILL Lưu ý rằng phân tích phân tầng có thể được

thực hiện bằng cách thêm vào biến số phân tầng Số liệu tóm tắt có thể được thực hiện bằng cách thiết lập WEIGHT bằng với tên của trường COUNT Nhấp OK

Lưu ý rằng kết xuất của bộ duyệt bao gồm một bảng và thể hiện đồ hoạ của giá trị của các ô trong bảng Thống kê được trình bày ở dưới bảng Nếu bạn có máy in kết nói,

thủ in bảng bằng cách nhấp vào nút PRINT (Thông tin về thống kê trong Epi Info có

trong tập tin thống kê nhờ vào HELP trong menu chính.)

Xem các kết quả trước

Nhấp vào CLOSEOUT để đóng kết quả mà bạn vừa tạo ra và sau đó, nhấp vào siêu

liên kết (hyperlink) được gọi là RESULTS LIBRARY (THƯ VIỆN KẾT QUẢ) ở trên hay dưới kết xuất của bảng của trình duyệt Một trang chỉ mục xuất hiện cho biết

những lệnh đã được tạo ra trong tập tin kết xuất Nhấp vào bất kì một mục nào để hiển thị nó Một hệ thống cất giữ (archiving system) được tạo ra để những kết quả quan

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

36-dvd

Định nghĩa một biến mới

Dưới phần Variables (biến số), chọn lệnh DEFINE Gõ STATUS làm tên của biến

mới Chúng ta muốn xem đặt biến số này là “Case” nếu người đó bị bệnh (ILL) và

“Control” nếu không Một biến tiêu chuẩn với các giá trị được trả về đầu cho mỗi mẫu tin khi chương trình đi quan bảng, là chọn lựa tốt cho mục đích này Nhấp OK, và

mệnh đề cần thiết sẽ xuất hiện trong cửa sổ chương trình

Dù vậy, bạn không cần nhớ định dạng này, bởi vì điền vào các khoảng trống trong

hộp thoại sẽ cho phép viết dòng lệnh trong bộ soạn thảo chương trình Trong khoảng trắng đầu tiên, điền vào điều kiện như ILL="Yes" Để làm điều này, bạn phải chọn

biến ILL từ danh sách các biến ở cửa sổ thứ hai và chọn dấu bằng và điều kiện “Yes” bằng cách nhấp vào các nút có nhãn này Lệnh “Yes” sẽ hiển thị nhãn được chỉ định cho “Yes” trong hộp thoại SET —“(+)”, “Yes”, “Si”, "Có", v.v

Bất kể giá trị được thiết lập cho trường Yes/No, “Yes” luôn luôn được thể hiện trong

cơ sở dữ liệu là 1, "No" là 0, và Unknown (không biết) là giá trị trắng hay giá trị

trống Những giá trị này cũng có thể dùng như trong:

IF ILL = 1 THEN (Lưu ý rằng số không có dấu nháy)

v.v

Nếu bạn quen thuộc với các lệnh trong Epi Info 6, bạn có thể gõ lệnh vào hộp THEN

ở dưới rồi nhấn nút Ngược lại, nếu bạn thử nghiệm lần đầu tiên với ngôn ngữ lập

tình, bạn có thể muốn sử dụng sử dụng các trợ giúp có sẵn trong lệnh IF Trong

trường hợp đầu, gõ vào STATUS="CASE" trong hộp THEN và STATUS="Control" trong hộp ELSE Nhấp OK để kết thúc mệnh lệnh

Nếu bạn không phải là chuyên viên, nhấp vào nút THEN Khi bạn thấy màn hình lệnh

cho Analysis đến phía trước của bảng biểu IF ở phía trên, trong thanh màu xanh

dương, bạn sẽ thấy “Then Statement” có nghĩa là tất cả các lệnh này sẽ được thực thi khi điều kiện của IF là đúng

Chọn ASSIGN Một bảng biểu tương tự như bảng biểu assign (gán) thống thường

được hiểnthị, nhưng trong trường hợp này, nút lệnh ADD xuất hiện thay vì nút lệnh

OK Nhấp vào mũi tiên có nhãn là “Assign Variable” và chọn STATUS từ danh sách Trên một có nhãn là “= Expression” gõ “CASE” (Đừng quên cho vào dấu nhay Nhấp vào ADD để hoàn tất mệnh lệnh)

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

Biểu thức STATUS = “CASE” sẽ xuất hiện ở hộp phía dưới nút THEN Bạn có thể

hiệu chỉnh mệnh đề này Đặt con trỏ ở giữa E và dấu nháy của CASE và thêm vào “S” (không có dấu nháy) Mệnh đề sẽ là

ASSIGN STATUS = “CASES”

Theo thủ tục tương tự cho phái ELSE của mệnh đề; nhưng trong trường hợp này,

mệnh đề gán (assign statement) sẽ là ASSIGN STATUS = “CONTROLS”

Khi mệnh đề IF hoàn tất, nhấp vào nút OK Lệnh IF hoàn chỉnh sẽ xuất hiện trong bộ soạn thảo chương trình

Sử dụng lệnh LIST để kiểm trả rằng STATUS được thiết lập đún, và những mẫu tin

có ILL = “Yes” thì STATUS có giá trị là "CASES"

Lệnh SELECT

Lệnh SELECT giới hạn các phân tích tiếp theo cho những mẫu tin chuyên biệt dựa

vào tiêu chuẩn mà bạn đã chỉ định Để làm việc với chỉ với những ca bệnh, chọn

mệnh đề SELECT và vào điều kiện STATUS = "CASE" Sử dụng LIST hay FREQ

STATUS để cho thấy rằng chỉ có những ca bệnh được đưa vào phân tích Để trở về

làm việc với tất cả các mẫu tin, chọn CANCEL SELECT và lưu ý rằng nó sẽ đặt từ

SELECT, không có điều kiện vào trong chương trình

Lệnh RECODE

Để nhóm các giá trị của AGE (tuổi), trước tiên DEFINE (định nghĩa) một biến mới

được gọi là AGEGROUP (nhóm tuổi), sử dụng lệnh DEFINE Sau đó chọn RECODE (mã hoá lại) và chỉ định bạn muốn mã hoá từ AGE sang AGEGROUP, chọn danh

sách rớt xuống Sau đó nhập vào 0, 18, và “Child” trong hành đầu tiên ở lưới nhập và

19, 120, và “Adult” trong dòng thứ hai Nhấp OK, và sau đó LIST để xem kết quả

Tạo một tập tin mới với lệnh WRITE

Đến lúc này, chúng ta đã có một số cải tiến trong bộ số liệu, và có thể muốn tạo ra

một tập tin chứa các biến mới Tập tin mới này có thể viết dưới dạng tập tin Epi Info

2000 (Microsoft Access) file hay một trong những tập tin loại khác Chọn lệnh

WRITE, và sau đó, từ danh sách các định dạng kết xuất (Output Formats), chọn

“dBASE IV” Chỉ định “All” (tất cả) các biến số và “Replace” để cho tập tin có cùng tên sẽ bị ghi đè Chọn tên tập tin là tên của bạn Nhấp OK để viết tập tin

Epi Info 2000 Hành trình được hướng dẫn

38-dvd

Nhấp vào READ và sau đó nhấp vào nút CHANGE PROJECT Tìm một tập tin được gọi là REFUGEE.MDB và nhấp đúp vào nó Có một số view có trong dự án này, chọn FAMILY và rồi OK

Tập tin FAMILY chứa 539 mẫu tin Sử dụng LIST (*) để xem tất cả các trường chứa trong cơ sở dữ liệu ViewFamily liên kết với ViewPatient bởi một trường chung được gọi là FAMIDNUM Nhấp vào RELATE Một cửa sổ mới sẽ được hiển thị trong hộp Views, soi sánh bảng viewPatient và sau đó nhấp vào BUILD KEY (XÂY DỰNG

KHOÁ) Lưu ý rằng nút Build Key sẽ không hoạt động trước khi bạn chọn

viewPatient từ trong danh sách

Sau khi nhấp vào Build Key, một bảng biểu mới sẽ xuất hiện Nó chứa hai phần

“Current Table(s)” và “Related Table.” (Bảng hiện hành và bảng quan hệ) Bảng hiện hành là hoạt động Từ hộp có nhãn là “Available Variables” chọn FAMIDNUM và

sau đó nhấp vào “Related Table” Biến FAMIDNUM sẽ được trình bày trên hộp

current table(s) Bây giờ chọn một lần nữa trong hộp biến (available variables box)

biến FAMIDNUM và nhấp OK Trường FAMIDNUM phải thấy được trong cả hai

hộp Nhấp một lần nữa vào OK để đóng trường này Từ trong hộp có nhãn là “Key”

có lệnh mới FAMIDNUM::FAMIDNUM là khoá quan hệ Một khi bạn đã quen thuộc vào khoá quan hệ này, bạn có thể chỉ gõ quan hệ một cách trực tiếp trong hộp khoá

thay vì nhấp vào nút Build Key

Để hoàn thành công việc, nhấp vào OK Khi bạn có thể thấy, tiêu đề của kết xuất của bạn là 1772 mẫu tin và bảng là viewFamily join viewPatient (viewFamily kết hợp với viewPatient)

Tạo ra một bảng Country (nằm trong FAMILY) làm EXPOSURE VARIABLE (biến phơi nhiễm) và Sex (nằm trong bảng PATIENT) làm OUTCOME VARIABLE (biến

số kết cuộc)

Epi Info 2000 Số liệu mẫu

Số liệu mẫu

Thí dụ được dùng theo hệ thống

Oswego: Điều tra vụ dịch

Tìm thấy trong: SAMPLE.MDB: viewOSWEGO

Refugee: Một nhóm các View có quan hệ cho gia đình, cá nhân, đánh giá và điều kiện cụ thể

Tìm thấy trong: REFUGEE.MDB

Giám sát: Menu và một loạt các biểu mẫu nhập liệu

Tìm thấy trong: SURVEIL.MNU và SAMPLE.MDB:viewSURVEILLANCE

Thí dụ thống kê

Tìm thấy trong: SAMPLE.MDB

Một chương trình được gọi là pgmSTATISTICS chứa các lệnh càn thiết để tạo ra kết xuất thống kê được trình bày trong chương về Thống kê Để dùng chương trình, chạy

Analysis và OPEN (MỞ) cơ sở dữ liệu SAMPLE.MDB và sau đó chương trình

pgmSTATISTICS vào program editor (bộ soạn chương trình) RUN (CHẠY) chương trình để thu được kết quả trong chương thống kê