Cyrus Đại đế ppsx

Có lẽ là trước hoặc là sau khi Đế quốc Babylon sụp đổ, ông tiến hành một cuộc chinh phạt miền Trung Á, và kết quả của những chiến dịch chính yếu của cuộc chinh phạt này là ông đã buộc "t

Cyrus Đại đế (Kay Khosrow?)

Τ ν ρ, Kūruš شرﻮ ﮐ گرﺰ ﺑ, Kourosh-e Bozorg

Kūrošé Bozorg

Vua của các vị vua Ba Tư

"Đức Vua của toàn cầu", "Đức Vua vĩ đại", "Đức Vua hùng cường", Vua của Sumer và Akkad, cháu n

Chân dung vua Cyrus Đại đế

Quốc vương xứ Ba Tư

Tại vị 559 TCN – 530 TCN

Đăng quang Anshan

Tiền nhiệm Cambyses I

Kế nhiệm Cambyses II

Hoàng đế Media - Ba Tư

Sinh 600 TCN hay 576 TCN

Anshan, Ba Tư

Mất Tháng 12 năm 530 TCN

hay tháng 7/8 năm 529 TCN Biên giới phía Đông của Đế quốc Ba Tư (theo Ctesias và Herodotos[3]

Đế quốc Ba Tư (theo Xenophon) [4][5][6]

An táng Lăng mộ của Cyrus Đại đế, Pasargadae

Tôn giáo Hỏa giáo[7] (?)

Cyrus/Kourosh Đại Đế, còn gọi là Kyros Đại Đế[8] hay Cyros Đại Đế[9] (Tiếng

Ba Tư cổ đại: ,[10] Bản mẫu:IPA-ira, Kūruš,[11] Persian: شورﻮ ﮐ گرﺰ ﺑ,

Kūrosh-e-Bozorg) (Khoảng 600 TCN hoặc là 576 TCN – Tháng 12 năm[12][13] 530

TCN), đọc như Si-ru Đại Đế hay Xyrut II Đại Đế trong tiếng Việt,[14][15] cũng

được gọi là Cyrus II hoặc là Cyrus của Ba Tư,[16] là vị Hoàng đế khai quốc của

Đế quốc Ba Tư dưới triều đại nhà Achaemenes.[17] Là một vị vua vĩ đại, sau cuộc

chinh phạt Đế quốc Tân Babylon, ông xưng làm "Vua của các vị vua".[18] Người ta

không rõ ông có theo Hỏa giáo hay là không? [19]

Dưới triều đại ông, Đế quốc Ba Tư chiếm được tất cả những nền văn minh trước

đây của vùng Cận Đông cổ đại,[17] bành trướng đáng kể và cuối cùng đã chinh phạt

phần lớn vùng Tây Nam Á và nhiều phần đất của vùng Trung Á, thậm chí những

phần đất của châu Âu và vùng Kavkaz Từ bờ biển Địa Trung Hải và biển

Hellespont ở phía Tây cho tới sông Ấn ở phía Đông, Hoàng đế Cyrus Đại Đế đã gầy dựng nên một đế quốc rộng lớn nhất mà trước đây, không có đế quốc nào bì kịp trên thế giới.[20] Ông cũng là vị vua Ba Tư đầu tiên có danh hiệu "Đại đế"

(Bozorg theo tiếng Ba Tư hay the Great theo tiếng Anh)[7] Có khi ông được đánh đồng với Hoàng đế Kay Khosrow trong huyền sử Ba Tư [21]

Triều đại của ông kéo dài khoảng 29 năm, hoặc là 31 năm Thoạt đầu, ông khởi lập Đế quốc qua cuộc chinh phạt Đế quốc Media, sau đó chinh phạt người Saka (theo Ctesias[3]), Đế quốc Lydia và cuối cùng, ông chinh phạt Đế quốc Tân

Babylon Có lẽ là trước hoặc là sau khi Đế quốc Babylon sụp đổ, ông tiến hành một cuộc chinh phạt miền Trung Á, và kết quả của những chiến dịch chính yếu của cuộc chinh phạt này là ông đã buộc "tất cả mọi dân tộc phải thần phục, mà không hề có ngoại lệ" - theo Herodotos.[22] Chỉ theo nhà sử học Xenophon thì ông chinh phạt Ai Cập,[23], nhưng theo các nhà sử học khác thì ông không đánh Ai Cập,

và ông hy sinh tại Trung Á khi giao chiến với người Massagetae theo Herodotos, người Derbicae (một nhánh của người Massagetae[24]) theo Ctesias, hoặc qua đời bình yên tại Ba Tư theo Xenophon, vào khoảng tháng 12 năm 530 TCN.[25][26][3]Theo Xenophon, người Derbicae đã thua trận và chịu khuất phục ông.[3] Con trai ông là Hoàng đế Cambyses II lên nối ngôi, theo sử cũ ngoài "Cyropaedia" của Xenophon, ông vua này tiến hành chinh phạt Ai Cập [27]

Tuy là một nhà chinh phạt hùng cường, ông tôn trọng truyền thống văn hóa và tôn giáo của những vùng đất mà ông chiếm lĩnh.[28][29] Người ta nói rằng, trong lịch sử nhân loại, Hoàng đế Cyrus Đại Đế đã đưa Đế quốc Achaemenes trở thành một tấm gương sáng để noi theo, về việc thiết lập một bộ máy hành chính trung ương và một chính phủ làm việc vì lợi ích và hạnh phúc của trăm họ.[17] Các chính sách dựng nước của ông đã được các Hoàng đế kế tiếp của Vương triều Achaemenes -

xa hơn nữa là các đế quốc Hy Lạp và La Mã cổ noi theo.[29] Trên thực tế, bộ máy

hành chính thông qua các quân Tổng trấn và nguyên tắc quan trọng của việc thành lập chính phủ tại kinh thành Pasargadae, đều là những công trạng của ông.[30] Bên ngoài quốc gia của chính ông, Đế quốc Ba Tư (nay là Iran), Hoàng đế Cyrus Đại

Đế còn để lại một di sản bền vững đối với tôn giáo của người Do Thái thông qua Sắc lệnh Khôi phục của ông; vì những chính sách công minh của ông tại thành

Babylon, ông được gọi là Người được xức dầu thánh của Chúa Trời trong kinh

Tanakh của người Do Thái.[31][32][29]

Hoàng đế Cyrus Đại Đế cũng được công nhận rộng rãi về những thành tựu của ông về các vấn đề nhân quyền, chính trị, chiến lược quân sự, cũng như ảnh hưởng của ông lên cả hai nền văn hóa phương Đông và phương Tây Đối với nhiều người Iran sau này, Hoàng đế Cyrus Đại Đế và danh tiếng lịch sử của ông đã thể hiện rõ bản chất của dân tộc họ.[33] Trong thế giới cổ đại, danh tiếng của Hoàng đế Cyrus Đại Đế và cả Vương triều Achaemenes vang xa, đến tận thành Athena, tại đây, nhiều người Athena xem những khía cạnh của Văn hóa Ba Tư triều Achaemenes

là của văn hóa của chính họ.[34] Người Hy Lạp gọi ông là "Đấng ban luật"; và khi đến Ba Tư, người chiến binh Hy Lạp Xenophon trở nên hâm mộ ông, nên sau này

 4 Khởi nghĩa thắng lợi chống Mada

 5 Xây dựng Đế quốc Hakhamanishian hùng mạnh

o 7.1 Tử trận khi đánh người Massagetae?

 7.1.1 Nghi vấn xung quanh cuộc chiến tranh Ba Tư - Massagetae

o 7.2 Qua đời bình yên ở kinh đô Pasargadae?

o 7.3 Tử trận khi đánh người Derbices?

o 7.4 Những ghi nhận khác

 8 Di sản

o 8.1 Trụ của Kourosh

 9 Phả hệ của Kourosh

Trong các sách tiếng Anh, ông được gôi là Cyrus Đại đế (Cyrus the Great), mà

hầu hết sách Việt Nam cũng biên tên này Tên gọi “Cyrus” (Anh hóa thành, tên

tiếng Hy Lạp là Κυρσς) được dịch từ tên Ba Tư là Kourosh, hoặc Kûruš hay Khûrvaš, có nghĩa là “giống như vầng mặt trời”: Từ khûr nghĩa “Mặt Trời” và -

vaš là “hậu tố” (suffix) của “tính chất giống”.[7]

Ở nước Iran, vị hoàng đế này thường thường được gọi là Kourosh-e Bozorg, hay Kūrošé Bozorg và/hoặc Kūrošé Kabīr - đều nghĩa là “Cyrus Đại đế” Trong

Kinh Thánh, ông được biết đơn giản là Koresh Ông cũng có thể được nhớ đến

trong kinh Qu'ran của Hồi giáo với tước hiệu “Dhul-Qarnayn”

[ ] Triều đại

Xem thêm: Hakhamanish và Kambujiya I

“The four winged guardian figure”, a bas-relief found at Pasargadae on top of which once inscribed in three languages the sentence “Trẫm là Cyrus, Đức Vua của Hoàng triều Achaemenes.”[36]

Từ thế kỉ thứ 9 TCN, Vương triều Achaemenes lên trị vì Vương quốc Ba Tư ở cao

nguyên Iran Vua Achaemenes (Haxāmaniš) là người sáng lập ra vương triều này

Vương triều còn có tên là "Hakhamanishian" ghĩa là “con cháu của Hakhamanish (Achaemenes)” theo như Hoàng đế Darius Đại đế - vị vua thứ 9 của vương triều

này - tuyên bố về lai lịch của mình: “vì lý do này mà bất cứ một ai trong chúng ta

cũng có tên là Hakhamanishian.” Vua Achaemenes xây dựng nhà nước Parsumash

ở tây nam của Iran và truyền ngôi cho con là vua Teispes; vua Teispes đã lấy hiệu

là “Vua xứ Anshan” sau khi chiếm được thành phố Anšān và mở rộng vương quốc của mình hơn nữa bao gồm cả Pars Các tài liệu cổ đề cập rằng ông có một người con là Cyrus I đã kế vị ngôi “Vua xứ Ansan” từ vua cha Vua Cyrus I có một người anh em khác được ghi nhận là vua Ariyaramma làm vua ở Ba Tư.[7]

Vào khoảng năm 600 TCN, vua Cyrus I qua đời và con là vua Cambyses I lên nối ngôi, cai trị tới năm 559 TCN ở Anshan, trong khi Ariyaramma được con là

Arshama kế vị ở Ba Tư Vua Cyrus II (Đại đế) là con trai của vua Cambyses I - người đã đặt tên con mình theo tên vua cha Cyrus I

Trong trụ của vua Cyrus Đại Đế, bản thân ông cũng thừa nhận là con cháu của các

vị vua trên Vua Arshama là ông nội của Hoàng đế Darius Đại đế trong khi vua Cambyses I là phụ thân của Hoàng đế Cyrus Đại Đế Thân mẫu ông, Mandane của Media, là con gái của vua Media là Astyages.[7]

[ ] Tuổi trẻ

Chúng ta biết rất ít nói về tuổi trẻ của Hoàng đế Cyrus Đại đế, vì phần lớn tư liệu

về thời này đã bị mất Có lẽ ông sinh vào khoảng 600-599 TCN hay 576-575 TCN.[37] Nhà sử học Herodotos có viết về huyền thoại về sự ra đời của vua Cyrus Đại Đế, như sau:[38] trong khoảng thời gian Hoàng tử Cyrus chào đời, vua

Astyages đã được báo mộng rằng cháu ngoại mình - đứa bé Cyrus sẽ chiếm đoạt ngai vàng.[7] Tỉnh giấc, vua Astyages hạ lệnh cho bắt giết đứa bé Tuy nhiên, một viên tướng Media đã không giết Cyrus, mà giao đứa bé cho một người chăn cừu Khi Hoàng tử Cyrus lên 10 tuổi, việc này mới bị vua Astyages phát giác, nhưng vì

có đức tính tốt nên ông được về ở với mẹ trong sự đày ải.[7]

Câu chuyện về những năm tháng đầu đời của vị Hoàng đế khai quốc Ba Tư có những điểm tương đồng với vua Oedipus trong thần thoại Hy Lạp: cùng xuất thân

là con vua, xa cách Hoàng gia, sinh trưởng độc lập nhưng rồi trở lại với Vương quyền.[39] Huyền thoại La Mã cổ có kể về hai đứa trẻ Romulus và Remus - vốn đã lâm vào tình thế nguy nan - nhưng sống sót, được thú hoang dã nuôi và sau đó vua Romulus sáng lập thành Roma, và có nhiều nước cũng có những câu chuyện khá giống về những vị quốc tổ của họ, trong số đó có vị anh hùng Telephus người Hy Lạp, và cả vị anh hùng dân tộc kiệt xuất Cyrus Đại Đế của nước Ba Tư, sau khi

vua Astyages chiêm bao thấy mình sẽ bị lật đổ.[40][41] Không những thế, sự ra đời của vị anh hùng dân tộc vĩ đại này cũng tương đồng với nhà tiên tri Moses của nhân dân Do Thái; nếu ông bị vua Astyages cho người giết thì Moses bị Pharaon cho người giết Cả ông và Moses đều đóng vai trò lớn lao trong lịch sử [42]

Không những thế, trong bộ thiên sử thi "Shāhnāme" của thi hào Ba Tư Ferdowsi Tousi cũng kể chuyện về sự ra đời của vị vua anh hùng Kay Khosrow, rất giống với câu chuyện của Herodotos Trong một cuộc chiến tranh giữa nước Ba Tư - Bactria do vua Kaikāus trị vì và nước Turan do vua Afrāsiāb cai trị, Hoàng tử Siāvaksh bất hòa với vua cha, nên trốn sang nước Turan và cầu cứu vua Afrāsiāb Vua Afrāsiāb gả Công chúa Feringis cho anh, nhưng sau khi chiêm bao thấy con anh cướp ngôi và nghe lời xúi bẩy, bèn giết chết Hoàng tử Siāvaksh Trước khi chết, Hoàng tử Siāvaksh mộng thấy con anh sẽ làm vua Công chúa Feringis được quan đại thần Pirān cứu sống Hoàng tử Kay Khosrow sinh ra, và được Pirān giúp giả làm thằng ngốc để qua mặt được vua nước Turan Sau vị Hoàng tử được ông nội là vua Kaikāus tôn vương; vua Kay Khosrow cuối cùng đã đánh bại và giết chết vua Afrāsiāb, báo thù cho cha.[43] Và, người ta thường đánh đồng vua Kay Khosrow này với chính vua Cyrus Đại Đế [44]

[ ] Khởi nghĩa thắng lợi chống Mada

Xem thêm: Cuộc khởi nghĩa của người Ba Tư, Trận Hyrba, Trận biên giới

Ba Tư, và Trận Pasargadae

Vào năm 559 TCN, vua Cambyses I qua đời Vua Cyrus II kế ngôi ở Anshan với cương vị là vua chư hầu của Media Ông đóng đô ở Pasargadae ở tỉnh Pars, là trung tâm của bộc lạc Pasargadae, nơi Vương triều Achaemenes dấy lên năm xưa Trong các năm 554 TCN và 550 TCN, vua Cyrus II phát động khởi nghĩa chống triều đình Media, và lời tiên tri trong giấc mộng của vua Astyages đã trở thành hiện thực - khi vua Cyrus Đại Đế ca khúc khải hoàn tiến vào kinh đô Media là

Ecbatana (Hamadan ngày nay) và lật đổ vương triều Media Ông trở thành vị vua mới của người Media.[8] Ông thống nhất tộc người Ba Tư với người Media, và Đế quốc Achaemenes - đế quốc rộng lớn nhất thời cổ đại - được kiến lập.[7] Do đối

xử tàn nhẫn đối với dân tộc Ba Tư, Đế quốc Media đã sụp đổ và lại chịu sự thống trị của Đế quốc Ba Tư Sau thời vua Cyrus Đại Đế, họ có làm loạn nhưng đều thất bại Về phần mình, sau chiến thắng, nhà vua giữ cựu vương Astyages trong Triều đình Ba Tư, mà không làm tổn hại gì đến ông ta [45]

[ ] Xây dựng Đế quốc Hakhamanishian hùng mạnh

Kourosh Đại đế có danh ngôn:

—Kourosh II[46]

Với tư cách là vị vua sáng lập của Đế quốc Hakhamanishian, Kourosh Đại đế có tham vọng làm chủ bờ biển Địa Trung Hải và cả Tiểu Á Điều này khiến các cường quốc thế giới thời đó là Lydia do vua Kroisos trị vì, Đế quốc Tân Babylon

do vua Nabonidus trị vì và Đế quốc Ai Cập do Pharaon Amasis II trị vì đều lo sợ, nên đã thành lập liên minh với thành bang Sparta của Hy Lạp với ý đồ cản trở thế lực của Đế quốc Ba Tư đang trên đà lớn mạnh nhưng không có kết quả gì.[7]

[ ] Đối ngoại

[ ] Về phía Tây

Xem thêm: Trận Pteria, Trận Thymbra, và Cuộc vây hãm Sardis

Sau những chiến thắng ở phía Đông, Hoàng đế Cyrus Đại đế chuyển tầm nhìn của mình về phía Tây: Vào năm 547 TCN, ông phát động chiến dịch phạt Đế quốc Lydia Kết quả là ông toàn thắng, và sát nhập Lydia vào lãnh thổ Ba Tư Theo Herodotus thì ông trọng vọng vua Lydia cuối cùng là Kroisos, cụ thể hơn là phong Kroisos làm cố vấn, nhưng ghi nhận này mâu thuẫn với Biên niên sử Nabonidus

(Nabonidus Chronicle theo tiếng Anh), theo đó ông thẳng tay giết chết cựu vương

Kroisos.[47] Với chiến thắng của ông trong cuộc chinh phạt nước Lydia, ông trở nên cực kỳ giàu có chẳng kém gì vua Kroisos (cho đến ngày nay, người ta vẫn thường nói "Giàu như vua Kroisos").[48] Ông trở thành bá chủ của phần lớn châu Á

Herodotos hay Xenophon.[49] Ngày 12 tháng 10 năm 539 TCN Kourosh Đại đế

“không đổ một giọt máu” sát nhập Babylonia vào Ba Tư, giam giữ vua Nabo-naid

và xưng “Vua của Babylonia, Vua của Sumer và Akkad, vua của 4 phương trên

trái đất” (tiếng Anh: King of Babylon, King of Sumer and Akkad, King of the four

corners of the world) Tiếp theo, ông xuống chiếu truyền 40.000 người Do Thái bị

đày xa xứ rời khỏi Babylonia và về lại Palestine.[29][50][51] Đúng như lời tiên đoán của Jeremiah về cuộc lưu dày cuộc người Do Thái trong vòng bảy mươi năm, 40.000 người Do Thái đã được thầy tu Joshua và quan Tổng đốc Zerubabbel đưa

về cố hương Jerusalem Không những thế, ông truyền lệnh cho họ tu bổ lại các đền thần ở Jerusalem.[52] Như vậy là người Do Thái sẽ mãi mãi hết mực trung thành với vua Cyrus Đại Đế và Vương triều Achaemenes [53]

Ít lâu sau đó ông kiểm soát toàn bộ bán đảo Ả Rập và vùng đất Levant Dù Hoàng

đế Cyrus Đại Đế không đánh Ai Cập, năm 553 TCN tất cả các miền đất vùng biên giới Ai Cập đều rơi vào tay vua Ba Tư.[7] Tuy nhiên, trong tác phẩm "Cyropaedia", Xenophon cho hay ông đã tiến hành chinh phạt xứ Ai Cập Đây là chiến công cuối cùng của ông, và sau đó ông rút về kinh đô, trị vì đất nước thái bình thịnh trị.[54]Bấy giờ, Đế quốc của Hoàng đế Cyrus Đại Đế có bốn kinh đô là Babylon,

Ecbatana, Pasargadae và Susa

[ ] Về phía Đông

Kourosh Đại đế đã chiếm được Hyrcania, Parthava và Armenia - những tỉnh của

Đế chế Mada trước kia Ông còn tiến xa về phía Đông và sát nhập Drangiana, Arachosia, Margiana và Đại Hạ và lãnh thổ của mình Sau khi thu phục người Đại

Hạ, ông tiến đánh người Sacae (Scythia), theo ghi nhận của Ctesias Theo

Herodotos thì ông chỉ tiến đánh người Đại Hạ sau khi tiêu diệt được Đế quốc Lydia, nhưng Herodotos chỉ miêu tả chi tiết một cuộc tấn công người Massagetae,

mà ông bại trận tử vong (xem phần "Qua đời" bên dưới) Nhưng theo Ctesias thì ông bắt sống được vua Amorges của người Sacae Trước tình cảnh đó, Nữ vương Sparethra xây dựng một đội quân gồm 30 vạn trai tráng và 20 vạn phụ nữ Sacae,

và tiến đánh vua Cyrus Đại Đế để trả thù cho chồng mình Ông kéo quân ra đánh,

bị thất bại thảm hại và Nữ vương Sparethra bắt sống được biết bao tù binh, trong

số đó có cả những chiến tướng lỗi lạc nhất của Đế quốc Ba Tư, anh vợ ông là Parmyses cùng với ba người con trai.[55] Tuy nhiên, vị Nữ vương cao thượng đã trả

tự do cho những tù binh này, và vua Cyrus Đại Đế cũng trả tự do cho chồng bà là vua Amorges Ông và vua Amorges từ đó trở thành một đôi bạn thân thiết Cũng như Herodotos, Xenophon không hề đề cập gì đến cuộc chiến tranh này.[56][57]

Câu chuyện này có một số điểm giống với câu chuyện Hoàng đế Cyrus Đại Đế đánh người Massagetae của Herodotos, nhưng thực ra khác hẳn.[58] Như vậy là cuộc chinh phạt người Sacae đã kết thúc với thắng lợi của ông Việc giao chiến với một vị Nữ vương người Scythia có lẽ là trách nhiệm cần thiết của một vị anh hùng người Ba Tư, cũng như các vị anh hùng người Hy Lạp dường như có một trọng trách là giao chiến với các nữ chiến binh Amazon.[3] Do đó, Hoàng đế Cyrus Đại

Đế đánh trận với Nữ vương Tomyris người Massagetae theo Herodotos, và đánh trận với Nữ vương - chiến binh Sparethra người Sacae theo Ctesias.[59] Strabo cũng đề cập đến một cuộc chinh phạt người Sacae của nhà vua.[60] Theo đó, ông tbị người Sacae đánh bại, phải rút quân Nhưng ông vẫn giữ lại các trại của Quân đội Ba Tư trên vùng đất của người Sacae; và do đó, khi đối phương tiến quân đến,

họ nghĩ ông đã tháo chạy Thấy quân nhu của Quân đội Ba Tư, đặc biệt là rượu, họ chè chén no say để rồi khi Hoàng đế Cyrus Đại Đế kéo quân trở laị, họ không thể làm gì được.[61] Thế là nhà vua toàn thắng Sau đó, ba quân ăn mừng chiến thắng, ông tổ chức yến tiệc "Sacace", vì ông vừa đánh bại người Sacae [62]

Sau khi vượt sông Oxus, ông tiến về sông Jaxartes Tại đây, ông xây dựng những thành phòng ngự để bảo vệ miền đất xa nhất của đế quốc trước các cuộc tấn công của những bộ lạc ở Trung Á, như người Scythia Chúng ta không biết rõ vùng đất tận cùng của Đế quốc Hakhamanishian thời Kourosh Đại đế là nơi nào, có lẽ là Peshawar ở Pakistan

[ ] Đối nội

Kourosh Đại đế đã bổ nhiệm cho mỗi vùng đất mà ông chiếm được một quan tổng

trấn (satrap) Các viên tổng trấn này phải gánh đủ trách nhiệm về cai trị, ban hành

pháp luật và sinh hoạt văn hóa ở các tỉnh.[7]

Theo Xenophon, ông còn nổi tiếng vì đã sáng chế ra phương pháp cai trị đầu tiên trên thế giới Các thành tựu xây dựng đế quốc của ông được kế tục bởi con cháu ông, và cả các quốc tổ sau này.[29]

[ ] Tôn giáo của Kourosh Đại đế

Tín ngưỡng cá nhân của Kourosh gần như không được rõ, nhưng theo Xenophon thì về mặt tôn giáo, ông đã mời một đạo sĩ Magia đến triều đình của mình Điều này không được nhiều sử học khác đồng tình, và Mary Boyce xem Kourosh là một tín đồ Hỏa giáo, cũng giống như các bậc tiền bối làm chư hầu Mada của ông.[7] Bà chỉ ra rằng các bàn thờ lửa và cả tòa lăng ở Pasargadae cho thấy sự thực hành của Hỏa giáo thời đấy, ngoài ra, một số văn bản cổ bằng tiếng Hy Lạp cho thấy các đạo sĩ Hỏa giáo đã có địa vị quan trọng trong triều đình Kourosh.[7]

[ ] Qua đời

Lăng mộ Kourosh ở Pasargadae

Theo hiểu biết của người đương thời thì sau khi chinh phạt nước Babylon, ông đã trở thành Hoàng đế của hầu hết châu Á.[63] Tài liệu cổ xứ Babylonia ghi rằng

Hoàng đế Cyrus Đại Đế đã qua đời ngày 4 tháng 12 năm 530 TCN.[7] Dù vậy, theo Herodotus, ông qua đời gần biển Aral vào ngày tháng 7/8 năm 529 TCN Nhà sử học Xenophon cho rằng ông qua đời bình yên, nhưng phần lớn các nhà sử học cổ cho rằng, ông tử trận trong một cuộc chinh phạt ở biên giới phía Đông Bắc hoặc là phía Đông [64][65]

Sách The Annals of the World (trang 119) của James Ussher cũng ghi nhận ông

qua đời vào năm 529 TCN Năm đó, ông đã 70 tuổi Đúng 30 năm trước đó, ông lên thống lĩnh cả Quân đội Ba Tư lẫn Quân đội Media Chín năm trước đó, ông đã chinh phạt Đế quốc Babylon và trị vì Đế quốc này trong vòng bảy năm Nguyên nhân cái chết của nhà chinh phạt kiệt xuất này là một bí ẩn của lịch sử [66]

[ ] Tử trận khi đánh người Massagetae?

Theo Samuel Willard Crompton, người Scythia tấn công vào biên giới phía Đông của ông vào năm 530 TCN Họ cướp phá những pháo đài do ông xây dựng nên ở đấy.[67] Nhưng theo Herodotos, về cuối đời Hoàng đế Cyrus Đại Đế trở nên tự tin

về những chiến công hiển hách của ông, do đó ông đánh Massagetae, dù họ không

hề gây cho Đế quốc Ba Tư một mối đe dọa nào[68] Ông gửi thư cho Nữ vương Tomyris của người Massagetae, với mong muốn kết hôn với bà Tuy nhiên, vị Nữ vương này từ chối, vì bà biết rằng ông muốn xâm chiếm lãnh thổ của bà chứ

không phải là yêu bà Mưu đồ này thất bại và ông quyết định tiến đánh người

Massagetae Ông vượt sông và xây cầu cho ba quân hành quân qua, đồng thời làm thuyền bè để quân sĩ đổ bộ lên lãnh thổ của người Massagetae.[69] Sẽ không khó khăn gì nếu nhà vua sai những danh tướng kiệt xuất nhất của ông đến sông Araxes, còn ông thì ngự tại kinh thành Pasargadae Tuy nhiên, trong suốt thời gian vừa qua, ông luôn luôn đi chinh chiến và luôn luôn đánh bại các kình địch.[70] Dường như tính thích phiêu lưu, mạo hiểm của ông đã ăn sâu vào tinh thần của ông Dù gì đây nữa, vào năm 530 TCN, ông bắt đầu thân chinh Nhà sử học Samuel Willard