ct and mri in liver masses

Adenoma • Không có đặc điểm đặc hiệu • Density rất khác nhau từ giảm tỷ trọng>tăng tỷ trọng nhẹ • Bờ mềm • Sau tiêm thuốc ngấm đồng nhất toàn bộ adenoma • Bờ giảm tỷ trọng sau tiêm thuố

CT và MRI trong chẩn

đoán khối u gan

Nguyễn Công Long, M.D.

13 - 08 - 2009

Computer Tomography

• 1971 HOUNSFIELD và AMBROSE

• CT sử dụng tia X > hệ số suy giảm > đo detector >

data > dựng ảnh

• Thế hệ máy 1: 1 detector, tạo 1 ảnh vài phút

• Thế hệ máy 2: 5-20 detector, tạo 1 ảnh 20s

• Thế hệ máy 3 -5: nhiều detector, 1s tạo 16 quang

ảnh

• Đơn vị Hounsfield (HU) dựa vào hấp thụ tia

X của từng đơn vị thể tích

• Dữ liệu thô > dữ liệu mô tả đặc tính (profile)

> số hoá(digital data) > thuật toán

• Chụp lớp đơn và lớp nhóm(không đ.ứng

được tốc độ dòng chảy, cản quang)

Thêi gianghØ Thêi gian ngh

Chôp líp nhãm

• Chụp xoắn ốc (Helical or spiral ) tg nhịn thở

ngắn, bắt được thuốc lưu hành

Chỉ định CT bệnh gan

U gan nguyên phát

 Ung thư biểu mô tế bào gan nguyên phát

 Intrahepatic bile duct carcinoma, etc

• Các loại u gan thứ phát: di căn từ nơi khác

• U gan lành tính

Echinococcus, Tubercolosis, Lipoma

Chống chỉ định CT

• Có thai đặc biệt thời kỳ đầu

• Dị ứng thuốc cản quang

• Suy thận ( creatinin>1,5mg/dl hc ck thận )

• Chống cđ tương đối: tiểu đường dùng

metformin, dừng 2 ngày trước khi chụp

CT trong chẩn đoán khối u gan

• CT không có CM giá trị như siêu âm

• CT có CM thì giá trị phân biệt cao

• U kt 0,3-0,8 cm thì khả năng phát hiện thấp

• Độ nhạy CT với phát hiện u gan 84-96%, đặc

hiệu 86-100%.

U máu ( Hemangioma )

• U lành tính hay gặp nhất( nữ: nam= 5:1 )

• Thường nhỏ, nhiều u khoảng 10%

• Ngấm thuốc ngoại vi dần vào trung tâm

• Thải thuốc muộn, điển hình ngấm thuốc rõ tương đương với đm chủ

• Cần phân biệt với u di căn giàu mạch ( thường có hình nhẫn)

Adenoma

• Không có đặc điểm đặc hiệu

• Density rất khác nhau từ giảm tỷ trọng>tăng tỷ

trọng nhẹ

• Bờ mềm

• Sau tiêm thuốc ngấm đồng nhất toàn bộ adenoma

• Bờ giảm tỷ trọng sau tiêm thuốc , thì muộn bờ

tăng tỷ trọng

• Phân biệt với FNH có vùng hoại tử or sites fresh bleeding ( rõ hơn qua Hepatobiliary sequential

scintigraphy )

Adenoma

Nốt tăng sản ổ (FNH)

• Bờ rõ, hình tròn or Oval

• Density giống nhu mô hoặc giảm âm nhẹ

• Sẹo vùng trung tâm

• Thì đm ngấm thuốc đồng nhất, sẹo trung tâm

không ngấm thuốc, thì tm giống nhu mô, thì muộn sẹo tăng ngấm thuốc

• Ngấm thuốc sẹo trung tâm là một đặc điểm giúp phân biệt HCC, Adenome

1

Hepatocellular carcinoma (HCC)

• Phần lớn giảm tỷ trọng, density 15-25 HU

• Có nhiều loại u và hình ảnh khác nhau

• Ngấm thuốc mạnh và không đồng nhất ở thì động mạch

• Thải thuốc nhanh ở thì tĩnh mạch cửa

• bờ không đều và ranh giới không rõ

Ung thư gan trên CT và US trước

sau RF

Ung thư biểu mô tế bào gan

Fibrolamellar

• Khác HCC điển hình không phát triển trên

gan xơ

• Tuổi < 40, AFP không tăng, tỷ lệ nam=nữ

• Tiên lượng tốt hơn HCC điển hình

• U đơn độc, lớn, ngấm thuốc không đồng

nhất

• Trên CT giống hình ảnh Adenoma

• Phân biệt với FNH không ngấm CM ở central

scar

• Chẩn đoán phân biệt Hepatic adenoma, FNH

Ung thư di căn gan

Magnetic Resonance

Imaging(MRI)

• Là phát minh lớn sau tia X và CT

• Cho hình ảnh như một bức tranh giải phẫu

• Nguyên lý tóm tắt: cơ thể nhiều Hydro

• Thời gian thư giãn T1, T2

• T1 ngắn>tăng tín hiệu(hypersignal)>ảnh màu

trắng vd mỡ

• T1 dài>tín hiệu thấp(hyposignal)>ảnh màu đen vd

dịch, dịch não tuỷ, nước tiểu

• T1 trung gian như lách, gan, tuỵ, cơ cho hình xám

Magnetic Resonance

Imaging(MRI)

• T2 ngắn> tín hiệu thấp> cho hình đen vd mỡ

• T2 dài>tín hiệu cao>ảnh màu trắng vd dịch, dịch

não tuỷ, các mô bệnh

• T2 trung gian như lách, gan, tuỵ, cơ cho hình xám

FNH

• T1 giảm tín hiệu or isointense

• T2 tăng tín hiệu or isointense

• Thì động mạch: sẹo trung tâm khg ngấm

• Thì muộn: ngấm thuốc sẹo trung tâm

U tuyến tế bào gan (HCA)

• T1 isointense or tăng tín hiệu nhẹ

• T2 tăng hoặc giảm tín hiệu nhẹ

• Thì động mạch ngấm thuốc ít và đồng

nhất

• Thì muộn không thải thuốc, không

ngấm sẹo trung tâm

• Phân biệt với FNH không ngấm CM ở

central scar

HCC/xơ gan

• Với u < 2cm

• Phát hiện thì đm ngấm thuốc sớm

• T2 thường tăng nhẹ tín hiệu ( nhưng có

thể giảm hoặc iso )

• T1 thường không có giá trị, trừ khi có

thâm nhiễm mỡ hoặc tăng sinh mạch

HCC không có vỏ/xơ gan

HCC có vỏ, kích thước trung

bình/xơ gan

• T2 tăng tín hiệu, có nodules nhỏ

• T1 giảm tín hiệu vùng vỏ ( dark capsule

)

• Thì động mạch ngấm thuốc đồng nhất

• Thì muộn, thoát thuốc, ngấm thuốc

vùng vỏ

• Thì muộn, thoát thuốc, ngấm thuốc

vùng vỏ ( dấu hiệu đặc hiệu HCC )

HCC dạng nodule in nodule/xơ

gan

• T2 tăng tín hiệu ở nodule bên

trong/nodule giảm tín hiệu

• T1 không có tín hiệu

• Thì động mạch ngấm thuốc không

đồng nhất nodule trung tâm tăng ngấm thuốc ( tăng sinh mạch )

• Thì muộn, thoát thuốc, ngấm thuốc

vùng vỏ ( dấu hiệu đặc hiệu HCC )

HCC Mosaic pattern

• Với khối u > 2 cm

• Ngấm thuốc không đều cả thì đm và thì muộn

• Vỏ u thường giảm tín hiệu ở T1 và T2

• ( A: tăng và giảm tín hiệu dạng mosaic B: hình ảnh

isointense với gan xơ ; C: tăng ngấm thuốc một

phần và có phần giảm ngấm; D: vỏ ngấm thuốc )

HCC/ gan không xơ

• Thường đơn độc, tương đối lớn, có vỏ,

sẹo trung tâm

• Có thể phẫu thuật tiên lượng tốt

• T2 thường tăng tín hiệu

• T1 giảm tín thiệu

• Thì động mạch ngấm thuốc không

đồng nhất

• Thì muộn, thoát thuốc, ngấm thuốc

vùng vỏ ( dấu hiệu đặc hiệu HCC )

HCC/gan không xơ

• T2 tăng tín hiệu, có u vệ tinh

• T1 giảm tín hiệu

• Thì động mạch ngấm thuốc không đều

• Thì muộn thoát thuốc, ngấm vùng vỏ

Đặc điểm CT vs MRI trong phát

hiện u gan

Hạn chế contrast tc mềm Phát hiện tc mỡ trong u

Tiêm tm nhạy trung bình nhạy bắt thuốc

HCC/ gan không xơ

• T2 tăng tín hiệu

• T1 giảm tín thiệu, darker capsule tumor

• Thì động mạch ngấm thuốc không

đồng nhất, mạch trong khối

• Thì muộn, thoát thuốc, ngấm thuốc

vùng vỏ một phần ( dấu hiệu đặc hiệu HCC )

HCC/ gan không xơ

• T2 u giảm tín hiệu, brighter central scar

• Thì động mạch ngấm thuốc không đồng

nhất, mạch trong khối

• Thì muộn, thoát thuốc, ngấm thuốc vùng vỏ

( dấu hiệu đặc hiệu HCC )

• Phân biệt u máu khổng lồ T2 tăng tín hiệu,

ngấm thuốc ngoại vi còn giữ thuốc ở thì

muộn

• Phân biệt FNH: iso ở T1, T2, ngấm thuốc

đồng nhất, thải thuốc isointense ở thì muộn

Xin cảm ơn