CÂY CÂU ĐẰNG Tên khoa học Uncaria rhynchophylla Miq Jack.. Câu đằng Rynchophylla - Ramulus et Uncus Uncariae - gai móc câu là mẩu thân có gai của cây câu đằng.. Lá mọc đối có cuống, hìn
Trang 1CÂY CÂU ĐẰNG
Tên khoa học Uncaria
rhynchophylla (Miq) Jack Thuộc họ
cà phê Rubiaceae
Câu đằng Rynchophylla - Ramulus et Uncus Uncariae - gai móc câu là mẩu thân có gai của cây câu đằng
Mô tả cây
Câu đằng là một loại dây leo, thường
mọc nơi mát Lá mọc đối có cuống, hình trứng đầu nhọn, mặt dưới như có phấn, ở mặt lá có gai mọc cong xuống trông như lưỡi câu nên có tên câu đằng Mùa hạ nở hoa nhỏ màu vàng trắng, hình cầu
Phân bố, thu hái và chế biến
Trang 2Cây mọc hoang ở vùng thượng du Cao Bằng, Lào Cai, chưa được trồng Người
ta cắt những mẩu cành đem về, chỉ lấy
phần đót có móc câu phơi hay sấy khô
Có đốt có 1 móc, có đốt có 2 móc câu
Loại 2 móc câu được coi là tốt hơn
Tác dụng dược lý
Liều nhỏ rhynchophylin có tác dụng
hưng phấn trung khu hô hấp, đồng thời làm giãn mạch máu ngoại biên, làm cho huyết áp hạ xuống rõ rệt
Tiêm rhynchophylin vào tĩnh mạch của thỏ làm cho thỏ thở hổn hển và tê liệt vận động Nếu dùng liều độc gây chết thì con vật chết do hô hấp bị tê liệt Nếu tiêm
liều độc thấp gây chết (30-40mg cho 1kg thể trọng) thì chỉ thấy hiện tượng thở hổn hển mà thôi
Trang 3Vì cấu tạo hóa học của rhynchophylin gần giống như cấu tạo hóa học của chất yohimbin nên có tác giả (T Sollmann, 1984) đã cho rằng cơ chế tác dụng của câu đằng là do ức chế sự hưng phấn thần kinh giao cảm
Liều nhỏ rhynchophylin có tác dụng
hưng phấn trung khu hô hấp, làm giãn vi huyết quản, làm cho huyết áp giảm
xuống
Công dụng và liều dùng
Tính chất theo tài liệu cổ: Vị ngọt, tính hàn, vào 2 kinh can và tâm bào Có tác dụng thanh nhiệt, bình can, trấn kinh
Chữa trẻ em hàn nhiệt kinh giản, người lớn đầu nhức mắt hoa
Hiện nay câu đằng được dùng làm thuốc trấn kinh, trấn tĩnh, bệnh cao huyết áp,
Trang 4mắt hoa, trẻ con kinh giật, khóc đêm, phụ
nữ xích bạch đới Ngày dùng 6-15g dưới dạng thuốc sắc
Ngoài ra nhân dân nhiều nơi còn dùng
cây câu đằng làm nguồn chất chát để ăn trầu
Đơn thuốc có câu đằng chữa bệnh cao huyết áp
Câu đằng 10g, xuyên khung 5g, cam thảo 2g, quế chi 3g, nước 600ml, sắc còn
200ml Chia 3 lần uống trong ngày (Diệp Quyết Tuyền)
Ở Việt Nam còn khai thác với tên câu
đằng một số loài câu đằng khác, trong đó
có loài Uncaria tonkinensis Havil