côn trùng gây hại rệp sáp

Giá trị cao của cây tiêu đã trở thành nguyên nhân chính làm cho diện tích trồng tiêu của nhiều vùng gia tăng ồ ạt, kéo theo nhiều mầm bệnh nguy hiểm tấn công như vi rút, vi khuẩn, nấm, t

I Đặt vấn đề

 Hồ tiêu là cây công nghiệp lâu năm có giá trị kinh tế cao

 Việt nam là một trong những nước đứng đầu thế giới về sản xuất hạt tiêu, với sản lượng hàng trăm ngàn tấn hàng năm

Giá trị cao của cây tiêu đã trở thành nguyên nhân chính làm cho diện tích trồng tiêu của nhiều vùng gia tăng ồ ạt, kéo theo nhiều mầm bệnh nguy hiểm tấn công như vi rút, vi khuẩn, nấm, tuyến trùng, côn trùng; trong đó rệp sáp là một đối tượng côn trùng nguy hiểm không những chích hút làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây mà còn có khả năng truyền bệnh virus.

Rệp sáp giả một cặp đuôi ngắn Dysmicoccus sp.

Rệp giả vằn Ferrisia virgata Ckll

Rệp sáp giả hại gốc tiêu Pseudococcidae

II Khái quát về các loài rệp sáp gây hại trên tiêu

Có 3 loài rệp sáp giả chính gây hại trên tiêu:

II.1 Rệp sáp giả một cặp đuôi ngắn Dysmicoccus sp

Trưởng thành cái và ấu trùng Trưởng thành đực của rệp sáp

Bộ phận cây bị hại

Rệp sáp giả một cặp đuôi ngắn thích tấn công trên chùm trái, đọt non, dây, gốc và cả rễ tiêu

Mùa khô rệp di chuyển xuống phía gốc tiêu, không chỉ chích hút dinh dưỡng mà còn cạnh tranh

độ ẩm

• Chất thải từ rệp sáp có hàm lượng đường cao, là môi trường thích hợp cho nấm hoại sinh phát triển như bồ hóng Khi mật số rệp sáp gia tăng, chất thải nhiều bồ hóng sẽ có cơ hội phát triển lan nhanh, làm cho đọt non, chùm trái, lá, dây bị phủ đen, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp và sự phát tiển của dây tiêu.

• Chất thải của rệp sáp cũng là môi trường sống của nhiều loại nấm trong đất Chúng cộng sinh quanh gốc tiêu tạo ra những tổ đất cứng gây ảnh hưởng lớn đến sự hút nước của rễ tiêu

Hậu quả

Những dây tiêu bị rệp sáp tấn công nặng thường bị vàng lá, rụng lá, chùm trái bị nặng, trái non

có thể rụng hoặc bị lép

II.2 Rệp giả vằn

Có kích thước lớn hơn rệp sáp giả một cặp đuôi

ngắn

II.3 Rệp sáp giả hại gốc

- Đặc điểm cây bị hại: Gây hại nặng nhất vào mùa khô, chúng sử dụng hết nguồn nước ít ỏi trong mùa khô xung quanh gốc tiêu làm cho gốc tiêu bị thiếu nước, mất dinh dưỡng và bị các loại nấm bệnh trong đất tấn công

- Hậu quả: làm nhiều nọc tiêu bị vàng lá, chết dần hoặc cho năng suất thấp

• Cả ba loại rệp sáp trên đều là môi giới nguy hiểm truyền bệnh virus

• Làm lá bị biến dạng, nổi những vết xanh đậm xen kẽ xanh nhạt, cây tiêu bị xoăn lùn ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng, phát triển và năng suất của tiêu.

Thực hiện tốt các biện pháp canh tác như: tưới nước; bón phân hữu cơ, vô cơ đầy đủ và cân đối;

vệ sinh đồng ruộng: cắt bỏ những cành mọc sát đất, dây lươn, cành già, cành tược nằm trong tán

lá, dọn sạch cỏ trong vườn; rong tỉa cây trụ sống, cây che bóng để tạo điều kiện thuận lợi cho cây tiêu sinh trưởng phát triển tốt, hạn chế rệp và sâu bệnh xâm nhập phát sinh gây hại

 Mùa nắng dùng vòi phun nước vào chỗ có nhiều rệp đeo bám để tẩy rửa bớt rệp, tăng ẩm

độ trên cây

 Thường xuyên theo dõi và kiểm tra vườn cây để phát hiện kịp thời sự xuất hiện của rệp sáp, nhất là đối với các vườn đã bị rệp sáp gây hại nặng

 Cắt bỏ các cành nhánh tiêu bị rệp sáp nặng

• Nếu cây đã bị măng xông thì nhổ bỏ, việc phòng trừ giai đoạn này không có hiệu quả bởi vì

rễ tiêu đã bị thối không thể hồi phục lại được

Matrine (dịch chiết từ cây khổ sâm) (Ema 5 EC)

Đối với cây bị gây hại ở bộ phận khí sinh

Chỉ phun thuốc cho cây có rệp khi cần thiết bằng một trong các loại thuốc sau: Suprathion 40

EC (0,3 %), Supracide 40 EC (0,3%), Actara 25 WG (1g/ 8 lít nước), Subatox 75 EC (0,3 %), Pyrinex 20 EC (0,3 %)

Đối với cây tiêu bị rệp sáp gây hại ở rễ

Khi kiểm tra phần cổ rễ nếu có rệp sáp thì sử dụng một trong các loại thuốc sau kết hợp với 0,5

% dầu lửa tưới vào gốc tiêu: Subatox 75 EC (0,3 %), Pyrinex 20 EC (0,3 %), Supracide 40 EC (0,3 %), Suprathion 40 EC (0,3 %)…, liều lượng 1 - 2 lít dung dịch/ gốc, tưới 2 - 3 lần cách nhau 15 ngày

Trước khi xử lý cần đào đất ra để thuốc tiếp xúc trực tiếp với rệp thì hiệu quả sẽ cao hơn Đào đất đến đâu tưới thuốc đến đó, đợi thuốc ngấm rồi lấp đất lại.

Phòng trừ bằng biện pháp sinh học

4 loại sản phẩm sử dụng để trừ rệp sáp là Dầu khoáng, Dầu sáp, Vi nấm 3 màu, Nấm xanh nấm trắng

Dầu khoáng, là sản phẩm lấy từ mỏ dầu, không mùi hôi, không gây dị ứng, an toàn cho con người và môi trường Tôi đã sử dụng lâu lắm rồi, có lẽ đã hơn 10 năm, nếu tôi nhớ không nhầm thì có ưu điểm tuyệt vời là sau khi phun trên rau màu, cây ăn trái thời gian cách ly chỉ có 2 ngày nhưng chỉ tiếc rằng hiệu quả diệt rệp sáp không cao, chỉ khoảng 30%.

Chế phẩm hỗn hợp dầu khoáng với Abamectin tên là ĐẦU TRÂU BIHOPPER 24,5EC và 270EC của Cty CP Bình Điền- Mekong

Dầu sáp, là sản phẩm sinh học làm từ dầu dừa, có ưu điểm diệt rệp sáp rất cao sau 2 lần phun Tuy nhiên do rệp sáp ẩn nấp rất tinh quái (rệp làm hang ổ trong hệ rễ phụ bám trên trụ tiêu) nên khó đưa thuốc vào tận hang ổ của chúng Nếu được phối trộn với vi nấm 3 màu thì vi nấm sẽ phát huy đúng vai trò của nó là lùng sục vào tận hang ổ của rệp sáp để tiêu diệt chúng Nhưng vi nấm cũng có khuyết điểm là chỉ sử dụng khi nhiệt độ ngoài trời thấp, hay sử dụng vào mùa mưa thì hiệu quả cao hơn.

Cỏ dại

Cỏ dại mang lại nhiều lợi ích như: làm giảm vận tốc dòng chảy, ngăn chặn sự xói mòn giữ đất không cho nước cuốn trôi ; một số loài cỏ dại hấp thụ được các khoáng chất có độc tính, lọc nước, chống ô nhiễm nguồn nước, bảo vệ môi trường ; duy trì độ ẩm của đất ; tăng độ phì cho đất…

Cỏ dại còn là nơi trú ẩn lý tưởng của nhiều loài côn trùng có ích

Xen canh