Bài giảng về độc quyền pot

Độc quyền và cạnh tranh– DN Độc quyền • Là nhà sản xuất duy nhất • Đối diện với đường cầu thị trường dốc xuống • Là người quyết định giá • Có thể giảm giá để tăng lượng bán ra – DN Cạnh

Vì sao có độc quyền

• Nguyên nhân căn bản của độc quyền là rào cản vào ngành

WHY MONOPOLIES ARISE

• Có 3 nguồn tạo ra rào cản:

– Quyền sở hửu nguồn lực then chốt.

– Chính phủ giao quyền lực độc quyền cho 1 DN.

– Cơ cấu chi phí sản xuất khiến một doanh nghiệp sản xuất có hiệu quả hơn là nhiều DN cùng sản

xuất.

Độc quyền nhờ sở hửu nguồn lực

• Mặc dầu độc quyền sở hửu nguồn lực là một lý

do có thể dẫn đến độc quyền nhưng đây là lý do rất hiếm trong thực tế

Government-Created Monopolies

• Governments may restrict entry by giving a

single firm the exclusive right to sell a

particular good in certain markets

• Patent and copyright laws are two important

examples of how government creates a

monopoly to serve the public interest

Natural Monopolies

single firm can supply a good or service to an

entire market at a smaller cost than could two

or more firms

• A natural monopoly arises when there are

economies of scale over the relevant range of

output

Hình 1 Quy mô kinh tế là một nguyên nhân của độc quyền

Quantity of Output

Average total cost

0

Cost

Độc quyền và cạnh tranh

– DN Độc quyền

• Là nhà sản xuất duy nhất

• Đối diện với đường cầu thị trường dốc xuống

• Là người quyết định giá

• Có thể giảm giá để tăng lượng bán ra

– DN Cạnh tranh

• Là một trong nhiều nhà sản xuất

• Đối diện với đường cầu nằm ngang tại mức giá thị trường

• Là người chấp nhận giá

• Có thể bán mọi mức sản lượng với cùng một giá

Hình 2 Đường cầu DN cạnh tranh và DN độc quyền

Doanh thu của DN độc quyền

Bảng 1 Doanh thu của DN độc quyền

Doanh thu biên của DN độc quyền

• Doanh thu biên của DN độc quyền luôn nhỏ hơn

mức giá bán mà nó xác định.

• Đường cầu đốc xuống.

• Khi DN độc quyền giảm giá để bán thêm 1 đơn vị sản

lượng, giá của các đơn vị sản lượng trước đó cũng phải giảm.

• Khi DN tăng lượng bán, có 2 tác dụng xảy ra:

– Tác dụng sản lượng – Sản lượng lớn hơn– Tác dụng giá cả – Giá thấp hơn

Hình 3 Dường cầu và doanh thu biên của DN độc quyền

Marginal revenue

Tối đa hóa lợi nhuận

• DN độc quyền tối đ hóa lợi nhuận tại điểm

doanh thu biên bằng chi phí biên (MR=MC)

• Sau đó dùng đường cầu để xác định mức giá mà người tiêu dùng sẵn lòng mua hết sản lượng

được sản xuất

Hình 4 Tối đa hóa lợi nhuận của DN độc quyền

Marginal revenue

Marginal cost

Tồi đa hóa lợi nhuận: so sánh cạnh tranh

Lợi nhuận của độc quyền

• Lợi nhuận bằng tổng doanh thu trừ tổng chi phí

• Lợi nhuận = TR – TC

• Lợi nhuận = (TR/Q – TC/Q) × Q

• Lợi nhuận = (P – ATC) × Q

Hình 5 Lợi nhuận của độc quyền

Monopoly profit

D

Hình 6 Thị trường thuốc chữa bệnh

Price

during

patent life

Monopoly quantity

Price after

patent

expires

Marginal cost

Competitive quantity

Chi phí phúc lợi của độc quyền

• Khác vợi DN cạnh tranh, DN độc quyền định mức giá cao hơn chi phí biên

• Từ quan điểm của người tiêu dùng, mức giá

cao này khiến độc quyền không được ưa

chuộng

• Tuy nhiên, từ quan điểm của DN, độc quyền là cần thiết để có lợi nhuận cao

Hình 7 Sản lượng hiệu quả của thị trường

Quantity

0

Price

Demand (value to buyers) Marginal cost

Value to buyers

is greater than cost to seller.

Value to buyers

is less than cost to seller.

Cost to monopolist

Cost to monopolist

Value to buyers

Value to buyers

Efficient

Tổn thất vô ích

• Vì DN độc quyền định giá cao hơn chi phí biện,

nó tạo 1 khoảng cách giữa mức giá sẵn lòng trả của người tiêu dùng và chi phí biên của doanh nghiệp

• Khoảng cách này khiến sản lượng giảm xuống dưới mức sản lượng hiệu quả.

Hình 8 Kém hiệu quả của độc quyền

Quantity

0

Price

Deadweight loss

Demand

Marginal revenue

Marginal cost

Efficient quantity

Monopoly

price

Monopoly quantity

The Monopoly’s Profit: A Social Cost?

• Tổn thất vô ích do độc quyền cũng tương tự

như tổn thất vô ích do thuế

• Sự khác biệt duy nhất là tổng thu thuế vào tay chính phủ còn lợi nhuận lại thuộc về nhà độc

quyền

Chính sách công đối với độc quyền

• Giải pháp cho chính phủ đối với độc quyền có thể là 1 trong 4 cách sau:

– Tạo ra nhiều cạnh tranh hơn cho ngành độc quyền – Kiểm soát hành vi độc quyền.

– Quốc hửu hóa ngành độc quyền.

– Không làm gì cả.

Thúc đẩy cạnh tranh bằng luật

• Luật chống độc quyền hay luật cạnh tranh gồm những điều khoản giúp hạn chế năng lực độc

quyền

• Các luật này cho phép chính phủ thúc đẩy cạnh tranh bằng nhiều cách

• Cho phép chính phủ ngăn cản việc sáp nhập.

• Cho phép chính phủ chia tách các công ty.

• Cho phép chính phủ ngăn cản các công ty thực thi các hành vi độc quyền.

Kiểm soát độc quyền

• Chính phủ có thể kiểm soát việc định giá của

các DN độc quyền

• Phân phối nguồn lực sẽ hiệu quả nếu giá được xác định bằng với chi phí biên.

• Trên thực tế, chính phủ thường để lại cho DN

những khuyến khích về lợi ích khi giảm chi phí,

điều này khiến giá thường được định cao hơn chi

phí biên

Hình 9 Định giá theo chi phí biên đối với độc quyền tự nhiên

Quốc hửu hóa

• Tha vì để khu vực tư vận hành các ngành độc

quyền, chính phủ có thể quốc hửu hóa và vận

hành các ngành độc quyền

Không làm gì cả

• Chính phủ có thể không can thiệp vào các

ngành độc quyền mà tổn thất vô ích khá nhỏ so với những chi phí kiểm soát hay can thiệp

Phân biệt giá

• Phận biệt giá là việc bán sản phẩm cho những người mua khác nhau với giá khác nhau

• Phân biệt giá là không thể trên các thị trường

cạnh tranh

• Phân biệt giá hoàn hảo

• Là tình huống mà nhà độc quyền biết chính xác

mức giá sẵn lòng trả của mỗi người mua và bán cho

họ theo đúng mức giá này.

Phân biệt giá

• 2 tác dụng quan trọng của phân biệt giá

• Nó làm tăng lợi nhuận độc quyền.

• Nó làm giảm tổn tất vô ích.

Hình 10 Phúc lợi khi có và không có phân biệt giá

Profit

(a) Độc quyền một giá Price

Deadweight loss

Demand

Marginal revenue

Consumer surplus

Monopoly

price

Marginal cost

Hình 10 Phúc lợi khi có và không có phân biệt giá

Quantity sold

Consumer surplus and deadweight loss have both been converted into profit. Every consumer gets charged a different price the highest price

they are willing to pay so in this special case, the demand curve is also MR!

Marginal revenue

Các ví dụ về phân biệt giá