kinh te phat trien-chuong 4 pdf

Chương 4: Công nghiệp trong quá trình phát triển kinh tế 4.1 Vai trò của ngành công nghiệp trong nền kinh tế quốc dân.. 4.2 Lịch sử công nghiệp hóa 4.2.1 Đặc trưng của công nghiệp hóa T

Chương 4: Công nghiệp trong quá

trình phát triển kinh tế

4.1 Vai trò của ngành công nghiệp trong nền kinh

tế quốc dân.

4.1.1 Phân loại ngành công nghiệp

Công nghiệp khai thác Công nghiệp chế biến Công nghiệp điện-khí-nước

4.1 Vai trò của ngành công nghiệp trong nền

kinh tế quốc dân.

Thúc đẩy nông nghiệp-dịch vụ-XK phát triển Tạo việc làm, tổ chức SX ngày càng tiến bộ Kích thích quá trình đô thị hóa

4.2 Lịch sử công nghiệp hóa

4.2.1 Đặc trưng của công nghiệp hóa

Theo Tổ chức phát triển công nghiệp của Liên hợp quốc (UNIDO-1963):

+ Là quá trình tăng trưởng-phát triển về kinh tế

+ Phát triển công nghiệp với kỹ thuật hiện đại tác động vào nền kinh tế và các hoạt động của đời sống xã hội + Biến đổi cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp là chính theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp-dịch vụ

+ Đổi mới kỹ thuật-công nghệ cho tất cả các ngành, lĩnh vực và hoạt động xã hội theo hướng văn minh hơn

4.2 Lịch sử công nghiệp hóa (TK)

 Phát triển ngân hàng&bảo hiểm

 Hình thành các trang trại chuyên môn hóa

 Nâng cao chất lượng nhân sự

Công nghiệp Dệt

Công nghiệp Sắt

Chế tạo máy hơi nước

4.2 Lịch sử công nghiệp hóa

2. CNH từ giữa 1820

đến khoảng 1870  Tàu hỏa, tàu thủy Hình thành

 Phương tiện vận tải lớn

 Tự do hóa thương mại

 Xuất khẩu kỹ thuật

¾ Sản lượng công nghiệp thế giới tập trung :

Anh, Mỹ, Đức và Pháp

Công nghệ đóng tàu

Công nghệ chế tạo

Công nghệ luyện thép

4.2 Lịch sử công nghiệp hóa

Kỹ nghệ điện

Kỹ nghệ điện báo

Kỹ thuật

vô tuyến

Vai trò chính phủ trong cải cách tài chính và hàng công cộng

4.2 Lịch sử công nghiệp hóa

- Từ thượng lưu xuống hạ lưu

 Các cường quốc kinh tế

- Chú trọng thị trường nội địa

- Kiểm soát tài chính

Hình thành chủ nghĩa dân tộc cực đoan

Khủng hoảng kinh tế Khủng hoảng chính trị

4.2 Lịch sử công nghiệp hóa

+ Sự bùng nổ của cách mạng khoa học công nghệ: SX

theo dây chuyền, hàng tiêu dùng lâu bền, vật liệu tổng hợp, sản phẩm hóa dầu, máy tính, linh kiện

điện tử, bán dẫn, viễn thông …

+ Sự tan rã và sụp đổ của chế độ thực dân ở Châu Á,

Châu Phi, Mỹ La Tinh.

+ Tự do hóa thương mại trên cơ sở GATT, xuất hiện

nhiều công ty đa quốc gia.

+ Sự phát triển mạnh mẽ của các nước Châu Á : Nhật,

Hàn, Singapore…

4.3 Các điều kiện tiền đề để tiến hành công

nghiệp hóa

4.3.1 Điều kiện tự nhiên

Tự nhiên

Khí hậu

Dân số

4.3 Các điều kiện tiền đề để tiến hành công

nghiệp hóa4.3.2 Điều kiện cơ sở hạ tầng

4.3 Các điều kiện tiền đề để tiến hành công

nghiệp hóa4.3.3 Điều kiện lao động

 Nguồn lao động

 Chất lượng lao động

 Các chính sách giáo dục phổ thông và dạy nghề

 Sự hỗ trợ của nhà nước trong việc đào tạo kỹ

thuật

4.3 Các điều kiện tiền đề để tiến hành công

nghiệp hóa

4.3.4 Các chính sách mậu dịch nội địa và ngoại

thương phát triển

 Nền kinh tế tăng trưởng ổn định, tạo sức cầu và

xu hướng cầu ngày càng tăng

 Hoạt động ngoại thương phát triển, thúc đẩy sản xuất trong nước tăng nhanh

 Tạo cơ sở cho việc đẩy mạnh tiến trình hiện đại hóa ngành công nghiệp

4.3 Các điều kiện tiền đề để tiến hành công

Tỷ lệ thất nghiệp

thấp

Hệ thống pháp luật

hoàn thiện

Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa là hai quá trình diễn ra song song với nhau

b) Phân loại

+ Siêu đô thị

+ Đô thị loại 1, 2, 3

 Là nơi cung cấp lao động

 Tập trung các cơ quan lập

khỏe kém như nước sạch

 Ô nhiễm môi trường

 Tắc nghẽn giao thông

 Chi phí sinh hoạt cao

 Tệ nạn xã hội phát triển

4.4.2 Lựa chọn công nghệ trong phát

triển công nghiệp

4.4.2.1 Quá trình phát triển công nghệ

Công nghệ thâm dụng tài nguyên

Công nghệ thâm dụng lao động

Công nghệ thâm dụng vốn

Công nghệ thâm dụng kỹ thuật

4.4.2 Lựa chọn công nghệ trong phát triển

Giá trần, giá sàn

Lãi suất trần

Miễn thuế NK

4.4.3 Hiệu quả kinh tế theo quy mô

- Các chi phí cố định thì

ổn định theo sản lượng

- Chi phí nguyên vật liệu tăng nhưng tăng với tỷ lệ thấp

- Chuyên môn hóa cao, tăng năng suất lao động

4.4.4 Phát triển công nghiệp quy mô

vừa & nhỏ

Quy mô doanh nghiệp-Nghị

định 90/NĐ-CP (2001)

Ưu điểm DN vừa&nhỏ

Đăng ký kinh doanh theo quy định

Dễ huy động vốn

Dễ huy động nhân lực

4.4.5 Phát triển nhân lực cho quá trình

công nghiệp hóa

4.4.6 Thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài

a) Vai trò vốn đầu tư nước ngoài

Bổ sung vốn đầu tư, rút ngắn thời gian tích lũy

Chuyển giao công nghệ, kiến thức, kinh nghiệm

Thu hút lao động, tăng thu nhập cho lao động

4.4.6 Thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài

b) Chính sách huy động vốn đầu tư nước ngoài

 Hoàn thiện luật đầu tư nước ngoài

 Nâng cấp, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và các dịch

vụ có liên quan

 Thúc đẩy việc hình thành các khu chế xuất

 Cải cách thủ tục hành chính về đầu tư

 Những ưu đãi về thuế

 Những thuận lợi về chuyển lợi nhuận về nước

4.7 Những mô hình về tăng trưởng và

phát triển công nghiệp (TK)

7.7.1 Mô hình công nghiệp hóa cổ điển (Anh Quốc)

Thị trường tự do cạnh tranh

Chế độ

tư hữu

Tự do phân phối nguồn lực

Tăng nguồn vốn tích lũy

Thương mại quốc tế

CN Dệt

CN

Cơ khí

CN Thượng lưu

4.7 Những mô hình về tăng trưởng và

phát triển công nghiệp

7.7.2 Mô hình công nghiệp hóa hỗn hợp (Nhật Bản)

Thị trường tự do cạnh tranh-Nhà nước điều tiết

Mục tiêu

Kinh tế

Xã hội

Sức cạnh tranh cao

Kỹ thuật Hiện đại

Khả năng ứng dụng

CN Dệt

CN Nhẹ

CN Nặng

Chính phủ

Hỗ trợ vốn

Coi trọng tích lũy nội bộ

 Nhận trợ giúp từ bên ngoài

4.7 Những mô hình về tăng trưởng và

phát triển công nghiệp

7.7.3 Mô hình công nghiệp hóa “Rút ngắn-hiện đại”-NICs

Thị trường tự do cạnh tranh-Nhà nước điều tiết

CN Nặng

CN Công nghệ cao

4.7 Những mô hình về tăng trưởng và

phát triển công nghiệp

7.7.4 Mô hình công nghiệp hóa XHCN-KHH tập Liên Xô

trung-Chính phủ trực tiếp chỉ đạo

Chế độ Công hữu

Chính quyền

Tập thể

Đơn vị

CN Nặng

CN Nhẹ

Tích lũy vốn trong nước