Tiết: 01 VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH doc

Giúp Hs hiểu rõ giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm, cũng như thái độ trước hiện thực và ngòi bút lí sự chân thực, sắc sảo của Lê Hữu Trác qua đoạn trích miêu tả cuộc sống và cung các

Tiết: 01 Ngày soạn: 07 / 09 / 07

VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH

( Trích Thượng kinh kí sự ) – Lê Hữu Trác

A Mục tiêu bài học

Giúp Hs hiểu rõ giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm, cũng như thái độ trước hiện thực và ngòi bút lí sự chân thực, sắc sảo của Lê Hữu Trác qua đoạn trích miêu tả cuộc sống và cung cách sinh hoạt nơi phủ chú Trịnh

B Chuẩn bị

1 Giáo viên: nghiên cứu tài liệu, soạn giảng

2 Học sinh: đọc kĩ đoạn trích, soạn bài

C Tiến trình bài dạy

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới

Dựa vào phần tiểu dẫn trong sgk, Gv yêu cầu

I Tìm hiểu chung

hs nêu những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm

và đoạn trích

Gv nói thêm: Ông sinh ra trong một gia đình

khoa bảng, có nhiều người đỗ tiến sĩ, làm quan

to Ông là con thứ bảy của thượng thư Lê Hữu

Mưu nên thường gọi là Chiêu Bảy Thuở nhỏ

chăm học, mang chí làm quan, lập công danh

lớn

Gv nói thêm về thể loại kí và vài nét về tác

phẩm

- Kí là một loại hình văn xuôi tự sự bao gồm

nhiều thể ( kí sự, bút kí, hồi kí, phóng sự,…)

Đặc trung của thể lại kí là tôn trong sự thật

khách quan của đời sống, không hư cấu, sự

việc và con người trong tác phẩm phải hoàn

toàn xác thực Vì thế giá trị hiện thực của tác

phẩm là rất đậm đặc và đáng tin cậy

- Thượng kinh kí sự ghi lại cảm nhận của mình

1 Tác giả

- Lê Hữu Trác ( 1724 – 1791 ) hiệu là Hải Thượng Lãn Ông, người làng Liêu

Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương

- Ông là một danh y không chỉ chữa bệnh giỏi mà còn soạn sách, mở trường, truyền

bá y học

- Sự nghiệp của ông được tập hợp trong

bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh, gồm 66 quyển biên soạn trong thời gian gần 40 năm Đây là tác phẩm y học xuất sắc nhất trong thời trung đại Việt Nam

2 Tác phẩm thượng kinh kí sự

- Thể loại: kí

- Tác phẩm được viết bằng chữ Hán, nằm

ở cuối bộ y tông tâm lĩnh

- Nội dung: ( sgk )

bằng mắt thấy tai nghe từ khi nhận được lệnh

vào kinh chữa bệnh cho thế tử Cán ngày 12

tháng giêng năm Nhâm Dần ( 1781) đến lúc

xong việc về tới nhà Hương Sơn

- Thượng kinh kí sự là bức tranh về đời sống

hiện thực thời vua Lê chúa Trịnh, cụ thể hơn là

cuộc sống xa hoa nơi phủ chúa Đó là một

cuộc sống quyền lực, xa hoa, kiểu cách, nhạt

nhờ

Em hãy tìm những chi tiết miêu tả về quang

cảnh trong phủ chúa?

Gv gợi ý hs tìm và phân tích những chi tiết

miêu tả về quang cảnh trong phủ chúa

3 Đoạn trích vào phủ chúa Trịnh

Nói về việc Lê Hữu Trác tới kinh đô, được dẫn vào phủ chúa để bắt mạch kê đơn cho Trịnh Cán

II Phân tích

1 Quang cảnh trong phủ chúa

- Khi vào phủ phải qua nhiều lần cửa, với

“những dãy hành lang quanh co nối nhau liên tiếp”, ở mỗi cửa đều có vệ sĩ canh gác, “ai muốn ra vào phải có thẻ”, trong khuôn viên phủ có điếm “Hậu mã quân túc trực” Vườn hoa trong phủ chúa “ cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm,…

Pv Vậy em có nhận xét gì về quang cảnh được

miêu tả ở đây?

Gv yêu cầu hs tìm và phân tích những chi tiết

về cung cách sinh hoạt trong phủ chúa

- Bên trong phủ là những nhà “Đại đường”, “Quyển bồng”, “Gác tía” với kiệu son, võng điều, đòê nghi trượng sơn son thếp vàng và “ những đồ đạc nhân gian chưa từng thấy” Đồ dùng tiếp khách

ăn uống toàn là “mâm vàng chén bạc”

- Đến nội cung của thế tử: phải qua năm sáu lần trướng gấm Trong phòng thắp nến, có sập thếp vàng, ghế rồng sơn son thếp vàng, trên ghế bày nệm gấm màn là che ngang sân”…

 quang cảnh ở phủ chúa cực kì tráng lệ, lộng lẫy, không đâu sánh bằng

2 Cung cách sinh hoạt trong phủ chúa

- Khi tác giả lên cáng vào phủ chúa thì

có “ tên đầy tớ chạy trước hét đường”,

“cáng chạy như ngựa lồng”

- Trong phủ chúa, người giữ cửa truyền báo rộn ràng, người có việc quan qua lại như mắc cửi

→ Chúa giữ vị trí trọng yếu, có quyền uy tối thượng

- Những lời lẽ nhắc đến chúa Trịnh và thế tử đều hết sức cung kính, lễ độ “thánh thượng đang nhự ở đấy, chưa thể yết kiến, hầu mạch Đông cung thế tử, hầu trà,

Tác giả không được thấy mặt chúa mà chỉ làm

theo mệnh lệnh của chúa do quan Chánh

đường truyền đạt lại; xem bệnh xong cũng

không được trao đổi với chúa mà chỉ được viết

tờ khải để quan Chánh đường dâng lên chúa

Nội cung trang nghiêm đến nỗi tác agiả phải

nín thở đứng chờ ở xa…

Pv Vậy em thấy cung cách sinh hoạt trong

phủ chúa như thế nào?

Pv Trước cuộc sống xa hoa hưởng thụ và đầy

quyền uy tối thượng trong phủ chúa, tác giả có

phòng trà”,…

- Chúa Trịnh luôn luôn có “phi tần chầu trực” xung quamh

- Thế tử bị bệnh có đến bảy tám thầy thuốc phục dịch và lúc nào cũng có người đứng hầu hai bên thế tử chỉ là một đứa bé năm sáu tuổi nhưng tác giả - một cụ già – khi vào xem bệnh phải lạy 4 lạy, khi ra cũng lạy 4 lạy Muốn xem thân hình của thế tử phải có một viên quan nội thần đến xin phép được cởi áo cho thế tử

 Cung cách sinh hoạt trong phủ chúa với những lễ nghi, khuôn phép, cách nói năng, người hầu kẻ hạ,…cho thấy sự cao sang quyền uy tột đỉnh cùng với cuộc sống xa hoa hưởng thụ đến cực điểm và

sự lộng hành của nhà chúa

3.Cách nhìn, thái độ của tác giả đối với cuộc sống nơi phủ chúa

Mặc dù khen cái đẹp, cái sang nơi phủ chúa, song tác giả tỏ ra dửng dưng trước những quyến rũ vật chất và không đồng tình với cuộc sống quá no đủ, tiện nghi nhưng thiếu khí trời và không khí tự do

thái độ như thế nào?

Giảng

- “Bước chân đến đây mới hay cảnh giàu sang

của vua chúa thực khác hẳn người thường”,

vịnh một bài thơ tả hết cái sang trọng, vương

giả trong phủ chúa “Cả trời Nam sang nhất là

đây”

- Khi được mời ăn cơm: “mâm vàng, chén bạc,

đồ ăn toàn acủa ngon vật lạ, bấy giờ mới biết

cái phong vị của nhà đại gia”

- Đường vào nội cung của thế tử: “Ở trong tối

om, không có cửa ngõ gì cả”

- Nói về bệnh trạng của thế tử: “Vì thế tử ở

trong chốn màn che trướng phủ, ăn quá no,

mặc quá ấm, nên tạng phủ yếu đi”

Từ đó Gv hướng hs đi đến kết luận:

Pv Em có nhận xét gì về diễn biến tâm tư và

phẩm chất của tác giả khi khám bệnh và kê

đơn cho thế tử?

Gv gợi ý: Ông hiểu rõ căn bệnh của thế tử,

nhưng lại sợ chữa có hiệu quả ngay sẽ được

chúa tin dùng, bị công danh trói buộc Để

tránh chuyện này, cần chữa cầm chừng, cho

thuốc vô thưởng, vô phạt Nhưng làm thế thì

4 Phẩm chất của con người Lê Hữu Trác

- Là một thầy thuốc giỏi, có kiến thức sâu rộng và già dặn kinh nghiệm

- Bên cạnh tài năng, ông còn là một thầy thuốc có lương tâm và đức độ

- Khinh thường lợi danh, quyền quý, yêu thích tự do và nếp sống thanh đạm, giản

dị nơi quê nhà

trái y đức, trái lương tâm, phụ lòng của ông

cha Cuối cùng, lương tâm, phẩm chất của

người thầy thuốc đã thắng

Pv Theo em, bút pháp kí sự của tác giả đặc

sắc như thế nào?Phân tích những nét đặc sắc

đó?

- Quan sát tỉ mỉ:

+ Quang cảnh phủ chúa

+ Nơi thế tử Cán ở

- Ghi chép trung thực:

+ Việc ngồi chờ ở phòng chè đến bữa cơm

sáng

+ Việc xem bệnh cho thế tử, kê đơn thuốc

+ Cách thế tử ngồi trên sập,…

5 Nghệ thuật

Quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực, tả cảnh sinh động, kể diễn biến sự việc khéo léo, lôi cuốn sự chú ý của người đọc,…

III Tổng kết

Đoạn trích vào phủ chúa Trịnh vừa mang đậm giá trị hiện thực, vừa thể hiện phẩm chất của một thầy thuốc giàu tài năng, thích sống gần gũi, chan hoà với thiên nhiên, ghẻ lạnh với danh vọng, suốt đời chăm lo giữ gìn y đức của mình

Với tài năng quan sát sự việc, cùng với cách kể chuyện hấp dẫn, tác giả đã góp phần khẳng định vai trò, tác dụng của thể

kí đối với hiện thực đời sống

4.Củng cố

- Những nét chính về Lê Hữu Trác

- Quang cảnh và cung cách sinh hoạt trong phủ chúa

- Cách nhìn, thái độ của tác giả đối với cuộc sống nơi phủ chúa

- Phẩm chất của con người Lê Hữu Trác

- Nghệ thuật của đoạn trích

5 Dặn dò

- Học bài cũ

- Soạn bài “ Tự tình II”

 Rút kinh nghiệm: