Các loại nước trong đất ppsx

- Nước liên kết hoá học: là loại nước liên kết chặt chẽ với các hạt đất và không trực tiếp tham gia vào quá trình biến đổi vật lý trong đất... Nếu đốt nóng một mẫu đất đến nhiệt độ từ 1

Các loại nước trong đất

- Hơi nước: Đây là loại nước có trong không khí của

khe rỗng đất, rất thuận

lợi cho hoạt động của vi sinh vật và rễ cây Hơi nước trong đất chuyển động từ nơi

có áp lực cao xuống nơi có áp lực thấp Áp lực đó phụ thuộc vào độ ẩm tuyệt đối và

nhiệt độ của hơi nứơc Hơi nước có thể đọng lại ở thành khe rỗng và chuyển động

từ trong đất ra ngoài không khí Sự chuyển động này

là nguyên nhân chủ yếu để

hình thành sự bốc hơi mặt đất

- Nước liên kết hoá học: là loại nước liên kết chặt chẽ với các hạt đất và

không trực tiếp tham gia vào quá trình biến đổi vật lý trong đất

Nếu đốt nóng một mẫu đất đến nhiệt độ từ 100 – 110 0C thì sau một thời gian

nước trong đất bốc hơi gần hết, lúc này đất có khối lượng tương đối ổn định gọi là

khối lượng đất khô tuyệt đối Nhưng nếu cứ đốt nóng mẫu đất ở nhiệt độ cao hơn

110 0C thì sau một thời gian khối lượng đất tiếp tục giảm vì còn một lượng nước

tiếp tục bốc hơi và sẽ bốc hơi hết khi đốt nóng đến

500 0C Như vậy, loại nước bốc

hơi ở nhiệt độ trên 100 0C gọi là nước liên kết hoá học Loại nước này trong một số

trường hợp có thể đạt đến 5-7 % khối lượng đất khô Đối với cây trồng loại nước

này không sử dụng được nên khi tính độ ẩm đất

người ta thường không tính đến loại

nước này

- Nước liên kết lý học: là loại nước được giữ lại ở trong đất nhờ lực phân tử

và bốc hơi ở 100 0C Nước liên kết lý học được chia làm 2 loại là nước dính và

nước màng

+ Nước dính: là loại nước dính chặt vào mặt ngoài của hạt đất thành từng

lớp, thường có chiều dày từ 8 - 10 lớp phân tử nước

Loại nước này được tạo thành

ở trong đất do hơi nước bị đất hút từ không khí vào rồi ngưng đọng lại Khi độ ẩm

của không khí là độ ẩm bảo hoà thì đất sẽ có điều kiện hút hơi nước tối đa và tính

chất này được đặc trưng bằng hệ số dính nước của đất Lượng nước dính tối đa

trong đất có thể đạt tới chỉ số 7–8 % khối lượng đất khô

Khi lượng nước ngậm trong đất bằng 2 lần lượng

nước dính thì cây đã bắt đầu

thiếu nước, rễ cây khó hút nước lên và hạn chế phát triển của cây Do đó giới hạn

tối thiểu của nước ngậm phải bằng 2 lần lượng nước dính tối đa

+ Nước màng: khi đã đạt đến lượng nước dính tối đa,

nếu tiếp tục cung cấp

nước cho đất thì các màng nước xung quanh hạt đất vẫn tiếp tục tăng lên và hình

thành nên loại nước màng

Như vậy, nước màng là loại nước bao bọc phía ngoài nước dính tối đa, có

chiều dày gấp 2 - 6 lần chiều dày của lớp nước dính

Nước màng có tỷ trọng lớn

hơn 1 và có độ nhớt rất cao, cây hấp thụ nước màng khó khăn Nếu nước trong đất

chỉ là nước màng thì cây sẽ bị héo

- Nước tự do: A.V Trôfunmôp đã định nghĩa nước tự

do như sau: “tất cả các

loại nước chứa trong đất với một hàm lượng vượt quá lượng trữ nước phân tử tối

đa (nước màng) đều không chịu tác dụng của lực

phân tử các hạt đất, tất cả các

loại nước ấy đều gọi là nước tự do”

Sau khi đã hình thành nước màng, nếu tiếp tục cung cấp thêm nước cho đất

thì giữa các góc nhọn của khẻ hỏng chứa đầy nước và hình thành mặt nước cong,

được gọi là nước goc

Sau khi đã hình thành nước góc nếu tiếp tục cung cấp thêm nước cho đất thì

mặt nước cong các góc ngày càng mở rộng tiếp xúc với nhau và lúc này được gọi là

nước mao quản ống Tuy nhiên, giữa các hạt đất còn

có kẻ hổng hình ống chưa chứa

đầy nước Nếu các kẻ hổng đó tiếp xúc với mặt nưới

tự do thì nước sẽ chuyển động

lên trong các kẻ hổng đó như trong các ống mao quản

và nước đó gọi là nước mao

quản

Nước mao quản có hai loại:

+ Nước mao quản leo: là nước mao quản chuyển

động từ dưới lên, sự chuyển

động này chỉ phụ thuộc vào lực căng mặt ngoài của nước Chiều cao leo tối đa cũng

phụ vào loại đất, thành phần cơ giới, độ rỗng, thành phần và nồng độ các muối

trong đất Ví dụ: khi tăng nồng độ của NaCl, NaCO3

và Na2SO4 cho nước leo thì

hmax sẽ giảm xuống, nhưng khi tăng Ca(HCO)2, CaSO4 thì hmax sẽ tăng lên

Chiều cao leo của nước mao quản trong các loại đất

có thể tham khảo qua

bảng sau (bảng 5):

Bảng 5: Chiều cao leo của nước mao quả

Loại đất hmax (cm) Loại đất hmax (cm)

Đất sét

Thịt pha cát

Cát pha

200 - 400

150 - 300

100 - 150

Đất cát

Đất bùn

Đất mặn

50 - 100

120 - 150

120

- Nước mao quản treo: khi mưa hay khi tưới nước, nước chứa đầy ống mao

quản, nhưng không tiếp giáp với nước ngầm, mà

nước đó được giữ lại do sức căng

mặt ngoài gọi là nước mao quản treo

- Nước trọng lực: là nước mà khi khe hổng đã đầy nước, nếu cung cấp thêm

nước thì chuyển động của nước này chỉ chịu tác dụng của trọng lực

- Nước ngầm: là nước tự do chứa trong đất, được tạo thành sau khi mưa và

ngấm xuống đất thấm nước rồi đọng lại trên tầng đất không thấm nước Đây là

nguồn nước tương đối sạch, chứa nhiều chất hoà tan hơn nước mặt và ít bị ô nhiễm

Hầu như trong nước ngầm không có chất lơ lửng